ΚΟΜΟΤΗΝΗ → ΜΙΑ ΠΟΛΗ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ

Κομοτηνή! Πόλη των θρύλων, της πολυπολιτισμικότητας, της σαγήνης, του ιστορικού συναπαντήματος πολιτισμών, θρησκειών, ανθρώπων, αλλά και χιλιάδων φοιτητών! Πόλη, που με την ομορφιά της, την αχλύ του μύθου της, τη διαφορετικότητά της και τη γειτνίασή της με τα Βαλκάνια και τις Παρευξείνιες χώρες, προβάλλει ως τόπος που γοητεύει τους επισκέπτες της. Αποτελεί ένα μαγευτικό σταυροδρόμι, όπου συνυπάρχουν μοναδικά το παρελθόν με το παρόν. Στη φωτογραφία η Κεντρική Πλατεία Ειρήνης στην Κομοτηνή!

ΚΟΜΟΤΗΝΗ → ΜΙΑ ΠΟΛΗ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ
Η Κομοτηνή, ιστορική και διοικητική πρωτεύουσα της Θράκης, δεσπόζει στο μέσον της. Χάρη στην κεντρική γεωγραφική της θέση, αλλά και στη σημασία της ως διοικητικό κέντρο αναπτύχθηκε διατηρώντας στο ακέραιο την ιστορία και τον πολιτισμό της με σημαντικά μνημεία και αξιοθέατα που το αποδεικνύουν. Ταυτόχρονα, το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, με έτος ίδρυσης το 1974, παίζει ξεχωριστό ρόλο στη διαμόρφωση της οικονομικής και πνευματικής ζωής της περιοχής. Η Κομοτηνή, με διάχυτο το παραδοσιακό στοιχείο, ένα ιδιαίτερο αστικό περιβάλλον, αλλά και πλούσια σε φυσικές ομορφιές, αποτελεί ιδανικό προορισμό για όλες τις εποχές του έτους.
Παράλληλα, οι οικισμοί του Δήμου Κομοτηνής, ορεινοί, πεδινοί και παραθαλάσσιοι, διαθέτουν μια ξεχωριστή ποικιλομορφία στο τοπίο, στον πολιτισμό, στο φυσικό περιβάλλον και στις γεύσεις, στοιχεία ικανά να μαγέψουν τον επισκέπτη και να προσδώσουν ένα ιδιαίτερο χρώμα στο ταξίδι του.
Η Κομοτηνή, μια ιστορική και συγχρόνως σύγχρονη πόλη, είναι έτοιμη να υποδεχτεί τον επισκέπτη με τρόπο που του αξίζει και του ταιριάζει… Κομοτηνή! Μια Πόλη για Όλους!

ΧΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΕΙΣ ΤΗΣ ΡΟΔΟΠΗΣ / ΔΗΜΟΣ ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ (ΟΙΚΙΣΜΟΙ)

Εκτός από την πρωτεύουσα Κομοτηνή, πλήθος γραφικών οικισμών στολίζουν την Περιφερειακή Ενότητα Ροδόπης η οποία διαιρείται σε 4 Δήμους: Κομοτηνής, Ιάσμου, Μαρώνειας-Σαπών και Αρριανών. Ο Δήμος Κομοτηνής συγκροτείται από 3 Δημοτικές Ενότητες: Κομοτηνής, Αιγείρου και Νέου Σιδηροχωρίου, οι οποίες περιλαμβάνουν 48 Συστατικούς οικισμούς, που αξίζει να τους γνωρίσετε.
Στο αφιέρωμα αυτό οι οικισμοί του Δήμου Κομοτηνής παρουσιάζονται ανά Δημοτική Ενότητα και Τοπική Κοινότητα, στόχος μας δε είναι για την κάθε γεωγραφική και διοικητική οντότητα, αλλά και για τον καθένα οικισμό ξεχωριστά, να υπάρχει μία περιγραφή και μία τουλάχιστον εικόνα.
Στην παρακάτω φωτογραφία η Τοπική Κοινότητα Γρατινής του Δήμου Κομοτηνής. Ο περικαλλής Ιερός Ναός Κοιμήσεως της Θεοτόκου, δεσπόζει στο κέντρο του χωριού.

ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ

• η Κομοτηνή είναι πόλη της Ροδόπης, έδρα του Δήμου Κομοτηνής, πρωτεύουσα της Περιφερειακής Ενότητας Ροδόπης καθώς και ιστορική και Διοικητική πρωτεύουσα του γεωγραφικού διαμερίσματος της Θράκης, και έδρα της Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης.
Βρίσκεται στο νοτιοανατολικό τμήμα του νομού Ροδόπης. Είναι χτισμένη στον Θρακικό κάμπο στους πρόποδες της οροσειράς της Ροδόπης, σε μέσο σταθμικό υψόμετρο περίπου 40 μέτρων και απέχει περίπου 30 χιλιόμετρα από τη θάλασσα. Ως προς την προέλευση του ονόματος Κομοτηνή, έχει διατυπωθεί η εκδοχή ότι έτσι είχαν χαρακτηριστεί τα κτήματα κάποιου κόμητα της περιοχής: Κομητηνά → Κομοτηνά → Κομοτζηνά/Κουμουτζηνά.
• το Μεγάλο Κρανοβούνι το Μεγάλο Κρανοβούνι βρίσκεται στην πεδιάδα της Κομοτηνής σε υψόμετρο 30 μέτρα και σε απόσταση 11 χλμ. νοτιοδυτικά από το κέντρο της πόλης. Βόρεια είναι η Παραδημή, βορειότερα περνάει η Εγνατία Οδός, νότια και δίπλα είναι το Μικρό Κρανοβούνι και βορειοδυτικά ο Αίγειρος. Στα νότια είναι οι λίμνες και λιμνοθάλασσες της Θράκης που είναι χαρακτηρισμένες Βιότοπος Natura 2000. Το χωριό χαρακτηρίζεται ως προσφυγικό αφού δημιουργήθηκε από πρόσφυγες που ζούσαν στο Φανάρι Συληβρίας της Ανατολικής Θράκης. Οι κάτοικοί του ασχολούνται κυρίως με την γεωργία (καλλιέργεια καπνών και βαμβακιού).
• το Μεσοχώρι μετά την καταστροφή της Σμύρνης, οι κάτοικοι του χωριού Ορταξί (Ορτακσί) της Αδριανούπολης στην Ανατολική Θράκη έφυγαν τον Οκτώβριο του 1922, αφήνοντας πίσω τις ακίνητες περιουσίες και τη σοδειά εκείνης της χρονιάς. Ερχόμενοι στην Ελλάδα διαμοιράστηκαν σε τέσσερα χωριά, ένα δε από αυτά ήταν και το Μεσοχώρι Ροδόπης, ένα χωριό 7 χλμ. νοτιοδυτικά της Κομοτηνής.
Φεύγοντας οι κάτοικοι, πήραν μαζί τους την καμπάνα της εκκλησίας του χωριού, που ήταν αφιερωμένη στον Άγιο Γεώργιο, εγκαθιστώντας την στο Μεσοχώρι. Η εκκλησία γιορτάζει την ημέρα του Τιμίου Σταυρού και έχει δύο καμπάνες.
• το Μικρό Κρανοβούνι βρίσκεται στην πεδιάδα της Κομοτηνής σε υψόμετρο 20 μέτρα και σε απόσταση 12 χλμ. νοτιοδυτικά από το κέντρο της πόλης. Βόρεια είναι η Παραδημή, βορειότερα περνάει η Εγνατία Οδός, βόρεια και δίπλα είναι το Μεγάλο Κρανοβούνι και βορειοδυτικά ο Αίγειρος. Στα νότια είναι οι λίμνες και λιμνοθάλασσες της Θράκης που είναι χαρακτηρισμένες Βιότοπος Natura 2000. Το χωριό χαρακτηρίζεται ως προσφυγικό αφού δημιουργήθηκε από πρόσφυγες που ζούσαν στο Φανάρι Συληβρίας της Ανατολικής Θράκης. Οι κάτοικοί του ασχολούνται κυρίως με την γεωργία (καλλιέργεια καπνών και βαμβακιού).
• η Παραδημή είναι προσφυγικό χωριό και οι κάτοικοί του έχουν έρθει από την Ανατολική Θράκη την περίοδο του 1922. Στην πλειοψηφία τους (σχεδόν το 90%) είναι αρβανίτες από το χωριό Χρυσόλιθος (Αλτίν Τας) καθώς και κάποιες οικογένειες από τις περιοχές Αρκαδιούπολης και Κρύα Βρύση (Σαράντα Εκκλησιών). Το χωριό Χρυσόλιθος (Αλτίν Τας) ανήκε στην περιφέρεια Καλλιπόλεως. Οι κάτοικοι του Χρυσόλιθου μιλούσαν την αρβανίτικη διάλεκτο και είχαν υψηλό το αίσθημα της ελληνορθόδοξης πίστης και του πατριωτισμού. Φεύγοντας από την περιοχή τους, μαζί με τα λίγα προσωπικά τους υπάρχοντα, έφεραν τις εικόνες, τα ιερά σκεύη καθώς και την καμπάνα της εκκλησίας, για να μπορούν να ακούν (όπως έλεγαν με μαρτυρίες οι παλαιότεροι) τον ίδιο χτύπο της καμπάνας του ναού των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης στον νέο τους τόπο.
• η Σχολή Αστυφυλάκων της Ελληνικής Αστυνομίας και το Τμήμα Δοκίμων Αστυφυλάκων Κομοτηνής, από το 2001 απογράφεται ως ξεχωριστός οικισμός. Βρίσκεται σε απόσταση περίπου 8 χιλιομέτρων νοτιοδυτικά από το κέντρο της Κομοτηνής, στη συμβολή της Εγνατίας Οδού με την Εθνική Οδό Ξάνθης – Κομοτηνής. Ιδρύθηκε το 1994 με Προεδρικό Διάταγμα και λειτούργησε για πρώτη φορά τον Οκτώβριο του 1997 ενώ οι κτιριακές εγκαταστάσεις του οικισμού έχουν συνολική έκταση 280 στρεμμάτων. Σύμφωνα με το Πρόγραμμα «Καλλικράτης» ανήκει στον Δήμο Κομοτηνής.
• οι Υφαντές απέχουν περίπου 5 χλμ. δυτικά από το κέντρο της Κομοτηνής. Η παλιά ονομασία του χωριού από την περίοδο της Τουρκοκρατίας, είναι Τζοχατζηλάρ που στην Τουρκική γλώσσα σημαίνει περιοχή που φτιάχνουν υφαντά. Μετά την απελευθέρωση της Θράκης το χωριό αναφέρεται επίσημα με την ονομασία Υφανταί και το 1924 προσαρτήθηκε στον Δήμο Κομοτηνής. Θεωρείται προσφυγικό χωριό γιατί σε αυτό εγκαταστάθηκαν, μετά τη Μικρασιατική καταστροφή και την ανταλλαγή πληθυσμών, αρχικά πρόσφυγες από την Πέτρα των Σαράντα Εκκλησιών της Ανατολικής Θράκης και στη συνέχεια από τον Πόντο, το Κυβερνείο, το Γάρς, τη Ρωσία και τη Γεωργία. Η περιοχή ήταν τσιφλίκια Ελλήνων και Οθωμανών γαιοκτημόνων που μεγάλος μέρος τους απαλλοτριώθηκε από τον Νικόλαο Πλαστήρα και δόθηκε στους ακτήμονες.
• η Γρατινή είναι ένα ιστορικό χωριό που η ιστορία του ανάγεται στην ύστερη Βυζαντινή περίοδο όταν η πόλη αναφερόταν ως Γρατζιανούς, πιθανώς δε να αντιστοιχεί με την βυζαντινή καστροπολιτεία Γρατιανούπολις, ονομασθείσα προς τιμήν του Ρωμαίου αυτοκράτορα Γρατιανού (367-383), της οποίας ο επίσκοπος αναφέρεται στα πρακτικά της Γ’ Οικουμενικής Συνόδου στην Έφεσο το 431 μ.Χ.. Σημαντική προσωπικότητα από τη Γρατινή υπήρξε ο Αρχιεπίσκοπος Χρύσανθος ο οποίος γεννήθηκε στην Γρατινή το 1881 και πέθανε στην Αθήνα, στις 28 Σεπτεμβρίου 1949. Η κύρια εκκλησία του χωριού είναι ο Ιερός Ναός Κοιμήσεως της Θεοτόκου.
• Το Θρυλόριο είναι ένα Ποντιακό χωριό χτισμένο λίγα χιλιόμετρα έξω από την Κομοτηνή που φέρει το όνομα του Αυστραλού Ταγματάρχη George Devine Treloar. Συγκεκριμένα πήρε την ονομασία του προς τιμήν του αφού ο George Devine Treloar κατά την περίοδο 1922-1926 ήταν Επίτροπος για τους Πρόσφυγες της Κοινωνίας των Εθνών στη Βόρεια Ελλάδα και βοήθησε χιλιάδες επιζώντες της Γενοκτονίας των Ποντίων. Ο Ταγματάρχης Treloar μαζί με τον Άγγλο συνεργάτη του, Συνταγματάρχη Proctor, ίδρυσαν περίπου 12 χωριά στην Ανατολική Μακεδονία και τη Δυτική Θράκη και παράλληλα βοηθούσαν τους πρόσφυγες να ζήσουν και να ορθοποδήσουν στη νέα τους πατρίδα. Πριν από λίγα χρόνια επισκέφτηκαν το χωριό οι δύο γιοι και η εγγονή του Treloar, ενώ στις αρχές του 2022, 100 περίπου χρόνια μετά το τέλος του Ελληνοτουρκικού πολέμου του 1919 και των ξεριζωμό των προσφύγων, επισκέφτηκε το Θρυλόριο ο πρέσβης της Αυστραλίας στην Ελλάδα Arthur Spyrou.
• ο Ροδίτης βρίσκεται στην πεδιάδα της Κομοτηνής σε απόσταση 6 χλμ. νοτιοανατολικά από το κέντρο της πόλης. Μέσα από το χωριό περνάει η Εθνική Οδός Κομοτηνής – Αλεξανδρούπολης, στα δυτικά ο Κάθετος Άξονας Ροδόπης και ο ποταμός Βοσβόζης, ενώ στα νότια η Εγνατία Οδός. Το χωριό χαρακτηρίζεται προσφυγικό επειδή κτίστηκε μετά την ανταλλαγή πληθυσμών και την Μικρασιατική καταστροφή και κατοικήθηκε από πρόσφυγες της Ανατολικής Ρωμυλίας (Θράκης). Η νέα ονομασία του χωριού Ροδίτης (παλαιότερη ονομασία Πρώκτειο), προήλθε από το γεγονός ότι στην περιοχή υπήρχαν αμπελώνες με την ποικιλία Ροδίτη. Η μετονομασία πραγματοποιήθηκε το 1957.
• ο Φύλακας είναι πεδινό χωριό της Τοπικής Κοινότητας Θρυλορίου, του Δήμου Κομοτηνής στη Ροδόπη, Βρίσκεται στην πεδιάδα της Κομοτηνής σε απόσταση περίπου 10 χλμ. νοτιοανατολικά από το κέντρο της πόλης, δίπλα στον κόμβο Βιομηχανικής Περιοχής (ΒΙ.ΠΕ.) Κομοτηνής της Εγνατίας Οδού. Ανατολικά και νότια από το χωριό περνάει ο χείμαρρος Φαγωμένο, που καταλήγει στον ποταμό Φιλιουρή (αρχαία ονομασία Λίσσος). Η παλαιά ονομασία του οικισμού ήταν Σεΐμέν.
• ο Ηφαιστος ή Καλκάντζα είναι συνοικισμός της πόλης της Κομοτηνής και του Δήμου Κομοτηνής. Βρίσκεται σε απόσταση 3 χλμ. βορειοδυτικά του κέντρου της πόλης και αποτελεί μέρος του αστικού πολεοδομικού συγκροτήματος της Κομοτηνής. Το προάστιο του Ήφαιστου χωρίζεται από την κύρια πόλη από τον ποταμό Βοζβόζη, ενώ βορειοδυτικά του βρίσκεται η Πανεπιστημιούπολη του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης. 
• η Ιτέα είναι ένας μειονοτικός (Μουσουλμανικός) οικισμός και Τοπική Κοινότητα του Δήμου Κομοτηνής στη Ροδόπη. Βρίσκεται περίπου 3 χιλιόμετρα νότια της Κομοτηνής σε υψόμετρο 28 μέτρα. Τόσο στον οικισμό όσο και στην ευρύτερη περιοχή οι περισσότεροι κάτοικοι ασχολούνται με τη γεωργία και την κτηνοτροφία.
• το Κόσμιο είναι ημιορεινό χωριό και Τοπική Κοινότητα του Δήμου Κομοτηνής στη Ροδόπη. Βρίσκεται στην πεδιάδα της Κομοτηνής σε απόσταση 4 χιλιόμετρα νότια του κέντρου της πόλης. Στη βόρεια άκρη του χωριού διέρχεται η Εγνατία Οδός και ο χείμαρρος Τρελλοπόταμος που μετά από λίγο (δυτικά) καταλήγει στον Βοσβόζη. Στον οικισμό ανακαλύφθηκαν τρεις τοποθεσίες που μαρτυρούν την ύπαρξη βυζαντινών κτισμάτων κατά το παρελθόν.
• η Πάνδροσος είναι ημιορεινό χωριό και Δημοτική Κοινότητα, του Δήμου Κομοτηνής στη Ροδόπη.
Ο οικισμός βρίσκεται στους νότιους πρόποδες της Ανατολικής Ροδόπης σε υψόμετρο 200 μέτρα και στη βόρεια άκρη της πεδιάδας της Κομοτηνής σε απόσταση 8 χλμ. βόρεια-βορειοανατολικά από το κέντρο της πόλης. Το χωριό είναι κτισμένο στη νότια είσοδο μιας χαράδρας (χαράδρα Νυμφαίας).
Η Κοινότητα εκτός από την Πάνδρόσο περιλαμβάνει και τους οικισμούς Νυμφαία και Σύμβολα.
• η Νυμφαία είναι ένα ορεινό μειονοτικό Πομακικό χωριό της Τοπικής Κοινότητας Πανδρόσου, του Δήμου Κομοτηνής στη Ροδόπη. Ο οικισμός είναι χτισμένος σε υψόμετρα 520 μέτρων και το χωριό
χωρίζεται σε τέσσερεις γειτονιές (Μαχαλάδες) που οριοθετούνται από το ανάγλυφο και τις κλίσεις του εδάφους. Η Νυμφαία έγινε διάσημη για το οχυρό της Νυμφαίας που βρίσκεται βορειοδυτικά του χωριού, όπου στις 6 και 7 Απριλίου του έτους 1941 έγινε μάχη μεταξύ των δυνάμεων των Γερμανών και του Ελληνικού στρατού. Στο Οχυρό υπάρχει στρατιωτικό μουσείο που λειτουργεί από το έτος 2000.
• Στα Σύμβολα, ένα μειονοτικό χωριό της Ροδόπης που απέχει λίγα μόλις λεπτά της ώρας με το αυτοκίνητο από το ιστορικό κέντρο της Κομοτηνής, έχετε τη δυνατότητα να βρεθείτε, μέσα σε ένα μαγευτικό καταπράσινο τοπίο, με γαλαζοπράσινα νερά, και ειδυλλιακή ομορφιά που σας καθηλώνει και σας προσκαλεί να την απολαύσετε. Τα Σύμβολα ανήκουν στην Τοπική Κοινότητα Πανδρόσου, του Δήμου Κομοτηνής, βρίσκονται στους νότιους πρόποδες της Ανατολικής Ροδόπης σε υψόμετρο 110 μέτρα και τη βόρεια άκρη της πεδιάδας της Κομοτηνής σε απόσταση περίπου 6 χλμ. βόρεια από το κέντρο της πόλης. Στη δυτική άκρη του χωριού περνάει ο Ασπροπόταμος (φωτογραφία), νοτιοδυτικά είναι η Κάτω Φωλιά, ανατολικά το Δάσος Νυμφαίας και ανατολικότερα η Πάνδροσος.
• οι Σιδηράδες είναι ένα μειονοτικό πεδινό χωριό της Ροδόπης που βρίσκεται στη βόρεια άκρη της πεδιάδας της Κομοτηνής και τους νότιους πρόποδες της οροσειράς της Ανατολικής Ροδόπης σε υψόμετρο 200 μέτρα και σε απόσταση 10 χλμ. ανατολικά-βορειοανατολικά από το κέντρο της πόλης. Βορειοανατολικά του χωριού είναι η τεχνητή λίμνη Γρατινής. Οι κάτοικοι του χωριού Σιδηράδες είναι Μουσουλμάνοι (αρκετοί Πομάκοι κυρίως από τα χωριά Κύμη, Κάρδαμος, Άνω Βυρσίνη), ασχολούνται με τη γεωργία (καλλιέργεια καπνών) και την κτηνοτροφία. Το χωριό αποτελεί Τοπική Κοινότητα που υπάγεται στη Δημοτική Ενότητα Κομοτηνής, του Δήμου Κομοτηνής.

ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΑΙΓΕΙΡΟΥ

• η Αίγειρος ή Νέον Καβακλί παλαιά ονομασία ιδρύθηκε το έτος 1923 και βρίσκεται 12 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά της Κομοτηνής, στον Νομό Ροδόπης. Το χωριό αρχικά ονομαζόταν Κιρ Τσιφλίκ και στη συνέχεια Νέον Καβακλί (από το όνομα της πόλης στην βόρεια Θράκη απ’όπου οι κάτοικοι ήρθαν ως πρόσφυγες – από την πόλη Καβακλί. Τον Ιούνιο του 1957 το χωριό μετονομάστηκε στο σημερινό όνομα Αίγειρος. Οι κάτοικοι του χωριού ήρθαν ως πρόσφυγες από την Ανατολική Ρωμυλία και συγκεκριμένα από το χωριό Καβακλί και την Κεσσάνη της Ανατολικής Θράκης το έτος 1923 και ίδρυσαν τον οικισμό. Η εκκλησία του Αγίου Αθανασίου είναι ένα από τα αξιοθέατα του χωριού. Κάθε 18 Ιανουαρίου γίνεται το κεντρικό πανηγύρι του χωριού, το οποίο είναι αφιερωμένο στον Άγιο Αθανάσιο. Η εικόνα του Αγίου Αθανασίου στην εκκλησία την έφεραν οι πρόσφυγες από το Μουζάλι της Ανατολικής Θράκης.
• το Αγροτικό Ορφανοτροφείο απογράφεται από το 1971 ως οικισμός της Θράκης, του Δήμου Κομοτηνής, στη Ροδόπη. Στην πραγματικότητα πρόκειται για τις εγκαταστάσεις του σημερινού Παραρτήματος Αποθεραπείας και Αποκατάστασης Παιδιών με Αναπηρία Κομοτηνής, που είναι αποκεντρωμένη υπηρεσία (Παράρτημα) του Κέντρου Κοινωνικής Πρόνοιας, της Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας Θράκης. Το Αγροτικό Ορφανοτροφείο βρίσκεται στα δυτικά της πεδιάδας της Κομοτηνής σε υψόμετρο 20 μέτρα. Απέχει περίπου 16 χλμ. νοτιοδυτικά από το κέντρο της πόλης και είναι ανάμεσα στην Αίγειρο (βορειοανατολικά), την Αμβροσία (βορειοδυτικά), Μικρό Παλλάδιο (νοτιοδυτικά) ενώ βόρεια και δυτικά περνάει ο Ασπροπόταμος (αρχαίος Τραύος) και η Εθνική Οδός Κομοτηνής – Ξάνθης.
• η Μεσσούνη είναι πεδινό χωριό και Τοπική Κοινότητα της Δημοτικής Ενότητας Αιγείρου, του Δήμου Κομοτηνής στη Ροδόπη. Ο οικισμός βρίσκεται στην πεδιάδα της Κομοτηνής σε υψόμετρο 40 μέτρα και σε απόσταση 11 χλμ. νοτιοδυτικά από το κέντρο της πόλης. Το χωριό χαρακτηρίζεται ως προσφυγικό, αφού μετά την την συνθήκη του Νεϊγύ (1919) και την ανταλλαγή πληθυσμών εγκαταστάθηκαν τελικά πρόσφυγες από το Σαναπλί της Ανατολικής Ρωμυλίας. Οι Βούλγαροι κάτοικοί του μετακινήθηκαν ενώ το 1955 έφυγαν και οι Μουσουλμάνοι. Στις αρχές κάθε φθινοπώρου ο Μορφωτικός Πολιτιστικός Σύλλογος του χωριού αναβιώνει το παραδοσιακό έθιμο της “Σιντιάνκας”, κατά το οποίο ανάβεται φωτιά, ενώ οι παρευρισκόμενοι χορεύουν και τραγουδούν παραδοσιακά τραγούδια. Η λέξη σιντιάνκα σημαίνει “συνάντηση”, ενώ το δρώμενο προέρχεται από την Ανατολική Ρωμυλία.
• η Αρωγή είναι χωριό και Τοπική Κοινότητα της Δημοτικής Ενότητας Αιγείρου, του Δήμου Κομοτηνής στη Ροδόπη. Βρίσκεται δίπλα στα δυτικά παράλια του όρμου Βιστονίας στο Θρακικό πέλαγος, ανάμεσα στις λιμνοθάλασσες Ξηρολίμνη και Καρατζά, σε απόσταση 33 χλμ. νοτιοδυτικά από την Κομοτηνή. Είναι γνωστή για την παραλία της που αποτελεί τη φυσική συνέχεια της παραλίας του Φαναρίου (στα βορειοδυτικά) ενώ ανατολικά συνεχίζει η παραλία Μέσης. Υπάρχουν αρκετά ξενοδοχειακά και τουριστικά καταλύματα, καθώς και το πρώτο θαλάσσιο πάρκο της Περιφέρειας. Πρόκειται για πολυσύχναστη και οργανωμένη παραλία μήκους 3 χιλιομέτρων, που σταθερά βραβεύεται με γαλάζια σημαία, έχει ψιλή άμμο και ρηχά νερά. Πριν την ενσωμάτωση της Ροδόπης στο Ελληνικό κράτος (1920), το χωριό ονομαζόταν “Σαρή Γιαρ”. Μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή και την ανταλλαγή πληθυσμών της συνθήκης της Λωζάνης, εγκαταστάθηκαν στην περιοχή πολλοί Έλληνες πρόσφυγες.
• η Γλυφάδα είναι χωριό και Τοπική Κοινότητα της Δημοτικής Ενότητας Αιγείρου, του Δήμου Κομοτηνής στη Ροδόπη. Ο οικισμός βρίσκεται στα νοτιοδυτικά της πεδιάδας της Κομοτηνής σε απόσταση 28 χλμ. νοτιοδυτικά από το κέντρο της πόλης. Το χωριό είναι κτισμένο προς τα παράλια του Θρακικού πελάγους και βόρεια από τις “Λιμνοθάλασσες της Ροδόπης”, που αποτελούν μέρος του Εθνικού Πάρκου Ανατολικής Μακεδονίας – Θράκης. Πιο κοντινές είναι η Αλυκή και η Πτελέα, ενώ δυτικά και δίπλα είναι ο οικισμός της Μέσης. Οι Χριστιανοί και Μουσουλμάνοι κάτοικοι της Γλυφάδας ασχολούνται κυρίως με την γεωργία (καλλιεργούν βαμβάκι). Η παλιά του ονομασία, από την εποχή της Τουρκοκρατίας, είναι Νουκσατλή και αναφέρεται επίσημα, μετά την απελευθέρωση, ως Γλυφάδα το 1924 όταν προσαρτήθηκε στην τότε Κοινότητα Γλυκονερίου.
• η Καλλίστη είναι χωριό και Τοπική Κοινότητα της Δημοτικής Ενότητας Αιγείρου, του Δήμου Κομοτηνής στη Ροδόπη. Ο οικισμός βρίσκεται στην πεδιάδα της Κομοτηνής με υψόμετρο 20 μέτρα και σε απόσταση 19 χλμ. νοτιοδυτικά από το κέντρο της πόλης. Στη βόρεια και δυτική άκρη του χωριού περνάει η Εθνική Οδός Κομοτηνής – Ξάνθης και ο χείμαρρος Ασπροπόταμος (στην αρχαιότητα ονομάζονταν Τραύος). Βορειοανατολικά είναι το Μικρό Παλλάδιο, νοτιοδυτικά η Νέα Καλλίστη και δυτικά το χωριό Σάλπη. Η παλιά ονομασία του χωριού, επί Τουρκοκρατίας, ήταν Γενί-κιοΐ (Καλάντζα) και μετά την απελευθέρωση αναφέρεται επίσημα ως Καλλίστη το 1924 όταν προσαρτήθηκε στην τότε Κοινότητα Αμβροσίας.
• η Μέση είναι χωριό και Τοπική Κοινότητα της Δημοτικής Ενότητας Αιγείρου, στη Ροδόπη, και βρίσκεται κοντά στον Όρμο Βιστονίας και την λιμνοθάλασσα Βιστωνίδας, σε υψόμετρο 30 μέτρα, ενώ απέχει περίπου 28 χλμ. νοτιοδυτικά από την Κομοτηνή και 37 χλμ. ανατολικά-νοτιοανατολικά από την Ξάνθη. Οι κάτοικοι του οικισμού είναι πρόσφυγες, στην πλειοψηφία τους, από την Ανατολική Θράκη και κυρίως από τα εξής τρία χωριά: το Καρλίκιο (Ψαθιά το 1920), επαρχίας Κεσσάνης, το Τσιφλίκιο (Βερώνη το 1920), επαρχίας Αρκαδιουπόλεως και το Ντεβετζίκιο (Εύανδρο το 1920), επαρχίας Μαλγάρων. Στο χωριό υπάρχει λαογραφικό μουσείο, ενώ διοργανώνεται κάθε χρόνο η γιορτή του ψαριού.
• η Νέα Καλλίστη είναι χωριό και Τοπική Κοινότητα της Δημοτικής Ενότητας Αιγείρου, στη Ροδόπη, και βρίσκεται στα νοτιοδυτικά της πεδιάδας της Κομοτηνής, σε υψόμετρο 36 μέτρων, ανατολικά της λίμνης Βιστωνίδας και σε απόσταση 22 χλμ. νοτιοδυτικά της Κομοτηνής. Το χωριό ιδρύθηκε από Θρακιώτες και Γκαγκαβούζους πρόσφυγες που ήρθαν από την Αδριανούπολη, τις Σαράντα Εκκλησιές, το Χάσκιοϊ, το Καρλίκιοϊ Κεσσάνης, όπως και την περιοχή της Ραιδεστού της Ανατολικής Θράκης, μετά την συνθήκη της Λωζάνης του 1923 και τις ανταλλαγές πληθυσμού μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας.
Στο χωριό Νέα Καλλίστη υπάρχουν Γυμνάσιο, Δημοτικό σχολείο και Νηπιαγωγείο στο οποίο φοιτούν παιδιά από όλα τα γύρω χωριά. Ενοριακός ναός του χωριού είναι η εκκλησία του Αγίου Δημητρίου που εορτάζει στις 26 Οκτωβρίου κάθε έτους.
• η Παραλία Μέσης είναι παραλία της Ροδόπης η οποία απογράφεται σαν ξεχωριστός οικισμός και Τοπική Κοινότητα της Δημοτικής Κοινότητας Αιγείρου του Δήμου Κομοτηνής. Βρίσκεται στα παράλια του Θρακικού πελάγους σε υψόμετρο 10 μέτρα, ενώ απέχει 31 χλμ. νοτιοδυτικά από την Κομοτηνή και περίπου 5 χλμ. νότια-νοτιοδυτικά από το χωριό Μέση, του οποίου αποτελεί την παραλία του. Πρόκειται για παραλία με ψιλή άμμο και γαλαζοπράσινα ρηχά νερά. Τα σπίτια της αναπτύσσονται πίσω από την παραλία και το παράλιο μικρό αλσύλιο, ανάμεσα σε δύο λιμνοθάλασσες την Μαυρολίμνη ή Καρατζά (δυτικά) και την Αλυκή ή Μέσης (ανατολικά). Ως οικισμός αναφέρεται επίσημα για πρώτη φορά το 1981 να απογράφεται στην τότε Κοινότητα Μέσης.
• η Πόρπη είναι χωριό και Τοπική Κοινότητα της Δημοτικής Ενότητας Αιγείρου, του Δήμου Κομοτηνής στη Ροδόπη που βρίσκεται στα νοτιοδυτικά της πεδιάδας της Κομοτηνής, σε υψόμετρο 36 μέτρων, ανατολικά της λίμνης Βιστωνίδας και σε απόσταση 22 χλμ. νοτιοδυτικά της Κομοτηνής.
Το χωριό ιδρύθηκε από Θρακιώτες πρόσφυγες προερχόμενους, κυρίως, από το Μαστανάρι της Ανατολικής Θράκης το 1922, έπειτα από την ανταλλαγή πληθυσμών, που έγιναν μεταξύ Τουρκίας και Ελλάδας. Το χωριό έχει και άλλους κατοίκους από άλλα μέρη της Ανατολικής Θράκης, καθώς και της Μικράς Ασίας. Η εκκλησία του χωριού είναι αφιερωμένη στον Αγιο Γεώργιο.
• το Φανάρι είναι παραθαλάσσιο χωριό της Δημοτικής Ενότητας Αιγείρου του Δήμου Κομοτηνής και βρίσκεται στην ανατολική άκρη του Όρμου Βιστονίας απέχει δε περίπου 30 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά από την Κομοτηνή. Είναι το διασημότερο τουριστικό θέρετρο της Θράκης με μεγάλη τουριστική κίνηση τους καλοκαιρινούς μήνες. Στο χωριό υπάρχει λιμάνι με Λιμενικό Σταθμό, ενώ υπάρχουν κάμπινγκ υπαλλήλων του Ο.Τ.Ε., ξενοδοχεία, ενοικιαζόμενα δωμάτια, αρκετές οργανωμένες παραλίες με εγκαταστάσεις θαλάσσιων σπορ καθώς και πολλά κέντρα εστίασης (ταβέρνες, καφετέριες κ.α.).
Μετά την Μικρασιατική καταστροφή και την ανταλλαγή πληθυσμών στο χωριό εγκαταστάθηκαν πρόσφυγες από την Ανατολική Θράκη, κυρίως από την Κεσσάνη αλλά και άλλα μέρη. Τα τελευταία χρόνια αποτελεί πόλο έλξης, καθώς φιλοξενεί τα καλοκαίρια το «Φεστιβάλ Φαναρίου» με αγαπημένους καλλιτέχνες, σε ένα τριήμερο γεμάτο μουσική. Η λίμνη Βιστονίδα που βρίσκεται βορειοδυτικά του οικισμού, δίπλα στο Φανάρι και η παραλιακή αμμουδερή παραλία (τουριστικά ανεπτυγμένη) ανατολικά του χωριού, μαζί με τον Αρχαιολογικό χώρο Αρχαία Δικαία, αποτελούν αξιοθέατα.
Στην παρακάτω φωτογραφία το χωριό Αίγειρος του Δήμου Κομοτηνής. Ο περικαλλής Ναός του Αγίου Αθανασίου Αιγείρου, δεσπόζει στο κέντρο του οικισμού.

ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΝΕΟΥ ΣΙΔΗΡΟΧΩΡΙΟΥ

• το Νέο Σιδηροχώρι δημιουργήθηκε από Θρακιώτες πρόσφυγες (Σαμμακοβίτες) από το Σιδηροχώρι (Σαμμακόβι ή Σαμμάκοβο) της Ανατολικής Θράκης το 1922. Οι Θρακιώτες πρόσφυγες έφεραν μαζί τους ως κειμήλιο την είκονα της Παναγίας Μουρτατιανής. Επίσης ο Ναός του Αγίου Θεοδώρου Νέου Σιδηροχωρίου, κτίσθηκε σε ανάμνηση του ομώνυμου ναού στο Σιδηροχώρι (Σαμάκοβο) της Ανατολικής Θράκης και αποτελεί σημαντικό θρησκευτικό κέντρο της περιοχής.
• η Αδριανή είναι πεδινό χωριό της Τοπικής Κοινότητας Νέου Σιδηροχωρίου του Δήμου Κομοτηνής, στη Ροδόπη που βρίσκεται στην πεδιάδα της Κομοτηνής σε υψόμετρο 20 μέτρα και σε απόσταση 15 χλμ. νότια από το κέντρο της πόλης. Το χωριό είναι κτισμένο δυτικά του ποταμού Λισσού, πριν περάσει από τον Ίμερο και εκβάλει στα παράλια του Θρακικού πελάγους, ανάμεσα και δίπλα στο Νέο Σιδηροχώρι (βορειοδυτικά ) και το Μαυρομμάτι (νοτιοανατολικά). Το χωριό κτίστηκε από την αρχή (ολοκληρώθηκε το 1925) σε περιοχή που πριν την απελευθέρωση ήταν Τούρκικα τσιφλίκια. Οι κάτοικοί του είναι πρόσφυγες από το Ακαντζιλή Μαλγάρων της Ανατ. Θράκης. Ενοριακός ναός του χωριού είναι η εκκλησία των Παμμεγίστων Ταξιαρχών που πανηγυρίζει στις 8 Νοεμβρίου κάθε έτους. Στο χωριό δραστηριοποιείται ο Πολιτιστικής Σύλλογος Γυναικών Αδριανής με αξιόλογο πολιτιστικό έργο.
• το Καλαμόκαστρο είναι πεδινό χωριό της Τοπικής Κοινότητας Νέου Σιδηροχωρίου του Δήμου Κομοτηνής, στη Ροδόπη, που βρίσκεται στην πεδιάδα της Κομοτηνής σε υψόμετρο 18 μέτρα και σε απόσταση 16 χλμ. νοτιοδυτικά από το κέντρο της πόλης. Η παλιά του ονομασία επί Τουρκοκρατίας ήταν Καργελή Σάρτζα, Στα δυτικά του χωριού είναι το Μικρό Κρανοβούνι, ανατολικά το Μέγα Δουκάτο και νότια το Νέο Σιδηροχώρι. Οι κάτοικοί του είναι Μουσουλμάνοι που ασχολούνται με τη γεωργία και τη κτηνοτροφία.
• το Μαυρομμάτι είναι πεδινό χωριό της Τοπικής Κοινότητας Νέου Σιδηροχωρίου του Δήμου Κομοτηνής στη Ροδόπη και βρίσκεται στην πεδιάδα της Κομοτηνής σε υψόμετρο 20 μέτρα και σε απόσταση 17 χιλιόμετρα νότια από το κέντρο της πόλης. Θεωρείται από τα παραδοσιακά χωριά της περιοχής και είναι κτισμένο στις δυτικές όχθες του ποταμού Λισσού, ενώ στα βορειοδυτικά του είναι η Αδριανή και αμέσως μετά το Νέο Σιδηροχώρι. Οι κάτοικοί του είναι Μουσουλμάνοι και στην πλειοψηφία τους Ρομά. Η παλιά του ονομασία, επί Τουρκοκρατίας είναι Καρά Γκιοζλού, ενώ μετά την απελευθέρωση, αναφέρεται επίσημα ως Μαυρομμάτιον και το 1924 προσαρτήθηκε στην τότε Κοινότητα Καλαμοκάστρου.
• το Μικρό Δουκάτο είναι πεδινό χωριό της Τοπικής Κοινότητας Νέου Σιδηροχωρίου του Δήμου Κομοτηνής, στη Ροδόπη και βρίσκεται στην πεδιάδα της Κομοτηνής σε υψόμετρο 40 μέτρα και σε απόσταση μόλις 11 χλμ. νότια από το κέντρο της πόλης. Γειτονεύει βόρεια με τους Αγίους Θεοδώρους και το Μεγάλο Δουκάτο, ανατολικά και νότια περνάει ο Λίσσος ποταμός, ενώ νοτιοδυτικά είναι το Νέο Σιδηροχώρι. Το χωριό είναι κτισμένο βορειοανατολικά της λίμνης Ισμαρίδας σε περιοχή με εύφορες εκτάσεις όπου οι Μουσουλμάνοι κάτοικοί του καλλιεργούν κυρίως βαμβάκι και καπνά. 
Νοτιοανατολικά τουχωριού και σε απόσταση περίπου 1 χιλιόμετρο, στην περιοχή Giul-ntolum-gioglelik ή Mizarlik, έχουν εντοπισθεί ίχνη οικισμού της Ελληνιστικής και βυζαντινής εποχής, ενώ ανασκάφηκε ένα βυζαντινό μαρμάρινο κιονόκρανο.
• οι Άγιοι Θεόδωροι είναι ένα όμορφο πεδινό χωριό και Τοπική Κοινότητα της Δημοτικής Ενότητας Νέου Σιδηροχωρίου, του Δήμου Κομοτηνής που βρίσκεται 10 περίπου χιλιόμετρα βόρεια της πόλης.
Το χωριό ιδρύθηκε από πρόσφυγες της Προύσας, της Ανατολικής Θράκης και τη Φώκαια της Σμύρνης: Η περικαλλής εκκλησία της Αγίας Τριάδας που δεσπόζει στο κέντρο του χωριού γιορτάζει του Αγίου Πνεύματος κάθε έτους με τη συμμετοχή πλήθους πιστών.
• το Μεγάλο Δουκάτο είναι πεδινό χωριό και Τοπική Κοινότητα της Δημοτικής Ενότητας Νέου Σιδηροχωρίου του Δήμου Κομοτηνής στη Ροδόπη και βρίσκεται στο κέντρο της πεδιάδας της Κομοτηνής, σε απόσταση μόλις 9 χλμ. νοτιοδυτικά από το κέντρο της πόλης. Το χωριό γειτονεύει νοτιοδυτικά με τους Αγίους Θεοδώρους, βόρεια είναι το Κόσμιο, δυτικά το Ίσαλο και η Καλλιθέα, ενώ νότια περνάει ο Λίσσος ποταμός και από βόρεια προς ανατολικά η Εγνατία Οδός. Οι Μουσουλμάνοι κάτοικοί του χωριού ασχολούνται με τη γεωργία και την κτηνοτροφία, ενώ μαζί με το Μικρό Δουκάτο, έχουν δραστήριο Πολιτιστικό Σύλλογο που φροντίζει την ανάδειξη των χωριών με πολιτιστικές πρωτοβουλίες Αρκετοί από αυτούς είναι Πομάκοι που η πλειοψηφία τους προέρχεται από τη Χλόη αλλά και τον Κέχρο, την Οργάνη κ.α., ενώ βρίσκονται εγκατεστημένοι κυρίως στην δεξιά πλευρά του χωριού. 
• τα Παγούρια είναι πεδινό χωριό και Τοπική Κοινότητα της Δημοτικής Ενότητας Νέου Σιδηροχωρίου, του Δήμου Κομοτηνής και βρίσκονται στην πεδιάδα της Κομοτηνής, σε απόσταση 15 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά από την Κομοτηνή. Οι κάτοικοι του χωριού είναι Μουσουλμάνοι αλλά και χριστιανοί πρόσφυγες από την Ανατολική Θράκη, τον Εύξεινο Πόντο καθώς και Σαρακατσάνοι οι οποίοι ασχολούνται κυρίως με τη γεωργία. Η παλιά ονομασία του οικισμού, από την περίοδο της Τουρκοκρατίας είναι Μπαγιατλή, ενώ μετά την απελευθέρωση αναφέρεται επίσημα ως Παγούρια.
Στην παρακάτω φωτογραφία το χωριό Νέο Σιδηροχώρι του Δήμου Κομοτηνής.

ΚΟΜΟΤΗΝΗ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΔΟΣΗ

ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΜΟΡΦΩΤΙΚΟΙ ΣΥΛΛΟΓΟΙ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΣΥΛΛΟΓΙΚΟΤΗΤΕΣ ΣΤΗΝ ΚΟΜΟΤΗΝΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΥΡΥΤΕΡΗ ΠΕΡΙΟΧΗ
Στην Κομοτηνή ο πολιτισμός είναι άρρηκτα συνδεδεμένος τόσο με την αρχαία, όσο και με τη νεότερη ιστορία της. Σε όλη την επικράτεια του Δήμου, δραστηροποιούνται πολλοί Πολιτιστικοί – Μορφωτικοί Σύλλογοι και άλλοι πολιτιστικοί αλλά και Δημόσιοι φορείς που διατηρούν, διαφυλάσσουν και μεταδίδουν την παράδοση και τον πολιτισμό του τόπου, στις νεότερες γενιές. Υποστηριζόμενοι τόσο από την Κεντρική Διοίκηση, την Τοπική Αυτοδιοίκηση όσο και από ευγενείς Χορηγούς, αφενός καταφέρνουν να εκπληρώνουν τους ανιδιοτελείς σκοπούς τους, αφετέρου συμβάλλουν και στη συνοχή των τοπικών κοινωνιών. Οι μειονοτικοί Σύλλογοι Κομοτηνής επίσης επιδιώκουν την προαγωγή της παιδείας, των τεχνών και της παράδοσης της μειονότητας, λειτουργώντας ως γέφυρες επικοινωνίας και διατήρησης της πολιτιστικής κληρονομιάς.
Παρουσιάζουμε παρακάτω Πολιτιστικούς Μορφωτικούς Χορευτικούς Συλλόγους και άλλες Πολιτιστικές Συλλογικότητες και Πολιτιστικούς φορείς της Κομοτηνής:
• Σύλλογος Καππαδοκών Ν. Ροδόπης “Ο Μέγας Βασίλειος”
• Μορφωτικός Ομιλος Κομοτηνής
• Πολιτιστικός Σύλλογος Ροδίτη Κομοτηνής
• Πολιτιστικός Σύλλογος Παραδημής και Φίλων (έτος ίδρυσης 1984)
• Πολιτιστικός Σύλλογος Καρυδιάς και Φίλων
• Ελληνικός Ορειβατικός Σύλλογος Κομοτηνής (Ε.Ο.Σ. Κομοτηνής)
• Μορφωτικός Πολιτιστικός Σύλλογος Μικρού Κρανοβουνίου “Ο Αγιος Παντελεήμων”
• Πολιτιστικός Σύλλογος Παραδοσιακής Μουσικής Ανώνυμων Συνθετών
• Μορφωτικός Σύλλογος Ποντίων Κομοτηνής και Περιφέρειας “ο Εύξεινος Πόντος”
• Πολιτιστικός Χορευτικός Σύλλογος Θρακών Κομοτηνής
• Πολιτιστικός Σύλλογος Ανατολικορωμυλιωτών Κομοτηνής 
• Μορφωτικός Πολιτιστικός Σύλλογος «Ολυμπιάδα»
• Σύλλογος Ποντίων Θρυλορίου «Η Κερασούντα και το Γαρς»
• Κοινότητα Νέων Κομοτηνής (διοργανώνει νεανικές πολιτιστικές εκδηλώσεις)
• Πολιτιστική Κίνηση Ν. Ροδόπης (Σύλλογος με έντονη παρουσία στα καλλιτεχνικά δρώμενα)
• Μορφωτικός Σύλλογος Σαρακατσαναίων Θράκης
• Μορφωτικός Ομιλος Νέου Σιδηροχωρίου
• Πολιτιστικός Σύλλογος Γυναικών Γυναίκα και Δημιουργία
• Σύλλογος – Αδελφότητα Κρητών “Ο Ψειλορείτης” (εκπροσωπεί την Κρητική Παράδοση)
• Σύλλογος Ηπειρωτών Νομού Ροδόπης
• Πολιτιστικός Σύλλογος Ανατολικορωμυλιωτών Κομοτηνής
• Σύλλογος Αρμενίων Κομοτηνής (Μορφωτικός Εκπολιτιστικός Όμιλος)
• Πολιτιστικός Μορφωτικός Σύλλογος Αρσακείου ”Το Ευθύμιο” (Θμύκιο)
• Πολιτιστικός Μορφωτικός Σύλλογος Μεγάλου Κρανοβουνίου “Το Γενέσιον Της Θεοτόκου”
• Σύλλογος Παλιννοστούντων Ομογενών Παγουριών Ροδόπης
• Πολιτιστικός Σύλλογος Αδριανουπολιτών “Η Αδριανού”
• Πολιτιστικός Σύλλογος Αργεντίνικου Τανγκό Alma Libre κ.α.
Στη φωτογραφία ο Πολιτιστικός Σύλλογος Ανατολικορωμυλιωτών Κομοτηνής ιδρύθηκε το έτος 2008 και έχει να επιδείξει πλούσια δράση στα πολιτιστικά δρώμενα του τόπου και της ευρύτερης περιοχής. Μέσα στις δράσεις του συμπεριλαμβάνεται και η αναβίωση εθίμων και γαστρονομίας της Ανατολικής Ρωμυλίας, η διατήρηση και συνέχιση των παραδοσιακών χορών της περιοχής κ.α..

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΚΑΠΠΑΔΟΚΩΝ Ν. ΡΟΔΟΠΗΣ “Ο ΜΕΓΑΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ”
O Σύλλογος Καππαδοκων Ν. Ροδόπης “Ο Μέγας Βασίλειος” με πλούσια πολιτιστική δράση και συνεισφορά στον τόπο και την ευρύτερη περιοχή της Ροδόπης.

Ο ΜΟΡΦΩΤΙΚΟΣ ΟΜΙΛΟΣ ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ
Ο Μορφωτικός Όμιλος Κομοτηνής (ΜΟΚ) μεενεργή δράση από το 1959 προάγει τον πολιτισμό μέσω παραδοσιακών χορών, μουσικών εκδηλώσεων και πολιτιστικών εκδρομών. Διοργανώνει συμμετοχές σε φεστιβάλ, ιστορικές αναπαραστάσεις, εκπαιδευτικές επισκέψεις και χορευτικές συναντήσεις, συμβάλλοντας έμπρακτα στη διατήρηση και συνέχιση τη θρακιώτικης και Ελληνικής παράδοσης.

ΤΟ ΜΟΥΣΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ

Το Μουσικό Σχολείο Κομοτηνής ιδρύθηκε το 1993. Στο σχολείο διδάσκονται όλα τα μαθήματα γενικής παιδείας Γυμνασίου και Ενιαίου Λυκείου, Βυζαντινή, Παραδοσιακή και Ευρωπαϊκή μουσική.
Τα όργανα που διδάσκονται είναι από παραδοσιακά, ούτι, κανονάκι, γκάιντα, ταμπουράς και από Ευρωπαϊκά, πιάνο, κιθάρα, βιολί, βιολοντσέλο, τρομπέτα, σαξόφωνο, κλαρίνο, ακορντεόν, καθώς και μπουζούκι, ντραμς, ηλεκτρικό μπάσο και κόντρα μπάσο.Τα μουσικά σχήματα του σχολείου είναι: η παραδοσιακή ορχήστρα και χορωδία, η τζαζ ορχήστρα, η ορχήστρα Ευρωπαϊκής μουσικής, η χορωδία Ευρωπαϊκής μουσικής, η έντεχνη Ελληνική και η ρεμπέτικη ορχήστρα.
Η Φιλοσοφία του σχολείου είναι να ενθαρρύνει τα παιδιά ώστε να αποκτήσουν γνώσεις και αυτογνωσία και να αναπτύξουν το πλήρες δυναμικό που διαθέτουν με βασικές αρχές τον αυτοσεβασμό, τον σεβασμό προς τους άλλους και το περιβάλλον, την αίσθηση της υπερηφάνειας μέσα από τις σχολικές και τις εθνικές μας παραδόσεις αλλά και την εκτίμηση της πολιτισμικής ποικιλομορφίας μέσα στην κοινότητα τους.

ΤΟ ΔΗΠΕΘΕ ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ
Το ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ Κομοτηνής ιδρύθηκε τον Νοέμβριο του 1984 και λειτουργεί ως Ν.Π.Ι.Δ, βάση προγραμματικής σύμβασης μεταξύ  ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ – Δήμου Κομοτηνής και Υπουργείου Πολιτισμού. Οι στόχοι του ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ Κομοτηνής είναι οι εξής:
Η οργάνωση και παρουσίαση Επαγγελματικών Θεατρικών παραστάσεων.
Η αξιοποίηση και ανάδειξη ντόπιου στελεχιακού καλλιτεχνικού δυναμικού.
Η παρουσίαση παράλληλων θεατρικών και πολιτιστικών εκδηλώσεων.
Η λειτουργία ερασιτεχνικού σχήματος στα πλαίσια του ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ σε συνεργασία με την πανεπιστημιακή κοινότητα.
Η συμμετοχή στις καλλιτεχνικές και πολιτιστικές εκδηλώσεις του Δήμου Κομοτηνής.
Η ανάδειξη του ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ σε ζωτικό φορέα καλλιτεχνικής ανάπτυξης και πνευματικής καλλιέργειας, που μπορεί να συνδιαλέγεται γόνιμα σε θέματα πολιτισμού τόσο με τους όμορους Βαλκανικούς λαούς, όσο και με τους απόδημους Θρακιώτες. Διεύθυνση: Γ. Κονδύλη 30, Τ.Κ. 69100, Κομοτηνή, Ελλάδα.

Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΟΡΕΙΒΑΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ

Ο Ελληνικός Ορειβατικός Σύλλογος Κομοτηνής (Ε.Ο.Σ. Κομοτηνής) ιδρύθηκε το έτος 1982 όταν μια παρέα φίλοι του βουνού αποφάσισαν να ιδρύσουν έναν Σύλλογο για τη διάδοση της ορειβασίας και δεν μπορούσαν να φανταστούν πόσο ψηλά θα έφτανε ο Ελληνικός Ορειβατικός Σύλλογος Κομοτηνής.
Ο Σύλλογος διαθέτει καταφύγιο δυναμικότητας 50 ατόμων, στο ύψωμα Φύλακας της οροσειράς της Ροδόπης, σε υψόμετρο 1.050 μ. και σε κοντινή απόσταση από τα Ελληνοβουλγαρικά σύνορα. Περιβάλλεται από πανέμορφο δάσος οξιάς. Στη θέση του υπήρχε ένα παλαιό ερειπωμένο στρατιωτικό φυλάκιο, το οποίο παραχωρήθηκε στο Σύλλογο το 1995. Με πολύ προσωπική εργασία και δωρεές μελών και φίλων και συμπαράσταση των Τοπικών Αρχών χτίστηκε στη θέση αυτή το καταφύγιο “Χαράλαμπος Δήμου”, που διαθέτει 50 κλίνες, εσωτερική και εξωτερική κουζίνα, εσωτερικές και εξωτερικές τουαλέτες, ασύρματη επικοινωνία και γεννήτρια ρεύματος. Στον περίβολο του καταφυγίου ανεγέρθηκε το εκκλησάκι του Αγίου Δημητρίου.
Οι κυριακάτικες αναβάσεις του συλλόγου πραγματοποιούνται συχνά στην οροσειρά της Ροδόπης και στο Παπίκιο όρος που είναι ο ψηλότερος ορεινός όγκος του τμήματος που βρίσκεται στα διοικητικά όρια του Ν. Ροδόπης. Έχει ύψος 1.510 μ. ενώ στην ίδια κορυφογραμμή υπάρχουν και οι χαμηλότερες κορυφές Αγελαδοκορυφή, Βροντή. Το Παπίκιο όρος υπήρξε κέντρο μοναχισμού κατά τη Βυζαντινή περίοδο. Μεγάλος αριθμός βυζαντινών ναών και κτισμάτων έχουν εντοπισθεί.
Ο Ε.Ο.Σ. Κομοτηνής πραγματοποιεί ανελλιπώς κάθε Κυριακή μια ορειβατική πορεία σε κάποια κορυφή εντός ή εκτός νομού. Στη διάρκεια της χρονιάς πραγματοποιούνται ορειβατικές και πεζοπορικές εξορμήσεις, που περιλαμβάνουν αναβάσεις σε όλα τα μεγάλα βουνά της Ελλάδας, καθώς και κάποιες αναβάσεις στο εξωτερικό. Συμμετέχει στις βορειοελλαδικές και πανελλήνιες ορειβατικές συναντήσεις. Λειτουργεί σχολές ορειβασίας και αναρρίχησης. Συμμετέχει σε αγώνες αγωνιστικής αναρρίχησης και σε ορειβατικούς μαραθώνιους.

Η ΛΕΣΧΗ ΚΟΜΟΤΗΝΑΙΩΝ
Η «Λέσχη Κομοτηναίων» λειτουργεί από το 1921. Πρόκειται για ένα εξαιρετικό δείγμα νεοκλασικής αρχιτεκτονικής, χτισμένοτα τελευταία χρόνια της Τουρκοκρατίας, κηρυγμένο μνημείο πολιτιστικής κληρονομιάς της χώρας που μαρτυρά την ιστορία της πόλης.
Το κτήριο έχει εντυπωσιακούς και ψηλοτάβανους χώρους, κολώνες εσωτερικές πολυτελείς σκάλες και μεγάλα παράθυρα.
Στο χώρο της γίνονται συχνότατα εκδηλώσεις πολιτιστικού ενδιαφέροντος, παρουσιάσεις βιβλίων, μουσικές και θεατρικές βραδιές, κα.. Διεύθυνση: Βενιζέλου 52, Τ.Κ. 69132, Κομοτηνή, Ελλάδα.

ΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΚΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ
Μαζί με τμήμα του βυζαντινού τείχους που διακρίνεται μέσα στον αύλειο χώρο του 1ου Δημοτικού Σχολείου Κομοτηνής, το Εσκί Τζαμί και κάποια άλλα παλαιά κτίσματα, αποτελούν ένα σύνολο από ιστορικά μνημεία και κτήρια που βρίσκονται περιμετρικά της Πλατείας Χρυσάνθου. Το Θρακικό Ωδείο, είναι κτίσμα του 1923. Μέχρι πριν την έναρξη του 2ου παγκοσμίου πολέμου, αναφέρονταν ως “Αγροτικό Ορφανοτροφείο”. Μετά την κατοχή λειτουργεί ως “Ταχυδρομείο, Τηλεφωνείο, Τηλεγραφείο” γνωστό ως τα τρία ΤΤΤ. (Αξίζει να σημειωθεί ότι μέχρι το τέλος της κατοχής, το Ταχυδρομείο στεγάζονταν σε ένα όμορφο επίσης κτήριο το οποίο βρισκόταν στην θέση του σημερινού Ιδρύματος Παπανικολάου, το οποίο δυστυχώς κάηκε ολοσχερώς και δεν υπάρχει σήμερα).
Από τα μέσα της δεκαετίας του ’60 το κτίριο λειτουργεί ως Ωδείο και στο αρχικό ιστορικό κτίσμα, προστίθεται ένα καινούργιο τμήμα όχι και τόσο καλαίσθητο που αλλοιώνει την αρχική εικόνα. Το 1975 για άγνωστο λόγο, κατεδαφίζεται το μεγαλύτερο μέρος του κτηρίου και μέχρι και τα μέσα της δεκαετίας του ’90 το Ωδείο λειτουργεί σε ένα κτίσμα το οποίο αποτελείται από το μισογκρεμισμένο ιστορικό κτήριο και το πρόσθετο τμήμα. Η εικόνα που θυμόμαστε μέχρι εκείνη την εποχή δεν ήταν καθόλου καλή. Το 1996 αποφασίζεται η αποκατάσταση και ίσως είναι η μοναδική περίπτωση στην πόλη μας, που γίνεται παρέμβαση σε ένα σχεδόν κατεστραμμένο κτίσμα για να επανέλθει στην αρχική του μορφή.
Σήμερα το κτήριο του Θρακικού Πνευματικού Κέντρου, είναι μία κυψέλη πολιτισμού για την πόλη της Κομοτηνής και δεσπόζει επιβλητικό στην Πλατεία Χρυσάνθου.
Φωτογραφία και κείμενα: Sakis Moud. (Η Ροδόπη χθες και σήμερα, Fb Group).

Ο ΔΗΜΟΣ ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ

Ο Δήμος Κομοτηνής είναι ένας ιστορικός Δήμος, με φυσικές ομορφιές, έντονη πολυτισμικότητα και πολιτιστική δραστηριότητα, ενώ η παρουσία χιλιάδων φοιτητών μετατρέπει την πόλη της Κομοτηνής και την ευρύτερη περιοχή σε μία τεράστια Πανεπιστημιούπολη.
Ο Δήμος Κομοτηνής έχει έκταση 644.9 τ. χλμ. και πληθυσμό 65.107 κατοίκους. Εδρα του Δήμου και πρωτεύουσα της Περιφερειακής Ενότητας Ροδόπης είναι η Κομοτηνή με πληθυσμό 51.732 κατοίκους. Δήμαρχος του Δήμου Κομοτηνής, είναι ο κ. Ιωάννης Γκαράνης.
Ο Δήμος Κομοτηνής διαιρείται στις εξής 3 Δημοτικές Ενότητες: Κομοτηνής, Αιγείρου και Νέου Σιδηροχωρίου, που περιλαμβάνουν 26 Τοπικές Κοινότητες με 48 συστατικούς οικισμούς. Σε παρένθεση οι συστατικοί οικισμοί της κάθε Κοινότητας:
1. Δημοτική Ενότητα Κομοτηνής: Περιλαμβάνει τις Τοπικές Κοινότητες Κομοτηνής (Κομοτηνή, Μέγα Κρανοβούνι, Μεσοχώρι, Μικρό Κρανοβούνι, Παραδημή, Σχολή Αστυνομίας, Υφαντές, Ηφαιστος), Ανθοχωρίου (Ανθοχώρι), Γρατινής (Γρατινή), Θρυλορίου (Θρυλόριο, Ροδίτης, Φύλακας), Ιτέας (Ιτέα), Κάλχαντος (Κάλχας, Ιάμπολη, Μεγάλη Αδα, Μύτικας, Σαρακηνή, Τυχηρό), Καρυδιάς (Καρυδιά), Κηκιδίου (Κηκίδιο), Κοσμίου (Κόσμιο), Πανδρόσου (Πάνδροσος, Νυμφαία, Σύμβολα), Σιδηράδων (Σιδηράδες), Στυλαρίου (Στυλάρι).
2. Δημοτική Ενότητα Αιγείρου: Περιλαβάνει τις Τοπικές Κοινότητες Αιγείρου (Αίγειρος, Αγροτικό Ορφανοτροφείο, Μεσσούνη), Αρωγής (Αρωγή), Γλυφάδος (Γλυφάδα), Καλλίστης (Καλλίστη) Μελέτης (Μελέτη), Μέσης (Μέση), Νέας Καλλίστης (Νέα Καλλίστη), Παραλίας Μέσης (Παραλία Μέσης), Πόρπης (Πόρπη), Φαναρίου (Φανάρι).
3. Δημοτική Ενότητα Νέου Σιδηροχωρίου: Περιλαμβάνει την Τοπική Κοινότητα Νέου Σιδηροχωρίου (Νέο Σιδηροχώρι, Αδριανή, Καλαμόκαστρο, Μαυρομμάτι, Μικρό Δουκάτο), Αγίων Θεοδώρων (Αγιοι Θεόδωροι), Μεγάλου Δουκάτου (Μέγα Δουκάτο), Παγουριών (Παγούρια).

Η ΘΕΣΗ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ ΣΤΟ ΝΟΜΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ

Ο Δήμος Κομοτηνής κατέχει νευραλγική θέση τόσο στον εθνικό γεωγραφικό χώρο όσο και κομβική θέση στο Ελληνικό γεωπολιτικό χώρο και τις αναπτυξιακές πολιτικές και άξονες που διαμορφώνονται. Αναπτύσσεται  σε νευραλγική θέση επί του γραμμικού άξονα των αστικών κέντρων της Αν. Μακεδονίας και Θράκης (Καβάλα, Δράμα, Ξάνθη, Κομοτηνή, Αλεξανδρούπολη) και είναι κόμβος των στρατηγικών λειτουργικών αξόνων – διευρωπαϊκών δικτύων – της Εγνατίας και της καθέτου αρτηρίας προς Βουλγαρία και τη Βαλκανική ενδοχώρα. Ακόμη βρίσκεται σε σχετικά μικρή απόσταση από τα σύνορα της χώρας με την Τουρκία.
Το αστικό κέντρο της Κομοτηνής, εκτός από έδρα του Δήμου, αποτελεί και την  πρωτεύουσα του νομού Ροδόπης, ενός νομού, με συνοριακό σύστημα εθνικού και διεθνούς χαρακτήρα, και έδρα της Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, στην οποία διοικητικά ανήκει.
Η Κομοτηνή αποτελεί κρίσιμο παράγοντα της πολιτισμικής και αναπτυξιακής δυναμικής του ευαίσθητου χώρου της Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης και η βιωσιμότητα της πόλης, αλλά και των υπόλοιπων μικρότερων οικισμών, επηρεάζει άμεσα το μέλλον όλης της περιφέρειας. Μιας περιφέρειας και ενός Νομού οι οποίοι μειονεκτούν σε επίπεδα ανάπτυξης. και καταγράφονται ως μια περιοχή από τις φτωχότερες της Ευρωπαϊκής Ενωσης, με τους δείκτες ευημερίας και υποδομής να υπολείπονται σημαντικά όχι μόνο των Ευρωπαϊκών αλλά και του μέσου όρου της χώρας (ο νομός Ροδόπης κατά την κατάταξη του ΚΕΠΕ: αξιολογείται με δείκτη 30, έναντι 220 της Αθήνας και μέσο της χώρας 100, ενώ με βάση το δηλωθέν εισόδημα κατά κεφαλήν -1991- και με βάση τη χώρα -100-, ο νομός Ροδόπης βρίσκεται στην 46η θέση).
Ωστόσο οι προοπτικές ανάπτυξης του Δήμου Κομοτηνής είναι σημαντικές καθώς συγκεντρώνει μια σειρά πόρων αστικής ανάπτυξης (διοικητικό, εμπορικό, μεταποιητικό, πολιτιστικό κέντρο, έδρα Πανεπιστημίου) και περιβάλλοντος (ορεινός όγκος, δάση, υγροβιότοποι, ακτές) ενώ ταυτόχρονα, η γεωοικονομική θέση του νομού, σε συνάρτηση με την αναπτυξιακή ανασυγκρότηση για την οικονομική, κοινωνική, περιβαλλοντική και πολιτισμική συνοχή στο εσωτερικό του νομού αποτελούν προϋποθέσεις, που εφόσον αξιοποιηθούν, μπορούν να συμβάλλουν στην ολοκληρωμένη ανάπτυξη του Δήμου και γενικότερα του Νομού.

ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ
Η περιοχή του Δήμου Κομοτηνής μορφολογικά κατανέμεται σε 50% πεδινό έδαφος, 20% ημιορεινό και 30% ορεινό. Το πεδινό τμήμα, με μηδενικές σχεδόν κλίσεις, εντοπίζεται στο κεντρικό και νότιο κομμάτι του Δήμου και περιλαμβάνει την πεδιάδα της Κομοτηνής και φυσικούς βοσκότοπους, οι ημιορεινές περιοχές εκτείνονται προς βορρά, σχεδόν παράλληλα με τα πεδινά τμήματα και μέχρι τις κλιτείς της οροσειράς της Ροδόπης ενώ το ορεινό αφορά στο βόρειο τμήμα και περιλαμβάνει τον ορεινό όγκο Ανατολικής Ροδόπης, ο οποίος αποτελεί το φυσικό και διοικητικό Ελληνο-Βουλγαρικό σύνορο.
Το πλούσιο φυσικό περιβάλλον του Δήμου Κομοτηνής αποτελείται από περιοχές με μεγάλη βιοποικιλότητα και μεγάλο αριθμό σπάνιων ειδών και βιοτόπων, εκ των οποίων μεγάλος αριθμός προστατεύεται από τη διεθνή συμφωνία RAMSAR και τα Κοινοτικά προγράμματα CORINE και NATURA 2000. Ακόμη, ο ορεινός όγκος της ανατολικής Ροδόπης, σημαντικό τμήμα του οποίου εντοπίζεται χωρικά εντός του  Δήμου, φιλοξενεί πληθώρα δασικών συμπλεγμάτων ενώ καταγράφεται και μεγάλος αριθμός Καταφυγίων άγριας ζωής, όπως αυτά έχουν θεσμοθετηθεί βάσει των διατάξεων της δασικής νομοθεσίας. Ειδικότερα, εντός της περιοχής του Δήμου καταγράφηκαν συνολικά 6 βιότοποι οι οποίοι προστατεύονται από το κοινοτικό πρόγραμμα CORINE, το οποίο άρχισε να εκπονείται το 1985 στα πλαίσια της Ε.Ο.Κ. με στόχο την οργάνωση των πληροφοριών για την κατάσταση του περιβάλλοντος και των φυσικών πόρων. Αρχική ιδέα ήταν η δημιουργία ενός οικολογικού χάρτη της Κοινότητας, ο οποίος διαμορφώθηκε στην πορεία σε ένα πληροφοριακό σύστημα για το περιβάλλον. 

ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ
Η Κομοτηνή είναι πόλη της Ροδόπης του γεωγραφικού διαμερίσματος της Θράκης, πρωτεύουσα της Περιφερειακής Ενότητας Ροδόπης, έδρα του Δήμου Κομοτηνής καθώς και έδρα της Διοικητικής Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης στην Ελλάδα.
Γεωγραφικά στοιχεία: Βρίσκεται στο νοτιοανατολικό τμήμα του νομού Ροδόπης. Είνια χτισμένη στον Θρακικό κάμπο στους πρόποδες της οροσειράς της Ροδόπης σε υψόμετρο 31-55 μέτρων, περίπου 30 χλμ. από τη θάλασσα, αποτελώντας κομβικό σημείο της Εγνατίας Οδού και της σιδηροδρομικής γραμμής Θεσσαλονίκης-Αλεξανδρούπολης. Γεωμορφολογικά είναι επίπεδη περιοχή (θρακικός κάμπος) κοντά στα ορεινά της Ροδόπης. Βρίσκεται κοντά στα σύνορα με τη Βουλγαρία (βόρεια) και το Θρακικό Πέλαγος (νότια).
Ονομασία: Το βυζαντινό της όνομα ήταν Κουμουτζηνά ή Κομοτηνά ή Κομοτηναί. Ως προς την προέλευση του ονόματος, έχει διατυπωθεί η εκδοχή ότι έτσι είχαν χαρακτηριστεί τα κτήματα κάποιου κόμητα της περιοχής: *Κομητηνά > Κομοτηνά > Κομοτζηνά/Κουμουτζηνά. Η πρώτη χρήση του ονόματος Γκιουμουλτζίνα, τουρκικά: Gümülcine έχει καταγραφεί σε οθωμανική πηγή το έτος 1344 μ.Χ. Το όνομα Κομοτηνή ορίσθηκε επισήμως το 1920 και αποτελεί τη λόγια μορφή του ονόματος Κουμουτζηνά που χρησιμοποιούσε ο Κατακουζηνός στα μέσα του 14ου αιώνα.
Ιστορία: Με την ύπαρξή της να βεβαιώνεται από την ύστερη αρχαιότητα, το πάλαι ποτέ μικρό βυζαντινό οχυρό των Κομοτηνών ή Μεμέτιδων αναδείχθηκε σε σημαντικό αστικό κέντρο στην Υστεροβυζαντινή περίοδο. Η σημαίνουσα θέση της στην περιοχή της Θράκης εδραιώθηκε στα χρόνια της Οθωμανικής περιόδου (1363-1912), στην τελευταία περίοδο της οποίας (19ος αιώνας) αναδείχθηκε σε διοικητικό κέντρο της ευρύτερης περιφέρειας. Η πρόσκαιρη κατάκτησή της από τους Βούλγαρους στον Α΄ Βαλκανικό Πόλεμο, η απελευθέρωσή της κατά τον Β΄ Βαλκανικό Πόλεμο και η έκβαση του Α΄ Παγκοσμίου πολέμου οδήγησαν στην οριστική ενσωμάτωσή της στην Eλληνική επικράτεια, το 1920. Η απελευθέρωση της πόλης γιορτάζεται στις 14 Μαϊου.
Στα μεταπολεμικά χρόνια η πόλη αναπτύχθηκε χάρη στην κεντρική της γεωγραφική θέση και τη σημασία της ως διοικητικό κέντρο, διατηρώντας τον χαρακτήρα της, και επηρεασμένη, ως ένα βαθμό, από τα ιδιαίτερα γνωρίσματα των μειονοτικών ομάδων.
Οικονομία: Η οικονομία της χαρακτηρίζεται από την υπεροχή του τομέα παροχής υπηρεσιών, απόρροια γεωγραφικών και ιστορικών παραγόντων. Ο αστικός της χώρος παρουσιάζει ιδιαίτερη ποικιλομορφία χάρη στην ιστορία της και τον πολιτισμό της, στοιχεία που είναι υπεύθυνα και για τα σημαντικά μνημεία και αξιοθέατα τα οποία είναι διάσπαρτα μέσα σε αυτόν. Στην περιοχή είναι έντονη η παρουσία του Μουσουλμανικού στοιχείου που δίνει ιδιαίτερο χρώμα τόσο με τις ενδυμασίες και τα έθιμα όσο και με την αρχιτεκτονική χαρακτηριστικό δείγμα της οποίας αποτελούν οι μιναρέδες και τα καφασωτά παράθυρα των σπιτιών στις παλιές συνοικίες. Ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα είναι η περιήγηση γύρω από τη Λαϊκή Αγορά, όπου υπάρχουν εμπορικά και άλλα καταστήματα.
Σημαντικό ρόλο στην οικονομική και πολιτιστική ανάπτυξη της περιοχής διαδραματίζει το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης το οποίο ιδρύθηκε το 1974.

ΚΟΜΟΤΗΝΗ ΜΙΑ ΕΙΚΟΝΑ ΑΠΟ ΤΟ ΧΘΕΣ
Κομοτηνή 25 Μαρτίου 1956. Δυτική αρχή της Βενιζέλου. Δεξιά το ξενοδοχείο Ροδόπη του κ. Δετσαρίδη, και ο Σώτος σπορ. Αριστερά το περίπτερο του πατέρα της Φανής και της Ματούλας, το σπίτι Γαρυφάλλου και το καμπαναριό. Δεξιά η Γαλλική γέφυρα που οδηγούσε στην Ν. Τσανακλή.
Πίσω από το καμπαναριό, το οικονομικό Γυμνάσιο, και η εκκλησία τής Παναγίας!
Φωτογραφία: Sihat Yusuf, από Chrisoula Papadopoulou.

Η ΚΟΜΟΤΗΝΗ ΑΝΑ ΤΟΥΣ ΑΙΩΝΕΣ
Τα τεκμήρια για την ύπαρξη αρχαίου πολιτισμού στη θέση της σημερινής πόλης της Κομοτηνής, οδηγούν στα πρωτοχριστιανικά χρόνια. Αρχαιολογικά ευρήματα του 2ου αιώνα μ.Χ. επιβεβαιώνουν την ύπαρξη οικισμού όπως επίσης, και από επιγραφή στο σωζόμενο και διακριτό σε διάφορα σημεία της πόλης, παλαιό τείχος του 4ου αιώνα μ.Χ. που αναγράφει “Θεοδοσίου κτίσμα” ενώ εικάζεται πως το πόλισμα Κομοτηνή ανάγεται στον 5ο αιώνα π.Χ. και συνδέεται με την ομώνυμη κόρη του Μαρωνίτη ζωγράφου Παρρασίου. Στη Ρωμαϊκή εποχή η Κομοτηνή αποτέλεσε ένα από τα πολλά φρούρια κατά μήκος της Εγνατίας οδού και παράλληλα αποτελούσε κόμβο της Εγνατίας προς τη βόρεια κατεύθυνση, που μέσα από το πέρασμα της Νυμφαίας οδηγεί στην κοιλάδα του Άρδα, τη Φιλιππούπολη και τη βυζαντινή Βερόη (σημερινή Στάρα Ζαγόρα).
Βυζαντινά χρόνια: Κατά την περίοδο της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας (Βυζάντιο) η Κομοτηνή ανήκε στο Θέμα Μακεδονίας, ενώ από τον 9ο αιώνα υπάγεται στο νεοϊδρυθέν Θέμα Βολερού. Υπήρξε έως τότε, ασήμαντο φρούριο, που το 1207 ύστερα από την επιδρομή του τσάρου της Βουλγαρίας Ιβάν Α΄, αποτέλεσε καταφύγιο προσφύγων από τα γύρω φρούρια που καταστράφηκαν. Την περίοδο εκείνη πληθώρα κατοίκων της Μοσυνόπολης (πρώην Μαξιμιανούπολη) κατέφυγαν στην Κομοτηνή, με τον πληθυσμό από τότε να αυξάνεται, και την εξέλιξη της Κομοτηνής σε σημαντική πόλη για την περιοχή. Το 1331 ο Ιωάννης ΣΤ΄ Καντακουζηνός την αναφέρει ως Κουμουτζηνά πόλισμα ενώ το 1341 ο ιστορικός Νικηφόρος Γρηγοράς την αναφέρει με το σημερινό της όνομα, ως Κομοτηνή. Το 1343, κατά τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου μεταξύ Ιωάννη ΣΤ’ Καντακουζηνού και Ιωάννη Ε’ Παλαιολόγου, η Κομοτηνή μαζί με τα γειτονικά φρούρια Ασωμάτου, Παραδημής, Κρανοβουνίου και Στυλαρίου, προσχωρούν στην παράταξη Καντακουζηνού. Στην Κομοτηνή κατέφυγε ο Ιωάννης ΣΤ’ Καντακουζηνός το 1344 για να διασωθεί μετά από μάχη με τα στρατεύματα του Ομούρ και του Βούλγαρου συμμάχου του, Μομιτζίλου κοντά στην κατεστραμμένη ήδη Μοσυνόπολη.
Απελευθέρωση: Μετά την πολύχρονη Τουρκική κατοχή, τον Οκτώβριο του 1912 η ευρύτερη περιοχή περνάει στην κατοχή των Βουλγάρων κατά τον Ά Βαλκανικό Πόλεμο. Στο Β΄ Βαλκανικό Πόλεμο, στις 14 Ιουλίου του 1913 η πόλη της Κομοτηνής απελευθερώνεται από τον ελληνικό στρατό, αλλά στις 10 Αυγούστου του ίδιου έτους με τη συνθήκη Βουκουρεστίου (1913) παραχωρείται στη Βουλγαρία. Οι Βούλγαροι σχεδόν αμέσως εξαπολύουν διωγμούς κατά Ελλήνων, Πομάκων και Τούρκων. Στις 31 Αυγούστου του ίδιου χρόνου το κίνημα των Πομάκων με τη συνδρομή των ντόπιων Τούρκων και την υποστήριξη των Ελλήνων, εγκαθιδρύει τη βραχύβια Δημοκρατία Δυτικής Θράκης με έδρα την πόλη της Κομοτηνής. Το ανεξάρτητο αυτό κρατίδιο καταλύεται μετά από δύο μήνες στις 25 Οκτωβρίου του 1913 και η πόλη περνά πάλι στη Βουλγαρία. Μετά τη λήξη του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, τον Αύγουστο του 1919, η Κομοτηνή καταλαμβάνεται από τα Γαλλικά στρατεύματα και επιβάλλεται το περίεργο καθεστώς της Διασυμμαχικής Θράκης, με έδρα του ανεξάρτητου κρατιδίου την Κομοτηνή και διοικητή τον Γάλλο στρατηγό Σαρπύ. Την 14η Μαΐου 1920 επετεύχθη η διπλωματική νίκη του τότε πρωθυπουργού της Ελλάδας Ελευθερίου Βενιζέλου και του στενού συνεργάτη του Χαρίσιου Βαμβακά και η Κομοτηνή απελευθερώθηκε επισήμως, και ενώθηκε με την Ελλάδα.
Μουσουλμανικοί πληθυσμοί: Οι μουσουλμανικοί πληθυσμοί της περιοχής της Κομοτηνής εξαιρέθηκαν από την ανταλλαγή πληθυσμών με την Τουρκία στην Συνθήκη της Λωζάνης το 1923. Μετά το 1922 προσέφυγαν στην πόλη αρκετοί πρόσφυγες από τον Πόντο, τη Μικρά Ασία, την Ανατολική Θράκη και την Ανατολική Ρωμυλία.

Η ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ ΤΗΣ ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ ΤΗΝ 14 ΜΑΪΟΥ 1920
Η πρόσκαιρη κατάκτησή της από τους Βούλγαρους στον Α΄ Βαλκανικό Πόλεμο, η απελευθέρωσή της κατά τον Β΄ Βαλκανικό Πόλεμο και η έκβαση του Α΄ Παγκοσμίου πολέμου οδήγησαν στην οριστική ενσωμάτωσή της στην Ελληνική επικράτεια, το 1920.
Η απελευθέρωση της πόλης γιορτάζεται στις 14 Μαϊου με επιμνημόσυνη δοξολογία και κατάθεση στεφάνων στο κεντρικό Ηρώον της πόλης. Αυτή την ημέρα κάθε χρόνο, η πρωτεύουσα της Ροδόπης, γιορτάζει τα Ελευθεριά της με την συμμετοχή πλήθους κόσμου και με κάθε επισημότητα!
Το Κεντρικό Ηρώο της Κομοτηνής, γνωστό ως σπαθί, είναι ένα επιβλητικό μνημείο 15 μέτρων που κατασκευάστηκε το έτος 1970. Βρίσκεται στο δημοτικό άλσος, φέρει κατακόρυφο μεταλλικό ξίφος, είναι καλυμμένο με λευκό μάρμαρο και αποτελεί το επίκεντρο εθνικών εορτασμών, καταθέσεων στεφάνων και της έπαρσης της σημαίας.

ΧΑΡΤΗΣ ΤΩΝ ΣΥΝΟΙΚΙΩΝ ΤΗΣ ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ
Η καρδιά της πόλης θεωρείται η κεντρική πλατεία Ειρήνης (ιστορικό κέντρο) που αποτελεί το σημείο συγκέντρωσης της νυχτερινής ζωής η οποία τονώνεται από τον μεγάλο πληθυσμό φοιτητών που ζουν και σπουδάζουν στην Κομοτηνή. Το ιστορικό κέντρο εκτός από την Πλατεία Ειρήνης και τα πέριξ, περιλαμβάνει και το ιστορικό εμπορικό κέντρο και το Αρμενιό. Τα τελευταία χρόνια η περιοχή βορειοδυτικά του κέντρου, το προάστιο Νέα Μοσυνούπολη (όμορο του οικισμού Ήφαιστος) έχει αναβαθμιστεί με την ανάπτυξη εμπορικών κέντρων και πολυκαταστημάτων. Εκτός του αστικού ιστού βρίσκονται αφενός η Πανεπιστημιούπολη στα δυτικά και η Βιομηχανική Περιοχή στα ανατολικά.

ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ ΤΗΣ ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ

• Αρχαιολογικό Μουσείο: Στο μουσείο υπάρχουν εκθέματα από την ευρύτερη περιοχή της Θράκης από τη Νεολιθική μέχρι τη Βυζαντινή περίοδο. Εγκαινιάστηκε το 1976 και είναι έργο του αρχιτέκτονα Άρη Κωνσταντινίδη. Από πλευράς αρχιτεκτονικής, το κτήριο του μουσείου, θεωρείται από τα πιο σύγχρονα της πόλης. Εντυπωσιακό έκθεμα αποτελεί η χρυσή προτομή του Ρωμαίου Αυτοκράτορα Σεπτιμίου Σεβήρου (193-211 μ.Χ.). Τα εκθέματα εστιάζουν κυρίως στην παρουσία των Ελλήνων και στην ελληνική τέχνη στην περιοχή του βόρειου Αιγαίου και της Θράκης.
Λαογραφικό Μουσείο: Λειτουργεί από το 1962 και στεγάζεται στο αρχοντικό Πεΐδη το οποίο αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα τοπικής λαϊκής αρχιτεκτονικής. Πολλά από τα εκθέματα που στεγάζει όμως προέρχονται από την Ανατολική και Βόρεια Θράκη καθώς και από τις περιοχές της Μικράς Ασίας. Συμπεριλαμβάνουν παραδοσιακές φορεσιές, κεντήματα, αντικείμενα από χαλκό, ξύλο, πηλό και ασήμι, γεωργικά εργαλεία, εργαλεία παραδοσιακών επαγγελμάτων αλλά και είδη οικιακής χρήσης. Ανάμεσα στα εκθέματα βρίσκονται και τα προσωπικά αντικείμενα του Γρατινιώτη Αρχιεπίσκοπου Αθηνών Χρυσάνθου (1881-1949).
• Εκκλησιαστικό Μουσείο Ιεράς Μητροπόλεως Μαρωνείας και Κομοτηνής: Από το 1999 στεγάζεται στο Ιμαρέτ Κομοτηνής. Στο μουσείο υπάρχουν εκκλησιαστικά εκθέματα, τα οποία χρονολογούνται από το 16ο έως τον 20ό αιώνα, όπως εικόνες, ιερά σκεύη, άμφια, χειρόγραφα από ναούς της περιοχής αλλά και δωρεές προσφύγων που εγκαταστάθηκαν στην περιοχή της Ροδόπης. Το κτίριο θεωρείται από τα αρχαιότερα σωζόμενα δείγματα οθωμανικής αρχιτεκτονικής στην Ευρώπη (αποτελείται από τρεις χώρους που διαμορφώνουν στην κάτοψη το σχήμα Τ – τύπου ζαβιγέ) και είναι κτισμένο με τη βυζαντινή τεχνική. Έχει συνδεθεί με τοπικές παραδόσεις των Κομοτηναίων για ύπαρξη βυζαντινού ναού της Αγίας Σοφίας στη συγκεκριμένη θέση, και σύμφωνα με αυτές, στο κτίσμα ενσωματώθηκαν τμήματα του ναού. Στη νότια πλευρά του κτίσματος έχει ανακαλυφθεί εντοιχισμένο μαρμάρινο γυναικείο κεφάλι Ρωμαϊκών χρόνων.
• Βυζαντινό Μουσείο: Στο μουσείο, το οποίο ανήκει στο Ίδρυμα Παπανικολάου, ευεργέτη της πόλης, υπάρχουν εκθέματα βυζαντινών εκκλησιαστικών αντικειμένων, βιβλία, κοσμήματα, νομίσματα και σφραγίδες. Συστάθηκε το 1988 και εγκαινιάστηκε το 1991. Βρίσκεται παραπλεύρως του νομαρχιακού μεγάρου και στο ίδιο κτήριο υπάρχει και αμφιθέατρο 420 θέσεων.
• Μουσείο «Καραθεοδωρή»: Μουσείο αφιερωμένο στον Κωνσταντίνο Καραθεοδωρή (Βερολίνο 1873 – Μόναχο 1950) ο οποίος ήταν κορυφαίος σύγχρονος Έλληνας μαθηματικός που διακρίθηκε σε παγκόσμιο επίπεδο και καταγόταν από τη Θράκη (Νέα Βύσσα Έβρου).
• Δημοτική Παπαδριέλλειος Πινακοθήκη: Στεγάζεται στο Αρχοντικό Στάλιου όπου εκτίθενται πίνακες Ελλήνων ζωγράφων προσφέροντας ένα μικρό πανόραμα των κινημάτων ελληνικής ζωγραφικής.
• Μουσείο Καλαθοπλεκτικής των Ρομά: Είναι ένα θεματικό μουσείο, μοναδικό στο είδος του στην Ελλάδα και στην Ευρώπη. Ο αρχικός κορμός της συλλογής βασιζόταν σε καλάθια που κατασκεύαζαν Ρομά, οι οποίοι προέρχονταν από τρία διαφορετικά τμήματα ης ευρύτερης περιοχής της Θράκης, το ελληνικό, το βουλγαρικό και το τουρκικό, καταδεικνύοντας την πολυπολιτισμική του βάση αλλά και αναδεικνύοντας δημιουργήματα λαϊκής έμπνευσης. Το μουσείο έχει τεχνολογικό και διαπολιτισμικό χαρακτήρα ενώ σήμερα η συλλογή έχει επεκταθεί και αποτελείται από χώρες όπως η Αίγυπτος, ο Λίβανος, η Συρία, η Αργεντινή και άλλες πολλές. Αριθμεί περίπου χίλια εκθέματα, πανέρια, καλάθια, βέργες, σκούπες, ψάθες κ.α. Από αυτά τα αντικείμενα εκτίθενται περί τα 500 καθημερινά. Το μουσείο βρίσκεται στον οικισμό Θρυλόριο σε απόσταση 9 χλμ. από την πόλη της Κομοτηνής ενώ η πρόσβαση είναι εξαιρετικά εύκολη. Στο μουσείο παρέχονται δωρεάν εκπαιδευτικά προγράμματα για μαθητές δημοτικού και γυμνασίου ενώ δεν υπάρχουν περιορισμοί στις ημέρες και ώρες για τους επισκέπτες, αφού το μουσείο δέχεται καθημερινά συμπεριλαμβανομένων των γιορτών. Η επίσκεψη γίνεται κατόπιν τηλεφωνικής συνεννόησης.
• Θρακικό Μουσείο Παιδείας: Το Θρακικό Μουσείο Παιδείας της Εταιρείας Παιδαγωγικών Επιστημών Κομοτηνής ιδρύθηκε το 1992 και λειτουργεί – στεγάζει βιβλιοθήκη και αντικείμενα του 17ου και 18ου αιώνα σχετικά με την εκπαίδευση και τα εκπαιδευτήρια.
• Θρακικό, Εθνολογικό, Ιστορικό και Πολιτιστικό Μουσείο Κομοτηνής και Θράκης: Μουσείο αφιερωμένο στην αστική Κομοτηναϊκή οικογένεια του 19ου αιώνα. Στεγάζεται στο νεοκλασικό Αρχοντικό Σκουτέρη το οποίο κτίστηκε τέλη 19ου αιώνα.
• Βυζαντινό φρούριο Κομοτηνής: Το Φρούριο της Κομοτηνής, γνωστό και ως το Βυζαντινό Τείχος Κομοτηνής είναι μια οχύρωση η οποία ανεγέρθηκε την πρωτοβυζαντινή περίοδο (τον 4ο αιώνα μ.Χ.) από τον αυτοκράτορα Θεοδόσιο Α’ (379-395 μ.Χ.). Το φρούριο είχε στρατηγική θέση, γιατί βρισκόταν επί της αρχαίας Εγνατίας οδού και έλεγχε το πέρασμα από την οροσειρά της Ροδόπης προς το Θρακικό πέλαγος. Το φρούριο ήταν τετράπλευρο με τέσσερις εισόδους, 16 πύργους και είχε τείχος ύψους 9,6 μέτρων. Μέσα βρισκόταν οχυρωμένη η Βυζαντινή πόλη Κουμουτζηνά (Κομοτηνή).
• Μαξιμιανούπολις – Μοσυνούπολις: είναι ένας αρχαιολογικός χώρος ο οποίος βρίσκεται 7 χιλιόμετρα δυτικά της Κομοτηνής, νότια του χωριού Μίσχος, στην Ροδόπη, σε μικρή απόσταση από την Εγνατία Οδό.. βλ. πληροφορίες και εικόνα παρακάτω.

ΜΑΞΙΜΙΑΝΟΥΠΟΛΙΣ – ΜΟΣΥΝΟΥΠΟΛΙΣ
Η Μαξιμιανούπολις – Μοσυνούπολις είναι ένας αρχαιολογικός χώρος ο οποίος βρίσκεται 7 χιλιόμετρα δυτικά της Κομοτηνής, νότια του χωριού Μίσχος, στην Ροδόπη, σε μικρή απόσταση από την Εγνατία Οδό. Στην περιοχή υπήρχε η αρχαία πόλη Παισούλα. Στην συνέχεια ιδρύθηκε η Μαξιμιανούπολις η οποία αργότερα πήρε το όνομα Μοσυνούπολις (αναφέρεται και ως Μοσυνόπολις). Στον αρχαιολογικό χώρο σήμερα έχουν ανασκαφεί τα ερείπια ενός περίκεντρου ναού (11ου – 13ου αιώνα), μέρος των τειχών, ένας κιβωτιόσχημος τάφος της Μαξιμιανούπολης αλλά και παλαιοχριστιανικοί τάφοι της Μοσυνούπολης. Ευρήματα από τις αρχαιολογικές ανασκαφές φυλάσσονται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Κομοτηνής. Ο αρχαιολογικός χώρος υπάγεται στη 15η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων.

Ο Ιερός Ναός του Αγίου Τρύφωνα στην Κομοτηνή. Φωτογραφία: Sakis Moud.

ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΚΡΑΝΟΒΟΥΝΙ ΡΟΔΟΠΗΣ
Το Μεγάλο Κρανοβούνι είναι χωριό της Κοινότητας και Δημοτικής Ενότητας Κομοτηνής, του Δήμου Κομοτηνής της Περιφερειακής Ενότητας Ροδόπης, στην Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, με πληθυσμό 95 κατοίκους.
Γεωγραφικά στοιχεία: Το Μεγάλο Κρανοβούνι βρίσκεται στην πεδιάδα της Κομοτηνής (υψόμετρο 30 μέτρα), σε απόσταση 11 χλμ. νοτιοδυτικά από το κέντρο της πόλης. Βόρεια είναι η Παραδημή, βορειότερα περνάει η Εγνατία Οδός, νότια και δίπλα είναι το Μικρό Κρανοβούνι και βορειοδυτικά ο Αίγειρος. Στα νότια είναι οι λίμνες και λιμνοθάλασσες της Θράκης που είναι χαρακτηρισμένος Βιότοπος Natura 2000. Το χωριό χαρακτηρίζεται ως προσφυγικό αφού δημιουργήθηκε από πρόσφυγες που ζούσαν στο Φανάρι Συληβρίας της Ανατολικής Θράκης. Οι κάτοικοί του ασχολούνται κυρίως με την γεωργία (καλλιέργεια καπνών και βαμβακιού).
Ιστορία: Το χωριό χαρακτηρίζεται ως προσφυγικό αφού δημιουργήθηκε από πρόσφυγες που ζούσαν στο Φανάρι Συληβρίας της Ανατολικής Θράκης. Μετά την απελευθέρωση, αναφέρεται επίσημα με την ονομασία Κρανοβούνι ως ενιαίος οικισμός μαζί με το σημερινό Μικρό Κρανοβούνι, o οποίος το 1940 καταργήθηκε και διαχωρίστηκε σε Μέγα και Μικρό Κρανοβούνιον.
Οικονομία-ασχολίες κατοίκων: Οι κάτοικοi του χωριού ασχολούνται κυρίως με την γεωργία (καλλιέργεια καπνών και βαμβακιού).

Ο ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ ΜΟΡΦΩΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΜΕΓΑΛΟΥ ΚΡΑΝΟΒΟΥΝΙΟΥ ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ “ΤΟ ΓΕΝΕΣΙΟΝ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ”
Ο Πολιτιστικός Μορφωτικός Σύλλογος Μεγάλου Κρανοβουνίου Κομοτηνής “ΤΟ ΓΕΝΕΣΙΟΝ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ” δραστηροποιείται ενεργά για τη διατήρηση της θρακιώτικης παράδοσης, διοργανώνοντας παραδοσιακά τοπικά γλέντια, συμμετέχοντας σε φεστιβάλ χορού, αναβιώνοντας τοπικά έθιμα όπως Θρακιώτικος Γάμος και πραγματοποιώντας ταξίδια εντός και εκτός Ελλάδας για την προώθηση της λαογραφίας και της παράδοσης του τόπου.

ΤΟ ΜΕΣΟΧΩΡΙ ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ
Το Μεσοχώρι είναι ένα μικρό χωριό της Κοινότητας και Δημοτικής Ενότητας Κομοτηνής, του Δήμου Κομοτηνής, της Περιφερειακής Ενότητας Ροδόπης, της Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης στην Ελλάδα. Ως οικισμός αναφέρεται επίσημα μετά την απελευθέρωση της Θράκης, το 1928. Ο πληθυσμός του οικισμού είναι σήμερα 99 κάτοικοι.
Γεωγραφικά στοιχεία: Το Μεσοχώρι βρίσκεται στην πεδιάδα της Κομοτηνής, σε υψόμετρο 40 μέτρα, σε απόσταση περίπου 7 χλμ. νοτιοδυτικά από το κέντρο της Κομοτηνής. Βόρεια του χωριού περνάει η Εγνατία Οδός και στα νοτιοδυτικά του είναι η Παραδημή, ενώ στα βόρεια οι Υφαντές.
Ιστορία: Μετά την καταστροφή της Σμύρνης, οι κάτοικοι του χωριού Ορταξί (Ορτακσί) της Αδριανούπολης στην Ανατολική Θράκη έφυγαν τον Οκτώβριο του 1922, αφήνοντας πίσω τις ακίνητες περιουσίες και τη σοδειά εκείνης της χρονιάς. Ερχόμενοι στην Ελλάδα διαμοιράστηκαν σε τέσσερα χωριά, ένα δε από αυτά ήταν και το Μεσοχώρι Ροδόπης, το οποίο απέχει 7 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά της Κομοτηνής. Φεύγοντας, πήραν μαζί τους την καμπάνα της εκκλησίας του χωριού, που ήταν αφιερωμένη στον Άγιο Γεώργιο, εγκαθιστώντας την στο Μεσοχώρι. Η εκκλησία γιορτάζει την ημέρα του Τιμίου Σταυρού και έχει δύο καμπάνες.

ΤΟ ΜΙΚΡΟ ΚΡΑΝΟΒΟΥΝΙ ΡΟΔΟΠΗΣ
Το Μικρό Κρανοβούνι είναι χωριό της Κοινότητας και Δημοτικής Ενότητας Κομοτηνής, του Δήμου Κομοτηνής της Περιφερειακής Ενότητας Ροδόπης, στην Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης στην Ελλάδα, με πληθυσμό 102 κατοίκους.
Γεωγραφικά στοιχεία: Το Μικρό Κρανοβούνι βρίσκεται στην πεδιάδα της Κομοτηνής (υψόμετρο 20 μέτρα), σε απόσταση 12 χλμ. νοτιοδυτικά από το κέντρο της πόλης. Βόρεια και δίπλα του είναι το Μεγάλο Κρανοβούνι, ανατολικά το Καλαμόκαστρο και νοτιοανατολικά το Νέο Σιδηροχώρι. Στα νότια είναι οι λίμνες και λιμνοθάλασσες της Θράκης που είναι χαρακτηρισμένος Βιότοπος Natura 2000.
Ιστορία: Το χωριό χαρακτηρίζεται ως προσφυγικό αφού δημιουργήθηκε από πρόσφυγες που ζούσαν στο Φανάρι Συληβρίας της Ανατολικής Θράκης. Μετά την απελευθέρωση, αναφέρεται επίσημα με την ονομασία Κρανοβούνι ως ενιαίος οικισμός μαζί με το σημερινό Μεγάλο Κρανοβούνι, o οποίος το 1940 καταργήθηκε και διαχωρίστηκε σε Μέγα και Μικρό Κρανοβούνιον.
Οικονομία-ασχολίες κατοίκων: Οι κάτοικοi του χωριού ασχολούνται κυρίως με την γεωργία (καλλιέργεια καπνών και βαμβακιού).
Εκκλησίες: Ο Ιερός Ναός του Αγίου Παντελεήμονος που εορτάζει την 27 Ιουλίου κάθε έτους, ημέρα κατά την οποία διοργανώνεται από τον Πολιτιστικό Σύλλογο Μικρού Κρανοβουνίου πανηγύρι το οποίο ξεκινά από τις 26 Ιουλίου και στο οποίο προσέρχεται πλήθος κόσμου.
Πολιτισμός: Στο χωριό δραστηροποιείται ο Μορφωτικός Πολιτιστικός Σύλλογος Μικρού Κρανοβουνίου “Αγιος Παντελεήμων” ο οποίος ιδρύθηκε το έτος 1991.

ΤΟ ΠΑΝΗΓΥΡΙ ΣΤΟ ΜΙΚΡΟ ΚΡΑΝΟΒΟΥΝΙ
Την 27 Ιουλίου κάθε έτους, διοργανώνεται από τον Πολιτιστικό Σύλλογο Μικρού Κρανοβουνίου “Ο Αγιος Παντελεήμων” πανηγύρι το οποίο ξεκινά από τις 26 Ιουλίου και προσέρχεται πλήθος κόσμου.
Στη φωτογραφία στιγμιότυπο από το πανηγύρι του έτους 2022.

ΠΑΡΑΔΗΜΗ → ΤΟ ΜΟΝΑΔΙΚΟ ΑΡΒΑΝΙΤΙΚΟ ΧΩΡΙΟ ΤΗΣ ΡΟΔΟΠΗΣ
Η Παραδημή είναι χωριό της Κοινότητας και Δημοτικής Ενότητας Κομοτηνής, του Δήμου Κομοτηνής της Περιφερειακής Ενότητας Ροδόπης, στην Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης στην Ελλάδα, με πληθυσμό 309 κατοίκους.
Γεωγραφικά στοιχεία: Η Παραδημή Ροδόπης βρίσκεται στην πεδιάδα της Κομοτηνής περίπου 8 χιλιόμετρα οδικώς νοτιοδυτικά της πόλης.
Ιστορία: Η Παραδημή είναι προσφυγικό χωριό και οι κάτοικοί του έχουν έρθει από την Ανατολική Θράκη την περίοδο του 1922. Στην πλειοψηφία τους (σχεδόν το 90%) είναι Αρβανίτες από το χωριό Χρυσόλιθος (Αλτίν Τας) καθώς και κάποιες οικογένειες από τις περιοχές Αρκαδιούπολης και Κρύα Βρύση (Σαράντα Εκκλησιών). Το χωριό Χρυσόλιθος (Αλτίν Τας) ανήκε στην περιφέρεια Καλλιπόλεως. Σύμφωνα με έκθεση στις 25 Νοεμβρίου 1881 του Θρακικού Φιλεκπαιδευτικού Συλλόγου Ραιδεστού κατοικούνταν από 1.200 κατοίκους και είχε δημοτικό σχολείο με 60 μαθητές. Κατά την απογραφή του 1920 το χωριό είχε 873 κατοίκους.
Με τη μετακίνησή τους κάποιες οικογένειες παρέμειναν στα χωριά Φέρες και Αρδάνιο του νομού Έβρου και οι υπόλοιποι εγκαταστάθηκαν στη σημερινή τοποθεσία της Παραδημής. Η επιβίωση των κατοίκων στηριζόταν στην ενασχόληση τους με τη γεωργία και την κτηνοτροφία, κάτι που τους χαρακτηρίζει ακόμη και σήμερα. Εκτός από τις νεότερες γενιές που έχουν εγκατασταθεί στην πόλη της Κομοτηνής και έχουν ασχοληθεί με άλλης μορφής επαγγέλματα. Οι κάτοικοι του Χρυσόλιθου μιλούσαν την Αρβανίτικη διάλεκτο και είχαν υψηλό το αίσθημα της Ελληνορθόδοξης πίστης και του πατριωτισμού. Φεύγοντας από την περιοχή τους, μαζί με τα λίγα προσωπικά τους υπάρχοντα, έφεραν τις εικόνες, τα ιερά σκεύη καθώς και την καμπάνα της εκκλησίας, για να μπορούν να ακούν (όπως έλεγαν με μαρτυρίες οι παλαιότεροι) τον ίδιο χτύπο της καμπάνας του ναού των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης στον νέο τους τόπο. Στο χωριό Χρυσόλιθος την περίοδο του 1922 υπήρχαν δυο ιερείς εκ των οποίων ο ένας απεβίωσε κατά τη μετακίνηση. Από τότε μέχρι και σήμερα καύχημα του χωριού είναι ότι έχει προσφέρει αρκετούς ιερείς στη διακονία τη εκκλησίας. Χαρακτηριστικά των κατοίκων του χωριού είναι ότι είναι άνθρωποι έξυπνοι, ντόμπροι, μπεσαλήδες και πολύ καλοί αγρότες. Ως Αρβανίτες τους χαρακτηρίζει το πείσμα και η ισχυρογνωμοσύνη. Το αγωνιστικό πνεύμα και το αίσθημα της φιλοπατρίας είναι έντονα, παράδειγμα αποτελεί ο Ελληνοϊταλικός πόλεμος (1940), κατά τον οποίο σαράντα κάτοικοι τού χωριού πολέμησαν στο Ελληνοαλβανικό μέτωπο και γύρισαν πίσω όλοι τους χωρίς την παραμικρή απώλεια.
Εκκλησίες: Στην Παραδημή υπάρχει εκκλησία αφιερωμένη στους Αγίους Κωνσταντίνο και Ελένη και γιορτάζει στις 21 Μαΐου. Προς τιμή των αγίων στις 20 Μαΐου γίνετε πανηγυρικός εσπερινός, περιφορά της εικόνας και εκδηλώσεις από τον Πολιτιστικό Σύλλογο Παραδημής και Φίλων.
Στο χωριό υπάρχουν και δύο μικρότερα εκκλησάκια που πανηγυρίζουν την ημέρα της Αναλήψεως του Κυρίου και του Αγίου Πνεύματος.
Εκπαίδευση: Στην Παραδημή λειτουργούσε από το 1925 δημοτικό σχολείο με σημαντική προσφορά στην εκπαίδευση αλλά και στην κοινωνία του χωριού. Είχε κλείσει μόνο για δύο χρόνια την περίοδο της Βουλγάρικης κατοχής και έκλεισε οριστικά το 2011. Σήμερα τα παιδιά του χωριού μετακινούνται καθημερινά στο Δημοτικό Σχολείο της Αιγείρου. Ένα ακόμη εξίσου σημαντικό πλήγμα για το χωριό ήταν η οικονομική μετανάστευση την περίοδο 1960 – 70 κατά την οποία σχεδόν οι περισσότεροι νέοι μετανάστευσαν στη Γερμανία προς εύρεση εργασίας. 
Αλλες υποδομές-Πολιτισμός και Αθλητισμός: Στο χωριό λειτουργεί αγροτικό ιατρείο, καθώς και το πολύκεντρο “Γεώργιος Παπαδριέλης”, οίκημα που στεγάζει τους δύο Συλλόγους του χωριού, τον Πολιτιστικό Σύλλογο Παραδημής και Φίλων και τον Σύλλογο Γυναικών. Παλαιότερα στεγάζονταν και ο “ΑΤΡΟΜΗΤΟΣ”, η ποδοσφαιρική ομάδα του χωριού, η οποία σήμερα δεν υφίσταται. Σημαντική είναι η τοποθεσία του χωριού λόγω του αρχαιολογικού χώρου της “Τούμπας” όπου οι ανασκαφές έφεραν στο φως προϊστορικά ευρήματα εξαίρετης σημασίας που ξεκινούν από τη νεολιθική εποχή και φτάνουν μέχρι την εποχή του Χαλκού. Τα ευρήματα εκτίθενται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Κομοτηνής.
Η Τούμπα Παραδημής: Ένα χιλιόμετρο ανατολικά του χωριού κοντά στον ποταμό Βοσβόζη βρίσκεται η Tούμπα της Παραδημής, η οποία αποτελεί δείγμα νεολιθικής εγκατάστασης.Ο ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΠΑΡΑΔΗΜΗΣ ΚΑΙ ΦΙΛΩΝ
Στην Παραδημή, το μοναδικό Αρβανίτικο χωριό της Ροδόπης ο Πολιτιστικός Σύλλογος Παραδημής και Φίλων που ιδρύθηκε το έτος 1984, προσφέρει αξιόλογο Πολιτιστικό και Λαογραφικό έργο στο χωριό και την ευρύτερη περιοχή της Ροδόπης, αναβιώνοντας εκτός των άλλων και τα έθιμα που έφεραν οι πρόγονοί των κατοίκων του, από την Ανατολική Θράκη. 

ΤΑ ΚΑΛΑΝΤΑ ΤΟΥ ΛΑΖΑΡΟΥ ΣΤΗΝ ΠΑΡΑΔΗΜΗ ΡΟΔΟΠΗΣ
Κάθε Σάββατο του Λαζάρου κοριτσάκια στολίζουν την κούκλα του Λαζάρου με λουλούδια και κρατώντας το καθένα από ένα καλαθάκι πηγαίνουν από σπίτι σε σπίτι και λένε τα κάλαντα. Τα κορίτσια αυτά λέγονται Λαζαρίνες. Σε κάθε σπίτι οι νοικοκυρές έβαζαν αυγά στα καλαθάκια τους τα οποία τα παιδιά τα μετέφεραν στα σπίτια τους προκειμένου να τα βάψουν την Μεγάλη Πέμπτη. Επίσης τους έδιναν και ξηρούς καρπούς, σύκα, φρούτα, γλυκά και χρήματα. Οι νοικοκυρές πιστεύοντας ότι οι Λαζαρίνες τους έφερναν τύχη και υγεία έπαιρναν την κούκλα τον Λάζαρο και την περνούσαν πρώτα από το εικονοστάσι και ύστερα από όλα τα δωμάτια του σπιτιού.

Η ΣΧΟΛΗ ΑΣΤΥΦΥΛΑΚΩΝ ΡΟΔΟΠΗΣ
Η Σχολή Αστυφυλάκων της Ελληνικής Αστυνομίας και το Τμήμα Δοκίμων Αστυφυλάκων Κομοτηνής, από το 2001 απογράφεται ως ξεχωριστός οικισμός. Βρίσκεται σε απόσταση περίπου 8 χλμ. νοτιοδυτικά από το κέντρο της Κομοτηνής, στη συμβολή της Εγνατίας Οδού με την Εθνική Οδό Ξάνθης – Κομοτηνής. Ιδρύθηκε το 1994 με Προεδρικό Διάταγμα και λειτούργησε για πρώτη φορά τον Οκτώβριο του 1997 ενώ οι κτιριακές εγκαταστάσεις του οικισμού έχουν συνολική έκταση 280 στρεμμάτων. Σύμφωνα με το Πρόγραμμα «Καλλικράτης» ανήκει στη Δημοτική Κοινότητα Κομοτηνής που υπάγεται στη Δημοτική Ενότητα Κομοτηνής του Δήμου Κομοτηνής και σύμφωνα με την απογραφή του 2021 απογράφησαν 109 άτομα.
Στη φωτογραφία στιγμιότυπο από την πραγματοποίηση αγιασμού το έτος 2025.

ΟΙ ΥΦΑΝΤΕΣ ΡΟΔΟΠΗΣ
Οι Υφαντές είναι χωριό της Κοινότητας και Δημοτικής Ενότητας Κομοτηνής, του Δήμου Κομοτηνής της Περιφερειακής Ενότητας Ροδόπης, στην Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης στην Ελλάδα, με πληθυσμό 371 κατοίκους.
Γεωγραφικά στοιχεία: Οι Υφαντές βρίσκονται στην πεδιάδα της Κομοτηνής σε υψόμετρο 30 μέτρα και απέχουν περίπου 5 χλμ. δυτικά από το κέντρο της πόλης. Στα ανατολικά του χωριού περνάει ο Βοσβόζης ποταμός, στα νότια η Εθνική Οδός Κομοτηνής – Ξάνθης και η Εγνατία Οδός, στα βορειοδυτικά είναι ο αρχαιολογικός χώρος της Μαξιμιανούπολης – Μοσυνούπολης ενώ στα βόρεια περνάει η Σιδηροδρομική γραμμή Θεσσαλονίκης – Αλεξανδρούπολης και είναι η Πανεπιστημιούπολη Κομοτηνής .Στην περιοχή (ανατολικά και δίπλα στον ποταμό Βοσβόζη) έχει εντοπιστεί προϊστορικός οικισμός που χρονολογείται στη νεολιθική εποχή και πρώιμη εποχή του Χαλκού καθώς και ίχνη κατοίκησης από την κλασική μέχρι και τη βυζαντινή εποχή. 
Ονομασία: Η παλιά ονομασία του χωριού από την περίοδο της Τουρκοκρατίας, είναι Τζοχατζηλάρ που στην Τουρκική γλώσσα σημαίνει περιοχή που φτιάχνουν υφαντά.
Μετά την απελευθέρωση της Θράκης το χωριό αναφέρεται επίσημα με την ονομασία Υφανταί και το 1924 προσαρτήθηκε στον Δήμο Κομοτηνής
Ιστορία: Το χωριό Υφαντές θεωρείται προσφυγικό γιατί σε αυτό εγκαταστάθηκαν, μετά τη Μικρασιατική καταστροφή και την ανταλλαγή πληθυσμών, αρχικά πρόσφυγες από την Πέτρα των Σαράντα Εκκλησιών της Ανατολικής Θράκης και στη συνέχεια από τον Πόντο, το Κυβερνείο, το Γάρς, τη Ρωσία και τη Γεωργία. Η περιοχή ήταν τσιφλίκια Ελλήνων και Οθωμανών γαιοκτημόνων που μεγάλος μέρος τους απαλλοτριώθηκε από τον Νικόλαο Πλαστήρα και δόθηκε στους ακτήμονες.
Φωτογραφία: Από τους πρωτοεγκαταστασθέντες πρόσφυγες στους Υφαντές ο Αθανάσιος Κοσουτζής του Γεωργίου, από την Πέτρα Ανατολικής Θράκης (εφημερίδα Χρόνος/Παράσχος Ανδρούτσοσ).

Η ΓΡΑΤΙΝΗ ΡΟΔΟΠΗΣ
Η Γρατινή είναι χωριό και Τοπική Κοινότητα της Δημοτικής Ενότητας Κομοτηνής, του Δήμου Κομοτηνής, της Περιφερειακής Ενότητας Ροδόπης, στην Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, με πληθυσμό 271 κατοίκους.
Γεωγραφικά στοιχεία: Βρίσκεται περίπου 13 χιλιόμετρα βορειοανατολικά της Κομοτηνής, ενώ μετά 1,5 χιλιόμετρα βορειοδυτικά υπάρχει το φράγμα της Γρατινής ύψους 45 μέτρων και χωρητικότητας 18 εκατομμυρίων κυβικών μέτρων νερού. Το φράγμα αυτό εξυπηρετεί το θερμοηλεκτρικό εργοστάσιο της ΔΕΗ στη βιομηχανική περιοχή της Κομοτηνής.
Ιστορία: Η Γρατινή είναι ένα ιστορικό χωριό που η ιστορία του ανάγεται στην ύστερη Βυζαντινή περίοδο, όταν η πόλη αναφερόταν ως Γρατζιανούς, πιθανώς δε να αντιστοιχεί με την βυζαντινή Καστροπολιτεία Γρατιανούπολις ονομασθείσα προς τιμήν του Ρωμαίου αυτοκράτορα Γρατιανού (367-383) της οποίας ο επίσκοπος αναφέρεται στα πρακτικά της Γ’ Οικουμ. Συνόδου στην Έφεσο το 431 μ.Χ..
Η υστεροβυζαντινή πόλη έπαιξε σημαντικό ρόλο στις εμφύλιες συγκρούσεις του 14ου αιώνα. Το 1344 η πόλη καταλαμβάνεται από τον Ιωάννη Καντακουζηνό, ο οποίος διορίζει το γιο του Ματθαίο ως «άρχοντα» της πόλης και της περιβάλλουσας επαρχίας. Η πόλη παρέμεινε έδρα του Ματθαίου και των Καντακουζηνών εν γένει ως το 1355/56, όταν κατόπιν νέου εμφυλίου πολέμου, ο Ματθαίος παρέδωσε τις θρακικές του κτήσεις στον Ιωάννη Ε’ Παλαιολογο με αντάλλαγμα το διορισμό του ως Δεσπότη του Μωρέως. Έτσι τελείωσε ο αγώνας ανάμεσα στους Καντακουζηνούς και τους Παλαιολόγους και η πόλη ύστερα από λίγα χρόνια (1361), έπεσε στα χέρια των Τούρκων.
Το Κάστρο: Σήμερα σώζονται στο λόφο βόρεια του χωριού λίγα ερείπια από το οχύρωμα της Βυζαντινής Γρατιανούπολης τα οποία πιθανολογούνται ότι χτίστηκαν το 14ο αιώνα. Το τείχος του αποτελείται από αργούς λίθους, κονίαμα, θραύσματα πλίνθων και ακατάστατη πλινθοδομή, και ακολουθεί ακανόνιστη διαδρομή. Από Βορρά προς Νότο το φρούριο έχει μήκος άνω των 250 ποδιών, ενώ διέθετε έναν κυκλικό πύργο στο ανατολικό τείχος.
Αλλα αξιοθέατα: Εκτός του Κάστρου άλλο αξιοθέατο είναι επίσης το Εξωκλήσι της Ζωοδόχου Πηγής που βρίσκεται ανάμεσα από τα ερειπωμένα οχυρώματα του κάστρου, όπου κάθε Πέμπτη μετά το Πάσχα γιορτάζει. Δίπλα στο εξωκλήσι υπάρχει μια μεγάλη τετράγωνη δεξαμενή κινστέρνα με κυλινδρικούς θόλους.
Προσωπικότητες: O Αρχιεπίσκοπος Χρύσανθος γεννήθηκε στην Γρατινή Ροδόπης το 1881 και πέθανε στην Αθήνα, στις 28 Σεπτεμβρίου του έτους 1949.
Στην παρακάτω φωτογραφία η Τοπική Κοινότητα Γρατινής του Δήμου Κομοτηνής. Ο περικαλλής Ιερός Ναός Κοιμήσεως της Θεοτόκου, δεσπόζει στο κέντρο του χωριού.

ΤΟ ΘΡΥΛΟΡΙΟ ΡΟΔΟΠΗΣ
Το Θρυλόριο είναι χωριό της Ροδόπης και Δημοτική Κοινότητα της Δημοτικής Ενότητας Κομοτηνής, του Δήμου Κομοτηνής της Περιφερειακής Ενότητας Ροδόπης, στην Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης στην Ελλάδα, με πληθυσμό 500 κατοίκους.
Γεωγραφικά στοιχεία: Βρίσκεται 9,5 χιλιόμετρα ανατολικά της Κομοτηνής. Ως Δημοτική Κοινότητα, εκτός από το χωριό Θρυλόριο περιλαμβάνει και τους οικισμούς: Ροδίτη και Φύλακα, με τον συνολικό της πληθυσμό να ανέρχεται σε 1.912 κατοίκους.
Ιστορία: Ο οικισμός ανεγέρθηκε μετά τη Συνθήκη της Λωζάνης, με τη συμβολή του Αυστραλού Ύπατου Αρμοστή των Προσφύγων, Τζορτζ Ντιβάιν Τρίλορ (George Devine Treloar), από το επώνυμο του οποίου πήρε την ονομασία του. Στο Θρυλόριο εγκαταστάθηκαν Πόντιοι πρόσφυγες. Λόγω της σχέσης με τον Τρίλορ, ενώ κατά το έτος 2015 επισκέφθηκε το χωριό Θρυλόριο ο Αυστραλός πρέσβης στην Ελλάδα Arthur Spyrou.
Το χωριό Θρυλόριο δημιουργήθηκε στην περιοχή που λεγόταν Κίρλικ μετά τη Συνθήκη της Λωζάνης, με τη συμβολή και την πολύτιμη βοήθεια του George Devine Treloar. Οι πρόσφυγες που εγκαταστάθηκαν αρχικά στον οικισμό προέρχονταν από χωριά του κυβερνείου του Γαρς στην επαρχία Γουρούχ Κερασούντας, της επαρχίας Φάτσα, των Κοτυώρων (Ορτού), τη Σαμψούντα και το Σοχούμ της Απχαζίας.
Πιο συγκεκριμένα είναι ένα Ποντιακό χωριό χτισμένο λίγα χιλιόμετρα έξω από την Κομοτηνή που φέρει το όνομα του Αυστραλού Ταγματάρχη George Devine Treloar. Το χωριό πήρε την ονομασία του προς τιμήν του, αφού ο George Devine Treloar κατά την περίοδο 1922-1926 ήταν Επίτροπος για τους Πρόσφυγες της Κοινωνίας των Εθνών στη Βόρεια Ελλάδα και βοήθησε χιλιάδες επιζώντες της Γενοκτονίας των Ποντίων. Ο Ταγματάρχης Treloar μαζί με τον Άγγλο συνεργάτη του, Συνταγματάρχη Proctor, ίδρυσαν περίπου 12 χωριά στην Ανατολική Μακεδονία και τη Δυτική Θράκη και παράλληλα βοηθούσαν τους πρόσφυγες να ζήσουν και να ορθοποδήσουν στη νέα τους πατρίδα. Πριν από λίγα χρόνια επισκέφτηκαν το χωριό οι δύο γιοι και η εγγονή του George Devine Treloar, ενώ στις αρχές του 2022, 100 περίπου χρόνια μετά το τέλος του Ελληνοτουρκικού πολέμου του 1919 και των ξεριζωμό των προσφύγων, επισκέφτηκε το Θρυλόριο ο πρέσβης της Αυστραλίας στην Ελλάδα Arthur Spyrou.
Αξίζει να σημειωθεί ότι στο Θρυλόριο ιδρύθηκε ο δεύτερος Αγροτικός Συνεταιρισμός στην Ελλάδα μετά από αυτόν των Αμπελακίων της Λάρισας.
Πολιτισμός και παραδόσεις: Οι κάτοικοι του Θρυλορίου τιμούν τα έθιμα και τις παραδόσεις των Ποντίων με διάφορες εκδηλώσεις που διοργανώνονται υπό την αιγίδα του Πολιτιστικού Συλλόγου Ποντίων Θρυλορίου «Η Κερασούντα και το Γαρς». Μερικά από τα έθιμα που λαμβάνουν χώρα είναι οι Μωμόγεροι στις αρχές του χρόνου, οι αυγομαχίες κατά τις ημέρες του Πάσχα, το ταφικό έθιμο του Αγίου Πνεύματος και εκδηλώσεις με διαγωνισμό Ποντιακής κουζίνας, Ποντιακές θεατρικές παραστάσεις και μουσικές Ποντιακές βραδιές. Φυσικά, κάθε Μάιο τιμώνται οι πρόγονοι των κατοίκων του χωριού με εκδηλώσεις αφιερωμένες στη Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου.
Φωτογραφία: Η φωτογραφία είναι από την επίσκεψη του Δημοτικου Σχολείου του Θρυλορίου Κομοτηνής στην σπηλιά του Κύκλωπα στην Μαρώνεια κατά τη σχολική περίοδο 1952-1953. Δάσκαλοι η κυρία Αρετή, ο κ. Σάββας Σαββίδης κ.α.. (φωτογραφία Μαρία Σαββίδου).

Ο ΡΟΔΙΤΗΣ ΡΟΔΟΠΗΣ
Ο Ροδίτης είναι μεγάλο πεδινό χωριό της Τοπικής Κοινότητας Θρυλορίου, της Δημοτικής Ενότητας Κομοτηνής, του Δήμου Κομοτηνής, της Περιφερειακής Ενότητας Ροδόπης, στην Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, με πληθυσμό 1.078 κατοίκους.
Γεωγραφικά στοιχεία: Ο Ροδίτης βρίσκεται στην πεδιάδα της Κομοτηνής σε υψόμετρο 80 μέτρων και σε απόσταση 6 χλμ. νοτιοανατολικά από το κέντρο της πόλης. Mέσα από το χωριό περνάει η Εθνική Οδός Κομοτηνής – Αλεξανδρούπολης, στα δυτικά ο Κάθετος Άξονας Ροδόπης και ο ποταμός Βοσβόζης ενώ στα νότια η Εγνατία Οδός. Το χωριό χαρακτηρίζεται προσφυγικό επειδή κτίστηκε μετά την ανταλλαγή πληθυσμών και την Μικρασιατική καταστροφή και κατοικήθηκε από πρόσφυγες της Ανατολικής Ρωμυλίας (Θράκης).
Ιστορία: Η παλιά ονομασία του χωριού είναι Πρώκτειο και έτσι αναφέρεται επίσημα το 1924, όταν και προσαρτήθηκε στην τότε κοινότητα Κοσμίου. Το 1957 μετονομάστηκε σε Ροδίτης γιατί στην περιοχή υπήρχαν αμπελώνες με την ποικιλία Ροδίτη.
Η Τοπική Κοινότητα Θρυλορίου: Σύμφωνα με το Πρόγραμμα «Καλλικράτης» μαζί με το Θρυλόριο και τον Φύλακα, αποτελούν την Τοπική Κοινότητα Θρυλορίου με τον συνολικό της πληθυσμό να ανέρχεται στους 1.912 κατοίκους.
Στη φωτογραφία μαθητές πριν την παρέλαση της 28ης Οκτωβρίου 2025, με φόντο τον Ιερό ναό Κοιμήσεως της Θεοτόκου του χωριού.

Ο ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΡΟΔΙΤΗ ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ
Στο χωριό Ροδίτης Κομοτηνής στη Ροδόπη, δραστηριοποιείται ο Πολιτιστικός Σύλλογος Ροδίτη, με έτος ιδρύσεως το 2009, ο οποίος έχει να επιδείξει πλούσιο Πολιτιστικό και Μορφωτικό έργο. Ο Σύλλογος διοργανώνει τοπικές εκδηλώσεις που συμβάλλουν στην κοινωνική συνοχή του χωριού και της ευρύτερης περιοχής, ενώ συμμετέχει με τα χορευτικά του τμήματα και σε εκδηλώσεις πολιτισμού τόσο στην Ελλάδα, όσο και στο Εξωτερικό.

Ο ΦΥΛΑΚΑΣ ΡΟΔΟΠΗΣ
Ο Φύλακας είναι πεδινό χωριό της Τοπικής Κοινότητας Θρυλορίου, της Δημοτικής Ενότητας Κομοτηνής, του Δήμου Κομοτηνής, της Περιφερειακής Ενότητας Ροδόπης, στην Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, με πληθυσμό 284 κατοίκους.
Γεωγραφικά στοιχεία: Ο Φύλακας βρίσκεται στην πεδιάδα της Κομοτηνής σε απόσταση περίπου 10 χλμ. νοτιοανατολικά από το κέντρο της πόλης, δίπλα στον κόμβο Βιομηχανικής Περιοχής (ΒΙ.ΠΕ.) Κομοτηνής της Εγνατίας Οδού. Το χωριό είναι κτισμένο ανάμεσα στην Καλλιθέα (νοτιοδυτικά), το Ίσαλο (δυτικά), το Θρυλόριο (βόρεια) και τη ΒΙ.ΠΕ. Κομοτηνής (βορειοανατολικά), ενώ ανατολικά και νότια περνάει ο χείμαρρος Φαγωμένο, που καταλήγει στον ποταμό Φιλιουρή (αρχαίος Λίσσος).
Ιστορία: Κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας το χωριό ονομαζόταν Σεϊμέν και μετά την απελευθέρωση της Θράκης αναφέρεται επίσημα το έτος 1924 όταν προσαρτήθηκε στην τότε κοινότητα Αμαράντων. Σύμφωνα με το σχέδιο Καλλικράτης, μαζί με το Θρυλόριο και τον Ροδίτη αποτελούν την Τοπική Κοινότητα Θρυλορίου.

Ο ΗΦΑΙΣΤΟΣ ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ
Ο Ήφαιστος ή Καλκάντζα είναι συνοικισμός της πόλης της Κομοτηνής και του Δήμου Κομοτηνής, στην Περιφερειακή Ενότητα Ροδόπης με πληθυσμό 1348 κατοίκους.
Γεωγραφία: Βρίσκεται σε απόσταση 3 χλμ. βορειοδυτικά του κέντρου της πόλης και αποτελεί μέρος του αστικού πολεοδομικού συγκροτήματος της Κομοτηνής. Το προάστιο του Ήφαιστου χωρίζεται από την κύρια πόλη από τον ποταμό Βοζβόζη, ενώ βορειοδυτικά του συνοικισμού βρίσκεται η Πανεπιστημιούπολη του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης.
Πολιτισμικά στοιχεία: Στην Κομοτηνή υπάρχουν δύο καταυλισμοί Ρομά, ο ένας κτισμένος στον οικισμό του Ήφαιστου και άλλος στην περιοχή Αλαν Κογιού (ή Τενεκέ Μαχαλά), ή οποία βρίσκεται ανατολικά της πόλης Κομοτηνής.
Ιστορία: Μέχρι το 1935 ο καταυλισμός Ρομά υπήρχε στο κέντρο της Κομοτηνής. Το 1935 απωθήθηκε στην περιφέρεια της τότε πόλης, και συγκεκριμένα στο σημείο όπου σήμερα βρίσκεται το γήπεδο του Πανθρακικού. Λόγω της συνεχιζόμενης ανάπτυξης της πόλης, το 1938 ο Γενικός Διοικητής Θράκης, ο Καλατζής απώθησε τον καταυλισμό στην περιοχή όπου βρίσκεται σήμερα. Η περιοχή παραχωρήθηκε από τον Στρατό και βρίσκεται δίπλα στον χείμαρρο Βοζβόση. Στο παρελθόν η περιοχή ήταν ελώδης και υποβαθμισμένη.
Πολιτισμός: Στον Ήφαιστο λειτουργεί δημοτικό σχολείο, καθώς και ο πολιτιστικός Σύλλογος Ρομά Ηφαίστου “Η Δύναμη” που συμβάλλει στις τοπικές πολιτιστικές δράσεις. Κέντρο του εθνικών και κομματικών ανταγωνισμών έχουν γίνει οι πολιτιστικές δράσεις στον οικισμό. Συγκεκριμένα το 1994 Ελληνας επιχειρηματίας χρηματοδότησε Σύλλογο για εκμάθηση Ελληνικών χορών και στην συνέχεια, σε σύντομο διάστημα (μετά από δύο μήνες), ένας νέος Σύλλογος δημιουργήθηκε για την εκμάθηση των Τουρκικών χορών. Οι Ηφαιστιώτες είναι επιφυλακτικοί στις προσπάθειες πολιτιστικής διείσδυσης της Τουρκίας.

Η ΙΤΕΑ ΡΟΔΟΠΗΣ (ΠΟΜΑΚΟΧΩΡΙ)
Η Ιτέα (Τουρκικά: Has Köy Χάσκιοϊ, Χατήσιον), είναι ένας μειονοτικός (Μουσουλμανικός) οικισμός και Τοπική Κοινότητα της Δημοτικής Ενότητας Κομοτηνής, του Δήμου Κομοτηνής της Περιφερειακής Ενότητας Ροδόπης, στην Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, με πληθυσμό 77 κατοίκους.
Γεωγραφία: Η Ιτέα βρίσκεται περίπου 3 χιλιόμετρα νότια της Κομοτηνής σε υψόμετρο 28 μέτρα.
Χαρακτηριστικά του πληθυσμού: Ο οικισμός από το 1981 έως το 2021, τελευταίο έτος απογραφής, είχε δραστική μείωση του πληθυσμού από 115 σε 70 άτομα. Τόσο στον οικισμό όσο και στην ευρύτερη περιοχή οι περισσότεροι κάτοικοι ασχολούνται με τη γεωργία και την κτηνοτροφία.
Πρόσωπα της Κοινότητας: Ιμπραήμ Σερήφ (1951-) Μουσουλμάνος θεολόγος και ιδιώτης Μουφτής.

Ο ΚΑΛΧΑΣ ΡΟΔΟΠΗΣ
Ο Κάλχας είναι ημιορεινό χωριό και Δημοτική Κοινότητα της Δημοτικής Ενότητας Κομοτηνής, του Δήμου Κομοτηνής, της Περιφερειακής Ενότητας Ροδόπης, στην Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, με πληθυσμό 598 κατοίκους, κυρίως Μουσουλμάνων.
Γεωγραφικά στοιχεία: Το χωριό Κάλχας βρίσκεται στην πεδιάδα της Κομοτηνής σε υψόμετρο 200 μέτρα και σε απόσταση περίπου 5 χιλιομέτρων βορειοανατολικά από το κέντρο της πόλης Κομοτηνής.
Λίγο έξω από το χωριό περνά ο κάθετος άξονας της Εγνατίας Οδού (Α2), που οδηγεί στα Ελληνοβουλγαρικά σύνορα (Κομοτηνή – Νυμφαία – Μακάζα – Κάρτζαλι).
Το χωριό διασχίζεται από έναν μικρό χείμαρρο (γνωστός στους ντόπιους με το όνομα (Τρελοχείμαρρος), παραπόταμος του Βοσβόζη, ο οποίος πολλές φορές τον χειμώνα ξεχειλίζει δημιουργώντας προβλήματα στις συγκοινωνίες. Το έτος 2010 το Γενικό Επιτελείο Στρατού (ΓΕΣ), στο πλαίσιο της κοινωνικής προσφοράς του Στρατού Ξηράς προς τους κατοίκους, τοποθέτησε στρατιωτική γέφυρα, βελτιώνοντας αισθητά την κατάσταση που δημιουργεί ο χείμαρρος.
Η Δημοτική Κοινότητα Κάλχαντος: Η Δημοτική Κοινότητα Κάλχαντος περιλαμβάνει εκτός από τον Κάλχα και τους οικισμούς: Ιάμπολη, Μεγάλη Άδα, Μύτικα, Σαρακηνή και Τυχερό, με τον συνολικό της πληθυσμό ως Κοινότητα, να ανέρχεται στους 1.074 κατοίκους.
Ιστορία: Ο Κάλχας διοικητικά αναφέρεται επίσημα για πρώτη φορά, μετά την απελευθέρωση της Θράκης, το 1924, όταν προσαρτήθηκε στην τότε Κοινότητα Πανδρόσου, ενώ πλέον σήμερα σύμφωνα με το σχέδιο Καλλικράτης ανήκει στη Δημοτική Ενότητα Κομοτηνής του Δήμου Κομοτηνής.
Η κύρια απασχόληση των περισσότερων κατοίκων του χωριού, είναι η καλλιέργεια καπνών.

Η ΚΑΡΥΔΙΑ ΡΟΔΟΠΗΣ
Η Καρυδιά είναι ημιορεινό χωριό και Τοπική Κοινότητα της Δημοτικής Ενότητας Κομοτηνής, του Δήμου Κομοτηνής, της Περιφερειακής Ενότητας Ροδόπης, στην Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, με πληθυσμό 338 κατοίκους.
Γεωγραφικά στοιχεία: Ο οικισμός βρίσκεται 6 χλμ. βορειοδυτικά της πρωτεύουσας του νομού Ροδόπης της Κομοτηνής. Κατά την ύστερη περίοδο της Τουρκοκρατίας κατοικούνταν κυρίως από Βούλγαρους και ήταν γνωστός ως Κουζλούκιοϊ ή Κουζλουκιά.
Ιστορία: Διοικητικά, μετά την ενσωμάτωσή της στο Ελληνικό κράτος, η Καρυδιά υπήχθη στην επαρχία Κομοτηνής, ενώ από το 1997 ανήκει στον Δήμο Κομοτηνής.ενώ μετά τις ανταλλαγές πληθυσμών που πραγματοποιήθηκαν κατά τις δεκαετίες του 1910 και του 1920, εγκαταστάθηκαν στον οικισμό αρκετοί Έλληνες πρόσφυγες από την Ανατολική Θράκη και τη Μικρά Ασία. Παράλληλα, στην Καρυδιά παρέμειναν περίπου 10 οικογένειες Βουλγάρων.
Οι σχέσεις μεταξύ των δύο Κοινοτήτων της Καρυδιάς, αν και θεωρούνταν καλές κατά τον Μεσοπόλεμο, διαταράχθηκαν κατά τη διάρκεια της Βουλγαρικής Κατοχής. Την συγκεκριμένη περίοδο αρκετοί Έλληνες κάτοικοι της Καρυδιάς μετακινήθηκαν προς τη δυτική πλευρά του Στρυμόνα εξαιτίας της πολιτικής των αρχών Κατοχής, ενώ μετά την Απελευθέρωση, αποχώρησαν από το χωριό οι ντόπιοι Βούλγαροι. Τα επόμενα χρόνια, ο Εμφύλιος είχε ως αποτέλεσμα να εγκαταλείψουν την Καρυδιά αρκετοί από τους κατοίκους της, οι οποίοι εγκαταστάθηκαν είτε στη γειτονική Κομοτηνή, είτε στις χώρες του Ανατολικού Μπλοκ, ως πολιτικοί πρόσφυγες. Τη δεκαετία του 1960 παρουσιάστηκε νέο μεταναστευτικό κύμα με προορισμό τη Δυτική Γερμανία.
Οικονομία: Πριν το 1922 η Καρυδιά ήταν καθαρά κτηνοτροφικός οικισμός, ενώ στη συνέχεια η γεωργία αναδείχτηκε σε κύρια ασχολία των κατοίκων, με έμφαση στην καλλιέργεια καπνών και δημητριακών.
Εκκλησίες: Στο χωριό υπάρχουν τρεις εκκλησίες: η παλαιότερη, αλλά και κύρια εκκλησία, είναι αφιερωμένη στη Μεταμόρφωση του Σωτήρος και κτίστηκε το 1868 με τη συνδρομή του Mητροπολίτη Μαρωνείας Άνθιμου, ενώ οι άλλες δύο είναι αφιερωμένες στον Άγιο Αθανάσιο και τον Άγιο Λάζαρο.
Φωτογραφία: Ο εορτασμός της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος στην Καρυδιά Ροδόπης του Δήμου Κομοτηνής, Αύγουστος 2025. Εφημερίδα Χρόνος.

Η ΚΑΡΥΔΙΑ ΡΟΔΟΠΗΣ → ΕΝΑΣ ΠΑΡΑΔΕΙΣΟΣ ΠΟΛΥ ΚΟΝΤΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ ΤΗΣ ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ
Ο οικισμός της Καρυδιάς, ένας παράδεισος μόλις στα πέντε χλμ από το κέντρο της Κομοτηνής. Η Καρυδιά είναι ένα από τα πιο όμορφα προάστια σχεδόν ενωμένο με την πόλη, τόσο που μπορεί κάποιος να πάει ακόμα και με τα πόδια. Ιδανικός προορισμός για το καλοκαίρι, για φαγητό ή περίπατο δίπλα στο Καρυδόρεμα το οποίο διασχίζει τον οικισμό. Διαθέτει και παιδική χαρά για τα παιδιά. Αξιοθέατα ο ιστορικός ναός της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος και το θαυματουργό παρεκκλήσι του Αγίου Αθανασίου χτισμένα τον 19ο άιώνα. Η Ροδόπη χθες και σήμερα / Sakis Moud.
Φωτογραφία: Καρυδιά Ροδόπης / γραφική γειτονιά (Sakis Moud)

ΤΟ ΚΟΣΜΙΟ ΡΟΔΟΠΗΣ
Το Κόσμιο είναι ημιορεινό χωριό και Τοπική Κοινότητα της Δημοτικής Ενότητας Κομοτηνής, του Δήμου Κομοτηνής, της Περιφερειακής Ενότητας Ροδόπης, στην Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, με πληθυσμό 905 κατοίκους.
Γεωγραφικά στοιχεία: Το Κόσμιο βρίσκεται στην πεδιάδα της Κομοτηνής σε απόσταση 4 χιλιόμετρα νότια του κέντρου της πόλης. Στη βόρεια άκρη του χωριού διέρχεται η Εγνατία Οδός και ο χείμαρρος Τρελλοπόταμος που μετά από λίγο (δυτικά) καταλήγει στον Βοσβόζη.
Βυζαντινά αρχαιολογικά ευρήματα: Στον οικισμό ανακαλύφθηκαν τρεις τοποθεσίες που μαρτυρούν την ύπαρξη βυζαντινών κτισμάτων κατά το παρελθόν. το Κόσμιο αναφέρεται επίσημα, μετά την απελευθέρωση της Θράκης, το 1924, όταν ορίστηκε έδρα της νεοϊδρυθείσας Τοπικής Κοινότητας Κοσμίου. Από το 2011 σύμφωνα με το μεταρρυθμιστικό Πρόγραμμα «Καλλικράτης» αποτελεί την Τοπική Κοινότητα Κοσμίου που υπάγεται στη Δημοτική Ενότητα Κομοτηνής του Δήμου Κομοτηνής.
Εκπαιδευτικές υποδομές: Στο Κόσμιο λειτουργούν Παιδικός Σταθμός, Νηπιαγωγείο καθώς και Δημοτικό Σχολείο.

Η ΠΑΝΔΡΟΣΟΣ
Η Πάνδροσος είναι ημιορεινό χωριό και Δημοτική Κοινότητα της Δημοτικής Ενότητας Κομοτηνής, του Δήμου Κομοτηνής, της Περιφερειακής Ενότητας Ροδόπης, στην Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, με πληθυσμό 106 κατοίκους.
Γεωγραφικά στοιχεία: Η Πάνδροσος βρίσκεται στους νότιους πρόποδες της Ανατολικής Ροδόπης σε υψόμετρο 200 μέτρα και στη βόρεια άκρη της πεδιάδας της Κομοτηνής σε απόσταση 8 χλμ. βόρεια-βορειοανατολικά από το κέντρο της πόλης. Το χωριό είναι κτισμένο στη νότια είσοδο μιας χαράδρας (χαράδρα Νυμφαίας). Στη δυτική του άκρη περνάει ο χείμαρρος Καρυδόρρεμα ή Μπουκλουτζάς και δυτικότερα είναι το Δάσος Νυμφαίας, ενώ ανατολικά περνάει ο Κάθετος Άξονας Ροδόπης, νοτιοδυτικά είναι το Τυχηρό και νότια το χωριό η Καρυδιά.
Η Δημοτική Κοινότητα Πανδρόσου: Η Δημοτική Κοινότητα Πανδρόσου περιλαμβάνει εκτός από την Πάνδροσο και τους οικισμούς Νυμφαία και Σύμβολα, με τον συνολικό της πληθυσμό ως Κοινότητας, να ανέρχεται στους 344 κατοίκους.
Ιστορία: Η παλιά ονομασία του χωριού είναι Ντερέ Κιόϊ και μέχρι το 1922 οι πρώτοι του κάτοικοι ήταν Βούλγαροι. Μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, την ανταλλαγή πληθυσμών και μέχρι το 1938 εγκαταστάθηκαν πρόσφυγες κυρίως από την Ανατολική Θράκη (Χέλιο, Σαράντα Εκκλησιές, Βρύσες, Άγιο Γιάννη, Γέννα, Μάλγαρα, Βιζύη, Σκεπαστή, Ραιδεστό, Σοφίδες, Χαριούπολη) και λιγότερο από τη Μικρά Ασία (περιοχή Καισάρειας και Προύσας). Μετά την απελευθέρωση, το χωριό αναφέρεται επίσημα ως Πάνδροσος το 1924 όταν ορίστηκε έδρα της Κοινότητας Πανδρόσου.
Αξιοθέατα: Η Πάνδροσος αποτελεί δημοφιλή προορισμό αναψυχής για τους κατοίκους της Ροδόπης, λειτουργεί περιφερειακό ιατρείο και αξιοθέατο είναι το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας για παιδιά (κατάλληλο και για άτομα με προβλήματα όρασης) που στεγάζεται στο ανακαινισμένο πρώην Kοινοτικό κατάστημα του χωριού. Σε απόσταση 1,5 χλμ. βόρεια-βορεοδυτικά βρίσκονται τα ερείπια του κάστρου της Νυμφαίας ή Καλές Νυμφαίας, πού πιθανολογείται ότι είναι του 14ου αιώνα και το πέρασμα Makaza, δηλ. την οδική σύνδεση από την πεδιάδα της Κομοτηνής μέχρι αυτήν της Φιλιππούπολης, μέσω της οροσειράς της Ροδόπης.

Η ΝΥΜΦΑΙΑ ΡΟΔΟΠΗΣ (ΠΟΜΑΚΟΧΩΡΙ)
Η Νυμφαία (παλαιά ονομασία Γιανίκιοϊ, το Χωριό του Γιάννη), είναι ένα ορεινό μειονοτικό Πομακικό χωριό της Τοπικής Κοινότητας Πανδρόσου, του Δήμου Κομοτηνής της Περιφερειακής Ενότητας Ροδόπης, στην Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης με πληθυσμό 37 κατοίκους. Η Νυμφαία μαζί με τους οικισμούς Πάνδροσος και Σύμβολα συγκροτούν την Τοπική Κοινότητα Πανδρόσου του Δήμου Κομοτηνής. Μέχρι το 1992 η πρόσβαση στο χωριό γινόταν με ειδική άδεια της Αστυνομίας για τους μη μόνιμους κατοίκους.
Γεωγραφία: Η Νυμφαία είναι χτισμένη σε υψόμετρα 520 μέτρων, στη νότια έξοδο του φυσικού περάσματος της Ροδόπης που ενώνει την πεδιάδα της Κομοτηνής νότια, με την κοιλάδα του Άρδα και τη Φιλιππούπολη στο βορρά. Δυτικά του χωριού (1,5 χλμ.) υπάρχουν δύο παλιοί νερόμυλοι. Ο οικισμός απέχει 16 χλμ. βόρεια (οδικώς) από την Κομοτηνή.
Περιγραφή του οικισμού: Η Νυμφαία χωρίζεται σε τέσσερεις γειτονιές που οριοθετούνται από το ανάγλυφο και τις κλίσεις του εδάφους. Αυτές είναι ο Ορτά Μαχαλάς (μεσαία γειτονιά) στο κέντρο, ο Γιουκαρκί Μαχαλάς (πέρα γειτονιά) ανατολικά, ο Καρσί Μαχαλάς (απέναντι γειτονιά) στα νότια και ο Πρίνκα Μαχαλάς στα δυτικά. Στην πλατεία του χωριού βρίσκεται το χτιστό βάθρο του ιμάμη. Είναι μια μοναδική κατασκευή για το νομό Ροδόπης και χρησιμοποιείται για να υποκαταστήσει το μιναρέ. Δίπλα από το χωριό, περνάει ο νέος δρόμος που συνδέει την Κομοτηνή με την πόλη Κάρτζαλι της Βουλγαρίας.
Το οχυρό της Νυμφαίας: Το χωριό είναι διάσημο για το ομώνυμο οχυρό (βορειοδυτικά του χωριού) όπου στις 6-7 Απριλίου 1941, έγινε μάχη μεταξύ των δυνάμεων των Γερμανών και του Ελληνικού Στρατού. Στο Οχυρό Νυμφαίας υπάρχει στρατιωτικό μουσείο, το οποίο λειτουργεί από το έτος 2000.

ΤΑ ΣΥΜΒΟΛΑ ΡΟΔΟΠΗΣ
Τα Σύμβολα είναι ένα πεδινό μειονοτικό χωριό στη Δημοτική Κοινότητα Πανδρόσου, της Δημοτικής Ενότητας Κομοτηνής, του Δήμου Κομοτηνής, της Περιφερειακής Ενότητας Ροδόπης, στην Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, με πληθυσμό 201 κατοίκους.
Γεωγραφικά στοιχεία: Τα Σύμβολα βρίσκονται στους νότιους πρόποδες της Ανατολικής Ροδόπης σε υψόμετρο 110 μέτρα και τη βόρεια άκρη της πεδιάδας της Κομοτηνής σε απόσταση περίπου 6 χλμ. βόρεια από το κέντρο της πόλης. Στη δυτική άκρη του χωριού περνάει ο Ασπροπόταμος, νοτιοδυτικά είναι η Κάτω Φωλιά, ανατολικά το Δάσος Νυμφαίας και ανατολικότερα η Πάνδροσος.
Ιστορία: Η παλιά τους ονομασία, από την Tουρκοκρατία, είναι Σεμετλί, ενώ μετά την απελευθέρωση, αναφέρεται επίσημα ως Σύμβολα το 1924, όταν προσαρτήθηκε στην τότε Τοπική Κοινότητα Γρατινής. Στη συνέχεια το έτος 1933 ορίστηκε έδρα της νεοϊδρυθείσας Τοπικής Κοινότητας Πανδρόσου. Σύμφωνα με το Πρόγραμμα «Καλλικράτης» μαζί με τους οικισμούς Πάνδροσος και Νυμφαία συγκροτούν την Τοπική Κοινότητα Πανδρόσου της Δημοτικής Ενότητας Κομοτηνής, του Δήμου Κομοτηνής, με συνολικό πληθυσμό 344 κατοίκους.

Η ΑΠΕΡΙΓΡΑΠΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΟΜΟΡΦΙΑ ΣΤΑ ΣΥΜΒΟΛΑ ΡΟΔΟΠΗΣ
Στο χωριό Σύμβολα Ροδόπης, λίγα μόλις λεπτά της ώρας με το αυτοκίνητο από το ιστορικό κέντρο της Κομοτηνής, έχετε τη δυνατότητα να βρεθείτε, μέσα σε ένα μαγευτικό καταπράσινο τοπίο, με γαλαζοπράσινα νερά, και ομορφιά που σας καθηλώνει και σας προσκαλεί να την απολαύσετε..

ΟΙ ΣΙΔΗΡΑΔΕΣ ΡΟΔΟΠΗΣ
Οι Σιδηράδες είναι ένα πεδινό μειονοτικό χωριό και Τοπική Κοινότητα, της Δημοτικής Ενότητας Κομοτηνής, του Δήμου Κομοτηνής, της Περιφερειακής Ενότητας Ροδόπης, στην Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, με πληθυσμό 178 κατοίκους.
Γεωγραφικά στοιχεία: Οι Σιδηράδες βρίσκονται στη βόρεια άκρη της πεδιάδας της Κομοτηνής και τους νότιους πρόποδες της οροσειράς της Ανατολικής Ροδόπης με υψόμετρο 200 μέτρα, σε απόσταση 10 χλμ. ανατολικά-βορειοανατολικά από το κέντρο της πόλης. Βορειοανατολικά του χωριού είναι η τεχνητή λίμνη Γρατινής, νοτιοανατολικά η Γρατινή, νότια περνάει η επαρχιακή οδός Κομοτηνής – Βουλγαρικά σύνορα, ενώ νοτιοδυτικά είναι ο Κάλχαντας και δυτικότερα περνάει ο Κάθετος Άξονας της Περιφερειακής Ενότητας Ροδόπης.
Ιστορία: Οι κάτοικοι του χωριού Σιδηράδες είναι Μουσουλμάνοι (αρκετοί Πομάκοι κυρίως από τα χωριά Κύμη, Κάρδαμος, Άνω Βυρσίνη), ασχολούνται με τη γεωργία (καλλιέργεια καπνών) και την κτηνοτροφία. Η παλιά του ονομασία του χωριού, από την περίοδο της Τουρκοκρατίας, είναι Δεμιρτζηλάρ, ενώ μετά την απελευθέρωση, αναφέρεται επίσημα το 1924 με την ονομασία Σιδηράδες, όταν προσαρτήθηκε στην τότε Τοπική Κοινότητα Γρατινής. Σύμφωνα με το μεταρρυθμιστικό Πρόγραμμα «Καλλικράτης» αποτελεί την Τοπική Κοινότητα Σιδηράδων που υπάγεται στη Δημοτική Ενότητα Κομοτηνής του Δήμου Κομοτηνής. Φωτογραφία: Εφημερίδα Ο ΧΡΟΝΟΣ.

ΤΟ ΣΤΥΛΑΡΙ ΡΟΔΟΠΗΣ
Το Στυλάρι ή Στυλάριο είναι χωριό ένα πεδινό χωριό και Τοπική Κοινότητα, της Δημοτικής Ενότητας Κομοτηνής, του Δήμου Κομοτηνής, της Περιφερειακής Ενότητας Ροδόπης, στην Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, με πληθυσμό 272 κατοίκους.
Γεωγραφικά στοιχεία: Το Στυλάρι βρίσκεται στα βόρεια της πεδιάδας της Κομοτηνής σε υψόμετρο 130 μέτρων και απέχει 10 χιλιόμετρα ανατολικά-βορειοανατολικά από το κέντρο της πόλης. Βορειοδυτικά και δίπλα είναι οι Σιδηράδες, βορειοανατολικά η τεχνητή λίμνη Γρατινής, ανατολικά η Γρατινή, ενώ μέσα από το χωριό περνάει η επαρχιακή οδός Κομοτηνής – Βουλγαρικά σύνορα.
Ονομασία: Η παλιά ονομασία του χωριού από την Τουρκοκρατία, είναι Μπαρακλί ενώ μετά την απελευθέρωση, αναφέρεται επίσημα με την ονομασία Στυλάριον, όταν το 1924 προσαρτήθηκε στην τότε Τοπική Κοινότητα Γρατινής. Σύμφωνα με το Πρόγραμμα «Καλλικράτης» αποτελεί την Τοπική Κοινότητα Στυλαρίου της Δημοτικής Ενότητας Κομοτηνής, του Δήμου Κομοτηνής.
Ιστορία: Στην βυζαντινή περίοδο και στα 1344, αναφέρεται ότι όταν ο Ματθαίος Καντακουζηνός πήρε στην κυριαρχία του για λογαριασμό του πατέρα του τα Κουμουτζηνά, του παραδόθηκε επίσης και το κοντινό “φρούριον” Στυλάριον (όπως και τα Παραδημώ, Ασώματος και Κρανοβούνιον).

ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΑΙΓΕΙΡΟΥ

Η ΑΙΓΕΙΡΟΣ ΡΟΔΟΠΗΣ
Η Αίγειρος ή Νέο Καβακλί παλαιά ονομασία, είναι ένα χωριό, Τοπική Κοινότητα και Δημοτική Ενότητα του Δήμου Κομοτηνής, της Περιφερειακής Ενότητας Ροδόπης, στην Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης στην Ελλάδα. Ο πληθυσμός του οικισμού είναι 1.019 κάτοικοι.
Γεωγραφία: Η Αίγειρος ιδρύθηκε το έτος 1923 και βρίσκεται 12 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά της Κομοτηνής, στον Νομό Ροδόπης.
Η Τοπική Κοινότητα Αιγείρου: Σύμφωνα με το σχέδιο Καλλικράτης, μαζί με το Αγροτικό Ορφανοτροφείο και τη Μεσσούνη, συγκροτούν την Τοπική Κοινότητα Αιγείρου, με συνολικό πληθυσμό 1250 κατοίκους. Η Τοπική Κοινότητα Αιγείρου είναι χαρακτηρισμένη ως αγροτικός πεδινός οικισμός, με έκταση 29,358 τ. χιλιόμετρα.
Ονομασία: Το χωριό αρχικά ονομαζόταν Κιρ Τσιφλίκ και στη συνέχεια Νέον Καβακλί (από το όνομα της πόλης στην βόρεια Θράκη απ’όπου οι κάτοικοι ήρθαν ως πρόσφυγες – από την πόλη Καβακλί. 
Τον Ιούνιο του 1957 το χωριό μετονομάστηκε στο σημερινό όνομα Αίγειρος.
Ιστορία: Οι κάτοικοι του χωριού ήρθαν ως πρόσφυγες από την Ανατολική Ρωμυλία και συγκεκριμένα από το χωριό Καβακλί και την Κεσσάνη της Ανατολικής Θράκης το έτος 1923 και ίδρυσαν τον οικισμό.
Αξιοθέατα: Η εκκλησία του Αγίου Αθανασίου είναι ένα από τα αξιοθέατα του χωριού. Κάθε 18 Ιανουαρίου γίνεται το κεντρικό πανηγύρι του χωριού, το οποίο είναι αφιερωμένο στον Άγιο Αθανάσιο. Η εικόνα του Αγίου Αθανασίου στην εκκλησία την έφεραν οι πρόσφυγες από το Μουζάλι της Ανατολικής Θράκης.

Ο ΠΕΡΙΚΑΛΛΗΣ ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΣΤΗΝ ΑΙΓΕΙΡΟ
Ο περικαλλής Ιερός Ναός του Αγίου Αθανασίου στο χωριό Αίγειρος του Δήμου Κομοτηνής στην Περιφερειακή Ενότητα Ροδόπης, γιορτάζει στις 18 Ιανουαρίου κάθε έτους, ημέρα κατά την οποία γίνεται το κεντρικό πανηγύρι του χωριού, το οποίο είναι αφιερωμένο στον Άγιο Αθανάσιο.

ΤΟ ΑΓΡΟΤΙΚΟ ΟΡΦΑΝΟΤΡΟΦΕΙΟ
Το Αγροτικό Ορφανοτροφείο απογράφεται από το 1971 ως οικισμός της Θράκης, του Δήμου Κομοτηνής, στην Περιφερειακή Ενότητα (νομός) Ροδόπης. Στην τελευταία απογραφή του έτους 2021 απογράφηκαν 39 άτομα.
Γεωγραφικά στοιχεία: Το Αγροτικό Ορφανοτροφείο βρίσκεται στα δυτικά της πεδιάδας της Κομοτηνής σε υψόμετρο 20 μέτρα. Απέχει περίπου 16 χλμ. νοτιοδυτικά από το κέντρο της πόλης και είναι ανάμεσα στην Αίγειρο (βορειοανατολικά), την Αμβροσία (βορειοδυτικά), Μικρό Παλλάδιο (νοτιοδυτικά) ενώ βόρεια και δυτικά περνάει ο Ασπροπόταμος (αρχαίος Τραύος) και η Εθνική Οδός Κομοτηνής – Ξάνθης.
Ιστορία: Στην πραγματικότητα πρόκειται για τις εγκαταστάσεις του σημερινού Παραρτήματος Αποθεραπείας και Αποκατάστασης Παιδιών με Αναπηρία Κομοτηνής, που είναι αποκεντρωμένη υπηρεσία (Παράρτημα) του Κέντρου Κοινωνικής Πρόνοιας, της Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας Θράκης. Το ίδρυμα κτίστηκε το 1928, απέναντι από τον τότε οικισμό “Φατήρ Γιακά” και ο οποίος αργότερα εγκαταλείφθηκε οριστικά. Σκοπός του ήταν να παρέχει γεωργική και επαγγελματική μόρφωση στα ορφανά παιδιά των προσφύγων της Μικρασιατικής καταστροφής και φιλοξενούσε παιδιά από όλη την Ελλάδα.
Σύμφωνα με το Πρόγραμμα «Καλλικράτης» μαζί με την Αίγειρο και τη Μεσσούνη αποτελούν την Τοπική Κοινότητα Αιγείρου, που υπάγεται στη Δημοτική Κοινότητα Αιγείρου του Δήμου Κομοτηνής και σύμφωνα με την απογραφή του 2011 απογράφονται 45 άτομα.
Στη φωτογραφία δημιουργίες παιδιών με αναπηρία του Κέντρου Κοινωνικής Πρόνοιας Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης.

Η ΜΕΣΣΟΥΝΗ ΡΟΔΟΠΗΣ
Η Μεσσούνη είναι πεδινό χωριό και Τοπική Κοινότητα της Δημοτικής Ενότητας Αιγείρου, του Δήμου Κομοτηνής, της Περιφερειακής Ενότητας Ροδόπης, στην Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, με πληθυσμό 203 κατοίκους.
Γεωγραφικά στοιχεία: Ο οικισμός βρίσκεται στην πεδιάδα της Κομοτηνής σε υψόμετρο 40 μέτρα και σε απόσταση 11 χλμ. νοτιοδυτικά από το κέντρο της πόλης. Το χωριό χαρακτηρίζεται ως προσφυγικό, αφού μετά την την συνθήκη του Νεϊγύ (1919) και την ανταλλαγή πληθυσμών εγκαταστάθηκαν τελικά πρόσφυγες από το Σαναπλί της Ανατολικής Ρωμυλίας. Οι Βούλγαροι κάτοικοί του μετακινήθηκαν ενώ το 1955 έφυγαν και οι Μουσουλμάνοι. Στις αρχές κάθε φθινοπώρου ο Μορφωτικός Πολιτιστικός Σύλλογος του χωριού αναβιώνει το παραδοσιακό έθιμο της “Σιντιάνκας”, κατά το οποίο ανάβεται φωτιά, ενώ οι παρευρισκόμενοι χορεύουν και τραγουδούν παραδοσιακά τραγούδια. Η λέξη σιντιάνκα σημαίνει “συνάντηση”, ενώ το δρώμενο προέρχεται από την Ανατολική Ρωμυλία.
Διοικητικά στοιχεία: Ως οικισμός αναφέρεται επίσημα, μετά την απελευθέρωση, το 1924 όταν προσαρτήθηκε στην τότε Κοινότητα Αμβροσίας. Σύμφωνα με το Πρόγραμμα «Καλλικράτης» μαζί με την Αίγειρο και το Αγροτικό Ορφανοτροφείο, αποτελούν την Τοπική Κοινότητα Αιγείρου που υπάγεται στη Δημοτική Κοινότητα Αιγείρου του Δήμου Κομοτηνής.

Ο ΜΟΡΦΩΤΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΜΕΣΟΥΝΝΗΣ
Ο Μορφωτικός Πολιτιστικός Σύλλογος Μεσσούνης ιδρύθηκε το έτος 1991 και δραστηριοποιείται ενεργά στη διατήρηση της παράδοσης στην περιοχή της Ροδόπης. Κύρια δράση του και όχι μόνο, αποτελεί η διοργάνωση του παραδοσιακού πανηγυριού του Αγίου Πνεύματος, με μουσική, χορό και πολιτιστικά δρώμενα που αναδεικνύουν τα τοπικά έθιμα.
Οι κύριοι σκοποί του Μορφωτικού Πολιτιστικού Συλλόγου Μεσσούνης είναι: 
Πανηγύρι Αγίου Πνεύματος: Διοργάνωση πολιτιστικών εκδηλώσεων με παραδοσιακή ορχήστρα και χορευτικά συγκροτήματα.
Πολιτιστική Κληρονομιά: Εστίαση στη διατήρηση και προβολή των ηθών και εθίμων της Μεσσούνης Αιγείρου του Δήμου Κομοτηνής και της ευρύτερης Θράκης.
Συμμετοχή: Ενεργός ρόλος με συμμετοχή των κατοίκων και της νεολαίας της περιοχής στις πολιτιστικές εκδηλώσεις. Ο Σύλλογος λειτουργεί ως πυρήνας πολιτισμού για την Τοπική Κοινότητα, ενισχύοντας τους δεσμούς των μελών του, συβλάλλοντας τα μέγιστα στην κοινωνική συνοχή των κατοίκων της περιοχής. Πρόεδρος του Μορφωτικού Πολιτιστικού Συλλόγου Μεσσούνης είναι η κ. Δήμητρα Παρασκευούδη.

Η ΑΡΩΓΗ ΡΟΔΟΠΗΣ
Η Αρωγή είναι χωριό και Τοπική Κοινότητα της Δημοτικής Ενότητας Αιγείρου, του Δήμου Κομοτηνής, της Περιφερειακής Ενότητας Ροδόπης, στην Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, με πληθυσμό 27 κατοίκους.
Γεωγραφικά στοιχεία: Ο οικισμός βρίσκεται δίπλα στα δυτικά παράλια του όρμου Βιστονίας στο Θρακικό πέλαγος, ανάμεσα στις λιμνοθάλασσες Ξηρολίμνη και Καρατζά, σε απόσταση 33 χλμ. νοτιοδυτικά από την Κομοτηνή. Είναι γνωστή για την παραλία της που αποτελεί τη φυσική συνέχεια της παραλίας του Φαναρίου (στα βορειοδυτικά) ενώ ανατολικά συνεχίζει η παραλία Μέσης. Υπάρχουν αρκετά ξενοδοχειακά και τουριστικά καταλύματα, καθώς και το πρώτο θαλάσσιο πάρκο της Περιφέρειας. Πρόκειται για πολυσύχναστη και οργανωμένη παραλία μήκους 3 χιλιομέτρων που σταθερά βραβεύεται με γαλάζια σημαία, έχει ψιλή άμμο και ρηχά νερά.
Ιστορία: Πριν την ενσωμάτωση της Ροδόπης στο Ελληνικό κράτος (1920), το χωριό ονομαζόταν “Σαρή Γιαρ”. Μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή και την ανταλλαγή πληθυσμών της συνθήκης της Λωζάνης, εγκαταστάθηκαν στην περιοχή πολλοί Έλληνες πρόσφυγες. Λίγο πριν υπογραφεί η συνθήκη της Λωζάνης και ενὠ είχαν ήδη ξεκινήσει οι ανταλλαγές πληθυσμών που προέβλεπε, έγινε επίσημη Ελληνική στατιστική στις 7 Ιουνίου 1923, οπότε καταγράφηκαν 63 κάτοικοι (εκ των οποίων οι 38 ήταν παλαιοί κάτοικοι, όλοι μουσουλμάνοι, και οι 27 ήταν πρόσφυγες).
Διοικητικές Μεταβολές: Ως οικισμός αναφέρεται επίσημα, μετά την απελευθέρωση της Θράκης, το 1924 όταν προσαρτήθηκε στην τότε κοινότητα Γλυκονερίου. Το 1981 προσαρτήθηκε σε αυτήν ο καταργούμενος οικισμός Παραλία Αρωγής. Η κοινότητα είναι χαρακτηρισμένη ως αγροτικός πεδινός οικισμός, με έκταση 4,100 τ. χλμ..

ΠΑΝΕΜΟΡΦΑ ΦΛΑΜΙΓΚΟ ΣΤΗ ΛΙΜΝΟΘΑΛΑΣΣΑ ΚΑΡΑΤΖΑ
Στη φωτογραφία πανέμορφα Φλαμίγκο στη λιμνοθάλασσα Καρατζά που βρίσκεται ανάμεσα στην παραλία της Μέσης και της Αρωγής στη Ροδόπη.

Η ΓΛΥΦΑΔΑ ΡΟΔΟΠΗΣ
Η Γλυφάδα είναι χωριό και Τοπική Κοινότητα της Δημοτικής Ενότητας Αιγείρου, του Δήμου Κομοτηνής, της Περιφερειακής Ενότητας Ροδόπης, στην Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, με πληθυσμό 136 κατοίκους.
Γεωγραφικά στοιχεία: Η Γλυφάδα βρίσκεται στα νοτιοδυτικά της πεδιάδας της Κομοτηνής σε απόσταση 28 χλμ. νοτιοδυτικά από το κέντρο της πόλης. Το χωριό είναι κτισμένο προς τα παράλια του Θρακικού πελάγους και βόρεια από τις “Λιμνοθάλασσες της Ροδόπης”, που αποτελούν μέρος του Εθνικού Πάρκου Ανατολικής Μακεδονίας – Θράκης. Πιο κοντινές είναι η Αλυκή και η Πτελέα, ενώ δυτικά και δίπλα είναι ο οικισμός της Μέσης.
Ιστορία: Οι χριστιανοί και μουσουλμάνοι κάτοικοι της Γλυφάδας ασχολούνται κυρίως με την γεωργία (καλλιεργούν βαμβάκι). Η παλιά του ονομασία, από την εποχή της Τουρκοκρατίας, είναι Νουκσατλή και αναφέρεται επίσημα, μετά την απελευθέρωση, ως Γλυφάδα το 1924 όταν προσαρτήθηκε στην τότε κοινότητα Γλυκονερίου.
Φωτογραφία: Οι σωροί του αλατιού στις αλυκές Ροδόπης καθρεφτίζονται στην λιμνοθάλασσα Αλυκή. Μερικά από τα φοινικόπτερα που διαχειμάζουνε στην λιμνοθάλασσα διακρίνονται στο νερό. Στο βάθος το χωριό Γλυφάδα σκαρφαλωμένο στον κοντινό λόφο. Georgios Christoforidis.

ΓΛΥΦΑΔΑ ΡΟΔΟΠΗΣ, ΤΟ ΓΡΑΦΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΤΟΥ ΧΩΡΙΟΥ
Κάτοικοι του χωριού Γλυφάδα του Δήμου Κομοτηνής στη Ροδόπη, ενώ απολαμβάνουν τον καφέ τους στην πλατεία του πανέμορφου οικισμού! Φωτογραφία: Κώστας Ρόϊδος.

Η ΚΑΛΛΙΣΤΗ ΡΟΔΟΠΗΣ
Η Καλλίστη είναι χωριό και Τοπική Κοινότητα της Δημοτικής Ενότητας Αιγείρου, του Δήμου Κομοτηνής, της Περιφερειακής Ενότητας Ροδόπης, στην Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, με πληθυσμό 125 κατοίκους.
Γεωγραφικά στοιχεία: Η Καλλίστη βρίσκεται στην πεδιάδα της Κομοτηνής με υψόμετρο 20 μέτρα και σε απόσταση 19 χλμ. νοτιοδυτικά από το κέντρο της πόλης. Στη βόρεια και δυτική άκρη του χωριού περνάει η Εθνική Οδός Κομοτηνής – Ξάνθης και ο χείμαρρος Ασπροπόταμος (στην αρχαιότητα ονομάζονταν Τραύος), βορειοανατολικά είναι το Μικρό Παλλάδιο, νοτιοδυτικά η Νέα Καλλίστη και δυτικά το χωριό Σάλπη.
Ιστορία: Η παλιά ονομασία του χωριού, επί Τουρκοκρατίας, ήταν Γενί-κιοΐ (Καλάντζα) και μετά την απελευθέρωση αναφέρεται επίσημα ως Καλλίστη, το 1924 όταν προσαρτήθηκε στην τότε Κοινότητα Αμβροσίας. Ενοριακός ναός του χωριού είναι ο Αγιος Δημήτριος που γιορτάζει στις 26 Οκτωβρίου.

Η ΜΕΛΕΤΗ ΡΟΔΟΠΗΣ
Η Μελέτη είναι χωριό και Τοπική Κοινότητα της Δημοτικής Ενότητας Αιγείρου, του Δήμου Κομοτηνής, της Περιφερειακής Ενότητας Ροδόπης, στην Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, με πληθυσμό 320 κατοίκους.
Γεωγραφικά στοιχεία: Η Μελέτη βρίσκεται στην πεδιάδα της Κομοτηνής σε υψόμετρο 22 μέτρα και σε απόσταση 12 χλμ. δυτικά από το κέντρο της πόλης. Στη βόρεια και δυτική άκρη του χωριού περνάει ο ποταμός Ασπροπόταμος (αρχαίος Τραύος) ενώ βορειότερα η Εγνατία Οδός και η Εθνική Οδός Κομοτηνής – Ξάνθης.
Ιστορία: Ως οικισμός αναφέρεται επίσημα, μετά την απελευθέρωση, το 1924 όταν προσαρτήθηκε στην τότε κοινότητα Αμβροσίας.

ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΙ ΜΟΥΣΙΚΟΙ ΣΤΟ ΧΩΡΙΟ ΜΕΛΕΤΗ ΡΟΔΟΠΗΣ
Οργανοπαίχτες με ζουρνάδες και νταούλια στο χωριό Μελέτη, της Δημοτικής Ενότητας Αιγείρου, του Δήμου Κομοτηνής της Περιφερειακής Ενότητας Ροδόπης, στην Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης. Φωτογραφία Mesut Chasan.

Η ΜΕΣΗ ΡΟΔΟΠΗΣ
Η Μέση είναι χωριό και Τοπική Κοινότητα της Δημοτικής Ενότητας Αιγείρου, του Δήμου Κομοτηνής, της Περιφερειακής Ενότητας Ροδόπης, στην Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, με πληθυσμό 141 κατοίκους.
Γεωγραφικά στοιχεία: Η Μέση βρίσκεται κοντά στον Όρμο Βιστονίας και την λιμνοθάλασσα Βιστωνίδας, σε υψόμετρο 30 μέτρα, ενώ απέχει περίπου 28 χλμ. νοτιοδυτικά από την Κομοτηνή και 37 χλμ. ανατολικά-νοτιοανατολικά από την Ξάνθη.
Ιστορία: Οι κάτοικοι του οικισμού είναι πρόσφυγες, στην πλειοψηφία τους, από την Ανατολική Θράκη και κυρίως από τα εξής τρία χωριά: το Καρλίκιο (Ψαθιά το 1920), επαρχίας Κεσσάνης, το Τσιφλίκιο (Βερώνη το 1920), επαρχίας Αρκαδιουπόλεως και το Ντεβετζίκιο (Εύανδρο το 1920), επαρχίας Μαλγάρων.
Πολιτισμός-Γιορτές: Στο χωριό υπάρχει λαογραφικό μουσείο, ενώ διοργανώνεται κάθε χρόνο η γιορτή του ψαριού.

Η ΝΕΑ ΚΑΛΛΙΣΤΗ
Η Νέα Καλλίστη είναι χωριό και Τοπική Κοινότητα της Δημοτικής Ενότητας Αιγείρου, του Δήμου Κομοτηνής, της Περιφερειακής Ενότητας Ροδόπης, στην Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης με πληθυσμό 311 κατοίκους.
Γεωγραφία: Η Νέα Καλλίστη βρίσκεται στα νοτιοδυτικά της πεδιάδας της Κομοτηνής, σε υψόμετρο 36 μέτρων, ανατολικά της λίμνης Βιστωνίδας και σε απόσταση 22 χλμ. νοτιοδυτικά της Κομοτηνής.
Ιστορία: Το χωριό ιδρύθηκε από Θρακιώτες και Γκαγκαβούζους πρόσφυγες που ήρθαν από την Αδριανούπολη, τις Σαράντα Εκκλησιές, το Χάσκιοϊ, το Καρλίκιοϊ Κεσσάνης όπως και την περιοχή της Ραιδεστού της Ανατολικής Θράκης μετά την συνθήκη της Λωζάνης του 1923 και τις ανταλλαγές πληθυσμού μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας.
Εκπαιδευτικές υποδομές: Στο χωριό υπάρχουν Γυμνάσιο, Δημοτικό σχολείο και Νηπιαγωγείο στο οποίο φοιτούν παιδιά από όλα τα γύρω χωριά.
Η εκκλησία του χωριού: Ενοριακός ναός του χωριού είναι η εκκλησία του Αγίου Δημητρίου.
Στη φωτογραφία το χωριό Νέα Καλλίστη με φόντο την οροσειρά της Ροδόπης και την κωμόπολη Ιασμος, έδρα του Δήμου Ιάσμου.

Ο ΑΓΙΟΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΝΕΑΣ ΚΑΛΛΙΣΤΗΣ
Στη φωτογραφία ο περικαλλής Ιερός Ναός του Αγίου Δημητρίου στο χωριό Νέα Καλλίστη της Δημοτικής Ενότητας Αιγείρου, του Δήμου Κομοτηνής στη Ροδόπη, που εορτάζει στις 26 Οκτωβρίου κάθε έτους.

Η ΠΑΡΑΛΙΑ ΜΕΣΗΣ
Η Παραλία Μέσης είναι παραλία της Θράκης, στην Περιφερειακή Ενότητα Ροδόπης η οποία απογράφεται ως ξεχωριστός οικισμός του Δήμου Κομοτηνής. Βρίσκεται στα παράλια του Θρακικού πελάγους σε υψόμετρο 10 μέτρα ενώ απέχει 31 χλμ. νοτιοδυτικά από την Κομοτηνή και περίπου 5 χλμ. νότια-νοτιοδυτικά από τη Μέση της οποίας αποτελεί την παραλία της. Πρόκειται για παραλία με ψιλή άμμο και γαλαζοπράσινα ρηχά νερά. Τα σπίτια της αναπτύσσονται πίσω από την παραλία και το παράλιο μικρό αλσύλιο, ανάμεσα σε δύο λιμνοθάλασσες την Μαυρολίμνη ή Καρατζά (δυτικά) και την Αλυκή ή Μέσης (ανατολικά). Ως οικισμός αναφέρεται επίσημα για πρώτη φορά το 1981 να απογράφεται στην τότε Κοινότητα Μέσης. Σύμφωνα με το Πρόγραμμα «Καλλικράτης» αποτελεί την ομώνυμη τοπική κοινότητα που υπάγεται στη Δημοτική Κοινότητα Αιγείρου του Δήμου Κομοτηνής και σύμφωνα με την απογραφή του 2021 απογράφησαν 16 κάτοικοι.

ΕΝΤΥΠΩΣΙΑΚΗ ΠΑΝΟΡΑΜΙΚΗ ΑΠΟΨΗ ΤΗΣ ΠΑΡΑΛΙΑΣ ΜΕΣΗΣ ΡΟΔΟΠΗΣ
Μία ακόμα (πανοραμική) άποψη της Παραλίας Μέσης της Δημοτικής Ενότητας Αιγείρου, του Δήμου Κομοτηνής, στη Ροδόπη.

Η ΠΟΡΠΗ ΡΟΔΟΠΗΣ
Η Πόρπη είναι χωριό και Τοπική Κοινότητα της Δημοτικής Ενότητας Αιγείρου, του Δήμου Κομοτηνής, της Περιφερειακής Ενότητας Ροδόπης, στην Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης με πληθυσμό 337 κατοίκους.
Γεωγραφία: Η Πόρπη βρίσκεται στα νοτιοδυτικά της πεδιάδας της Κομοτηνής, σε υψόμετρο 36 μέτρων, ανατολικά της λίμνης Βιστωνίδας και σε απόσταση 22 χλμ. νοτιοδυτικά της Κομοτηνής.
Ιστορία: Το χωριό ιδρύθηκε από Θρακιώτες πρόσφυγες προερχόμενους, κυρίως, από το Μαστανάρι της Ανατολικής Θράκης το 1922 έπειτα από την ανταλλαγή πληθυσμών, που έγιναν μεταξύ Τουρκίας και Ελλάδας. Το χωριό έχει και άλλους κατοίκους από άλλα μέρη της Ανατολικής Θράκης, καθώς και της Μικράς Ασίας. Ως οικισμός αναφέρεται επίσημα, μετά την απελευθέρωση, το 1924 όταν προσαρτήθηκε στην τότε Κοινότητα Γλυκονερίου.
Η εκκλησία του χωριού είναι αφιερωμένη στον Αγιο Γεώργιο.

ΤΟ ΦΑΝΑΡΙ ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ
Το Φανάρι είναι παραθαλάσσιο χωριό και Τοπική Κοινότητα της Δημοτικής Ενότητας Αιγείρου, του Δήμου Κομοτηνής, της Περιφερειακής Ενότητας Ροδόπης, στην Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης στην Ελλάδα. Ο πληθυσμός του οικισμού είναι 438 κάτοικοι.
Γεωγραφία: Το Φανάρι βρίσκεται στην ανατολική άκρη του Όρμου Βιστονίας σε υψόμετρο 10 μέτρα, ενώ απέχει περίπου 30 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά από την Κομοτηνή. Είναι το διασημότερο τουριστικό θέρετρο της Θράκης με μεγάλη τουριστική κίνηση τους καλοκαιρινούς μήνες. Στο χωριό υπάρχει λιμάνι με Λιμενικό Σταθμό, ενώ υπάρχουν κάμπινγκ υπαλλήλων του Ο.Τ.Ε., ξενοδοχεία, ενοικιαζόμενα δωμάτια, αρκετές οργανωμένες παραλίες με εγκαταστάσεις θαλάσσιων σπορ καθώς και πολλά κέντρα εστίασης (ταβέρνες, καφετέριες κ.α.).
Ιστορία: Μετά την Μικρασιατική καταστροφή και την ανταλλαγή πληθυσμών στο χωριό εγκαταστάθηκαν πρόσφυγες από την Ανατολική Θράκη, κυρίως από την Κεσσάνη αλλά και άλλα μέρη όπως το Κουρουτζούκιοϊ (Κρόταλος) Κυψελών, την Σκεπαστό, από το Μπεϊστίκη, την Μικρά Ασία τη Μυτιλήνη, την Λήμνο, την Ίμβρο αλλά και από την Ήπειρο.
Το Φεστιβάλ Φαναρίου: Τα τελευταία χρόνια αποτελεί πόλο έλξης, καθώς φιλοξενεί τα καλοκαίρια το «Φεστιβάλ Φαναρίου». Το Φεστιβάλ Φαναρίου άνοιξε για πρώτη φορά τις πύλες του το 2016, γνωρίζοντας αμέσως ενθουσιώδη υποδοχή από το κοινό της ευρύτερης περιοχής, και συνεχίστηκε με ακόμη μεγαλύτερη επιτυχία την επόμενη χρονιά, με αποτέλεσμα να γίνει θεσμός για την περιοχή. Η τοπική κοινωνία αλλά και επισκέπτες από τις γύρω περιοχές έχουν τη χαρά να απολαύσουν αγαπημένους καλλιτέχνες σε ένα τριήμερο φεστιβάλ γεμάτο μουσική.
Αξιοθέατα: Η λίμνη Βιστονίδα που βρίσκεται βορειοδυτικά, δίπλα στο Φανάρι. Η παραλιακή αμμουδερή παραλία (τουριστικά ανεπτυγμένη) ανατολικά του χωριού. Αρχαιολογικός χώρος Αρχαία Δικαία.

ΜΑΓΕΥΤΙΚΟ ΗΛΙΟΒΑΣΙΛΕΜΑ ΣΤΟ ΦΑΝΑΡΙ
Στη φωτογραφία μαγευτικό ηλιοβασίλεμα μπροστά από το χωριό, στο Φανάρι Αιγείρου Ροδόπης του Δήμου Κομοτηνής, της Περιφερειακής Ενότητας Ροδόπης, στην Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης στην Ελλάδα.

ΤΟ ΧΤΙΣΙΜΟ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΣΤΟ ΦΑΝΑΡΙ ΑΙΓΕΙΡΟΥ
Στη φωτογραφία ένα στιγμιότυπο από το ξεκίνημα του χτισίματος της εκκλησίας του χωριού στο Φανάρι Αιγείρου Κομοτηνής του νομού Ροδόπης, κατά την δεκαετία του έτους 1950.

ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΝΕΟΥ ΣΙΔΗΡΟΧΩΡΙΟΥ

ΤΟ ΝΕΟ ΣΙΔΗΡΟΧΩΡΙ
To Νέο Σιδηροχώρι είναι πεδινός οικισμός, Τοπική Κοινότητα και Δημοτική Ενότητα του Δήμου Κομοτηνής, της Περιφερειακής Ενότητας Ροδόπης, της Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, στην Ελλάδα. Ο πληθυσμός του οικισμού είναι 436 κάτοικοι.
Γεωγραφία: Το Νέο Σιδηροχώρι βρίσκεται 13 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά της Κομοτηνής ανάμεσα στα χωριά Αδριανή, Καλαμόκαστρο και Παγούρια και είναι χτισμένο σε υψόμετρο 15 μέτρα.
Η Κοινότητα Νέου Σιδηροχωρίου: Σύμφωνα με το σχέδιο Καλλικράτης το Νεό Σιδηροχώρι μαζί με την Αδριανή, το το Καλαμόκαστρο, το Μαυρομμάτι και το Μικρό Δουκάτο, συναποτελούν την Τοπική Κοινότητα Νέου Σιδηροχωρίου με συνολικό πληθυσμό 1.070 κατοίκους.
Ιστορία: Το Νεό Σιδηροχώρι δημιουργήθηκε από Θρακιώτες πρόσφυγες (Σαμμακοβίτες) από το Σιδηροχώρι (Σαμμακόβι ή Σαμμάκοβο) της Ανατολικής Θράκης το 1922. Οι Θρακιώτες πρόσφυγες από το Σιδηροχώρι (Σαμάκοβο) της Ανατολικής Θράκης έφεραν ως κειμήλιο την είκονα της Παναγίας Μουρτατιανής. Επίσης ο Ναός του Αγίου Θεοδώρου Νέου Σιδηροχωρίου, κτίσθηκε σε ανάμνηση του ομώνυμου ναού στο Σιδηροχώρι (Σαμάκοβο) της Ανατολικής Θράκης.
Εκπαιδευτικές υποδομές: Στο Νέο Σιδηροχώρι υπάρχει παιδικός σταθμός, Νηπιαγωγείο, Δημοτικό Σχολείο και Γυμνάσιο.
Η εκκλησία του χωριού: Ο κεντρικό ιερός ναός στο Νέο Σιδηροχώρι είναι ο Ιερός Ναός Αγίου Θεοδώρου, ο οποίος αποτελεί σημαντικό θρησκευτικό κέντρο της περιοχής.

Ο ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΟΥ ΤΟΥ ΣΤΡΑΤΗΛΑΤΗ ΣΤΟ ΝΕΟ ΣΙΔΗΡΟΧΩΡΙ ΡΟΔΟΠΗΣ
Ο Ιερός Ναός Αγίου Θεοδώρου στο Νέο Σιδηροχώρι Ροδόπης (περιοχή Κομοτηνής) είναι μια σημαντική ενοριακή εκκλησία της περιοχής, αφιερωμένη στον Άγιο Θεόδωρο τον Στρατηλάτη. 
Ο Ιερός ναός βρίσκεται στο κέντρο του Νέου Σιδηροχωρίου Κομοτηνής, αποτελεί δε κέντρο λατρείας για την κοινότητα του Νέου Σιδηροχωρίου, με τις θρησκευτικές εκδηλώσεις να έχουν ιδιαίτερη σημασία για τους κατοίκους.

Η ΑΔΡΙΑΝΗ ΡΟΔΟΠΗΣ
Η Αδριανή είναι πεδινό χωριό της Τοπικής Κοινότητας και Δημοτικής Ενότητας Νέου Σιδηροχωρίου του Δήμου Κομοτηνής, της Περιφερειακής Ενότητας Ροδόπης, της Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, με πληθυσμό 105 κατοίκους.
Γεωγραφικά στοιχεία: Αδριανή βρίσκεται στην πεδιάδα της Κομοτηνής σε υψόμετρο 20 μέτρα και σε απόσταση 15 χλμ. νότια από το κέντρο της πόλης. Το χωριό είναι κτισμένο δυτικά του ποταμού Λισσού, πριν περάσει από τον Ίμερο και εκβάλει στα παράλια του Θρακικού πελάγους, ανάμεσα και δίπλα στο Νέο Σιδηροχώρι (βορειοδυτικά ) και το Μαυρομμάτι (νοτιοανατολικά).
Ιστορία: Το χωριό κτίστηκε από την αρχή (ολοκληρώθηκε το 1925) σε περιοχή που πριν την απελευθέρωση ήταν Τούρκικα τσιφλίκια. Οι κάτοικοί του είναι πρόσφυγες από το Ακαντζιλή Μαλγάρων της Ανατολικής Θράκης.
Η εκκλησία του χωριού: Ενοριακός ναός του χωριού είναι η εκκλησία των Παμμεγίστων Ταξιαρχών που πανηγυρίζει στις 8 Νοεμβρίου κάθε έτους. Στο χωριό δραστηριοποιείται ο Πολιτιστικής Σύλλογος Γυναικών Αδριανής με αξιόλογο πολιτιστικό έργο.
Διοικητικά στοιχεία: Το χωριό αναφέρεται επίσημα, μετά την απελευθέρωση της Θράκης, με την ονομασία Οτμανλή Τσιφλίκ το 1924 όταν προσαρτήθηκε στην τότε Κοινότητα Καλαμοκάστρου. Το 1928 μετονομάστηκε σε Αδριανή. Σύμφωνα με το Πρόγραμμα «Καλλικράτης» μαζί με το Νέο Σιδηροχώρι, το Μαυρομμάτι, το Καλαμόκαστρο και το Μικρό Δουκάτο αποτελούν την Τοπική Κοινότητα Νέου Σιδηροχωρίου με τον συνολικό της πληθυσμό να ανέρχεται στους 1.070 κατοίκους.

ΤΟ ΚΑΛΑΜΟΚΑΣΤΡΟ ΡΟΔΟΠΗΣ
Το Καλαμόκαστρο είναι πεδινό χωριό της Τοπικής Κοινότητας και Δημοτικής Ενότητας Νέου Σιδηροχωρίου του Δήμου Κομοτηνής, της Περιφερειακής Ενότητας Ροδόπης, της Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, με πληθυσμό 302 κατοίκους.
Γεωγραφικά Στοιχεία: Το Καλαμόκαστρο βρίσκεται στην πεδιάδα της Κομοτηνής σε υψόμετρο 18 μέτρα και σε απόσταση 16 χλμ. νοτιοδυτικά από το κέντρο της πόλης. Στα δυτικά του χωριού είναι το Μικρό Κρανοβούνι, ανατολικά το Μέγα Δουκάτο και νότια το Νέο Σιδηροχώρι. Οι κάτοικοί του είναι Μουσουλμάνοι που ασχολούνται με τη γεωργία και τη κτηνοτροφία. 
Ιστορία-Διοικητικά στοιχεία: Η παλιά του ονομασία επί Τουρκοκρατίας ήταν Καργελή Σάρτζα, ενώ μετά την απελευθέρωση, αναφέρεται επίσημα ως Καλαμόκαστρο το 1924 (μέχρι το 1947) όταν ορίστηκε ως έδρα της νεοϊδρυθείσας Κοινότητας Καλαμοκάστρου. Σύμφωνα με το Πρόγραμμα «Καλλικράτης» μαζί με το Νέο Σιδηροχώρι, την Αδριανή, το Μαυρομμάτι και το Μικρό Δουκάτο αποτελούν την Τοπική Κοινότητα Νέου Σιδηροχωρίου με τον συνολικό της πληθυσμό να ανέρχεται στους 1.070 κατοίκους.
Φωτογραφία: Καιρικά Νέα Θράκης / Ali Ali.

ΤΟ ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΙ ΡΟΔΟΠΗΣ
Το Μαυρομμάτι είναι πεδινό χωριό της Τοπικής Κοινότητας και Δημοτικής Ενότητας Νέου Σιδηροχωρίου του Δήμου Κομοτηνής, της Περιφερειακής Ενότητας Ροδόπης, της Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, με πληθυσμό 103 κατοίκους.
Γεωγραφικά Στοιχεία: Το Μαυρομμάτι βρίσκεται στην πεδιάδα της Κομοτηνής σε υψόμετρο 20 μέτρα και σε απόσταση 17 χιλιόμετρα νότια από το κέντρο της πόλης. Θεωρείται από τα παραδοσιακά χωριά της περιοχής και είναι κτισμένο στις δυτικές όχθες του ποταμού Λισσού, ενώ στα βορειοδυτικά του είναι η Αδριανή και αμέσως μετά το Νέο Σιδηροχώρι. 
Διοικητικά στοιχεία: Οι κάτοικοί του είναι Μουσουλμάνοι και στην πλειοψηφία τους Ρομά. Η παλιά του ονομασία, επί Τουρκοκρατίας είναι Καρά Γκιοζλού ενώ μετά την απελευθέρωση, αναφέρεται επίσημα ως Μαυρομμάτιον και το 1924 προσαρτήθηκε στην τότε Κοινότητα καλαμοκάστρου. Σύμφωνα με το Πρόγραμμα «Καλλικράτης» μαζί με το Νέο Σιδηροχώρι, την Αδριανή, το Καλαμόκαστρο και το Μικρό Δουκάτο, αποτελούν την Τοπική Κοινότητα Νέου Σιδηροχωρίου με συνολικό πληθυσμό 1.070 κατοίκους.
Φωτογραφία: Αεροφωτογραφίες Ν. Ροδόπης.

ΤΟ ΜΙΚΡΟ ΔΟΥΚΑΤΟ
Το Μικρό Δουκάτο είναι πεδινό χωριό της Τοπικής Κοινότητας και Δημοτικής Ενότητας Νέου Σιδηροχωρίου του Δήμου Κομοτηνής, της Περιφερειακής Ενότητας Ροδόπης, της Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, με πληθυσμό 124 κατοίκους.
Γεωγραφικά Στοιχεία: Το Μικρό Δουκάτο βρίσκεται στην πεδιάδα της Κομοτηνής σε υψόμετρο 40 μέτρα και σε απόσταση μόλις 11 χλμ. νότια από το κέντρο της πόλης. Γειτονεύει βόρεια με τους Αγίους Θεοδώρους και το Μέγα Δουκάτο, ανατολικά και νότια περνάει ο Λίσσος ποταμός ενώ νοτιοδυτικά είναι το Νέο Σιδηροχώρι. Το χωριό είναι κτισμένο βορειοανατολικά της λίμνης Ισμαρίδας σε περιοχή με εύφορες εκτάσεις όπου οι Μουσουλμάνοι κάτοικοί του καλλιεργούν κυρίως βαμβάκι και καπνά. 
Αρχαιολογικά ευρήματα: Νοτιοανατολικά του και σε απόσταση περίπου 1 χιλιόμετρο, στην περιοχή Giul-ntolum-gioglelik ή Mizarlik, έχουν εντοπισθεί ίχνη οικισμού της Ελληνιστικής και βυζαντινής εποχής, ενώ ανασκάφηκε ένα βυζαντινό μαρμάρινο κιονόκρανο. Το χωριό μετά την απελευθέρωση, αναφέρεται επίσημα το 1924 να προσαρτάται στην τότε Κοινότητα Καλαμοκάστρου. 
Σύμφωνα με το Πρόγραμμα «Καλλικράτης» μαζί με το Νέο Σιδηροχώρι, την Αδριανή, το Καλαμόκαστρο και Μαυρομμάτι αποτελούν την Τοπική Kοινότητα Νέου Σιδηροχωρίου που υπάγεται στη δημοτική ενότητα Νέου Σιδηροχωρίου του Δήμου Κομοτηνής.
Στη φωτογραφία η λίμνη Ισμαρίδα που βρίσκεται κοντά στο χωριό Μικρό Δουκάτο.

ΟΙ ΑΓΙΟΙ ΘΕΟΔΩΡΟΙ ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ
Οι Άγιοι Θεόδωροι είναι πεδινό χωριό και Τοπική Κοινότητα της Δημοτικής Ενότητας Νέου Σιδηροχωρίου, του Δήμου Κομοτηνής, της Περιφερειακής Ενότητας Ροδόπης, στην Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, με πληθυσμό 373 κατοίκους.
Γεωγραφικά στοιχεία: Οι Αγιοι Θεόδωροι είναι ένα όμορφο χωριό στην πεδιάδα της Κομοτηνής που βρίσκεται 10 περίπου χιλιόμετρα βόρεια της πόλης.
Ιστορία: Το χωριό ιδρύθηκε από πρόσφυγες της Προύσας, της Ανατολικής Θράκης και τη Φώκαια της Σμύρνης. Αναφέρεται επίσημα, μετά την απελευθέρωση, το 1924, όταν προσαρτήθηκε στην τότε Κοινότητα Καλαμοκάστρου, ενώ το 1960 ορίστηκε έδρα της νέας ιδρυθείσας Τοπικής Κοινότητας Αγίων Θεοδώρων.
Εκκλησία: Η εκκλησία της Αγίας Τριάδας που δεσπόζει στο κέντρο του χωριού γιορτάζει του Αγίου Πνεύματος με τη συμμετοχή πλήθους πιστών.

ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΔΟΥΚΑΤΟ
Το Μεγάλο Δουκάτο είναι πεδινό χωριό της Τοπικής Κοινότητας και Δημοτικής Ενότητας Νέου Σιδηροχωρίου του Δήμου Κομοτηνής, της Περιφερειακής Ενότητας Ροδόπης, της Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης.
Γεωγραφικά Στοιχεία: Το Μεγάλο Δουκάτο βρίσκεται στο κέντρο της πεδιάδας της Κομοτηνής σε υψόμετρο 35 μέτρα και σε απόσταση μόλις 9 χλμ. νοτιοδυτικά από το κέντρο της πόλης. Το χωριό γειτονεύει νοτιοδυτικά με τους Αγίους Θεοδώρους, βόρεια είναι το Κόσμιο, δυτικά το Ίσαλο και η Καλλιθέα, ενώ νότια περνάει ο Λίσσος ποταμός και από βόρεια προς ανατολικά η Εγνατία Οδός.
Οικονομία: Οι Μουσουλμάνοι κάτοικοί του χωριού ασχολούνται με τη γεωργία και την κτηνοτροφία.
Πολιτισμός: Οι κάτοικοι του χωριού έχουν μαζί με το Μικρό Δουκάτο, δραστήριο Πολιτιστικό Σύλλογο που φροντίζει την ανάδειξη των χωριών με πολιτιστικές πρωτοβουλίες Αρκετοί από αυτούς είναι Πομάκοι που η πλειοψηφία τους προέρχεται από τη Χλόη αλλά και τον Κέχρο, την Οργάνη κ.α., ενώ βρίσκονται εγκατεστημένοι κυρίως στην δεξιά πλευρά του χωριού. 
Διοικητικά στοιχεία: Το Μεγάλο Δουκάτο μετά την απελευθέρωση, αναφέρεται επίσημα το 1924 στο να προσαρτάται στην τότε κοινότητα Καλαμοκάστρου. Σύμφωνα με το Πρόγραμμα «Καλλικράτης» αποτελεί την Τοπική Κοινότητα Μεγάλου Δουκάτου με πληθυσμό 378 κατοίκους.
Φωτογραφία: Wikimapia

ΤΑ ΠΑΓΟΥΡΙΑ ΡΟΔΟΠΗΣ
Τα Παγούρια είναι πεδινό χωριό και Τοπική Κοινότητα της Δημοτικής Ενότητας Νέου Σιδηροχωρίου, του Δήμου Κομοτηνής, της Περιφερειακής Ενότητας Ροδόπης, στην Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, με πληθυσμό 392 κατοίκους.
Γεωγραφικά στοιχεία: Τα Παγούρια βρίσκονται στην πεδιάδα της Κομοτηνής, σε υψόμετρο 20 μέτρα. Το χωριό απέχει 15 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά από το κέντρο της πόλης, ενώ είναι ανάμεσα στο Μικρό Κρανοβούνι (βόρεια) και το Νέο Σιδηροχώρι (ανατολικά). Στην ανατολική άκρη του χωριού περνάει ο ποταμός Βοσβόζης, που καταλήγει νοτιότερα στη λίμνη Ισμαρίδα (ή Μητρικού) και από εκεί στα παράλια του Θρακικού Πελάγους.
Ιστορία: Οι κάτοικοι του χωριού είναι Μουσουλμάνοι αλλά και χριστιανοί πρόσφυγες από την Ανατολική Θράκη, τον Εύξεινο Πόντο καθώς και Σαρακατσάνοι οι οποίοι ασχολούνται κυρίως με τη γεωργία. Η παλιά ονομασία του οικισμού, από την περίοδο της Τουρκοκρατίας είναι Μπαγιατλή, ενώ μετά την απελευθέρωση αναφέρεται επίσημα ως Παγούρια για πρώτη φορά το 1924, όταν ο οικισμός προσαρτήθηκε στην τότε Κοινότητα Γλυκονερίου.
Πολιτισμός: Στο χωριό δραστηριοποιείται ο Σύλλογος Παλιννοστούντων Ομογενών Παγουριών.
Εκκλησία: Η εκκλησία του χωριού είναι αφιερωμένη στον Αγιο Βασίλειο και πανηγυρίζει την 1η Ιανουαρίου κάθε έτους με τη συμμετοχή πλήθους πιστών.

ΣΥΓΚΟΙΝΩΝΙΕΣ – ΜΕΤΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΣΑ

ΥΠΕΡΑΣΤΙΚΟ ΚΤΕΛ Ν. ΡΟΔΟΠΗΣ Α.Ε.
Η αποστολή του ΥΠΕΡΑΣΤΙΚΟΥ ΚΤΕΛ Ν. ΡΟΔΟΠΗΣ Α.Ε. είναι να προσαρμόζεται στις απαιτήσεις του επιβατικού κοινού που συνεχώς μεταβάλλονται, ακολουθώντας ότι νέο στάνταρ εισάγει η βιομηχανία των υπεραστικών συγκοινωνιών, καθώς και η παραμονή του στην πρώτη επιλογή για τους επιβάτες, για κάθε μετακίνησή τους, στα δρομολόγια που δραστηριοποιείται.
Διαθέτει σύγχρονο στόλο λεωφορείων και εκτελεί Υπεραστικά δρομολόγια εντός και εκτός Περιφερειακής Ενότητας Ροδόπης συνδέοντας την πρωτεύουσα του νομού με τα χωριά και τις κωμοπόλεις της Περιφερειακής Ενότητας Ροδόπης, αλλά και με πολλές πόλεις της Ελλάδας όπως Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Αλεξανδρούπολη, Ξάνθη, Καβάλα, Σέρρες κ.α..
ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΛΕΩΦΟΡΕΙΑ – ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΑΞΙΔΙΟΥ!

ΑΣΤΙΚΕΣ ΣΥΓΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ
Το Αστικό Κ.Τ.Ε.Λ. Κομοτηνής δραστηριοποιείται στον χώρο των αστικών μεταφορών από το 1989, παρέχοντας σύγχρονες, αξιόπιστες, ταχύτατες και ποιοτικές μετακινήσεις στους κατοίκους, επισκέπτες αλλά και στους φοιτητές της πόλης της Κομοτηνής.
ΜΙΑ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΠΟΛΗ – ΕΝΑ ΑΣΤΙΚΟ ΚΤΕΛ ΠΟΥ ΤΗΣ ΑΞΙΖΕΙ!

ΡΑΔΙΟΤΑΞΙ ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ
Με σύγχρονα αυτοκίνητα, συντηρημένα, ασφαλή, με έμπειρους οδηγούς, με δωρεάν Wi-Fi σε όλα τα οχήματα και με δυνατότητα πληρωμής με κάρτα (POS), τα Ραδιοταξί Κομοτηνής είναι δίπλα σας και αναλαμβάνουν καθημερινά Δρομολόγια:

• Από και προς Αεροδρόμια και Λιμάνια της Ελλάδας
• Από και προς ΚΤΕΛ και ΟΣΕ
• Εντός και εκτός του νομού Ροδόπης
• Μεταφορά ασθενών σε όλα τα νοσοκομεία της χώρας
• Μεταφορά και ιδιαίτερη προσοχή σε ευπαθείς ομάδες ατόμων με κινητικά προβλήματα ή αναπηρίες (ΑΜΕΑ)
• Μεταφορά μαθητών σε σχολεία, φροντιστήρια και άλλες εκδηλώσεις, με δυνατότητα ενημέρωσης των γονέων ότι το παιδί έφτασε στον προορισμό του
• Μεταφορά ασυνόδευτων (φάρμακα, τσιγάρα, δέματα, αλληλογραφία κ.α.)
• Μεταφορά κατοικίδιων
• Από και προς την Πανεπιστημιούπολη
• Δωρεάν μεταφορά των αποσκευών σας
• Δυνατότητα ραντεβού
• Εξωτερικό (Τουρκία, Βουλγαρία κ.τ.λ.) με δυνατότητα αναμονής και επιστροφής, με πολύ χαμηλό κόστος.

Ποιοτικές Υπηρεσίες

Κλήσεις – Ραντεβού – Παραλαβή από Αεροδρόμια – Λιμάνια

Η ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΡΟΔΟΠΗΣ
(ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΥΠΟ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ)

Η Περιφερειακή Ενότητα Ροδόπης ή Νομός Ροδόπης βρίσκεται στο γεωγραφικό διαμέρισμα της Θράκης και διοικητικά υπάγεται στην Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης. Εχει έκταση 2.551 τ. χλμ. και πληθυσμό 104.262 κατοίκους. Πρωτεύουσα του νομού Ροδόπης είναι η Κομοτηνή με πληθυσμό 51.732 κατοίκους
Η Περιφερειακή Ενότητα Ροδόπης διαιρείται σε 4 Δήμους τους εξής: Κομοτηνής, Ιάσμου, Μαρώνειας-Σαπών και Αρριανών, οι οποίοι διαιρούνται σε 12 Δημοτικές Ενότητες που περιλαμβάνουν 90 Τοπικές Κοινότητες με 175 συστατικούς οικισμούς.

ΤΟ ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΜΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΡΟΔΟΠΗΣ ΕΙΝΑΙ ΥΠΟ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ.

Η ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΡΟΔΟΠΗΣ / ΕΚΘΕΣΗ ΕΙΚΟΝΩΝ

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ – ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ – ΒΑΣΕΙΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ

Πηγές: Ιστορία της Ελλάδας, ιστορία της Ευρώπης, Βικιπαίδεια, ιστορικό αρχείο – παρακαταθήκη Θεόδωρου Ευαγγελούδη, επίσημοι ιστότοποι Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, Περιφερειακής Ενότητας Ροδόπης και των Δήμων της, Υπεραστικού ΚΤΕΛ Ν. Ροδόπης Α.Ε., Αστικού ΚΤΕΛ Κομοτηνής Α.Ε., Ραδιοταξί Κομοτηνής, επίσημες ιστοσελίδες και Σελίδες στο διαδίκτυο, καθώς και άλλες σχετικές πηγές τις οποίες αναγράφουμε στις επιμέρους αναφορές μας.
Σημείωση: Για όσους δημιουργούς φωτογραφιών έχουμε στοιχεία, αναγράφουμε το όνομά τους, για όσους δεν έχουμε στοιχεία, αναγράφουμε την πηγή προέλευσης.

ΖΕΙΔΩΡΟΣ | ΕΛΛΑΔΑ ΧΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΕΙΣ