Η ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΛΕΣΒΟΥ

ΛΕΣΒΟΣ → ΤΟ ΝΗΣΙ ΤΗΣ ΣΑΠΦΟΥΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΛΥΤΗ
Η Λέσβος είναι Ελληνικό νησί στο Βορειοανατολικό Αιγαίο. Είναι το τρίτο σε μέγεθος νησί της Ελλάδας μετά την Κρήτη και την Εύβοια, με έκταση 1.636 τ.χλμ. και ακτογραμμή 459 χλμ. Έχει πληθυσμό 83.755 κατοίκους. Διοικητικά ανήκει στην Περιφερειακή Ενότητα Λέσβου της Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου. Βρίσκεται απέναντι από τις τουρκικές ακτές. Είναι εύφορο νησί, κατάφυτο από πευκώνες και ελαιώνες, με έντονες εναλλαγές των τοπίων. Περίπου 11.000.000 ελαιόδενδρα φύονται στη Λέσβο, δημιουργώντας έναν συνεχή, μεγάλο ελαιώνα. Έχει δύο κόλπους από τους οποίους ο μεγαλύτερος είναι ο κόλπος της Καλλονής, φημισμένος για τη σαρδέλα της, και ο μικρότερος είναι ο γραφικός απερίγραπτης ομορφιάς κόλπος της Γέρας.

ΧΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΕΙΣ ΤΗΣ ΛΕΣΒΟΥ

Εκτός από την πρωτεύουσα Μυτιλήνη, πλήθος γραφικών οικισμών στολίζουν το νησί της Λέσβου, και συγκροτούν τους δύο Δήμους και τις 13 Δημοτικές Ενότητες της Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου, και που αξίζει να τους γνωρίσουμε έναν προς έναν:
• η Μυτιλήνη πανέμορφη ιστορική πόλη, έδρα του Δήμου Μυτιλήνης, πρωτεύουσα της Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου, καθώς και πρωτεύουσα του νησιού και της Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου.
• η Αγία Μαρίνα βρίσκεται 6 χλμ. νότια της Μυτιλήνης δίπλα στο αεροδρόμιο του νησιού και είναι χαρακτηρισμένη ως αγροτικός ημιορεινός παραδοσιακός οικισμός.
• η Αγιάσος γραφική κωμόπολη που διατηρεί αναλλοίωτα στοιχεία παραδοσιακής αρχιτεκτονικής.
• το Ακράσι είναι χωριό του Δήμου Μυτιλήνης με μεγάλη προσφορά διαχρονικά στην τοπική ιστορία. Στην κεντρική του πλατεία βρίσκεται ο περίφημος “Πλάτανος” ο οποίος αριθμεί πάνω από 150 χρόνια ζωής. Τη περίοδο του καλοκαιριού λαμβάνουν χώρα πολλές παραδοσιακές εκδηλώσεις εκ των οποίων η σημαντικότερη είναι “Η Γιορτή Του Τραχανά”.
• τα Αλυφαντά είναι χωριό Δημοτική Κοινότητα που βρίσκεται 3,5 χλμ. δυτικά της Μυτιλήνης και είναι χαρακτηρισμένη ως αγροτικός πεδινός οικισμός. Αιοθέατα του χωριού είναι το Σπήλαιο Μαγαρά, ο ναός του Αγίου Γεωργίου και η εκκλησία της Αγίας Ειρήνης.
• το Αμπελικό ένα χωριό που σύμφωνα με την παράδοση έχει αλλάξει επτά φορές τοποθεσία και έχει 23 ξωκλήσια! Στους Ελληνιστικούς χρόνους το χωριό ονομαζόταν Βάκχειον, δηλαδή ήταν αφιερωμένο στο Διόνυσο, όπως μαρτυρείται και από ένα πήλινο σκεύος Ελληνιστικής περιόδου με αυτή την επιγραφή, που βρέθηκε μέσα στον οικισμό. Υπάγεται στη Δομοτική Ενότητα Πλωμαρίου.
• ο Ασώματος με τα χαρακτηριστικά σπίτια, τα καλντερίμια και τα γραφικά καφενεία, υπάγεται στη Δημοτική Ενότητα Ευεργέτουλα, έχει δε χαρακτηριστεί παραδοσιακός οικισμός αξιοθέατα όπως ο ναός των Ταξιαρχών (Μιχαήλ και Γαβριήλ) με εκκλησιαστικό μουσείο στον περίβολό του, το οίκημα της Καρήνης, το κτήριο του ελαιοτριβείου στον Ασώματο Λέσβου ιδιοκτησίας της Κοινότητας Ασωμάτου, οι εκκλησίες της Αγίας Παρασκευής και Ζωοδόχου Πηγής κ.α..
• ο Αφάλωνας βρίσκεται 8 χλμ. βορειοδυτικά της Μυτιλήνης είναι χαρακτηρισμένος αγροτικός πεδινός οικισμός με αξιοθέατα τον ιερό ναός Κοιμήσεως της Θεοτόκου, το κτήριο του δημοτικού σχολείου που πρωτοαναφέρται από το 1840, το εκκλησάκι των Ταξιαρχών κ.α..
• το Ιππείο είναι κτισμένο σε μια από τις ευφορότερες πεδιάδες του νησιού γεμάτη από περιβόλια με ελιές, με κηπευτικά και κάθε λογής οπωροφόρα. Ανήκει στη Δημοτική Ενότητα Ευεργέτουλα του Δήμου Μυτιλήνης και απέχει 16 χλμ. από τη Μυτιλήνη. Η εκκλησία του Αγίου Προκοπίου με το εντυπωσιακό καμπαναριό και το ρολοϊ δεσπόζει στο χωριό.
• το Κάτω Τρίτος είναι χωριό της Δημοτικής Ενότητας Ευεργέτουλα του Δήμου Μυτιλήνης απέχει 16 χλμ. από την πόλη. Ο μικρός μονόχωρος βυζαντινός ναός (παλαιά Μονή Ταξιαρχών) που βρίσκεται στον λόφο πάνω από το χωριό αποτελεί αξιοθέαταο για τους επισκέπτες. Η ανέγερση του ναού τοποθετείται στους ύστερους Βυζαντινούς χρόνους.
• τα Κεραμεία Αν και το νησί της Λέσβου συνεχώς ζούσε υπό την απειλή επιδρομέων, τα Κεραμειά βρισκόταν σε στρατηγική θέση στον Κόλπο Γέρας, με το κάστρο να υπερασπίζει τον κόσμο που κατοικούσε σε αυτό. Η εκκλησία του χωριού, αφιερωμένη στον Άγιο Γεώργιο και στον Άγιο Χαράλαμπο, χτίστηκε από τους πρόσφυγες πάνω σε ένα ορθογώνιο κτίριο με θολωτή στέγη, το οποίο σήμερα είναι εκκλησάκι αφιερωμένο στην Αγία Σοφία. Το όνομα του χωριού μαρτυρεί την ύπαρξη εργαστηρίων κεραμικών κατά τον Μεσαίωνα. Σύμφωνα με την παράδοση τα καμίνια που βρίσκονταν στο Ντίπι, είχαν τα πρατήρια των κεραμιδιών στα Κεραμειά.
• η Κώμη κάθε χρόνο τον μήνα Ιούλιοτο το Μορφωτικό Σωματείο «Η ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ» διοργανώνει σε συνεργασία με τον Δήμο Λέσβου προς τιμή του Αγ. Χαραλάμπους στην πανέμορφη πευκόφυτη περιοχή του «Ταύρου», περιφερείας Κώμης και Πηγής, τριήμερες παραδοσιακές – πολιτιστικές και πανελλαδικά γνωστές εκδηλώσεις, που φέρουν την ονομασία «Το πανηγύρι στον Άγιο Χαράλαμπο» η «Το πανηγύρι του Ταύρου».
• Λάμπου Μύλοι ένα μικρό χωρίο της νήσου Λέσβου με εξαιρετική θέα στον κόλπο της Γέρας και στον κάμπο. Απέχει 16 χιλιόμετρα από τη Μυτιλήνη.
• η Λουτρόπολη Θερμής περιοχή που έχει μακραίωνη ιστορία αφού αποτελεί προϊστορική τοποθεσία (Αρχαία Θερμή) και πήρε το όνομά της από τις θερμές πηγές που αναβλύζουν εκεί για αιώνες. Την περίοδο της Τουρκοκρατίας ονομαζόταν Σαρίλιτζα, λέξη που προέρχεται από το “σαρί”, (σημαίνει κίτρινο χρώμα) και “λίτζα”, (σημαίνει χλιαρό θεραπευτικό νερό, ιαματική πηγή).
• οι Νέες Κυδωνιές είναι οικισμός της νήσου Λέσβου που υπάγεται στην Τοπική Κοινότητα της Δημοτικής Ενότητας Λουτροπόλεως Θερμής του Δήμου Μυτιλήνης. Η παλαιά ονομασία του χωριού ήταν Μπαλτζίκι. Κατά το έτος 1923 στο χωριό εγκαταστάθηκαν πρόσφυγες από το Αϊβαλί της Μικράς Ασίας. Η ονομασία “Νέες Κυδωνιές” επιλέχθηκε ως υπόμνηση της προέλευσης των περισσοτέρων από τους εποίκους που εγκαταστάθηκαν στο παλιό Μπαλτζίκι ως πρόσφυγες από την Περιφέρεια Κυδωνιών της Μικράς Ασίας.
• οι Ταξιάρχες Μυτιλήνης είναι οικισμός και Δημοτική Κοινότητα της Δημοτικής Ενότητας Μυτιλήνης, του Δήμου Μυτιλήνης, της Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου. Απέχει από τη Μυτιλήνη περίπου 6 χιλιόμετρα νότια-νοτιοδυτικά. Το χωριό πήρε το όνομά του από την εκκλησία του Ταξιάρχη με το ιδιαίτερο ξυλόγλυπτο τέμπλο της και είναι γνωστό στην περιοχή για τις ταβέρνες του. Ο Ιερός Ναός των Ταξιαρχών αποτελεί θρησκευτικό αξιοθέατο και κέντρο αναφοράς της γύρω περιοχής. Άρχισε να χτίζεται το 1903 και τέλειωσε το 1958. (Σημαντική Σημείωση: Πρόκειται για τους Ταξιάρχες κοντά στη Μυτιλήνη (περιοχή της Γέρας/Ευρύτερης Μυτιλήνης και όχι για τον Μανταμάδο.)
• τα Λουτρά βρίσκεται νότια του νησιού και σε απόσταση 7 χλμ περίπου από την πόλη της Μυτιλήνης. Σε απόσταση αναπνοής από το χωριό βρίσκονται οι δύο υπέροχες παραλίες Χαραμίδα και Άγιος Ερμογένης.
• το Μεγαλοχώρι όπως φανερώνει το όνομα του οικισμού κάποτε ήταν το μεγαλύτερο χωριό της γύρω περιοχής. Λόγω της πλούσιας βλάστησής του είναι γνωστό και ως η «Ελβετία της Λέσβου». Μετά τα πρώτα σπίτια, βρίσκεται η εκκλησία του Αγίου Ιωάννου με σκαλιστό τέμπλο (1795) και η πλακόστρωτη πλατεία με το πανύψηλο πλατάνι, τις καρυδιές και τα παραδοσιακά καφενεία., ενώ η άλλη μεγάλης εκκλησίας του χωριού που είναι αφιερωμένη στη Μεταμόρφωση της Σωτήρος με σκαλιστό επίσης τέμπλο. Στο κέντρο σχεδόν του χωριού υπάρχει το μνημείο του Σοφού Βενιαμίν του Λεσβίου, προς τιμήν του οποίου γίνονται κάθε χρόνο τα Βενιαμίνεια, τόσο στο Μεγαλοχώρι, όσο και στο Πλωμάρι στην Δημοτική Ενότητα του οποίου ανήκει.
• ο Μεσαγρός είναι ένα γραφικό χωριό της Λέσβου, χτισμένο αμφιθεατρικά σε ένα καταπράσινο περιβάλλον χαρίζοντας μαγευτική θέα προς τον κόλπο της Γέρας. Βρίσκεται στο νότιο μέρος της Λέσβου, 25 χλμ. περίπου δυτικά της πόλης της Μυτιλήνης. Απέχει μόλις 5 χλμ. από τη θάλασσα και είναι χτισμένο στους πρόποδες του όρους Πετροβουνίου σε υψόμετρο 175μ., ανάμεσα σε αγρούς.
• τα Μιστεγνά βρίσκονται κοντά στα ανατολικά παράλια του νησιού και σε απόσταση 16 χλμ. βόρεια από την πόλη της Μυτιλήνης. Ενα χωριό κυριολεκτικά βουτηγμένο σε όμορφους ελαιώνες.
Χαρακτηριστικό της περιοχής είναι η κόκκινη πέτρα, η πέτρα Μυστεγνών, που κοσμεί αρκετές λιθόκτιστες κατασκευές σε αρκετά σπίτια των κατοίκων του νησιού.
• η Μόρια βρίσκεται σε απόσταση 7 χλμ. βορειοδυτικά της Μυτιλήνης, με πλούσια ιστορία από την αρχαιότητα (Ρωμαϊκό υδραγωγείο, αρχαίο λατομείο). Φημίζεται για τους ελαιώνες της, ενώ η ονομασία της πιθανόν προέρχεται από τη «Μορία Ελαία» των Αθηνών. Η Μόρια δοαθέτει αρκετά αξιοθέατα ιστορικώς σημαντικά, όπως, το υδραγωγείο, το αρχαίο λατομείο, τα πυργόσπιτα, ο ναός του Αγίου Βασιλείου (1769), το Γυμνάσιο Μόριας (1848), κ.α..
• ο Μυχός είαι μικρό χωριό της Δημοτικής Ενότητας Ευεργέτουλα του Δήμου Μυτιλήνης με κύριο με αξιοθέατο αναφοράς την εκκλησία του Αγίου Δημητρίου.
• το Νεοχώρι ή Μπουρός παλαιά ονομασία, βρίσκεται σε απόσταση 15 χιλιόμετρα Β.Δ. του Πλωμαρίου. Είναι χτισμένο σε απότομη καταπράσινη πλαγιά από ελιές και περιβόλια με πολλά νερά. 
• η Βαρειά είναι ένας όμορφος συνοικισμός του Δήμου Μυτιλήνης, όπου γεννήθηκε ο σπουδαίος
αυτοδίδακτος ζωγράφος και αγιογράφος Θεόφιλος Χατζημιχαήλ Κεφαλάς, κατά κόσμον Θεόφιλος, τα έργα του οποίου μετά θάνατον εκτέθηκαν προς τιμήν του στο Μουσείο Λούβρου του Παρισιού!
• η Καλλονή έδρα του Δήμου Δυτικής Λέσβου και το δεύτερο μεγαλύτερο εμπορικό κέντρο του νησιού της Λέσβου μετά την Μυτιλήνη, από την οποία απέχει 40 χλμ.. Παρόλο τον μικρό σχετικά πληθυσμό της, η Καλλονή έχει την όψη μιας σύγχρονης μεγάλης και σημαντικής κωμόπολης ή ακόμα καλύτερα μιας μικρής πόλης, με αρκετά μεγάλη και έντονη εμπορική κίνηση, καθώς βρίσκεται στο κέντρο του νησιού, με τρία εμπορικά κέντρα και αρκετά καταστήματα ηλεκτρικών ειδών, εκθέσεις επίπλων, τρία μεγάλα supermarkets, αρκετά κομμωτήρια, καφετέριες κ.ά..
• το Πλωμάρι η πατρίδα του ούζου ανά τον κόσμο, εξάγει το 50% της παγκόσμιας αγοράς.
• η Ανεμότια χωριό με παράδοση στην κατεργασία της πέτρας και φημισμένους πετράδες (καλφάδες).
• η Μονή Αγίου Ραφαήλ Λέσβου γυναικεία μονή, η οποία ανεγέρθηκε προς τιμήν του Αγίου Ραφαήλ.
• η Ερεσός μαζί με την Αντισσα συγκροτούν την Δημοτική Ενότητα Ερεσού-Αντίσσης του Δήμου Δυτ. Λέσβου και είναι πατρίδα της Μεγάλης Λυρικής Ποιήτριας Σαπφούς 620 π.Χ.. Βρίσκεται στη ΝΔ πλευρά του νησιού, ανάμεσα στα υψώματα Τρούλος και Λεμπόρ και απέχει 89 χλμ. από τη Μυτιλήνη.
• η Σκάλα Ερεσού αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα παραθεριστικά μέρη της Λέσβου. Βρίσκεται σε απόσταση 4 χλμ. από το χωριό της Ερεσού και ενώνεται με αυτό μέσω του κεντρικού καταπράσινου δρόμου με τις μουριές, τα πλατάνια και τις συκιές που διασχίζει τον πανέμορφο κάμπο της Ερεσού. Η οργανωμένη παραλία της εκτείνεται σε απόσταση τριών χιλιομέτρων περίπου και έχει κερδίσει επανειλημμένα το Ευρωπαϊκό βραβείο της Γαλάζιας Σημαίας.
• η Αντισσα Ιστορικά το χωριό συνδέεται με τον Ορφέα, καθώς σύμφωνα με την Ελληνική μυθολογία, στην αρχαία Άντισσα ξεβράστηκε από τη θάλασσα η λύρα του. Απέχει 72 χλμ. από τη Μυτιλήνη.
• η Αποθήκα γραφικός οικισμός στην είσοδο του Κόλπου Καλλονής.
• η Σκάλα Καλλονής επίνειο της Καλλονής, γραφικός και πανέμορφος παραλιακός οικισμός. 
• ο Μανταμάδος είναι γνωστός για την εκκλησία του Αρχάγγελου Μιχαήλ γνωστή ως Ιερός ναός Παμμεγίστων Ταξιαρχών με την γλυπτή εικόνα του Ταξιάρχη Μιχαήλ.
• τα Δάφια όμορφος οικισμός της Δημοτικής Ενότητας Καλλονής στον Δήμο Δυτικής Λέσβου.
• οι Νέες Κυδωνίες Τοπική Κοινότητα της Δημοτικής Ενότητας Λουτροπόλεως Θερμής (ιαματικά λουτρά) του Δήμου Μυτιλήνης.
• η Πηγή χωριό της Δημοτικής Ενότητας Λουτροπόλεως Θερμής (ιαματικά λουτρά) του Δήμου Μυτιλήνης στη Λέσβο
• η Συκούντα ένα μικρό ιστορικό χωριό που κάποτε ήταν “δεύτερη χώρα” και σήμερα οι πέτρινες αυλές και τα λιθόστρωτα σοκάκια του, θυμίζουν πως η εξουσία κάποτε κατοίκησε εδώ. Υπάγεται στη Δημοτική Ενότητα Ευεργέτουλα του Δήμου Μυτιλήνης.
• η Αγία Παρασκευή βρίσκεται στο εσωτερικό του μυχού του κόλπου Καλλονής, στους πρόποδες της κορυφής «Ταύρος», που είναι ανατολικό παρακλάδι του Λεπέτυμνου. Είναι κτισμένη σε λεκανοπέδιο, που περιβάλλεται από χαμηλά βουνά φυτεμένα με ελιές και μικρούς γυμνούς λόφους, σε μέσο σταθμικό υψόμετρο 100 μέτρων. Βρίσκεται στο κέντρο περίπου της Λέσβου, αποτελώντας σημαντικό οδικό κόμβο, καθώς από την κωμόπολη περνάνε οι δρόμοι Μυτιλήνης-Σιγρίου, Καλλονής-Πέτρας και Μυτιλήνης-Μανταμάδου. Απέχει 4 χλμ. από την πλησιέστερη ακτή στον κόλπο Καλλονής και 39 χλμ. περίπου Βορειοδυτικά της πρωτεύουσας Μυτιλήνης.
• η Νάπη είναι οικισμός της Δημοτικής Κοινότητας Αγίας Παρασκευής του Δήμου Δυτικής Λέσβου όπου μεταξύ των άλλων αξίζει να επισκεφθείτε την Αρχαιολογική – Λαογραφική Συλλογή, που στεγάζεται στο ισόγειο του Δημοτικού σχολείου και περιλαμβάνει αιολικά κιονόκρανα από τον ναό του Ναπαίου Απόλλωνα, τοπικές ενδυμασίες, διάφορα γεωργικά εργαλεία, οικιακά σκεύη και έναν πίνακα του Θεόφιλου ο οποίος έζησε για ένα διάστημα στο χωριό ζωγραφίζοντας σε καφενεία και σπίτια, καθώς και τον ιερό ναό του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου με το ωραιότατο ξυλόγλυπτο τέμπλο.
• ο Πολυχνίτος είναι γραφικό χωριό στη νότια πλευρά της Λέσβου που έχει κηρυχθεί σε προστατευόμενη περιοχή οικισμού. Απέχει περίπου 33 χιλιόμετρα νότια από την Καλλονή (έδρα του Δήμου Δυτικής Λέσβου ) και 43 χιλιόμετρα δυτικά από την πρωτυεύουσα του νησιού Μυτιλήνη, ενώ περιβάλλεται από χαμηλούς λόφους με πυκνή βλάστηση (κυρίως ελαιώνες). Ακόμη είναι γνωστές οι περίφημες αλυκές του, από τις οποίες και εξάγεται μέχρι και σήμερα άφθονο και ποιοτικό αλάτι.
• η Πέτρα κύριο αξιοθέατο της Πέτρας είναι ο ναός της Παναγίας Γλυκοφιλούσας που δεσπόζει πάνω σ΄έναν βράχο (εξ’ ου και το όνομα Πέτρα) με τα 114 σκαλοπάτια του στο κέντρο του οικισμού.
• η Στύψη υπάγεται στη Δημοτική Ενότητα Πέτρας του Δήμου Δυτικής Λέσβου η δε ονομασία του χωριού οφείλεται στην ορυκτή ουσία, στύψη ή στυπτηρία, που είναι το διπλό θειϊκό άλας αργιλίου και καλίου που αφθονεί στο υπέδαφος της περιοχής στα κατάντη του οικισμού. Σήμερα οι περισσότεροι κάτοικοι της Στύψης ασχολούνται κυρίως με την κτηνοτροφία, την καλλιέργεια της ελιάς και την παραγωγή ελαιολάδου. Στο χωριό εδρεύει ο Ελαιουργικός Συνεταιρισμός Στύψης, που διαθέτει από τα πιο σύγχρονα ελαιοτριβεία της Λέσβου και επεξεργάζεται και παράγει άριστης ποιότητας ελαιόλαδο, που το τυποποιεί για την εγχώρια και την ξένη αγορά.
• το Υψηλομέτωπο είναι μικρός οικισμός της Δημοτικής Ενότητας Πέτρας στη Δυτική Λέσβο.
• η Κλειώ είνα χωριό της Δημοτικής Ενότητας Μανταμάδου του Δήμου Δυτικής Λέσβου, βρίσκεται απέναντι από τον κόλπο του Αδραμυτίου και από τα Μοσχονήσια των Μικρασιατικών ακτών κι έτσι ανατολικά έχει ανοιχτό ορίζοντα προς τη θάλασσα. Είναι ένα πανέμορφο χωριό με πέτρινα δίπατα σπίτια, πανέμορφη θέα και μια πλατεία γραφικότατη, με τα πλατάνια της και τη βρύση της.
• η Παναγιά ή Παναγία της Δημοτικής Ενότητας Μανταμάδου του Δήμου Δυτικής Λέσβου, είναι ακατοίκητη νησίδα της Λέσβου του συμπλέγματος Τομαρονήσια, βρίσκεται βόρεια και ανατολικά του νησιού στα θαλάσσια όρια με την Τουρκία στο ύψος του Αϊβαλί, αποτελεί δε μέρος της περιοχής Natura 2000 Νησίδες Λέσβου.
• η Μήθυμνα ή Μόλυβος είναι μια παραδοσιακή διατηρητέα πολιτεία με μεσαιωνικό κάστρο, λιθόστρωτα σοκάκια και πέτρινα σπίτια που προσφέρει μια ρομαντική και ιστορική ατμόσφαιρα. Ενας μεγάλος, εξαιρετικής ομορφιάς, παραδοσιακός οικισμός του Δήμου Δυτικής Λέσβου. Βρίσκεται στη βορειοδυτική ακτή του νησιού, 62 χλμ. βορειοδυτικά της Μυτιλήνης
• Η Συκαμνιά είναι ημιορεινό χωριό, ένας γραφικός παραδοσιακός οικισμός της Δημοτικής Ενότητας Μήθυμνας στον Δήμο Δυτικής Λέσβου με επίνειό της τη Σκάλα Συκαμνιάς. Τα σπίτια του χωριού είναι πετρόκτιστα. Ανάμεσα σε αυτά βρίσκεται η οικία του γεννηθέντος στη Συκαμνιά Στρατή Μυριβήλη, σπουδαίου λογοτέχνη, η οποία όμως δεν είναι επισκέψιμη. Στο χωριό λειτουργεί λαογραφικό μουσείο το οποίο στεγάζεται στο πετρόκτιστο κτίριο του δημοτικού σχολείου. Η εκκλησία του χωριού είναι η Αγία Φωτεινή. Το χωριό περιβάλλεται από ελαιώνες, πεύκα και πλατάνια.
• η Σκάλα Συκαμιάς είναι ένα ειδυλλιακό ψαροχώρι, γνωστό για το εκκλησάκι της Παναγίας της Γοργόνας, χτισμένο πάνω σε βράχο μέσα στη θάλασσα. Υπάγεται στη Δημοτική Ενότητα Μήθυμνας του Δήμου Δυτικής Λέσβου και είναι ο βορειότερος οικιαμός του νησιού
Στον παρακάτω χάρτη εμφαίνονται οι δύο Δήμοι του νησιού: Δήμος Μυτιλήνης και Δήμος Δυτικής Λέσβου, με τις 13 Δημοτικές Ενότητες της Περιφερεικής Ενότητας Λέσβου.

ΜΕ ΤΗΝ ΕΥΓΕΝΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ → ΥΠΕΡΑΣΤΙΚΟ ΚΤΕΛ ΛΕΣΒΟΥ Α.Ε.

ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ, ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΚΑΛΛΟΣ ΤΗΣ ΛΕΣΒΟΥ
Ατέλειωτοι ελαιώνες που κατηφορίζουν μέχρι τα ακρογιάλια, απέραντοι πευκώνες, δάση από καστανιές και γραφικά χωριά, πυργόσπιτα, παλιά και επιβλητικά αρχοντικά, βυζαντινά εκκλησάκια, λιμανάκια και παλιοί ταρσανάδες, συνθέτουν ένα μαγευτικό τοπίο, που μετουσιώνεται κάτω από το υπέροχο φως της νήσου Λέσβου!

ΜΗΘΥΜΝΑ ή ΜΟΛΥΒΟΣ → Η ΑΝΕΓΓΙΧΤΗ ΟΜΟΡΦΙΑ

Η παραδοσιακή διατηρητέα πολιτεία της νήσου Λέσβου με μεσαιωνικό χρώμα και ρομαντική ατμόσφαιρα, η Μήθυμνα στη Βορειοδυτική ακτή της νήσου, γνωστή περισσότερο και ως Μόλυβος, έχει πιστούς φίλους, που συνδέονται μαζί της με μια σχέση ερωτική.
ΤΟ ΦΡΟΥΡΙΟ ΚΑΙ ΤΑ ΠΕΤΡΟΧΤΙΣΤΑ ΣΠΙΤΙΑ
Το εντυπωσιακό φρούριο στην κορυφή βραχώδους υψώματος, το λιμάνι με τα ψαροκάικα και τις βάρκες, τα πετρόχτιστα σπίτια και αρχοντικά, πραγματικά αρχιτεκτονικά στολίδια, τα γραφικά καλντερίμια συνθέτουν ένα εξαιρετικής ομορφιάς οικιστικό σύνολο, που γοητεύει τους επισκέπτες.
ΕΠΙΦΑΝΕΙΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΕΣ
Ο ποιητής και πεζογράφος Aργύρης Eφταλιώτης, ένας από τους κυριότερους εκπροσώπους του δημοτικισμού, γεννήθηκε στη Μήθυμνα, ενώ ο μικρασιατικής καταγωγής λογοτέχνης και ακαδημαϊκός Hλίας Bενέζης έζησε στην όμορφη πολιτεία της Λέσβου.
ΠΕΡΙΚΑΛΛΗ ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ ΠΟΥ ΧΡΩΜΑΤΙΖΟΥΝ ΤΗ ΜΗΘΥΜΝΑ
Οι εκκλησίες του Αγίου Παντελεήμονος, της Αγίας Κυριακής και του Ταξιάρχη (η παλαιότερη), το αρχοντικό Κομνηνάκη – Κράλλη (καλλιτεχνικός σταθμός της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών), το σπίτι του Εφταλιώτη, οι βρύσες της Οθωμανικής περιόδου, με ανάγλυφες διακοσμήσεις και επιγραφές, δίνουν ξεχωριστό χρώμα στον Μόλυβο.
Στην Ευθαλού (Εφταλού), παραλιακό οικισμό με ιαματικές πηγές, σε μικρή απόσταση από τη Μήθυμνα, βρίσκονται το εξοχικό του Ηλία Βενέζη και ο τάφος του Αργύρη Εφταλιώτη.Από τον ιστότοπο του ΥΠΕΡΑΣΤΙΚΟΥ ΚΤΕΛ ΛΕΣΒΟΥ Α.Ε.. Φωτογραφία: Δωροθέα Δημητρίου.

Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΝΗΣΟΥ ΛΕΣΒΟΥ ΣΤΗN ΕΛΛΑΔΑ
Η Λέσβος είναι ένα από τα μεγαλύτερα νησιά της Μεσογείου και το τρίτο σε έκταση και το πέμπτο σε πληθυσμό νησί στην Ελλάδα. Βρίσκεται στο ανατολικό τμήμα του Αιγαίου Πελάγους, κοντά στα Μικρασιατικά παράλια, και απέχει λιγότερο από 10 χλμ. από την Τουρκική ηπειρωτική χώρα, αλλά και περίπου 200 χλμ. από το πιο κοντινό τμήμα της Ελληνικής ηπειρωτικής χώρας. Η ακτογραμμή της έχει μήκος 370 χλμ. και χαρακτηρίζεται από δύο μεγάλους ημίκλειστους και επιμήκεις κόλπους, αυτών της Γέρας και της Καλλονής.
Η πρωτεύουσα του νησιού, Μυτιλήνη, είναι κτισμένη στη νοτιοανατολική πλευρά του νησιού, αποτελεί δε ταυτόχρονα την έδρα του Δήμου Μυτιλήνης, της Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου καθώς και της της Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου.

ΜΕ ΤΗΝ ΕΥΓΕΝΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ → ΑΣΤΙΚΟ ΚΤΕΛ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ Α.Ε.

ΠΡΟΣΩΠΑ ΤΗΣ ΝΗΣΟΥ ΛΕΣΒΟΥ

Ο ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΕΛΥΤΗΣ → Ο ΠΟΙΗΤΗΣ ΠΟΥ ΒΡΑΒΕΥΤΗΚΕ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΠΕΛ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ

Ο Οδυσσέας Ελύτης (1911-1996), ήταν ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες ποιητές, μέλος της λογοτεχνικής γενιάς του ’30. Ηταν επίσης και αξιόλογος ζωγράφος.
Ο πατέρας του Παναγιώτης Αλεπουδέλης καταγόταν από το χωριό Παναγιούδα της Λέσβου και είχε εγκατασταθεί στην πόλη του Ηρακλείου από το 1895, όπου στις 2 Νοεμβρίου 1911 γεννήθηκε ο Οδυσσέας Αλεπουδέλης (το κατά κόσμον Οδυσσέας Ελύτης είναι Λογοτεχνικό ψευδώνυμο), οποίος ήταν το τελευταίο από τα έξι παιδιά του. Η μητέρα του Μαρία Βρανά, καταγόταν από το χωριό Παππάδος της Λέσβου.
Στο Ηράκλειο ο πατέρας του σε συνεργασία με τον αδελφό του ίδρυσαν ένα εργοστάσιο σαπωνοποιίας και πυρηνελαιουργίας. Τρία χρόνια μετά τη γέννηση του Οδυσσέα Ελύτη, το 1914, ο πατέρας του είχε μεταφέρει τα εργοστάσιά του στον Πειραιά και η οικογένεια εγκαταστάθηκε στην Αθήνα. Ο Οδυσσέας Ελύτης απεβίωσε στις 18 Μαρτίου 1996 στην Αθήνα.
Ο Οδυσσέας Ελύτης (πραγματικό όνομα Οδυσσέας Αλεπουδέλης) βραβεύτηκε το 1960 με το Κρατικό Βραβείο Ποίησης και το 1979 με το βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας, ο δεύτερος και τελευταίος μέχρι σήμερα Έλληνας που τιμήθηκε με βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας. Γνωστότερα ποιητικά του έργα είναι τα Άξιον εστί, ο Ήλιος ο πρώτος και οι προσανατολισμοί. Διαμόρφωσε ένα προσωπικό ποιητικό ιδίωμα και θεωρείται ένας από τους ανανεωτές της Ελληνικής ποίησης. Πολλά ποιήματά του μελοποιήθηκαν, ενώ συλλογές του έχουν μεταφραστεί μέχρι σήμερα σε πολλές ξένες γλώσσες. Το έργο του περιλαμβάνει ακόμα μεταφράσεις ποιητικών και θεατρικών έργων. Υπήρξε μέλος της Διεθνούς Ένωσης Κριτικών Έργων Τέχνης και της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Κριτικής αντιπρόσωπος στις Rencontres Internationales της Γενεύης και Incontro Romano della Cultura της Ρώμης.
Στη φωτογραφία η κυρία Όλγα Ιωάννου μαζί με τον Οδυσσέα Ελύτη σε ταβέρνα στα πηγαδάκια της Λέσβου το έτος 1965, VINTAGE LESVOS.

ΤΟ ΑΡΧΟΝΤΙΚΟ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΑΛΕΠΟΥΔΕΛΗ (ΟΔΥΣΣΕΑ ΕΛΥΤΗ) ΣΤΗ ΜΥΤΗΛΙΝΗ
Το αρχοντικό της οικογένειας Αλεπουδέλλη ανεγέρθηκε το 1910 για λογαριασμό του σαπωνοβιομηχανου Θρασυβούλου Αλεπουδέλλη (θείου του ποιητή Οδυσσέα Αλεπουδέλλη, κατά κόσμον Οδυσσέα Ελύτη) σε σχέδια του αρχιτέκτονα Ηλιάδη από την Κωνσταντινούπολη. Βρίσκεται σε μεγάλο κήπο, η δε πίσω πλευρά του οδηγεί στη θάλασσα. Πρόκειται για το σπίτι όπου διέμενε στις διακοπές του ο Οδυσσέας Ελύτης, ενώ έχει φιλοξενήσει καί μεγάλες προσωπικότητες, όπως ο Ανδρέας Εμπειρίκος καί ο Ελευθέριος Βενιζέλος (μέλη της οικογένειας Αλεπουδέλλη ήταν πολιτευτές Λέσβου με τους Φιλελεύθερους).
Το 1941 επιτάχθηκε από τους Γερμανούς, ενώ από το 1945 έως το 1957 απετέλεσε την τοπική έδρα της UNRRA. Πρόκειται για ένα επιβλητικό κτίριο, για το οποίο πλήθος περιοδικών παγκοσμίως έχουν κάνει αφιέρώματα.

Ο ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΕΛΥΤΗΣ ΕΛΑΒΕ ΜΕΡΟΣ ΣΤΟ ΕΠΟΣ ΤΟΥ 1940-1941 ΩΣ ΕΦΕΔΡΟΣ ΑΝΥΘΠΟΛΟΧΑΓΟΣ
Στη φωτογραφία ο Οδυσσέας Ελύτης στο Αλβανικό Μέτωπο 1940-1941, όπου πολέμησε ως Εφεδρος Ανθυπολοχαγός στην ζώνη πυρός. Κατά την διάρκεια των μαχών και λόγω των κακουχιών, προσβλήθηκε από κοιλιακό τύφο και επέζησε από θαύμα.

ΣΑΠΦΩ → Η ΣΠΟΥΔΑΙΑ ΛΥΡΙΚΗ ΠΟΙΗΤΡΙΑ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑΣ ΑΠΟ ΤΗ ΛΕΣΒΟ

Η Σαπφώ (αποκαλούμενη και Σαπφώ η Λεσβία (εκ του τόπου καταγωγής της) (~ 630 π.Χ. – 570 π.Χ.), ήταν σπουδαία Ελληνίδα λυρική ποιήτρια από τη Λέσβο, ιδιαίτερα γνωστή από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα, για το ποιητικό της έργο.
Η Σαπφώ, η «Δέκατη Μούσα» κατά τον Πλάτωνα- γεννήθηκε και έζησε στη γραφική Ερεσό της Λέσβου. Ήταν σύγχρονη του Αλκαίου και του Πιττακού. Πατέρας της αναφέρεται ο Σκαμανδρώνυμος και μητέρα της η Κλεΐς. Είχε επίσης τρεις αδελφούς, τον Λάριχο, τον Χάραξο και τον Ευρύγιο.
Ο φιλόσοφος Μάξιμος ο Τύριος (β΄ μισό του 2ου μ.Χ. αι.), την περιγράφει ως μικρόσωμη και μελαχρινή («μικρά και μέλαινα»). Σύμφωνα με το βυζαντινό λεξικό Σούδα, πιθανότατα παντρεύτηκε έναν πλούσιο από την Άνδρο, τον Κερκύλα, με τον οποίο απέκτησε μια κόρη, που ονομάστηκε Κλεΐδα σύμφωνα με το έθιμο της εποχής. Λόγω πολιτικών αναταραχών στη Λέσβο που οδήγησαν την αριστοκρατία του νησιού σε εξορία από την πρωτεύουσα Μυτιλήνη, η Σαπφώ κατέφυγε προσωρινά στη Σικελία. Αργότερα, μετά την κατάλυση της τυραννίας, επί Πιττακού του Μυτιληναίου, γύρισε στη Μυτιλήνη, συγκέντρωσε γύρω της νεαρές όμορφες φίλες από την αριστοκρατία του νησιού και των μικρασιατικών πόλεων, για να τους διδάξει τις τέχνες της μουσικής και της ποίησης, στην υπηρεσία της Αφροδίτης και των Μουσών.

Η ΓΝΩΜΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΣΑΠΦΩ

Η Σαπφώ θεωρείται με την ποίησή της, που ήταν γραμμένη στην αιολική διάλεκτο, ως η σημαντικότερη λυρική ποιήτρια της αρχαιότητας. Ο Πλάτων την ονομάζει «σοφή» και «δέκατη Μούσα», ο Ανακρέων «ηδυμελή», ο Λουκιανός «μελιxρόν αύχημα Λεσβίων» δηλ. «το μελωδικό/γλυκό σαν μέλι καύχημα (καμάρι) των Λεσβίων». οι Ιουλιανός και Αντίπατρος «θηλυκό Όμηρο» και «τιμή Λεσβίων γυναικών», ενώ ο Στράβων «θαυμαστόν τέρας». Ο Οράτιος στη 2η ωδή του μας λέει ότι ακόμα και οι νεκροί στον κάτω κόσμο ακούν τα τραγούδια της με θαυμασμό σε ιερή σιγή!
Μετά τον θάνατό της στην πατρίδα της Λέσβο έκοψαν νόμισμα με τη μορφή της. Στις Συρακούσες και στην Πέργαμο στήθηκαν αγάλματά της, ενώ στις Συρακούσες επίσης κατασκευάστηκε και ένα κενοτάφιο σε ανάμνησή της.
Εικόνα: «Τον καιρό της Σαπφούς», έργο του Τζον Γουίλιαμ Γκόντγουαρντ, Μουσείο Τζ. Πωλ Γκέτι (1904). Wikipedia.

Ο ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ ΣΤΡΆΤΗΣ ΜΥΡΙΒΗΛΗΣ ΑΠΟ ΤΗ ΣΥΚΑΜΝΙΑ ΛΕΣΒΟΥ

Ο Στράτης Μυριβήλης (πραγματικό ονοματεπώνυμο Ευστράτιος Σταματόπουλος, γεννήθηκε στη Συκαμινέα (Συκαμνιά) Μήθυμνας Λέσβου την 30 Ιουνίου 1890 και απεβίωσε στην Αθήνα την 19 Ιουλίου 1969. Ηταν Έλληνας συγγραφέας, από τους σημαντικότερους πεζογράφους της Γενιάς του ’30.
Η πρώτη περίοδος της ζωής του (της Μυτιλήνης):
• Το 1912 αποφάσισε να συνεχίσει για ανώτατες σπουδές στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, όπου παρακολούθησε μαθήματα στη Φιλοσοφική και τη Νομική σχολή, ενώ ταυτόχρονα εργαζόταν για τα προς το ζην ως συντάκτης στην εφημερίδα Πατρίς. Ωστόσο, τον Σεπτέμβριο του ίδιου έτους κατετάγη εθελοντικά στο στρατό και πήρε μέρος στους Βαλκανικούς Πολέμους, όπου και τραυματίστηκε σοβαρά στο πόδι από δύο σφαίρες στη μάχη Κιλκίς-Λαχανά.
• Με την επιστροφή του από τον πόλεμο, και αφού τιμήθηκε με το Μετάλλιο Βαλκανικών πολέμων, επέστρεψε για μόνιμη εγκατάσταση στη Μυτιλήνη. Συνεργάστηκε με την τοπική εφημερίδα Σάλπιγξ, κρατώντας την καθημερινή στήλη του χρονογραφήματος. Το 1915 εκδόθηκε το πρώτο βιβλίο του, η συλλογή διηγημάτων Κόκκινες ιστορίες.
• Το 1916 συμμετείχε στην έκδοση της εφημερίδας Ελεύθερος Λόγος, οργάνου του κόμματος των Φιλελευθέρων, όντας ένθερμος οπαδός του Ελευθερίου Βενιζέλου.
• Κατά τη διάρκεια του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου κατετάγη στο 4ο Σύνταγμα Αρχιπελάγους με το βαθμό του δεκανέα και πολέμησε στο Μακεδονικό Μέτωπο, συμμετέχοντας στην πολεμική επιχείρηση της προκάλυψης του Μοναστηρίου. Από αυτήν την εμπειρία του στα χαρακώματα προέκυψε το πασίγνωστο βιβλίο του “Η ζωή εν τάφω“.
• Κατά τη μικρασιατική εκστρατεία υπηρέτησε ως Λοχίας στο Β’ νοσοκομείο διακομιδής στο Εσκισεχίρ. Στις 28 Ιουνίου του 1920 παντρεύτηκε στο Εσκισεχίρ, την Ελένη Δημητρίου, από το Δεκελί της Μικράς Ασίας, ενώ την ίδια περίοδο γεννήθηκε και η πρώτη του κόρη, η Χάρις. Αργότερα απέκτησε άλλα δύο παιδιά, τον Λάμπη και τη Δροσούλα.
• Με την εκκένωση της Μικράς Ασίας από τα Ελληνικά στρατεύματα βρέθηκε για λίγους μήνες πρόσφυγας στη Θράκη και από κει επέστρεψε για να εγκατασταθεί μόνιμα στη Λέσβο μέχρι και το 1932. Αποστρατεύθηκε στις 10 Οκτωβρίου του 1922 με το βαθμό του ανθυπολοχαγού και παρασημοφορημένος με το Ελληνοτουρκικό και Ελληνοβουλγαρικό μετάλλιο της Νίκης.
• Το 1923 εξέδωσε την πρώτη δική του εφημερίδα, την Καμπάνα, όπου πρωτοδημοσιεύτηκε σε συνέχειες Η ζωή εν τάφω (από τις 10 Απριλίου του 1923 έως τις 29 Ιανουαρίου του 1924 σε 42 συνέχειες), η οποία εκδόθηκε σχεδόν αμέσως σε βιβλίο.
• Το 1925 σταμάτησε την έκδοση της Καμπάνας για να συνεκδώσει μαζί με τον Μυτιληνιό λόγιο Θείελπι Λευκία τη δεύτερη εφημερίδα του, τον Ταχυδρόμο -εφημερίδα που υποστήριζε τον Αλέξανδρο Παπαναστασίου και το εργατικό κόμμα του.
• Τον Δεκέμβριο του 1931, ύστερα από την επιτυχία και την ενθουσιώδη υποδοχή της δεύτερης έκδοσης της Ζωής εν τάφω, ο συγγραφέας αρχίζει να γράφει στη Μυτιλήνη το μυθιστόρημα “Η δασκάλα με τα χρυσά μάτια” κατά παραγγελία της Καθημερινής, όπου και δημοσιεύτηκε από τις 20 Δεκεμβρίου του 1931 ως τις 6 Μαΐου του 1932. Σε βιβλίο εκδόθηκε το 1934.
Η δεύτερη περίοδος της ζωής του (της Αθήνας):
• Το 1932 έφυγε από τη Μυτιλήνη μαζί με την οικογένειά του για μόνιμη εγκατάσταση στην Αθήνα και αφού είχε πάρει την θέση του διευθυντή και αρχισυντάκτη στην εφημερίδα Δημοκρατία, την οποία αποφάσισε να εκδώσει το κόμμα του Αλέξανδρου Παπαναστασίου.
• Από το καλοκαίρι του 1933, και αφού έφυγε από τη Δημοκρατία, άρχισε τη συνεργασία του με την εφημερίδα Πρωία, συνεργασία η οποία κράτησε ως το 1936. Στην εφημερίδα κράτησε τη στήλη του καθημερινού χρονογραφήματος καθώς και τη στήλη «Διηγήματα της Κυριακής» στην οποία δημοσίευσε πάνω από 40 διηγήματα, τα περισσότερα εκ των οποίων αποτέλεσαν τα περιεχόμενα του Πράσινου και του Γαλάζιου βιβλίου.
• Από το 1936 και για τα επόμενα 3 χρόνια συνεργάστηκε με την σαφέστατα δεξιά εφημερίδα Η Εθνική. Την ίδια χρονιά, ενστερνίστηκε τις απόψεις και την πολιτική του Ιωάννη Μεταξά και έγινε φανατικός υπέρμαχος του καθεστώτος. Μετά τον εμφύλιο πόλεμο θεωρήθηκε λάβρος αντικομμουνιστής.
• Το 1936 είχε γίνει τακτικό μέλος της ΕΣΗΕΑ, ενώ το 1938 και για καθαρά βιοποριστικούς λόγους διορίστηκε βιβλιοφύλακας στη Βιβλιοθήκη της Βουλής των Ελλήνων, με το μισθό και το βαθμό τμηματάρχη Β’ τάξεως. Από τη θέση αυτή απολύθηκε το 1955 σε ηλικία 65 χρονών με το βαθμό του διευθυντή Α’ τάξεως, έχοντας συμπληρώσει το όριο ηλικίας.
• Τον Απρίλιο του 1940 τιμήθηκε με το κρατικό βραβείο για τη συλλογή διηγημάτων του Το γαλάζιο βιβλίο, ενώ κατά τον Ελληνοϊταλικό πόλεμο του 1940 προσυπέγραψε μαζί με άλλους Έλληνες λογίους την Έκκληση των Ελλήνων Διανοουμένων προς τους Διανοούμενους ολόκληρου του Κόσμου με την οποία αφενός μεν καυτηριαζόταν η κακόβουλη ιταλική επίθεση, αφετέρου δε, διέγειρε την παγκόσμια κοινή γνώμη σε επανάσταση συνειδήσεων για κοινό νέο πνευματικό Μαραθώνα.
• Συνεργάστηκε με πολλές εφημερίδες, όπως η Καθημερινή, η Ακρόπολις, η Απογευματινή, το Ελεύθερο Βήμα, η Ελευθερία, και περιοδικά όπως ο Θεατής, η Νέα Εστία, η Ελληνική Δημιουργία, ο Ακρίτας, τα Στρατιωτικά Νέα, ενώ εξέδωσε και το βραχύβιο περιοδικό Καλλιτεχνική Ελλάδα. Επίσης, έγραψε και εκφώνησε κείμενα για τις ραδιοφωνικές του εκπομπές, όπως «Το χρονικόν της εβδομάδος», «Μιλάμε για την Τέχνη», «Το Λογοτεχνικό Τέταρτο».
• Το 1958 εξελέγη τακτικό μέλος της Ακαδημίας Αθηνών το (μετά από 6 υποψηφιότητες που απορρίφθηκαν), υπήρξε ιδρυτικό μέλος, πρόεδρος και αντιπρόεδρος της «Εθνικής Εταιρείας των Λογοτεχνών της Ελλάδος», ιδρυτικό μέλος, αντιπρόεδρος και πρόεδρος της «Ελληνικής Εταιρείας Λογοτεχνών» και τιμητικό μέλος του «Διεθνούς Ινστιτούτου Γραμμάτων και Τεχνών». Είχε ακόμα προταθεί από την «Εθνική Εταιρεία Ελλήνων Λογοτεχνών» ως υποψήφιος για το βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας του 1963, όπως είχε προταθεί και τα προηγούμενα έτη 1960 και 1962.
• Το 1959 τού απονεμήθηκε ο Σταυρός του Ταξιάρχη του Βασιλικού Τάγματος του Γεωργίου Α’.
Πέθανε από βρογχοπνευμονία στο νοσοκομείο Ευαγγελισμός στις 19 Ιουλίου 1969, αν και ήδη από το 1962 ήταν καθηλωμένος στο κρεβάτι από καρκίνο που τον οδήγησε σε φυσικό και πνευματικό μαρασμό. «Ο θεός δεν τον λυπήθηκε», έγραψε χαρακτηριστικά ο Ηλ. Βενέζης στο περιοδικό Νέα Εστία.
Κριτική
Η γενιά που γαλουχήθηκε με τους αγώνες του Γιάννη Ψυχάρη για την Ελληνική γλώσσα, παρακολούθησε την αναγέννηση του Ελληνικού έθνους με τους Βαλκανικούς πολέμους και έζησε τη συντριβή της μεγάλης ιδέας με τη Μικρασιατική καταστροφή. Ο Στράτης Μυριβήλης έδειξε από τα πρώτα του έργα το σύνδεσμό του με την παράδοση, από την οποία δεν αποσπάστηκε ποτέ. Συγγραφέας, δημοσιογράφος -ζούσε κυρίως από τη δημοσιογραφία- χρονογράφος, από τα πιο ζωηρά και μαχητικά πνεύματα της γενιάς του, βρέθηκε σε συνεχή επαφή με τα σύγχρονά του γεγονότα, έχοντας πάντα στο νου του τον αναγνώστη. Σε αυτή τη ζωντανή του επαφή οφείλονται κατά κύριο λόγο η ενασχόλησή του με την τρέχουσα θεματολογία και η χρησιμοποίηση γλώσσας, που κυμάνθηκε ανάμεσα στην καθαρή δημοτική και στη δημοσιογραφική μικτή. Ο λόγος του πυρετικός, διατηρούσε τη ζεστασιά και τον τόνο της προφορικής ομιλίας, πλούσιος σε εικόνες, με άφθονα λυρικά στοιχεία. Η γραφή του πληθωρική και ερεθιστική, ταλαντεύτηκε κάποτε ανάμεσα στον ρεαλισμό και τον τρυφερό φυσιολατρικό λυρισμό. Το έργο του, “νησίδα γραφικής επαρχιακής ζωής μέσα στην αστοκρατούμενη πεζογραφία της γενιάς του Τριάντα” όπως έχει επισημανθεί.
Εργογραφία
Πρωτοεμφανίστηκε στα γράμματα το 1915, με τα διηγήματα Κόκκινες ιστορίες. Η πρώτη περίοδος του έργου του είναι εμπνευσμένη από το παρόν ή το άμεσο παρελθόν, τη ζωή του στη Μυτιλήνη και κυρίως τις εμπειρίες του από τον πόλεμο. Αποκορύφωση της έκφρασης του αντιπολεμικού πνεύματος είναι το μυθιστόρημα Η ζωή εν τάφω (1924). Αυτή η περίοδος ολοκληρώνεται το 1932 με το μυθιστόρημα Η δασκάλα με τα χρυσά μάτια, βιβλίο που λογοκρίθηκε από το καθεστώς του Μεταξά.
Κατά τη δεύτερη περίοδο, στράφηκε στο παρελθόν και στις αναμνήσεις από την παιδική του ηλικία. Τα έργα της δεύτερης περιόδου είναι οι νουβέλες Ο Βασίλης ο Αρβανίτης (1943), Τα παγανά (1945), Ο Παν (1946), το μυθιστόρημα Η Παναγιά η γοργόνα (1949) και οι συλλογές διηγημάτων Το πράσινο βιβλίο (1935), Το γαλάζιο βιβλίο (1939), Το κόκκινο βιβλίο (1952) και Το βυσσινί βιβλίο (1959).

Ο ΣΠΟΥΔΑΙΟΣ ΖΩΓΡΑΦΟΣ ΚΑΙ ΑΓΙΟΓΡΑΦΟΣ ΘΕΟΦΙΛΟΣ ΑΠΟ ΤΗ ΒΑΡΕΙΆ ΛΕΣΒΟΥ
ΤΑ ΕΡΓΑ ΤΟΥ ΜΕΤΑ ΘΑΝΑΤΟΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΤΗΚΑΝ ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΛΟΥΒΡΟΥ ΤΟΥ ΠΑΡΙΣΙΟΥ!

Ο Θεόφιλος Χατζημιχαήλ (πραγματικό όνομα Θεόφιλος Κεφαλάς) γεννήθηκε στη Βαρειά Λέσβου (η Βαρειά είναι προάστιος της Μυτιλήνης) το έτος 1870 και απεβίωσε στη Μυτιλήνη την 24 Μαρτίου 1934. Είναι γνωστός απλά και ως Θεόφιλος.
Ηταν αυτοδίδακτος Έλληνας λαϊκός ζωγράφος και αγιογράφος. Κυρίαρχο στοιχείο του έργου του είναι η Ελληνικότητα και η εικονογράφηση θρησκευτικών παραστάσεων και της Ελληνικής λαϊκής παράδοσης και ιστορίας.

Ο Αυτοκράτορας Κωνσταντίνος Παλαιολόγος, έργο του σπουδαίου ζωγράφου και Αγιογράφου Θεόφιλου, από τη Βαρειά Μυτιλήνης Λέσβου.

ΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟΝ ΘΕΟΦΙΛΟΥ ΣΤΗ ΒΑΡΕΙΑ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ
Στη Μυτιλήνη, το 1927 όταν ο Θεόφιλος επέστρεψε από τον Βόλο, τον συνάντησε ο καταξιωμένος τεχνοκριτικός και εκδότης Στρατής Ελευθεριάδης (Tériade), ο οποίος διέμενε στο Παρίσι. Στον Ελευθεριάδη οφείλεται σε μεγάλο βαθμό η αναγνώριση της αξίας του έργου του Θεόφιλου, αλλά και η διεθνής προβολή του, που ωστόσο σημειώθηκε μετά το θάνατό του. Με έξοδα του Στρατή Ελευθεριάδη ανεγέρθηκε το 1964 το Μουσείο Θεοφίλου, στη Βαρειά Μυτιλήνης.
Τα έργα του ο Θεόφιλος τα υπέγραφε συνήθως χρησιμοποιώντας το επώνυμο της μητέρας του, ενώ το μοναδικό έργο που φέρει το κατά κόσμον όνομά του, έχει υπογραφή «Έργο Θεόφιλου Γαβριήλ Κεφαλά» και είναι μια εικόνα των αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης στο σκευοφυλάκιο του Ιερού Ναού Ταξιαρχών στις Μηλιές Πηλίου Μαγνησίας.

Η ΜΕΓΑΛΗ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΣ ΤΙΜΗΝ ΤΟΥ ΘΕΟΦΙΛΟΥ ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΛΟΥΒΡΟΥ ΣΤΟ ΠΑΡΙΣΙ
Τον Ιούνιο του 1961 εγκαινιάστηκε μεγάλη έκθεση με έργα του Θεόφιλου στο Μουσείο του Λούβρου. Ήταν ο θρίαμβος του φουστανελά από τη Λέσβο. Το κοσμοπολίτικο Παρίσι υποδέχθηκε τον Έλληνα αυτοδίδακτο καλλιτέχνη, τον «παρθένο μαθητή των αισθήσεων», ο οποίος, κατά τον Οδυσσέα Ελύτη «έδωσε έκφραση πλαστική στο αληθινό μας πρόσωπο».
Η έκθεση οφείλετο στον Τεριάντ, βαθύ πατριώτη και εμπνευστή κορυφαίων δημιουργών του 20ού αιώνα, που ανακάλυψε τον Θεόφιλο και προσέδωσε κύρος στο έργο του, κινώντας το ενδιαφέρον της Ευρώπης, των διανοουμένων της εποχής.
Ο «εν ξιφήρεις» φουστανελάς μπήκε στις αίθουσες του πιο λαμπρού μουσείου στον κόσμο και οι Λουδοβίκοι συναντήθηκαν με τον Αντώνη Κατσαντώνη, τον Αθανάσιο Διάκο, τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη, τον Μέγα Αλέξανδρο, τον Μάρκο Μπότσαρη, την Αρετούσα κ.α.. Έργα απλά, ελεύθερα, γεμάτα φως, σοφία και γλαφυρότητα, ενθουσίασαν τους επισκέπτες της έκθεσης, «οι οποίοι εξεφράζοντο μετά θαυμασμού δια την πρωτοτυπίαν του ζωγράφου Θεόφιλου, που θεωρείται ως ο πρωτοπόρος της λαϊκής αυτής τεχνοτροπίας».
Στην εικόνα “Ο θάνατος του Μάρκου Μπότσαρη”, έργο του Θεόφιλου.

ΛΕΣΒΟΣ | ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΔΟΣΗ -ΜΟΡΦΩΤΙΚΟΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΙ ΣΥΛΛΟΓΟΙ

Στην Λέσβο ο πολιτισμός του νησιού είναι ταυτισμένος τόσο με την αρχαία, όσο και με τη νεότερη ιστορία της. Σε όλη την επικράτεια του νησιού αλλά και εκτός αυτής, δραστηροποιούνται πολλοί Πολιτιστικοί, Μορφωτικοί Σύλλογοι και άλλοι πολιτιστικοί και κοινωνικοί φορείς, που διατηρούν, διαφυλάσσουν και μεταδίδουν την παράδοση και τον πολιτισμό του τόπου στις νεότερες γενιές εστιάζοντας και στις μικρασιατικές ρίζες, τις τέχνες και τη λαογραφία.
Υποστηριζόμενοι τόσο από την Τοπική Αυτοδιοίκηση όσο και από ευγενείς Χορηγούς, αφενός καταφέρνουν να εκπληρώνουν τους ανιδιοτελείς σκοπούς τους, αφετέρου δε συμβάλλουν και στη συνοχή των τοπικών κοινωνιών. Οι Σύλλογοι του νησιού, σε συνεργασία με τους Δήμους της Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου, διοργανώνουν σημαντικές εκδηλώσεις, χορευτικά δρώμενα και εκθέσεις, συμβάλλοντας ενεργά στην πολιτιστική ταυτότητα του νησιού.
Αναφέρουμε παρακάτω μερικούς από τους Πολιτιστικούς-Μορφωτικούς Συλλόγους και άλλες Πολιτιστικές Συλλογικότητες της νήσου Λέσβου: 
• Πολιτιστικός Εξωραϊστικός Σύλλογος Μυτιλήνης «η Επάνω Σκάλα»
• Πολιτιστικός Λαογραφικός Σύλλογος «Αρίων»
• ΧορΟδοιπόροι Μυτιλήνης (Χορευτική Ομάδα)
• Σύλλογος Μικρασιατών Σκάλας Λουτρών Λέσβου «Το Δελφίνι»
• Σύλλογος «Ο Πολιχνίτος» (εργάζεται για την ανάδειξη της αρχιτεκτονικής και πολιτισμικής κληρονομιάς του Πολιχνίτου)
• Εταιρεία Λεσβιακών Μελετών (Επιστημονικός και πολιτιστικός φορέας)
• Μπουρίνι – Ερασιτεχνικός Φιλοτεχνικός Όμιλος Μυτιλήνης
• Θεατρική Ομάδα Μυτιλήνης “ΟΙ ΑΣΤΕΓΟΙ”
• Φιλοτεχνικός Όμιλος Μυτιλήνης «Ο Θεόφιλος»
• Πολιτιστικός Σύλλογος Πλωμαρίου «Το Πόλιον»
• Ερασιτεχνικός Φιλοτεχνικός Όμιλος Μυτιλήνης «Το Μπουρίνι»
• Πολιτιστικός Σύλλογος Ηπειρωτών Λέσβου «Κώστας Κρυστάλλης» κ.α..

ΤΟ ΜΟΥΣΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ
Το Μουσικό Σχολείο Μυτιλήνης ιδρύθηκε το έτος 1994. Στο σχολείο όλοι οι μαθητές διδάσκονται υποχρεωτικά πιάνο και ταμπουρά, ενώ έχουν τη δυνατότητα να επιλέξουν και ένα από τα παρακάτω: κιθάρα, σαντούρι, βιολί, σαξόφωνο, ντραμς, μπουζούκι, ακορντεόν, φλάουτο.
Στη φωτογραφία το Μουσικό Σχολείο Μυτιλήνης στη γιορτή των Τριών Ιεραρχών την 30 Ιανουαρίου 2026, έδωσε για ακόμη μία φορά το δικό του ξεχωριστό στίγμα, τιμώντας την ημέρα με τρόπο ουσιαστικό και βαθιά καλλιτεχνικό. Ένα ακόμα μήνυμα από τα παιδιά και τουσ καθηγητές του Μουσικού Σχολείου Μυτιλήνης, για το πως η μουσική παιδεία μπορεί πραγματικά να εμπνέει, να ενώνει και να αναδεικνύει το καλύτερο μέσα μας.

ΟΙ ΔΗΜΟΙ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΛΕΣΒΟΥ

Η Λέσβος σήμφωνα με το Σχέδιο Καλλικράτης όπως αυτό τροποποιήθηκε το έτος 2018 και εφαρμόστηκε αμέσως μετα τις αυτοδιοικητικές εκλογές του έτους 2019, ο π. Δήμος Λέσβου διαπρέθηκε και δημιουργήθηκαν δύο νέο δήμοι ως εξής: Δήμος Δυτικής Λέσβου με τις Δημoτικές Ενότητες Ενότητες Μυτιλήνης, Αγιάσου, Πλωμαρίου, Λουτροπόλεως Θερμής, Ευεργέτουλας, Γέρας και ο Δήμος Μυτιλήνης με τις Δημοτικές Ενότηες Καλλονής, Μανταμάδου, Αγίας Παρασκευής, Ερεσού-Αντίσσης, Πολιχνίτου, Πέτρας, Μήθυμνας. 

Ο ΔΗΜΟΣ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ

Ο Δήμος Μυτιλήνης είναι Δήμος της Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου, στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου στην Ελλάδα. Εχει έκταση 107.5 τ. χλμ. και πληθυσμό 36.196 κατοίκους. Εδρα του Δήμου Μυτιλήνης και πρωτεύουσα της Περιφερειακής Ενότητας Μυτιλήνης είναι η Μυτιλήνη, με πληθυσμό 31.715 κατοίκους. Δήμαρχος του Δήμου Μυτιλήνης είναι ο κ. Παναγιώτης Χριστόφας.
Ο Δήμος Μυτιλήνης διαιρείται στις εξής 6 Δημοτικές Ενότητες: Μυτιλήνης, Αγιάσου, Πλωμαρίου, Λουτροπόλεως Θερμής, Ευεργέτουλας και Γέρας, που περιλαμβάνουν 37 Τοπικές Κοινότητες με δεκάδες συστατικούς οικισμούς. Σε παρένθεση οι συστατικοί οικισμοί της κάθε Κοινότητας:
1. Δημοτική Ενότητα Μυτιλήνης: Περιλαμβάνει τη Δημοτική Κοινότητα Μυτιλήνης (με τις συνοικίες Αγορά, Κιόσκι, Χρυσομαλλούσα, Σουράδα, Βουναράκι, Επάνω Σκάλα, Βαρειά κ.ά.) και τις Δημοτικές Κοινότητες Αγίας Μαρίνης (Αγία Μαρίνα, Αγία Παρασκευή, Αγριλιά Κρατήγου), Αλυφαντών (Αλυφαντά, Κέδρο, Ουτζά, Πυργί), Αφάλωνος (Αφάλωνας), Λουτρών (Λουτρά), Μόριας (Μόριας), Παμφίλων (Νησέλια, Παραλία), Παναγιούδας (Παναγιούδα), Ταξιαρχών (Ταξιάρχες).
2. Δημοτική Ενότητα Αγιάσου: Περιλαμβάνει τις Τοπικές Κοινότητες Αγιάσου, Καρήνης, Μεγάλης Λίμνης και Σανατορίου.
3. Δημοτική Ενότητα Πλωμαρίου: Περιλαμβάνει τις Τοπικές Κοινότητες Πλωμαρίου (Πλωμάριο, Αγιος Ισίδωρος, Ανω Χωριό, Κάτω Χωρίον, Κουρνέλα, Μέσουνα), Ακρασίου (Ακράσιον, Δρότα, Παραλία Δρότας), Αμπελικού (Αμπελικό), Μεγαλοχωρίου (Μεγαλοχώρι, Σπίδες), Παλαιοχωρίου (Παλαιοχώρι, Μελίντα, Ραχίδι), Πλαγιάς (Πλαγιά, Αγία Βαρβάρα, Ευαγγελίστρια, Μηλιές), Τρύγονα (Τρύγονας, Κολυμβάτερα).
4. Δημοτική Ενότητα Ευεργέτουλας: Περιλαμβάνει τις Τοπικές Κοινότητες Συκούντος (Συκούντα, Γυαλού Σημάδι, Σκάλα Συκούντος), Ασωμάτου (Ασώματος), Ιππείου (Ιππειο, Καγιάνι, Λάρσος), Κάτω Τρίτους (Κάτω Τρίτος, Πηγαδάκια), Κεραμείων (Κεραμεία, Αγιος Γεώργιος), Λάμπου Μύλων (Λάμπου Μύλοι), Μυχού (Μυχός, Γεράνια, Κουφό βουνό).
5. Δημοτική Ενότητα Γέρας: Περιλαμβάνει τις Τοπικές Κοινότητες Παππάδου (Παππάδος, Αγιος Βασίλειος, Μάρμαρο, Χαλατσές), Μεσαγρού (Μεσαγρός, Αύλωνας, Πύργοι, Φτέλι), Παλαιοκήπου (Παλαιόκηπος, Αγλέφυρος, Ευρειακή), Περάματος (Πέραμα), Πλακάδου (Πλακάδος, Απηδιάς Λάκκος), Σκοπέλου (Σκόπελος, Καριώνας), Λαγκάδα, Λιγωνάρι, Τάρτι, Τσάφι, Τσίλια, Φαρά).
6. Δημοτική Ενότητα Λουτροπόλεως Θερμής: Περιλαμβάνει τις Τοπικές Κοινότητες Λουτροπόλεως Θερμής (Λουτρόπολη Θερμή, Αγιος Γεώργιος, Μονή Αγίου Ραφαήλ, Παραλία Θερμής) Κώμης (Κώμη), Μιστεγνών (Μιστεγνά, Σκάλα Μιστεγνών, Τούμπες), Νέων Κυδωνίων (Νεές Κυδωνίες, Ξαμπέλια, Σκάλα Νέων Κυδωνίων, Πηγής (Πηγή), Πύργων Θερμής (Πύργοι Θερμής, Παναγία).

ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΚΑΛΛΟΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ
Ο Δήμος Μυτιλήνης συστάθηκε εκ νέου ως διευρυμένος Δήμος το 2019. Στην έδρα του Δήμου τη Μυτιλήνης δεσπόζει το Γενοβέζικο κάστρο, ένα από τα μεγαλύτερα της Μεσογείου. Ο γραφικός κόλπος της Γέρας ανήκει εδώ, καθώς και ο ορεινός όγκος του Ολύμπου. Ατέλειωτοι ελαιώνες που κατηφορίζουν μέχρι τα ακρογιάλια, απέραντοι πευκώνες, δάση από καστανιές και γραφικά χωριά, πυργόσπιτα, παλιά και επιβλητικά αρχοντικά, βυζαντινά εκκλησιδάκια, λιμανάκια και παλιοί ταρσανάδες, συνθέτουν ένα ξεχωριστό τοπίο, διαφορετικό από το ηφαιστειογενές της δυτικής πλευράς του νησιού. Ένα τοπίο που μετουσιώνεται κάτω από το υπέροχο φως της Λέσβου.

ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ

Η ΜΥΤΙΛΗΝΗ
Η Μυτιλήνη είναι μια απ’ τις αρχαιότερες πόλεις της Ελλάδας, ίσως και του κόσμου ολόκληρου, που κατοικείται στα ίδια χώματα χιλιάδες χρόνια. Η ίδρυσή της αρχικά πάνω στο νησάκι, όπου βρίσκεται το Κάστρο, τοποθετείται από τον ψευδο-Ηρόδοτο στο έργο του “Βίος Ομήρου” 130 χρόνια μετά την άλωση της Τροίας, δηλαδή το 1053 π.Χ., αν η άλωση έγινε το 1183, όπως υποστηρίζεται. Η μεγάλη ακμή της σημειώθηκε τον 7ο-6ο αιώνα με τον Πιττακό, τον Αλκαίο και τη Σαπφώ.
Η Μυτιλήνη είναι κτισμένη στο νοτιοανατολικό άκρο της νήσου Λέσβου. Είναι πρωτεύουσα του νησιού και της Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου, έδρα του Δήμου Μυτιλήνης καθώς και της Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου.
Είναι μια ακμάζουσα και με συνέχεια πόλη του Ελληνισμού, που η ιστορία της ανάγεται στα βάθη των αιώνων. Ενα σύγχρονο διοικητικό, εμπορικό και πνευματικό κέντρο του Βορείου Αιγαίου με πληθυσμό 31.715 κατοίκους.

ΤΟ ΚΑΣΤΡΟ ΤΗΣ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ
Στο βόρειο μέρος της πόλης , ανάμεσα σ’ ένα καταπράσινο πευκώνα και στη θάλασσα υψώνονται τα απομεινάρια του κάστρου της Μυτιλήνης. Διατηρείται σε αρκετά καλή κατάσταση και είναι ένα από τα μεγαλύτερα κάστρα του μεσογειακού χώρου. Η οικοδόμησή του και η ενίσχυσή του έγινε σε διάφορες χρονικές περιόδους. Πιθανολογείται ότι κτίσθηκε την βυζαντινή εποχή στους χρόνους του Ιουστινιανού.
Σημαντική όμως ανακαίνιση δέχτηκε από τον Φραγκίσκο Γατελούζο στα χρόνια της ηγεμονίας του στο νησί. Αυτή την περίοδο πιστεύεται ότι ήταν ένα από τα πιο απόρθητα και ισχυρά κάστρα. Μέσα σ’ αυτό βρισκόταν και τo παλάτι του , που ονομάζεται “Πύργος της Βασίλισσας”. Στο χώρο του κάστρου σώζεται επίσης μια ρωμαϊκή ή βυζαντινή δεξαμενή φτιαγμένη από αδιάβροχο υλικό. Στις πύλες και σε διάφορα άλλα σημεία του κάστρου υπάρχουν οικόσημα των Παλαιολόγων και των Γατελούζων. Κάτω από τo κάστρο υπάρχουν στοές μεγάλου μήκους, στις οποίες συγκεντρώνονταν τα γυναικόπαιδα σε εμπόλεμη περίοδο. Ο θρύλος θέλει τις στοές να έχουν έξοδο και μάλιστα σε μεγάλη απόσταση από τo κάστρο. Τα τείχη του διατηρούνται σε καλή κατάσταση και είναι δείγματα άριστης οχυρωματικής αρχιτεκτονικής.

ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ ΤΗΣ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ
Η Μυτιλήνη, η αποκαλούμενη και “Αρχόντισσα” του Αιγαίου. Μία πόλη, που το όνομα της χρησιμοποιείται και για όλο το νησί, αμφιθεατρικά χτισμένη γύρω από το νότιο λιμάνι, η οποία φιλοξενεί μοναδικά αξιοθέατα, όπως οι εκκλησίες του Αγίου Θεράποντα και της Μητροπόλεως με ιδιαίτερο αρχιτεκτονικό ενδιαφέρον, το Αρχαίο Θέατρο, το Ρωμαϊκό Υδραγωγείο, το μπρονζέ άγαλμα της Ελευθερίας -όμοιο αυτού της Νέας Υόρκης- και πολλά μουσεία. Ένας επίγειος παράδεισος με διάσπαρτες ιαματικές πηγές και αμέτρητες ιδιόμορφες ακρογιαλιές, που αφήνουν τον επισκέπτη άναυδο από την τελειότητα του σχήματος τους και τα καθάρια κρυστάλλινα νερά τους.
Ο Πύργος Μυτιλήνης (Αρχοντικό Κωνσταντίνου Χατζηχριστόφα), γνωστός επίσης ως Πύργος του Μαλλιαρού ή Ζαχαρένιος Πύργος ή Πύργος του Αρραβώνα, το Αρχοντικό Ιωάννη Λαλέλλη, Αρχιτέκτων Ασημάκης Φούσκας (φωτογραφία) κ.α..

Ο ΠΥΡΓΟΣ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ
Ο Πύργος Μυτιλήνης (Αρχοντικό Κωνσταντίνου Χατζηχριστόφα), γνωστός επίσης ως Πύργος του Μαλλιαρού ή Ζαχαρένιος Πύργος ή Πύργος του Αρραβώνα, είναι κτίριο που βρίσκεται στην οδό Ελ. Βενιζέλου 49 στη «Σουράδα», την περιοχή με τα ωραιότερα αρχοντικά της Μυτιλήνης. Κατασκευάστηκε από τον Κωνσταντίνο Χατζηχριστόφα την περίοδο 1912-1916, σε σχέδια του αρχιτέκτονα Ιγνάτιου Βαφειάδη ή του εμπειρικού αρχιτέκτονα Ασημάκη Φούσκα. Η κατοικία χτίστηκε σε μεγάλη παραθαλάσσια έκταση, όπου στο παραλιακό της μέτωπο υπήρχε μικρό λιμανάκι, στο οποίο προσάραζαν μικρά ιστιοφόρα, μεταφέροντας καπνό και ζάχαρη στην απέναντι ακτή της Μικράς Ασίας, που εμπορευόταν ο Κωνσταντίνος Χατζηχριστόφας. Μάλιστα η κατοικία ονομαζόταν «Ζαχαρένιος Πύργος» γιατί κατασκευάστηκε από τα κέρδη της ανατίμησης της ζάχαρης κατά το 1912. Ο πύργος είναι το πρώτο σπίτι της Μυτιλήνης με κεντρική θέρμανση καλοριφέρ και έχει φιλοξενήσει σημαντικά ιστορικά πρόσωπα, μεταξύ άλλων και τον Ελευθέριο Βενιζέλο. Ο πύργος αφού αναπαλαιώθηκε, λειτούργησε ως ξενοδοχείο πολυτελείας την περίοδο 1995-2020.

Η ΒΑΡΕΙΆ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ
Η Βαρειά είναι συνοικισμός της Δημοτικής Ενότητας Μυτιλήνης, του Δήμου Μυτιλήνης, της Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου, στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, με πληθυσμό 1.103 κατοίκους.
Στο χωριό Βαρειά γεννήθηκε ο σπουδαίος ζωγράφος και αγιογράφος Θεόφιλος Χατζημιχαήλ Κεφαλάς, κατά κόσμον Θεόφιλος (1870-1934).
Στη φωτογραφία το αρχοντικό του Παναγιώτη Ιγγλεζέλη στη Βαρειά Μυτιλήνης.

Ο ΤΑΞΙΑΡΧΗΣ ΛΕΣΒΟΥ
Ο Ταξιάρχης είναι οικισμός και Τοπική Κοινότητα της Δημοτικής Ενότητας Μυτιλήνης του Δήμου Μυτιλήνης της Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου, στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, με πληθυσμό 1.088 κατοίκους.
Γεωγραφία: Οι Ταξιάρχες βρίσκονται στο βορειοανατολικό τμήμα του νησιού, στις παρυφές ενός κατάφυτου από ελιές λόφου και σε υψόμετρο 175 μέτρων με πανοραμική θέα προς τις ακτές της Μικράς Ασίας, αλλά και το λιμάνι της Μυτιλήνης. Απέχουν περίπου 6 χλμ. νότια-νοτιοανατολικά από το λιμάνι ενώ βορειοανατολικά είναι η Βαρειά, νοτιοανατολικά το Αεροδρόμιο Μυτιλήνης και νότια η Αγία Μαρίνα.
Ονομασία: Το χωριό πήρε το όνομά του από την εκκλησία του Ταξιάρχη με το ιδιαίτερο ξυλόγλυπτο τέμπλο της και είναι γνωστό στην περιοχή για τις ταβέρνες του.
Ιστορία: Οι Ταξιάρχες Μυτιλήνης αναφέρονται επίσημα, μετά την απελευθέρωση της Λέσβου, με την παλιά ονομασία από την Τουρκοκρατία ως Καγιάνι το έτος 1918 να ορίζεται έδρα της ομώνυμης νεοϊδρυθείσας κοινότητας. Το 1955 μετονομάστηκε σε Ταξιάρχες.
Η εκκλησία των Ταξιαρχών: Ο Ιερός Ναός των Ταξιαρχών αποτελεί θρησκευτικό αξιοθέατο και κέντρο αναφοράς της γύρω περιοχής. Άρχισε να χτίζεται το 1903 και τέλειωσε το 1958, με βάση το γνωστό σχέδιο του αρχιτέκτονα Αργυρίου Αδαλή, που εφαρμόστηκε και στους ναούς του Αγίου Θεράποντα, της Παναγίας Ακλειδιού και της Γέννησης της Θεοτόκου Παναγιούδας. Από τις πηγές της περιοχής υδρεύτηκε από τη δεκαετία 1771 – 1880 και μετά η πόλη της Μυτιλήνης, έργο που αποδίδεται στον τότε αρχιναύαρχο του Oθωμανικού στόλου Χασάν πασά Τζεζάερλη, του οποίου το όνομα έφεραν μέχρι πρότινος κάποιες από τις πηγές. Πρόκειται για σταυροειδή ναό με τρούλο γοτθικού ρυθμού. Η εικόνα του Ταξιάρχη, με ύψος μεγαλύτερο από 2 μέτρα, κατασκευάστηκε από μαστίχα και κερί πριν 800 χρόνια περίπου ενώ ο Αρχάγγελος ήταν ζωγραφισμένος στον τοίχο της ανατολικής πλευράς του ναού. Το μέρος του τοίχου που είχε την τοιχογραφία του Αρχαγγέλου παρέμεινε άθικτο όταν χρειάστηκε να γίνει ο νέος μεγαλύτερος ναός.^[
Σημαντική σημείωση: Πρόκειται για τους Ταξιάρχες κοντά στη Μυτιλήνη (περιοχή της Γέρας/Ευρύτερης Μυτιλήνης) και όχι του συνώμνυμου οικισμού Μανταμάδου του Δήμου Δυτικής Λέσβου.

ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΑΓΙΑΣΟΥ

Η ΑΓΙΑΣΟΣ ΛΕΣΒΟΥ
Η Αγιάσος είναι κωμόπολη Δημοτική Κοινότητα και Δημοτική Ενότητα του Δήμου Μυτιλήνης, της Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου, στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, με πληθυσμό 1.934 κατοίκους.
Η Δημοτική Κοινότητα Αγιάσου: Εκτός από την Αγιάσο στην Δημοτική Κοινότητα Αγιάσου υπάγονται και οι οικισμοί Καρήνη, Μεγάλη Λίμνη και Σανατόριο, με τον συνολικό της πληθυσμό να ανέρχεται σε 2.001 κατοίκους. Η Δημοτική Κοινότητα Αγιάσου ίναι χαρακτηρισμένη ως αστικός ορεινός οικισμός, με έκταση 79,769 χιλιόμετρα.
Γεωγραφικά στοιχεία: Είναι χτισμένη σε υψόμετρο 460 μέτρων, στο εσωτερικό του νησιού, στις πλαγιές του όρους Όλυμπος και σε απόσταση 27 χιλιομέτρων από την πόλη της Μυτιλήνης, Η Δημοτική Κοινότητα είναι χαρακτηρισμένη ως αστικός ορεινός οικισμός, με έκταση 79,769 χλμ² (2011).
Η αρχιτεκτονική του χωριού: Η Αγιάσος διατηρεί αναλλοίωτα στοιχεία παραδοσιακής αρχιτεκτονικής και έχει ανακηρυχθεί παραδοσιακός οικισμός. Παρόλο που δεν είναι παραθαλάσσιος οικισμός, έχει μεγάλη τουριστική κίνηση κατά τους καλοκαιρινούς μήνες.
Ιστορία: Στα τέλη του 803 μ.Χ. στο πηγαδάκι της Καρυάς, όπου είναι σήμερα το παρεκκλήσιο της Ζωοδόχου Πηγής, έφτασε ο ιερωμένος των ανακτόρων Αγάθων, προερχόμενος από τα Ιεροσόλυμα. Εκεί έκρυψε τα ιερά κειμήλια που μετέφερε, την εικόνα της Παναγίας, το Τίμιο Ξύλο και το χειρόγραφο Ευαγγέλιο και εγκατέστησε τη σκήτη του. Έκτοτε ο τόπος αυτός αναγνωρίστηκε ως κατοικητήριος τόπος της Θεοτόκου και η φήμη του ξεπέρασε τα όρια όχι μόνο της περιοχής, αλλά και του νησιού. Στα χρόνια που ακολούθησαν κάποιοι προσκυνητές και θεοσεβείς άνθρωποι ήθελαν να μονάσουν εκεί και η σκήτη του Αγάθωνα εξελίχθηκε σε μοναστήρι για τη λατρεία και για τις ανάγκες των μοναχών με την προσθήκη ξενώνα στον αύλειο χώρο.
Το Μοναστήρι της Αγιάσου: Στην Αγιάσο βρίσκεται η εκκλησία της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, η οποία γιορτάζει το Δεκαπενταύγουστο. Γίνεται μεγάλο πανηγύρι, ενώ κάτοικοι από όλο το νησί της Λέσβου συρρέουν στην Αγιάσο, ακόμη και διανύοντας τη διαδρομή με τα πόδια. Το μοναστήρι χτίστηκε για να στεγάσει την εικόνα που μετέφερε ο μοναχός Αγάθωνας από την Ιερουσαλήμ. Από την επιγραφή που έφερε η εικόνα («ΜΗΤΗΡ ΘΕΟΥ ΑΓΙΑ ΣΙΩΝ») προέρχεται το όνομα της Αγιάσου. Η φράση Αγία Σιών με την οποία συνήθιζαν να χαρακτηρίζουν την εικόνα και το μοναστήρι οι προσκυνητές, παραφθάρθηκε σε Αγιάσων και στη συνέχεια σε Αγιάσος.

Η ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΗΣ ΚΟΙΜΗΣΕΩΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ ΣΤΗΝ ΑΓΙΑΣΟ ΛΕΣΒΟΥ
Η Εκκλησία της Κοιμήσεως της Θεοτόκου είναι εκκλησία στο κέντρο της Αγιάσου, στη Λέσβο, στην Ελλάδα. Η εκκλησία είναι γνωστή κυρίως για τη θαυματουργή εικόνα της Παναγίας της Βρεφοκρατούσας. Η εκκλησία στεγάζει Εκκλησιαστικό Μουσείο με μια σημαντική συλλογή χειρογράφων, σκευών και άλλων εκκλησιαστικών αντικειμένων.

ΤΟ ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΑΓΙΑΣΟΥ
Το Λαογραφικό Μουσείο του Αναγνωστηρίου Αγιάσου είναι ίσως το σημαντικότερο της κατηγορίας του στη Λέσβο και όχι μόνο, λόγω του πλούτου και της ποικιλίας των εκθεμάτων που φιλοξενεί. Βρίσκεται δίπλα στο κτίριο της βιβλιοθήκης και του θεάτρου και χτίστηκε σύμφωνα με τα παραδοσιακά αρχιτεκτονικά πρότυπα της Αγιάσου. Επί προεδρίας του Πάνου Πράτσου συγκεντρώθηκε πλούσιο λαογραφικό υλικό. Ο θεμέλιος λίθος του Λαογραφικού Μουσείου τέθηκε στις 23 Αυγούστου του 1980 από τον μητροπολίτη Μυτιλήνης Ιάκωβο Β΄ και τα εγκαίνια του έγιναν στις 13 Αυγούστου του 1988. Ως κατασκευή το Λαογραφικό Μουσείο το μεν ισόγειο είναι χτισμένο με πέτρα πελεκητή, ενώ το υπόλοιπο από ξύλο καστανιάς με σαχνισίνι. Τα πατώματα και τα εσωτερικά χωρίσματα είναι επίσης από ξύλο, ξύλινες ακόμη είναι και οι εσωτερικές σκάλες.
Το μουσείο λειτουργεί σε καθημερινή βάση από την 1^η Ιουλίου μέχρι και την 14^η Σεπτεμβρίου κάθε χρόνου (10:30-14:00 και 17:30-21:00) και έκτακτα κατά τη διάρκεια του υπόλοιπου έτους. Πολύς κόσμος, ντόπιοι και ξένοι, το επισκέπτονται.

ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΠΛΩΜΑΡΙΟΥ

ΤΟ ΠΛΩΜΑΡΙ
Το Πλωμάρι είναι κωμόπολη Δημοτική Κοινότητα και Δημοτική Ενότητα του Δήμου Μυτιλήνης, της Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου, στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, με πληθυσμό 2.756 κατοίκους.
Η Δημοτική Κοινότητα Αγιάσου: Εκτός από την Αγιάσο στην Δημοτική Κοινότητα Αγιάσου υπάγονται και οι οικισμοί Καρήνη, Μεγάλη Λίμνη και Σανατόριο, με τον συνολικό της πληθυσμό να ανέρχεται σε 2.001 κατοίκους. Η Δημοτική Κοινότητα Αγιάσου ίναι χαρακτηρισμένη ως αστικός ορεινός οικισμός, με έκταση 79,769 χιλιόμετρα.
Γεωγραφικά στοιχεία: Το Πλωμάρι βρίσκεται στα νότια παράλια του νησιού σε υψόμετρο 20 μέτρων και θεωρείται παραδοσιακός οικισμός. Απέχει περίπου 39 χλμ. νοτιοδυτικά από την Μυτιλήνη. Χτίστηκε στη σημερινή του θέση γύρω στο 1842, όταν εξέλιπε ο φόβος των πειρατών και διασχίζεται από τον χείμαρρο Σεδούντα.
Η αρχιτεκτονική του χωριού: Η Αγιάσος διατηρεί αναλλοίωτα στοιχεία παραδοσιακής αρχιτεκτονικής και έχει ανακηρυχθεί παραδοσιακός οικισμός. Παρόλο που δεν είναι παραθαλάσσιος οικισμός, έχει μεγάλη τουριστική κίνηση κατά τους καλοκαιρινούς μήνες.
Ο Ναός του Αγίου Νικολάου: Στο κέντρο του οικισμού βρίσκεται ο ναός του Αγίου Νικολάου χτισμένος το 1847. Πρόκειται για τρίκλιτη αιγαιοπελαγίτικη βασιλική με μαρμάρινο κωδωνοστάσιο

ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ ΤΟΥ ΠΛΩΜΑΡΙΟΥ
Σήμα κατατεθέν του Πλωμαρίου είναι ο πλάτανος της κεντρικής πλατείας της παλιάς συνοικίας, που όπως λέγεται φυτεύτηκε το 1813. Αξιοθέατα είναι η μεγάλη πλατεία της προκυμαίας και το πάρκο με τους φοίνικες, καθώς και το ηρώο με το μνημείο το αφιερωμένο στους εθελοντές που πολέμησαν για την απελευθέρωση της Λέσβου στα 1912.

ΤΟ ΟΥΖΟ ΠΛΩΜΑΡΙΟΥ
Το Πλωμάρι αποτελεί λιμάνι με δυναμική τουριστική κίνηση και έχει καταγραφεί σαν η πατρίδα του ούζου και του σαπουνιού. Ξεχωρίζει για την αρχιτεκτονική και τη ρυμοτομία του, καθώς και για το πλήθος των παλιών βιομηχανικών του κτιρίων (ελαιοτριβείων, σαπωνοποιείων, ταρσανάδων κ.τ.λ.). Η παραγωγή του φημισμένου ούζου γινόταν αρχικά σε μικρά τοπικά αποστακτήρια, (που τα αποκαλούσαν «ρακαριά»). Μετά τα τέλη του 19ου αιώνα αναπτύχθηκαν ιδιαίτερα οι ποτοποιίες, όπως και οι σαπωνοποιίες και αναδείχτηκαν σε σημαντικές βιοτεχνίες με αξιόλογη παραγωγή προς εξαγωγή, δίνοντας ώθηση στον πρωτογενή τομέα του νησιού της Λέσβου γενικότερα.
Το Ούζο Πλωμαρίου Ισιδώρου Αρβανίτη είναι το όνομα ιστορικής Ελληνικής εταιρείας ούζου (φωτογραφία) από τη Λέσβο. Ιδρύθηκε το 1894 από τον Ισίδωρο Αρβανίτη, ντόπιο του Πλωμαρίου. Η εταιρεία εξάγει ούζο σε περισσότερες από 40 χώρες.

ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΕΥΕΡΓΕΤΟΥΛΑ

ΤΟ ΙΠΠΕΙΟ ΛΕΣΒΟΥ
Το Ιππειο είναι χωριό της νήσου Λέσβου και Δημοτική Κοινότητα της Δημοτική Ενότητας Ευεργέτουλα, του Δήμου Μυτιλήνης, της Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου, στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, στην Ελλάδα, με πληθυσμό 708 κατοίκους.
Η Δημοτική Κοινότα Ιππείου: Το Ίππειο μαζί με τους οικισμούς Καγιάνι και Λάρσος, συγκροτούν την Δημοτική Κοινότητα Ιππείου, με συνολικό πληθυσμό 900 κατοίκους.
Γεωγραφικά Στοιχεία: Το Ίππειο βρίσκεται προς το ανατολικό τμήμα του νησιού, βορειοδυτικά του Κόλπου Γέρας, σε υψόμετρο 20 μέτρα. Απέχει περίπου 16 χλμ. Δυτικά από τη Μυτιλήνη και 29 χλμ. Βόρεια από το Πλωμάρι. Είναι το μεγαλύτερο χωριό του πρώην Δήμου Ευεργέτουλα Λέσβου και η παλαιότερη χρονολογία για την ύπαρξή του μαρτυρείται το 1567 μ.Χ…
Ονομασία: Λέγεται ότι το όνομα του χωριού προέρχεται από τη λέξη υπτίως (από το ύπτιος) δηλαδή αυτό που είναι πεδινό ή από τη λέξη Υπηοίος. Η προφορική παράδοση δε, το αποδίδει στα άλογα (ίππους) που εκτρεφόταν παλαιότερα στον κάμπο του χωριού.
Οικονομία: Το Ίππειο είναι κτισμένο σε μια από τις ευφορότερες πεδιάδες του νησιού γεμάτη από περιβόλια με ελιές, με κηπευτικά και κάθε λογής οπωροφόρα. Παλαιότερα καλλιεργούνταν σιτηρά, βαμβάκι, καπνά και μάλιστα φημιζόταν για την άριστη παραγωγή σύκων τα οποία και εξήγαγε. Η ποιότητα του εδάφους σε συνδυασμό με τον πλούσιο και σε μικρό βάθος υδροφόρο ορίζοντα της περιοχής δίνουν ώθηση στην καλλιέργεια των προϊόντων αυτών και αποτελούν βασική απασχόληση των κατοίκων. Άλλωστε λίγο πριν την είσοδο του χωριού, στην περιοχή “Ύδατα” όπου πήγαζαν άφθονα νερά από την αρχαιότητα, βρίσκεται σήμερα το κυριότερο αντλιοστάσιο ύδρευσης του Δήμου Μυτιλήνης.
Αρχιτεκτονική του χωριού: Το χωριό διασχίζεται από κεντρικό πλακόστρωτο δρόμο ο οποίος διέρχεται από την κεντρική αγορά, με παραδοσιακά καφενεδάκια και το πάρκο του χωριού. Πάνω από τον κεντρικό δρόμο, γνωστό ως άνω χωριό, τα σπίτια είναι νεότερα καθώς εκεί εγκαταστάθηκαν οι πρόσφυγες της Μικράς Ασίας. Από το άνω χωριό μπορεί κανείς να θαυμάσει τη θέα προς τον κάμπο του Ιππείου. Κάτω από το δρόμο είναι κτισμένο το παλαιό χωριό με τα περισσότερα κλασικά σπίτια. Στο κέντρο του, δεσπόζει η εκκλησία του χωριού, αφιερωμένη στον Άγιο Προκόπιο, η οποία χρονολογείται από το 1741. Το Ίππειον διαθέτει Γυμνάσιο και Λύκειο καθώς, και αγροτικό ιατρείο.
Αρχαιολογικά ευρήματα: Στο πλαίσιο των εκσκαφικών εργασιών του δικτύου αποχέτευσης, αποκαλύφθηκε κοντά στον κεντρικό τομέα του χωριού και σε βάθος 1.50 μέτρα από την επιφάνεια του οδοστρώματος ένα μοναδικό και σπάνιο ταφικό σύνολο για την ιστορία και την αρχαιολογία των πρώιμων ιστορικών χρόνων της Λέσβου. Πρόκειται για κτιστό κιβωτιόσχημο τάφο από σχιστόλιθο, εντός του οποίου αποκαλύφθηκε σε ύπτια στάση μία ασύλητη ταφή, πιθανώς νεαρής γυναίκας, που χρονολογείται περίπου στα 750-700 π.Χ.. Τη νεκρή συνόδευαν πέντε πήλινα τεφρά αγγεία πόσεως πιθανώς Λεσβιακού εργαστηρίου, όπως ένα κύπελλο-κρατηρίσκος, μία βαθιά και ρηχή λεκάνη, δύο πρόχοι, καθώς και κοσμήματα στο ύψος της λεκάνης και της κεφαλής, όπως χρυσά και χάλκινα, καθώς και μία οστέϊνη περόνη. Τα χρυσά κοσμήματα περιλαμβάνουν δύο σκουλαρίκια κατασκευασμένα από λεπτά φύλλα χρυσού με την τεχνική της κοκκίδωσης, μεγάλη αμφικωνική χάνδρα, καθώς και χάλκινη χάνδρα, πιθανώς από περιδέραιο. Βόρεια της ταφής εντοπίσθηκε μία κτιστή από σχιστόλιθους θήκη η οποία περιείχε έναν πήλινο τεφρό αμφορέα με το λίθινο πώμα του, καθώς και μια ρηχή πήλινη λεκάνη. Τα κοσμήματα αποτελούν εξαιρετικά δείγματα της τέχνης της χρυσοχοΐας των πρώιμων ιστορικών χρόνων που αναπτύσσεται δειλά κατά τον 8ο αι. στο Αιγαίο και την ηπειρωτική Ελλάδα και αποκορυφώνεται τον 7ο και 6ο αι. π.Χ.. Επισημαίνεται ότι πρώτη φορά ανασκάπτεται στη Λέσβο γεωμετρικός τάφος του ύστερου 8ου αι. π.Χ..

Ο ΑΣΩΜΑΤΟΣ ΛΕΣΒΟΥ
Ο Ασώματος είναι χωριό και Δημοτική Κοινότητα της Δημοτικής Ενότητας Ευεργέτουλα, του Δήμου Μυτηλίνης, της Περιφερειακής Ενότητας Μυτιλήνης, στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, με πληθυσμό 155 κατοίκους.
Γεωγραφικά στοιχεία: Ο οικισμός βρίσκεται στις βόρειες παρυφές του Ολύμπου, δυτικά του κόλπου της Γέρας και λίγο βορειότερα της Αγιάσου, σε μέσο σταθμικό υψόμετρο 260 μέτρα. Απέχει 20 χλμ. περίπου δυτικά της Μυτιλήνης. Η τοπική Κοινότητα είναι χαρακτηρισμένη ως παραδοσιακός αγροτικός ημιορεινός οικισμός, με έκταση 6,685 τ. χλμ.. 
Αξιοθέατα: Ο Ασώματος με τα χαρακτηριστικά σπίτια, τα καλντερίμια, τα γραφικά καφενεία και με αξιοθέατα όπως ο ναός των Ταξιαρχών (Μιχαήλ και Γαβριήλ) με εκκλησιαστικό μουσείο στον περίβολό του, το οίκημα της Καρήνης, το κτήριο του ελαιοτριβείου ιδιοκτησίας της Κοινότητας Ασωμάτου, οι εκκλησίες της Αγίας Παρασκευής και Ζωοδόχου Πηγής προσελκύει επισκέπτες απ’όλο τον κόσμο.

ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΓΕΡΑΣ

Η Γέρα βρισκόταν στη νότια πλευρά του νησιού και περίπου 25 χιλιόμετρα από τη Μυτιλήνη. Πήρε το όνομά του από τον ομώνυμο κόλπο στον οποίο δέσποζε. Αποτελείται από τα χωριά Παππάδος, Παλαιόκηπος, Μεσαγρός, Σκόπελος, Πλακάδος και Πέραμα. Τα 5 από τα 6 χωριά βρίσκονται πολύ κοντά μεταξύ τους, μερικά είναι ουσιαστικά ενωμένα, ενώ το καθένα αποτελούσε και έδρα ομώνυμου Δημοτικού Διαμερίσματος.
Στη φωτογραφία το γραφικό εκκλησάκι Αγιος Θεράπων, σε ένα τοπίο εκπληκτικής ομορφιάς, στον Κόλπο της Γέρας του Δήμου Μυτιλήνης, στη Λέσβο.
Ο Ηλίας Βενέζης πιστεύει πως εκεί κοιμούνται ξαπλωμένες οι αρχαίες θεότητες του Αιγαίου. Εκεί βρίσκονται ριζωμένα, στην καρδιά του απέραντου Λεσβιακού ελαιώνα, αγνάντια του πανέμορφου ομώνυμου κόλπου, περήφανα και γραφικά τα έξι χωριά της Γέρας. Ο Παλαιόκηπος, ο Πλακάδος, ο Παππάδος, ο Μεσαγρός, ο Σκόπελος και το επίνειό τους το Πέραμα. Διαδοχικά καλωσορίζουν τον επισκέπτη, καθώς αυτός τα προσεγγίζει, οδικά, ακολουθώντας τη διαδρομή από τη Μυτιλήνη προς στο Πλωμάρι.
Τα λόγια του Γεραγώτη στην καταγωγή, νομπελίστα ποιητή, Οδυσσέα Ελύτη, έρχονται, αυτόματα, στο μυαλό του στοχαστικού περιηγητή, αλλά και του απλού περαστικού επισκέπτη:

«Και πολύ πιο βαθιά πίσω απ’ τα κύματα
στο Νησί με τους κόλπους των ελαιώνων
Μια στιγμή μου εφάνηκε θωρούσα Εκείνον
που το αίμα του έδωσε να σαρκωθώ
τον τραχύ του Αγίου δρόμου ν’ ανεβαίνει

Μια φοράν ακόμη
στα νερά της Γέρας ν’ ακουμπά τα δάχτυλα
και τα πέντε ν’ ανάβουνε χωριά
ο Παπάδος, ο Πλακάδος, ο Παλαιόκηπος,
ο Σκόπελος και ο Μεσαγρός
εξουσία και κλήρος της γενιάς μου»

«Το Άξιον Εστί, Η Γένεσις»

Ο ΠΑΠΠΑΔΟΣ ΛΕΣΒΟΥ
Ο Παππάδος είναι χωριό και Δημοτική Κοινότητα της Δημοτικής Ενότητας Γέρας του Δήμου Μυτιλήνης, της Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου, στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, στην Ελλάδα,με πληθυσμό 1.547 κατοίκους.
Η Δημοτική Κοινότητα Παππάδου: Ο Παππάδος μαζί με τους οικισμούς Αγιο Βασίλειο (νησίδα), Μάρμαρο και τις Χαλατσές, συγκροτούν την Δημοτική Κινότητα Παππάδου με συνολικό πληθυσμό 1.640 κατοίκους.

ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΛΟΥΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΘΕΡΜΗΣ

Η ΛΟΥΤΡΟΠΟΛΗ ΘΕΡΜΗΣ ΛΕΣΒΟΥ
Η Λουτρόπολη Θερμής είναι χωριό της νήσου Λέσβου, Δημοτική Κοινότητα και Δημοτική Ενότητα του Δήμου Μυτιλήνης, της Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου, στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, στην Ελλάδα, με πληθυσμό 823 κατοίκους.
Η Δημοτική Κοινότητα Λουτρόπολης Θερμής: Η Λουτρόπολη Θερμής μαζί με τους οικισμούς Αγιος Γεώργιος, Μονή Αγίου Ραφαήλ και Παραλία Θερμής, συγκροτούν την Δημοτική Κοινότητα Λουτροπόλεως Θερμής με συνολικό πληθυσμό 1.113 κατοίκους.
Γεωγραφικά στοιχεία: Η Λουτρόπολη Θερμής βρίσκεται στο ανατολικό τμήμα της Λέσβου και προς τα παράλια του, σε υψόμετρο 70 μέτρα, ενώ απέχει περίπου 12 χλμ. βορειοδυτικά από τη Μυτιλήνη. Η ευρύτερη περιοχή έχει μακραίωνη ιστορία αφού αποτελεί προϊστορική τοποθεσία (Αρχαία Θερμή) και πήρε το όνομά της από τις θερμές πηγές που αναβλύζουν εκεί για αιώνες. Την περίοδο της Τουρκοκρατίας ονομαζόταν Σαρίλιτζα, λέξη που προέρχεται από το “σαρί”, (σημαίνει κίτρινο χρώμα) και “λίτζα”, (σημαίνει χλιαρό θεραπευτικό νερό, ιαματική πηγή).
Ιαματτική πηγή Θερμής: Οι λουτρικές εγκαταστάσεις βρίσκονται στην Παραλία Θερμής και η πηγή χαρακτηρίζεται ως Θερμή σιδηρούχος αλιπηγή, ενώ σύμφωνα με τον Γερμανό χημικό Λαντενέρ (που το 1845 επισκέφτηκε τη Λέσβο), τα συστατικά της συντελούν στη θεραπεία των χρόνιων ρευματισμών, αρθρίτιδας και δερματικών παθήσεων. Στις δύο αρχαίες θολωτές δεξαμενές, που βρίσκονται πίσω από το σημερινό υδροθεραπευτήριο, διακρίνεται η διαχρονική ιστορία του χώρου. Η ανάλυση του νερού της ιαματικής πηγής έχει ως εξής:
• Θερμοκρασία 46,9 βαθμοί Κελσίου
• Ραδιενέργεια: 0,8 μονάδες Mache
Αρχαιολογικός χώρος Θερμής: Ο χώρος, ο οποίος είναι δίπλα στους Πύργους Θερμής, αποτελεί σημαντική προϊστορική θέση, όπου αναπτύχθηκε ένας μεγάλος παράκτιος οικισμός σε πέντε φάσεις από το 3200 π.Χ. μέχρι το 2400 π.Χ. Ήταν αστικό κέντρο με οικοδομικά τετράγωνα και λιθόστρωτους δρόμους. Αρχικά ήταν ανοχύρωτη, αλλά από φόβο επιθέσεων λαών της Μικράς Ασίας, οχυρώθηκε. Η τεχνοτροπία στην κατασκευή και στη διακόσμηση των αγγείων είναι ίδια μέχρι τους αρχαϊκούς χρόνους. Ανακαλύφθηκε και ανασκάφηκε μεταξύ 1929 και 1933 από τη Βρετανική Σχολή στην Αθήνα υπό τη διεύθυνση της αρχαιολόγου Winifred Lamb. Η μελέτη αποκάλυψε μια σημαντική πόλη της Πρώιμης Εποχής του Χαλκού (3200–2400 π.Χ.) με πέντε διαδοχικά στρώματα (φάσεις Fermi I–V) καθώς και οικιστικά κατάλοιπα της Μέσης και Ύστερης Εποχής του Χαλκού (2000–1300 π.Χ.). Μετά την ολοκλήρωση των ανασκαφών, η τοποθεσία έκλεισε για την προστασία των υπολειμμάτων και παρέμεινε ουσιαστικά απρόσιτη για τους επιστήμονες και άγνωστη στους απλούς επισκέπτες για πολλές δεκαετίες. Το Φέρμι είναι η μόνη προϊστορική τοποθεσία στη Λέσβο που έχει ανασκαφεί συστηματικά

ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΑΓΙΟΥ ΡΑΦΑΗΛ
Το μοναστήρι του Αγίου Ραφαήλ βρίσκεται σε απόσταση 3 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά από το χωριό Λουτρόπολη Θερμής και έχει κτιστεί στην θέση παλαιοχριστιανικής βασιλικής, λείψανα της οποίας υπάρχουν στην περιοχή (τοιχογραφίες, κόκκινο πλακόστρωτο δάπεδο, η εικόνα του Παντοκράτορα του 14ου αιώνα κ.α.). Η ιστορία της Μονής χωρίζεται σε τρεις περιόδους:
Πρώτη Περίοδος: από τον 10ο αιώνα έως το 1235
Δεύτερη Περίοδος: Από το 1433 έως το 1463 – έτος καταστροφής της από τους Τούρκους, με τελευταίο ηγούμενο τον Άγιο Ραφαήλ
Τρίτη Περίοδος: από το 1962 έως σήμερα.
Πρόκειται για γυναικεία Μονή, η οποία ανεγέρθηκε και λειτουργεί προς τιμήν του Αγίου Ραφαήλ και αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα προσκυνήματα του νησιού.

ΟΙ ΝΕΕΣ ΚΥΔΩΝΙΕΣ
Οι Νέες Κυδωνιές είναι οικισμός της νήσου Λέσβου και Τοπική Κοινότητα της Δημοτικής Ενότητας Λουτροπόλεως Θερμής του Δήμου Μυτιλήνης, της Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου, στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου. Ο πληθυσμός του οικισμού είναι 456 κάτοικοι.
Γεωγραφία: Οι νέες Κυδωνίες βρίσκονται 20 χλμ. βόρεια της Μυτιλήνης κοντά στη Λουτρόπολη Θερμής, ανάμεσα στη Σκάλα Μιστεγνών και τους Πύργους Θερμής.
Η Τοπική Κοινότητα νέων Κυδωνιών: Οι Νέες Κυδωνίες αποτελούν Τοπική Κοινότητα στην οποία εκτός από τον οικισμό Νέες Κυδωνίες υπάγονται και οι οικισμοί Ξαμπέλια και Σκάλα Νέων Κυδωνιών, με τον συνολικό της πληθυσμό να ανέρχεται σε 584 κατοίκους.
Ιστορία: Η παλαιά ονομασία του χωριού ήταν Μπαλτζίκι. Κατά το έτος 1923, με βάση της σύμβαση περί ανταλλαγής Ελληνικών και Τουρκικών πληθυσμών που υπεγράφη στις 30 Ιανουαρίου 1923 στη Λωζάννη της Ελβετίας, στο χωριό εγκαταστάθηκαν πρόσφυγες από το Αϊβαλί της Μικράς Ασίας. Η ονομασία “Νέες Κυδωνιές” επιλέχθηκε ως υπόμνηση της προέλευσης των περισσοτέρων από τους εποίκους που εγκαταστάθηκαν στο παλιό Μπαλτζίκι ως πρόσφυγες από την Περιφέρεια Κυδωνιών της Μικράς Ασίας. Πρόκειται για έναν προσφυγικό οικισμό με παραδοσιακές πέτρινες κατοικίες, που συχνά αποκαλείται «το Αϊβαλί της Λέσβου».
Γιορτές-Πανηγύρια: Η γιορτή κυδωνιού είναι μία πολιτιστική εκδήλωση που διοργανώνεται κάθε χρόνο από τον Σύλλογο «Το Αϊβαλί της Λέσβου». Τα κύρια πανηγύρια και πολιτιστικά δρώμενα περιλαμβάνουν την γιορτή του Αγίου Φανουρίου στις 27 Αυγούστου καθώς και τις εορταστικές εκδηλώσεις για τον Ι.Ν. Αγίου Γεωργίου του Χιοπολίτη στις 29-30 Ιουλίου, με τη συμμετοχή πλήθους κόσμου, τόσο ντόπιων όσο και επισκεπτών.
Αξιοθέατα: Τα παραδοσιακά πέτρινα σπίτια του χωριού, η παραλία Ξαμπέλια μια μικρή αμμουδιά, ιδανική για μπάνιο, το Λιμάνι Σκάλας ένας γραφικός χώρος με ξύλινες ψαρόβαρκες κ.α..
Διαμονή/Φαγητό: Στην περιοχή λειτουργούν ταβέρνες και καταλύματα, όπως Erodios Sea View Residences, Sonia Studios, Skina studios, Calm house κ.α..
Δραστηριότητες: Κολύμπι στην παραλία “Ξαμπέλια”, βόλτα στο λιμανάκι της Σκάλας και στις τοπικές ταβέρνες, όπου θα βρείτε ποιοτικό παραδοσιακό φαγητό. 

ΛΕΣΒΟΣ ΕΙΚΟΝΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΧΘΕΣ
Το παλαιό λεωφορείο που εκτελούσε δρομολόγια από Νέαι Κυδωνίαι και Μιστεγνά προς και από την πρωτεύουσα του νησιού Μυτιλήνη.

Ο ΔΗΜΟΣ ΔΥΤΙΚΗΣ ΛΕΣΒΟΥ

Ο Δήμος Δυτικής Λέσβου είναι Δήμος της Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου, στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου στην Ελλάδα. Εχει έκταση 1065 τ. χλμ. και πληθυσμό 24.721 κατοίκους. Εδρα του Δήμου Δυτικής Λέσβου είναι η Καλλονή, με πληθυσμό 2.103 κατοίκους. Δήμαρχος του Δήμου Δυτικής Λέσβου είναι ο κ. Ταξιάρχης Βέρρος.
Ο Δήμος Δυτικής Λέσβου διαιρείται στις εξής 7 Δημοτικές Ενότητες: Καλλονής, Μανταμάδου, Αγίας Παρασκευής, Ερεσού-Αντίσσης, Πολιχνίτου, Πέτρας και Μήθυμνας, που περιλαμβάνουν 36 Δημοτικές Κοινότητες με δεκάδες συστατικούς οικισμούς. Σε παρένθεση οι συστατικοί οικισμοί της κάθε Κοινότητας:
1. Δημοτική Ενότητα Καλλονής: Περιλαμβάνει τις Δημοτικές Κοινότητες Καλλονής (Καλλονή),
Αγρας (Αγρα), Ανεμότιας (Ανεμότια), Αρίσβης (Αρίσβη), Δαφίων (Δάφια), Κεραμίου (Κεράμι, Σκάλα Καλλονής), Παρακοίλων (Παράκοιλα), Σκαλοχωρίου (Σακαλοχώρι), Φίλιας (Φίλια).
2. Δημοτική Ενότητα Μανταμάδου: Περιλαμβάνει τις Δημοτικές Κοινότητες Μανταμάδου (Μανταμάδος, Αγιος Στέφανος, Ασπρη Πλακούδα, Ασπρονήσια, Ασπροπόταμος, Λαγκάδα, Μαύρη Πλακούδα, Μπαρμπαλιάς, Παλιός, Παναγιά, Πέδη, Ταξιάρχες, Τσουκαλάς), Κάπης (Κάπη, Λιμάνι), Κλειούς (Κλειώ, Τσόνια), Πελόπης (Πελόπη).
3. Δημοτική Ενότητα Αγίας Παρασκευής: Περιλαμβάνει τις Δημοτικές Κοινότητες Αγίας Παρασκευής (Αγία Παρασκευή, Νάπη).
4. Δημοτική Ενότητα Ερεσού-Αντίσσης: Περιλαμβάνει τις Δημοτικές Κοινότητες Ερεσού (Ερεσός, Σκάλα Ερεσού, Χλιαρά, Χριστός, Ψήνια), Αντίσσης (Αντισσα, Γαβαθάς, Κάμπος, Λυγερή, Μονή Αγίου Ιωάννου Θεολόγου, Πεδινό, Πόχη, Τζίθρα), Βατούσσας (Βατούσσα, Ρεύμα), Μεσοτόπου (Μεσότοπος, Ποδαράς, Ταβάρι, Χρούσος), Πτερούντας (Πτερούντα), Σιγρίου (Σίγρι, Μεγαλονήσι), Χιδήρων (Χίδηρα).
5. Δημοτική Ενότητα Πολιχνίτου: Περιλαμβάνει τις Δημοτικές Κοινότητες Πολιχνίτου (Πολυχνίτος, Γηροκομείου Λαμανδρίου, Νηφίδα, Σκάλα), Βασιλικών (Βασιλικά, Αγιος Παύλος, Αχλαδερή), Βρίσας (Βρίσα, Αγιος Φωκάς, Βατερά), Λισβορίου (Λισβόρι, Θερμοπηγές, Λιβάδια, Σκαμιούδι), Σταυρού (Σταυρός, Κάτω Σταυρός).
6. Δημοτική Ενότητα Πέτρας: Περιλαμβάνει τις Δημοτικές Κοινότητες Πέτρας (Πέτρα, Μιραδέλλια, Πετρί), Λαφιώνος (Λαφιώνας), Σκουτάρου (Σκουτάρος, Αμπέλια, Αναξος), Στύψης (Στύψη), Υψηλομετώπου (Υψηλομέτωπο).
7. Δημοτική Ενότητα Μήθυμνας: Περιλαμβάνει τις Δημοτικές Κοινότητες Μήθυμνας (Μήθυμνα, Βαφειός, Ευθαλού), Αργέννου (‘Αργενος), Λεπετύμνου (Λεπέτυμνος), Συκαμινέας (Συκαμινιά, Σκάλα Συκαμινιάς).

ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΚΑΛΛΟΝΗΣ

Η Καλλονή μία όμορφη κωμόπολη, Δημοτική Κοινότητα, Δημοτική Ενότητα καθώς και έδρα του Δήμου Δυτικής Λέσβου, με πληθυσμό 2.103 κατοίκους. Αποτελεί το δεύτερο μεγαλύτερο εμπορικό κέντρο του νησιού της Λέσβου.
Γεωγραφία: Η Καλλονή βρίσκεται 40 χιλιόμετρα βορειοδυτικά της Μυτιλήνης που απλώνεται σε μια μεγάλη και εύφορη πεδιάδα στο κέντρο του νησιού.
Ιστορία: Η Καλλονή είχε πλούσιο ιστορικό παρελθόν και αυτό αποτυπώνεται με την ύπαρξη πολλών αρχαιολογικών χώρων, όπως η Αρχαία Αρίσβη, η Πύρρα, ο ναός των Μέσων, τα Μάκαρα και η Αποθήκα (αγροτικές περιοχές της Άγρας), στη νοτιοδυτική πλευρά του Κόλπου της Καλλονής.
Η Καλλονή ήταν μία από τις πιο ακμαίες και σημαντικότερες πόλεις της μεσαιωνικής εποχής στη Λέσβο. Η ύπαρξη μικρού κάστρου μεσαιωνικής εποχής, στην κορυφή του λόφου Παλαιόκαστρο, μαρτυρεί την αρχαία θέση της στην περιοχή, βορειοανατολικά από την σημερινή θέση της κωμόπολης. Ερείπια μεσαιωνικού ναού υπάρχουν στο λόφο Σκεπαστός. Κάποια ίχνη αρχαίων, βυζαντινών και μεσαιωνικών κτισμάτων βρίσκονται στις τοποθεσίες Ίσσα, Τριάντα, Άγιος Γεώργιος, κ.α..
Ανάμεσα στην Καλλονή και στα Παράκοιλα, στο ύψωμα Ξηρόκαστρο, υπήρχε ο μοναστηριακός ναός της Παναγίας και ένας οικισμός που καταστράφηκε τον 17ο αιώνα. Σήμερα, επάνω στο λόφο διακρίνονται ερείπια ναού και κάποιο τμήμα του κάστρου, το οποίο πρέπει να ήταν αρχαίο φρούριο με μεσαιωνικές προσθήκες αργότερα.
Η Καλλονή τελικά γνώρισε την καταστροφή από την επιδρομή του Μπαλτά Ογλού, το έτος 1445, οπότε και οι κάτοικοί της έμειναν σε αχυρώνες, γι’ αυτό και η κωμόπολη πήρε τότε το όνομα Αχυρών.
Κοντά στην Καλλονή και συγκεκριμένα 3-4 χλμ. βορειοδυτικά του οικισμού μετά την Μονή Λειμώνος, στον δρόμο για τον οικισμό Σίγρι, συναντάται η ιστορική περιοχή της Λέσβου Κλαπάδος, όπου στις 08-12-1912, ακριβώς έναν μήνα μετά την απελευθέρωση της πόλης της Μυτιλήνης δηλ. στις 08-11-1912, έγινε η τελική απελευθερωτική μάχη γνωστή και ως η Mάχη του Κλαπάδου, με νικητές τους Έλληνες εναντίον των Τούρκων.
Οικονομία: Παρόλο τον μικρό σχετικά πληθυσμό της, η Καλλονή έχει την όψη μιας σύγχρονης μεγάλης και σημαντικής κωμόπολης ή ακόμα καλύτερα μιας μικρής πόλης, με αρκετά μεγάλη και έντονη εμπορική κίνηση, καθώς βρίσκεται στο κέντρο του νησιού, με τρία εμπορικά κέντρα και αρκετά καταστήματα ηλεκτρικών ειδών, εκθέσεις επίπλων, τρία μεγάλα Super Markets, αρκετά κομμωτήρια, καφετέριες κ.ά., σε αντίθεση αναλογίας με τον πληθυσμό. Στην κωμόπολη εδρεύουν και δημόσιες υπηρεσίες όπως η Δ.Ο.Υ. Καλλονής, η Δ.Ε.Υ.Α. Καλλονής, το Κ.Ε.Π., το Αστυνομικό Τμήμα Καλλονής, το Δημοτικό Θέατρο Καλλονής και ένα μεγάλο Κέντρο Υγείας.
Γεωργία: Στην εύφορη πεδιάδα της Καλλονής που είναι η ευφορότερη σε ολόκληρο το νησί, καλλιεργούνται κυρίως ελαιόδεντρα, οπωροφόρα δέντρα, πατάτες, καρπούζια, αλλά και μικρότερες καλλιέργειες με αμπέλια και εσπεριδοειδή.
Αλιεία: Η Καλλονή της Λέσβου είναι γνωστή για το φημισμένο θαλασσινό προϊόν της, που είναι οι εξαιρετικής ποιότητας και νοστιμιάς σαρδέλες. Βλ. παρακάτω για το Φεστιβάλ σαρδέλας.
Τουρισμός: Με το επίνειό της, τη Σκάλα Καλλονής, έχει γνωρίσει αρκετά έντονα τον τουρισμό, ούτως ώστε να έχει γίνει ένας απ’ τους διασημότερους τουριστικούς προορισμούς στο νησί. Ιδίως έχει τουρισμό η Σκάλα Καλλονής με τη μεγάλη αμμώδη παραλία της, που βραβεύτηκε με τη Γαλάζια Σημαία και με την ανάπτυξη ξενοδοχειακών μονάδων εκεί. Ιδιαίτερα διαδεδομένος είναι ο τουρισμός του bird watch ο οποίος προσελκύσει χιλιάδες τουρίστες κάθε Απρίλη και Μάη, όπως επίσης και το διάστημα Σεπτέμβρη-Οκτώβρη.
Εκπαίδευση: Η μαθητική εκπαίδευση εκπροσωπείται από ένα 12/θέσιο Δημοτικό Σχολείο, ένα Γυμνάσιο, ένα Ενιαίο Λύκειο και Επαγγελματικό Λύκειο (ΕΠΑ.Λ). Από το 2021 η Καλλονή διαθέτει και το δικό της Μουσικό Γυμνάσιο, ενώ από το 2024 ξεκίνησε η λειτουργία του Μουσικού Λυκείου.
Κοινωνική Πρόνοια: Στον τομέα της κοινωνικής πρόνοιας ευαισθητοποιείται ο Σύλλογος Εστία Κοινωνικής Αλληλεγγύης και Σίτισης Καλλονής, ο οποίος έχει ως στόχους, τόσο την υλική και ηθική υποστήριξη ηλικιωμένων κυρίως ατόμων, όσο και την ενημέρωση και συμμετοχή των μελών της τοπικής κοινωνίας σε θέματα αλληλεγγύης.
Πολιτισμός-Φεστιβάλ: Τα καλοκαιρινά φεστιβάλ παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Το κορυφαίο και γνωστό σε Ελλάδα και εξωτερικό είναι το φεστιβάλ της γιορτής σαρδέλας στη Σκάλα Καλλονής, όπου προσφέρονται στους επισκέπτες φρεσκοψημένες σαρδέλες, με άφθονο ούζο συνοδεία ζωντανής παραδοσιακής μουσικής και χορευτικών παραστάσεων. Παράλληλα πασίγνωστοι ΣΕΦ φτιάχνουν με τη σαρδέλα διάφορες παρασκευές με το φεστιβάλ να ξεπερνά στις 3 ημέρες δράσεών του τους 8.000 επισκέπτες. Στις 16 Αυγούστου γίνεται πανηγύρι στην κεντρική πλατεία της Καλλονής για να τιμήσει τους μετανάστες. Ανάλογες εκδηλώσεις γίνονται με την κτηνοτροφία στην Άγρα, τη γιορτή του κρασιού στην Ανεμώτια, το πανηγύρι της Αγίας Τριάδας στην Καλλονή, που περιλαμβάνει τριήμερο γλέντι, ιπποδρομίες και καλλιστεία αλόγων.
Αθλητισμός-Υποδομές: Το Δημοτικό Στάδιο Καλλονής «Κώστας Κεντέρης» κατασκευάστηκε το 2000, στο πλαίσιο της διοργάνωσης των Αιγαιοπελαγίτικων Αγώνων Στίβου εκείνης της χρονιάς. Πήρε την ονομασία του από τον Λέσβιο ολυμπιονίκη Κώστα Κεντέρη, που κατέκτησε το χρυσό μετάλλιο στα 200μ. στον στίβο, στους Αγώνες του Σίδνεϊ το 2000. Έχει χωρητικότητα 750 θέσεων, διαθέτει φυσικό χλοοτάπητα, ταρτάν στίβου έξι διαδρομών και προβολείς ηλεκτροφωτισμού. Αποτελεί έδρα των ομάδων του Λεκανοπεδίου Καλλονής, Απόλλωνα Δαφίων και Ατρόμητου Ανεμώτιας, ενώ είχε χρησιμοποιηθεί ως έδρα και από την ΑΕΛ Καλλονής. Φιλοξένησε επίσης τους Αιγαιοπελαγίτικους Αγώνες στίβου το 2016.
Στη κωμόπολη δραστηροποιείται ο Α.Ο. Αρισβαίος Καλλονής καθώς και Ομάδες Στίβου και Μπάσκετ.
Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης (Μ.Μ.Ε): Στην Καλλονή Λέσβου έχουν έδρα δύο ραδιοφωνικοί σταθμοί, ο Μινόρε Καλλονής και το Ράδιο Καλλονή. Στον οικισμό, εκδίδεται ένα περιοδικό, Τα Καλλονιάτικα, ενώ διαδικτυακή ενημέρωση παρέχεται και από τον ιστότοπο Kalloninews.

Ο ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΣ ΝΑΟΣ ΚΑΛΛΟΝΗΣ ΛΕΣΒΟΥ
Ο περικαλλής Ιερός Μητροπολιτικός Ναός του Αγίου Ιωάννη Προδρόμου, στην Καλλονή του Δήμου Δυτικής Λέσβου.

ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΜΑΝΤΑΜΑΔΟΥ

Ο ΜΑΝΤΑΜΑΔΟΣ
Ο Μανταμάδος είναι χωριό, Δημοτική Κοινότητα και Δημοτική Ενότητα, του Δήμου Δυτικής Λέσβου, της Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου, στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου στην Ελλάδα. Το χωριό έχει πληθυσμό 853 κατοίκους.
Ο Μανταμάδος βρίσκεται στα βόρεια και ανατολικά της Λέσβου σε υψόμετρο 140 μέτρα Στον Μανταμάδο υπάρχει Θρησκευτικός τουρισμός. Είναι γνωστός για την εκκλησία του Αρχάγγελου Μιχαήλ γνωστή ως Ιερός ναός Παμμεγίστων Ταξιαρχών με την γλυπτή εικόνα του Ταξιάρχη Μιχαήλ.

Ο ΙΕΡΟΣ ΠΡΟΣΚΥΝΗΜΑΤΙΚΟΣ ΝΑΟΣ ΠΑΜΜΕΓΙΣΤΩΝ ΤΑΞΙΑΡΧΩΝ ΜΑΝΤΑΜΑΔΟΥ

Ο Ιερός Προσκυνηματικός Ναός των Παμμεγίστων Ταξιαρχών Μανταμάδου, βρίσκεται σε μικρή απόσταση από τον Μανταμάδο, στο Βορειοανατολικό τμήμα της Λέσβου, 36 χλμ. από την Μυτιλήνη και αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα προσκυνήματα στο νησί. Το Μοναστήρι άλλοτε λειτουργούσε ως ανδρώα μονή, η οποία για πρώτη φορά αναφέρεται σε επιτροπικό έγγραφο του 1661.
Ὁ μικρός ναός τοῦ 17ου αιώνα αντικαταστάθηκε από μεγαλύτερο του 18ου αιώνα, στη θέση του οποίου ανοικοδομήθηκε εκ βάθρων το 1879, ο σημερινός ναός που ακολουθεί τον αρχιτεκτονικό ρυθμό της τρίκλιτης βασιλικής.
Το μοναστηριακό συγκρότημα αναπτύσσεται τυπικά, περιμετρικά του ναού, προσδίδοντας οχυρωματικό χαρακτήρα. Στο ναό και εντός πολυτελοῦς κουβουκλίου του 1766 βρίσκεται η ανάγλυφη εικόνα του Αρχαγγέλου Μιχαήλ, που σύμφωνα με την παράδοση κατασκευάστηκε με χώμα και με αίμα των σφαγιασθέντων από τους πειρατές, μοναχών. ΤΑΞΙΑΡΧΕΣ ΜΑΝΤΑΜΑΔΟΥ, VISIT LESVOS.

Η ΣΦΑΓΗ ΤΩΝ ΜΟΝΑΧΩΝ
Σύμφωνα με το θρύλο, η μονή δέχθηκε την επιδρομή Σαρακηνών πειρατών, οι οποίοι έσφαξαν τους μοναχούς με εξαίρεση έναν νέο δόκιμο καλόγερο, ο οποίος πρόλαβε να κρυφτεί στην οροφή της εκκλησίας. Από εκεί είδε μετά το μακελειό, τη μορφή του Αρχαγγέλου να φτερουγίζει πάνω από τα πτώματα των μοναχών. Παίρνοντας κερί και χώμα που είχε ποτιστεί με το αίμα τους, έφτιαξε τη μορφή του Ταξιάρχη, όπως πρόλαβε να την αντικρύσει. Η εκκλησία γιορτάζει την Κυριακή των Μυροφόρων. Το προσκύνημα του Ταξιάρχη συγκεντρώνει κάθε χρόνο εκατοντάδες χιλιάδες πιστών, που έρχονται για να προσκυνήσουν. ΤΑΞΙΑΡΧΕΣ ΜΑΝΤΑΜΑΔΟΥ, VISIT LESVOS.

ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΑΓΙΑΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ

Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ
Η Αγία Παρασκευή είναι πεδινός οικισμός, Δημοτική Κοινότητα και Δημοτική Ενότητα, του Δήμου Δυτικής Λέσβου, της Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου, στην Περιφέρεια Δυτικής Λέσβου, με πληθυσμό 2.032 κατοίκους.
Γεωγραφικά στοιχεία: Η Αγία Παρασκευή βρίσκεται στο εσωτερικό του μυχού του κόλπου Καλλονής, στους πρόποδες της κορυφής «Ταύρος», που είναι ανατολικό παρακλάδι του Λεπέτυμνου. Είναι κτισμένη σε λεκανοπέδιο, που περιβάλλεται από χαμηλά βουνά φυτεμένα με ελιές και μικρούς γυμνούς λόφους, σε μέσο σταθμικό υψόμετρο 100 μέτρων. Βρίσκεται στο κέντρο περίπου της Λέσβου, αποτελώντας σημαντικό οδικό κόμβο, καθώς από την κωμόπολη περνάνε οι δρόμοι Μυτιλήνης-Σιγρίου, Καλλονής-Πέτρας και Μυτιλήνης-Μανταμάδου. Απέχει 4 χλμ. από την πλησιέστερη ακτή στον κόλπο Καλλονής και 39 χλμ. περίπου Βορειοδυτικά της πρωτεύουσας Μυτιλήνης.
Η Δημοτική Κοινότητα: Η Δημοτική Κοινότητα Αγίας Παρασκευής είναι χαρακτηρισμένη ως αστικός πεδινός οικισμός, με έκταση 101,342 χλμ² (2011) και εκτός από την Αγία Παρασκευή περιλαμβάνει και τους οικισμούς Νάπη, Καντρί και Μέσα.
Η κωμόπολη: Η Αγία Παρασκευή είναι μια όμορφη μεσόγεια κωμόπολη, με γεωργοκτηνοτροφικό χαρακτήρα, καλή ρυμοτομία και λιθόστρωτους δρόμους. Το σύνολο σχεδόν του οικισμού αποτελείται από αγροτικά και αστικά σπίτια κτισμένα με την αρχιτεκτονική της Λέσβου, ενώ υπάρχουν παραδοσιακά καφενεία και γραφικά παντοπωλεία. Οι γειτονιές της Αγίας Παρασκευής έχουν χαρακτηριστικά ονόματα, όπως «Κούμασος», «Πύργος» και «Καυκάρα». Στην κωμόπολη εδρεύει ο αγροτουριστικός συνεταιρισμός γυναικών «Σελλάδα», που παρασκευάζει τυροκομικά προϊόντα, ζυμαρικά και γλυκά.

ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΕΡΕΣΟΥ ΑΝΤΙΣΣΗΣ

Η ΕΡΕΣΟΣ
Η Ερεσός είναι Κωμόπολη και Δημοτική Κοινότητα της Δημοτικής Ενότητας Ερεσού-Αντίσσης, του Δήμου Δυτικής Λέσβου, της Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, με πληθυσμό 899 κατοίκους.
Η Δημοτική Κοινότητα Ερεσού: Στη Δημοτική Κοινότητα Ερεσού εκτός από την Ερεσό υπάγονται και οι οικισμοί Σκάλα Ερεσού (επίνειο), Χλιαρά, Χριστός και Ψήνια, με τον συνολικό της πληθυσμό να ανέρχεται σε 1.337 κατοίκους.
Γεωγραφία: Η Ερεσός είναι μία από τις πιο γνωστές για την ιστορία και τις ομορφιές της κωμοπόλεις της Λέσβου. Βρίσκεται στη νοτιοδυτική πλευρά του νησιού, ανάμεσα σε δύο υψώματα με το όνομα Τρούλος και Λεμπόρ και απέχει 89 χλμ. από τη Μυτιλήνη. Συνορεύει δυτικά με το χωριό Σίγρι, ανατολικά με το χωριό Μεσότοπος, από τα βόρεια με την κωμόπολη Άντισσα και από τα νότια βρέχεται από την θάλασσα. Στο ανατολικό τμήμα της Σκάλας Ερεσού δεσπόζει ο λόφος «Βίγλα» φυτεμένος με κονωφόρα από τον Αγρονόμο Αναστάσιο Σαρηγιάννη, και με απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου Ερεσού, το άλσος της «Βίγλας» ονομάστηκε «Άλσος Αγρονόμου Σαρηγιάννη».
Tο ηφαιστειακό τοπίο, ο παραδοσιακός οικισμός του χωριού, η γραφική παραλία και τα ιστορικά μνημεία που υπάρχουν στην περιοχή, την καθιστούν ιδανικό τόπο για διαμονή και περιήγηση.
Επίνειο της Ερεσού είναι η παραλία τής Σκάλας ή Γιαλός, η οποία έχει βραβευτεί με τη γαλάζια σημαία και αποτελεί πόλο έλξης για πολλούς επισκέπτες τού νησιού.
Στον δρόμο προς την Σκάλα Ερεσού, συναντάμε τον Κάμπο της Ερεσού, καταπράσινο με όλα τα είδη δέντρων, όπου κυριαρχεί η συκιά, κάποτε το πιο αντιπροσωπευτικό είδος παραγωγής και εξαγωγής.
Ιστορία: Ο Στέφανος ο Βυζάντιος ένας λεξικογράφος που έζησε τον 6ο αιώνα μ.Χ. έγραψε ότι η πόλη πήρε το όνομά της από τον ομώνυμο ιδρυτή Ερεσό, γιο του μυθικού βασιλιά της Λέσβου Μακαρέως της Ρόδου. Οι πρώτοι οικιστές του τόπου στα προελληνικά χρόνια ίσως ήταν οι Πελασγοί, ενώ κατά τον 11ο έως και τον 9ο αιώνα π.X., εποχή κατά την οποία γίνονται οι μεγάλες μετακινήσεις των Ελληνικών φύλων Αιολέων, Iώνων και Δωριέων κτίζεται, στη σημερινή περίπου παραλιακή τοποθεσία της Σκάλας Ερεσού, η πόλη της Ερεσού από αποίκους Αχαιούς ή ναυτικούς Αιολείς. Τα αρχαιολογικά ευρήματα δείχνουν ότι η πόλη υπήρχε τον 8ο ή τον 7ο αιώνα μ.Χ..
Ελληνιστική Περίοδος-Οι Τύραννοι: Την άνοιξη του 334 π.Χ. ο Αλέξανδρος ο Μέγας έκανε εκστρατεία στην Μικρά Ασία, μετά την Μάχη του Γρανικού (334 π.Χ.) οι πόλεις της Λέσβου πέρασαν σε Μακεδονική κυριαρχία, έπεσε η τυραννία και αποκαταστάθηκε η δημοκρατία. Ο στρατηγός Μέμνων επιτέθηκε ωστόσο ξανά την επόμενη χρονιά (333 π.Χ.), κυρίευσε όλη την Λέσβο εκτός από την Μυτιλήνη και τοποθέτησε νέους τυράννους. Μια επιγραφή της Ερεσού (306 π.Χ. – 301 π.Χ.) δείχνει ότι οι τύραννοι έκαναν πολλά αδικήματα, έστειλαν εξορία τους άνδρες, κράτησαν στην Ακρόπολη τις γυναίκες, έβαλαν τον λαό να πληρώνει πολλά χρήματα και επέτρεπαν στους Πέρσες να λεηλατούν τις ακτές. Ο στρατηγός του Μεγάλου Αλεξάνδρου Ηγέλοχος κατέλαβε οριστικά την πόλη από τους Πέρσες (332 π.Χ.), έφερε τους τυράννους στην Αίγυπτο για να τους δικάσει ο Μέγας Αλέξανδρος, αλλά εκείνος τους επέστρεψε στην νεοσύστατη Δημοκρατία της Ερεσού. Οι πλάκες που περιγράφουν τα αδικήματα των τυράννων γράφουν επίσης και για την δίκη τους από την Δημοκρατία της Ερεσού, κατέληξε στην εκτέλεση τους. Οι συγγραφείς της εποχής γράφουν ότι οι φιλόσοφοι Θεόφραστος και Φαινίας συμμετείχαν στην ανατροπή των τυράννων. Οι προσπάθειες που έγιναν από τους συγγενείς των τυράννων να επιστρέψουν στο νησί παρέμειναν άκαρπες, η Δημοκρατία της Ερεσού απαγόρευσε την επιστροφή τους στην πόλη
Η γενέτειρα της Σαπφούς: Στην πόλη Ερεσό γεννήθηκε μάλλον η μεγάλη ποιήτρια Σαπφώ (620 π.Χ.) από πλούσια οικογένεια με ρίζες από την Μυτιλήνη, την μεγαλύτερη πόλη του νησιού.
Οικονομία: Κύριος οικονομικός παράγοντας τού τόπου είναι ο Τουρισμός και η κτηνοτροφία. Υπάρχει Γεωργικός Συνεταιρισμός, ο οποίος παράγει το μοναδικό κασέρι Ερεσού που φέρει την σφραγίδα Π.Ο.Π. (Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης) και διατίθεται σε όλη την Ελλάδα.
Σύγχρονα χρόνια: Η μετοικεσία των κατοίκων, από τη σημερινή παραλιακή θέση της Σκάλας Ερεσού (Παραλίας Ερεσού) στη σημερινή θέση του χωριού, που βρίσκεται σε απόσταση περίπου τέσσερα χιλιόμετρα από την Παραλία, υπολογίζεται στα τέλη του 17ου αιώνα και οφείλεται στην ανάγκη αποφυγής πειρατικών επιδρομών. Στις αρχές του 20ού αιώνα, ο ιατρός Αντώνιος Αρ. Κούκος εκτιμώντας ως ακατάλληλη την τοποθεσία του χωριού, από άποψη υγείας και επιζήμια από οικονομική άποψη, εισηγήθηκε τη μετοικεσία στη σημερινή Παραλία Ερεσού. Για να την υποστηρίξει μετοίκησε ο ίδιος πρώτος. Στη συνέχεια και άλλοι άρχισαν σταδιακά να εγκαθίστανται στην Παραλία Ερεσού μόνιμα. Με έξοδα των ιερών μονών Υψηλού και Πιθαρίου έγινε η περιτείχιση και η επισκευή ναΐσκου στην Παραλία. Τον ιερέα του ναού συντηρούσαν με τη συνδρομή τους οι ευάριθμοι κάτοικοι της Παραλίας Ερεσού (Νέας Ερεσού).
Δόμηση και Αρχιτεκτονική: Η Ερεσός έχει κτιστεί με την συγκεντρωτική μορφή δόμησης συνοικισμών και τα σπίτια παρουσιάζουν το καλαίσθητο πνεύμα των κατοίκων. Στο κέντρο της κωμόπολης βρίσκεται η πλατεία «ο Πλάτανος», όνομα που πήρε από το αιωνόβιο πλατάνι που υπάρχει. Στην κεντρική πλατεία βρίσκεται το Δημαρχιακό Μέγαρο, το Ταχυδρομείο και διάφορα παντοπωλεία, καφενεία και ταβέρνες. Σε μικρή απόσταση από την πλατεία βρίσκεται το Θεοφράστειο Δημοτικό Σχολείο, κτισμένο στα 1928-1930 με δαπάνες των ομογενών της Αμερικής και σχεδιασμένο από τον γνωστό Ερέσιο αρχιτέκτονα Αθανάσιο Δεμίρη· σήμερα στεγάζει το Δημοτικό Σχολείο και το Γυμνάσιο Ερεσού. Δίπλα ακριβώς βρίσκεται το Νηπιοτροφείο, το οποίο και αυτό κτίστηκε με δαπάνες των ομογενών της Αμερικής. Λίγο πιο αριστερά βρίσκεται το Νηπιαγωγείο Ερεσού.
Ο Ιερός Ναός της Αγία Ειρήνης: Στην τοποθεσία αυτή βρίσκεται ο Μητροπολιτικός Ναός της Αγίας Ειρήνης και το παλαιό Διδακτήριο, όπου στο παρελθόν στεγαζόταν η Γεωργική Σχολή ή το Ημιγυμνάσιο. Στο κέντρο ακριβώς υπάρχει το Ηρώο των πεσόντων Ερεσιωτών και τέλος στον ίδιο χώρο υπήρχε (τώρα δεν λειτουργεί) και ο χειμερινός κινηματογράφος, που κτίστηκε από Ερεσιώτες ομογενείς τού Ζαΐρ (Κονγκό).
Αθλητισμός: Η Ερεσός διαθέτει ποδοσφαιρικό σωματείο με την ονομασία Αθλητικός Όμιλος Παπανικολής, όνομα που πήρε προς τιμήν του μπουρλοτιέρη Δημήτρη Παπανικολή. Επίσης στον οικισμό υπάρχει γήπεδο μπάσκετ και ιδιωτικό ποδοσφαιρικό γήπεδο 5Χ5. Κάθε χρόνο τον Αύγουστο, ο Δήμος και ο Πολιτιστικός Σύλλογος «Ο Θεόφραστος» διοργανώνουν διάφορες εκδηλώσεις. 
Το ποδοσφαιρικό τμήμα του Σωματείου ιδρύθηκε το 1979 από τους Χριστόφορο Ψωμά, Παύλο Θεοδωρίδη, Μιχάλη Καζάζη, Νίκο Τελωνιάτη και Μιχάλη Καραβασίλη. Μετά από πρόταση του Χριστόφορου Ψωμά, το όνομα επιλέχθηκε προς τιμήν του μπουρλοτιέρη Δημήτρη Παπανικολή, ο οποίος είχε δράσει κατά την επανάσταση του 1821 στον όρμο της Ερεσού, πυρπολώντας μια τουρκική Φρεγάτα. Έδρα της ομάδας τού Παπανικολή είναι το Δημοτικό Στάδιο Ερεσού, που ονομάζεται «Καραβογιάννειο» προς τιμήν του Καραβόγιαννου, πρωτοπαλίκαρου τού Παπανικολή. Ως χρώματα του εμβλήματος του Συλλόγου υιοθετήθηκαν το μπλε, που συμβολίζει τη θάλασσα, και το κόκκινο, που συμβολίζει τη φλόγα της δάδας τού Παπανικολή.

Η ΣΚΑΛΑ ΕΡΕΣΟΥ
Η Σκάλα Ερεσού είναι
Γεωγραφία: Η Σκάλα Ερεσού ή Γυαλός αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα παραθεριστικά μέρη της Λέσβου. Βρίσκεται σε απόσταση τεσσάρων χιλιομέτρων από το χωριό της Ερεσού και ενώνεται με αυτό μέσω του κεντρικού καταπράσινου δρόμου με τις μουριές, τα πλατάνια και τις συκιές που διασχίζει τον πανέμορφο κάμπο της Ερεσού. Η οργανωμένη παραλία της εκτείνεται σε απόσταση τριών χιλιομέτρων περίπου και έχει κερδίσει επανειλημμένα το Ευρωπαϊκό βραβείο της Γαλάζιας Σημαίας. Στην αριστερή πλευρά Νοτιοανατολικά βρίσκεται ο πευκόφυτος λόφος Μαστός (Οχυρό-Βίγλα) όπου βρισκόταν η Αρχαία Ακρόπολη, το μικρό λιμάνι με το εκκλησάκι της Παναγιούδας, στο κέντρο έχει αναπτυχθεί ένα παραθαλάσσιο θέρετρο, με εστιατόρια και καφετέριες με ξύλινες εξέδρες στην άμμο. Δεξιά στο δυτικό κομμάτι της παραλίας βρίσκεται το Αφεντέλη. 
Όλο το δυτικό άκρο της παραλίας από το τέλος του οικισμού και πέρα βρίσκεται εντός ζώνης Natura 2000. Στον βράχο ψηλά συναντά κανείς το εκκλησάκι του Προφήτη Ηλία. Στη δυτική πλευρά της παραλίας επίσης βρίσκεται ο Ψαροποταμός όπως ονομάζεται η εκβολή του χείμαρρου Χαλάντρα, ο οποίος και προστατεύεται ως μικρός νησιωτικός υγρότοπος.
Σημαντικοί συνοικισμοί της Σκάλας είναι τα Χλιαρά, Ψήνια, Κάμπος, Μονοχλάδια, Καπασσούλες, Σκορδαλός, Τρία Βουνάρια κ.α..
Το Συνοπαρτό: Κάθε χρόνο από τον Μάιο έως τον Οκτώβριο οι κάτοικοι της Ερεσού μετακομίζουν στον κάμπο και την Σκάλα. Η κίνηση αυτή στους ντόπιους λέγεται “συνοπαρτό”, από το ρήμα συνοπαίρνω το οποίο σημαίνει μαζεύω, συλλέγω.
Αρχαιολογικά ευρήματα: Στην περιοχή υπάρχει και αρχαιολογικό μουσείο από το 1962 με μοναδικά Αρχαϊκά, Κλασσικά και Ελληνιστικά ευρήματα. To 2001, με απόφαση της Κ’ ΕΚΠΑ, κρίθηκε αναγκαίο τα ευρήματα και διάφορα κτίσματα να μεταφερθούν στην Μυτιλήνη και να συντηρηθούν. Το μουσείο παρέμεινε κλειστό έως τον Σεπτέμβριο του 2011. Σήμερα λειτουργεί η Αρχαιολογική Συλλογή Ερεσού στο πρώην κτήριο του σχολείου της Σκάλας Ερεσού.
Στον ίδιο χώρο βρίσκεται και ο Ιερός τάφος και η σαρκοφάγος με τα λείψανα του Αγίου Ανδρέα του Ιεροσολυμίτη Αρχιεπισκόπου Κρήτης, ο οποίος κατά την επιστροφή του από την Κωνσταντινούπολη, το έτος 740 πέθανε μέσα στο πλοίο που έπλεε κοντά στα παράλια της Ερεσού
Ιστορία: Στην σημερινή τοποθεσία της Σκάλας Ερεσού τον 11ο με 9ο αιώνα, βρισκόταν η αρχαία πόλη της Ερεσού από αποίκους Αχαιούς ή ναυτικούς Αιολείς, το όνομά της το πήρε από τον Έρεσο γιο του μυθικού Βασιλιά Μάκαρου.
Η αρχαία πόλη εντοπίζεται στην Βορειοανατολική περιοχή και πίσω από την Βίγλα που σήμερα ονομάζεται ονομάζεται Ξώκαστρο. Τείχη σώζονται σήμερα σε διάφορα σημεία, πίσω από το Ιερό Ναό του Αγίου Ανδρέα, πίσω από την Βίγλα και καταλήγουν μέχρι την περιοχή της Μινάβρας. Στον λόφο της Βίγλας σώζεται μια προελληνική πύλη, μισοκατεστραμένοι πύργοι (Ενετικός και Τουρκικός). Στο κέντρο σώζεται και μια Ρωμαϊκή δεξαμενή. Στο λιμάνι της Σκάλας μπορεί κάποιος να διακρίνει ακόμη τις αρχαίες λιμενικές εγκαταστάσεις. Σύμφωνα με μαρτυρίες επιγραφών και συγγραφέων στην αρχαία πόλη υπήρχαν, Αρχαία Αγορά, Αρχαίο Στάδιο, Θέατρο, Πρυτανείο και Ναοί. Ανασκαφές δεν έχουν γίνει παρά μόνο σε δύο Παλαιοχριστιανικές Βασιλικές.
Η πόλη αποτέλεσε σπουδαίο εμπορικό και ναυτικό κέντρο και τα εκλεκτά προϊόντα της έφταναν μέχρι την Αίγυπτο.
Το 540 π.Χ. η Ερεσός κατακτήθηκε από τους Πέρσες.
Το 393 π.Χ. η Ερεσός επανέρχεται στην Αθηναϊκή Συμμαχία.
Το 387 π.Χ. η Ερεσός τάσσεται και πάλι με το μέρος των Σπαρτιατών.
Το 377 π.Χ. ενσωματώθηκε στη Δεύτερη Αθηναϊκή Συμμαχία.
Στα Ρωμαϊκά χρόνια η πόλη ακμάζει.
Το 740 μ.Χ. 4 Ιουλίου, ο Αρχιεπίσκοπος Κρήτης Άγιος Ανδρέας, επιστρέφοντας από την Κωνσταντινούπολη, αποβιβάζεται καταβεβλημένος στις ακτές της Ερεσού και μετά από λίγο πεθαίνει. Θάβεται στον χώρο της εκκλησίας της Αγίας Αναστασίας και εορτάζεται πλέον ως πολιούχος.
Το 741 μ.Χ. Τα λείψανα της Αγίας Ευφημίας βγαίνουν στην Ερεσό ριγμένα στη θάλασσα από τον φανατικό εικονομάχο Αυτοκράτορα Κωνσταντίνο Ε΄ τον Κοπρώνυμο. Οι Ερεσιώτες τα φυλούν με ευλάβεια και τιμές και με την αποκατάσταση των πραγμάτων και την αναστήλωση των εικόνων τα παραδίδουν πάλι στην Κωνσταντινούπολη.
Το 1335 μ.Χ. Επιδρομή Γενοβέζων υπό τον ηγεμόνα της Νέας Φώκαιας Domenico Cattaneo (Κατάνη), αποκρούεται σθεναρά από την Ερεσό. Ο αυτοκράτορας Ανδρόνικος ο Παλαιολόγος προσορμίζεται στην Ερεσό και επαινεί τους κατοίκους για την αντίστασή τους.
Τον 17^ο αιώνα η Ερεσός μεταφέρεται σε μεσόγεια θέση (εκεί που βρίσκεται τώρα) ανατολικά της παλιάς και σε απόσταση τεσσάρων χιλιομέτρων από την παραλία.
Το 1920 περίπου χτίζονται τα πρώτα σπίτια.
Το 1821 27 Μαΐου, Παρασκευή και ώρα 08:30, κατά την Τουρκοκρατία συνδέει το όνομα της με ένα μεγάλο γεγονός, Ο πλοίαρχος (μπουρλοτιέρης) Παπανικολής μαζί με δύο πυρπολικά, με καπετάνιους τον Καλαφάτη στο ένα και τον ίδιο στο άλλο, ξεκίνησαν για το παράτολμο εγχείρημα. Η προσπάθεια του Καλαφάτη να κολλήσει το πυρπολικό του στα πλευρά του πλοίου αποτυγχάνει. Ο Παπανικολής όμως κατορθώνει, παρά τα πυκνά πυρά των κανονιών και τις προσπάθειες των ναυτών του πλοίου, να προσκολλήσει το πυρπολικό του στην πλώρη του πλοίου. Οι φλόγες του γρήγορα μεταδόθηκαν στο τουρκικό πολεμικό. Έντρομοι οι Τούρκοι μπροστά στον κίνδυνο προσπαθούν με αλαλαγμούς, με
ύβρεις και υστερικές κραυγές να σωθούν. Ο πλοίαρχος Μπεκτάς Αρναούτ, στην προσπάθειά του να σωθεί πρώτος, αδιαφορώντας για το πλήρωμά του, δέχεται θανάσιμο πλήγμα από μαινόμενο Τούρκο. Τριάντα πέντε μόνο λεπτά της ώρας, σύμφωνα με τις ιστορικές πηγές, διήρκεσε ο επιθανάτιος ρόγχος του θαλάσσιου γίγαντα. Η φωτιά μεταδόθηκε στην πυριτιδαποθήκη. «Μια πύρινη στήλη υψώθηκε και συρίζουσα κατέπεσε σε σωρούς ερειπίων. Οι υγροί πρόποδες του αυτόπτη μάρτυρα, ενός μικρού νησιού στην είσοδο του λιμανιού της Ερεσού, δέχτηκαν τα συντρίμμια του θρυλικού «Φερμαντιγνεμέζ». Από τους 700 άνδρες του πληρώματος σώζονται περίπου 200. Οι υπόλοιποι καίγονται ή πνίγονται πηδώντας στη θάλασσα. Κατ’ άλλους οι Τουρκικές απώλειες ανέρχονται περίπου σε 1.100 άνδρες ενώ διασώθηκαν μόνο 8. Οι Τούρκοι των ακτών βλέποντας την καταστροφή του πολεμικού, φεύγουν στο εσωτερικό του νησιού, εγκαταλείποντας στη παραλία όλα τους τα εφόδια. Ο αντίκτυπος του ναυτικού κατορθώματος της Ερεσού εξαπλώθηκε προς όλες τις κατευθύνσεις. Σαν αντίποινα οι Τούρκοι καταφεύγουν σε σφαγές. Η σφαγή αυτή που θα μείνει στην ιστορία του νησιού σαν το Μεγάλο Τζουλούσι.
1821 μ.Χ. 1-6 Ιουνίου, εννέα περίπου ημέρες μετά την καταστροφή του δίκροτου στην Ερεσό, οι Τούρκοι επιστρέφουν και παίρνουν από το ναυάγιο ότι μπορεί να διασωθεί. Οι Ερεσιώτες κάτοικοι καταφεύγουν στα βουνά.
1824 μ.Χ. 24/25 Σεπτεμβρίου, νύχτα, γίνεται ναυμαχία στα νερά της Ερεσού μεταξύ του Ελληνικού και του Αιγυπτιακού στόλου με μεγάλες απώλειες του δευτέρου.Δρόμος προς την Σκάλα.

ΤΟ ΠΑΡΑΘΑΛΑΣΣΙΟ ΘΕΡΕΤΡΟ ΣΤΗ ΣΚΑΛΑ ΕΡΕΣΟΥ
Στο κέντρο έχει αναπτυχθεί ένα παραθαλάσσιο θέρετρο, με εστιατόρια και καφετέριες με ξύλινες εξέδρες στην άμμο.

ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΠΟΛΥΧΝΙΤΟΥ

Ο ΠΟΛΥΧΝΙΤΟΣ
Ο Πολυχνίτος είναι οικισμός της νήσου Λέσβου, Δημοτική Κοινότητα καθώς και Δημοτική Ενότητα καθώς του Δήμου Δυτικής Λέσβου, της Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, με πληθυσμό 1.721 κατοίκους. Το χωριό του Πολυχνίτου έχει κηρυχθεί σε προστατευόμενη περιοχή οικισμού.
Γεωγραφία: Ο Πολυχνίτος βρίσκεται στη νότια πλευρά της νήσου Λέσβου σε υψόμετρο 100 μέτρα. Απέχει περίπου 33 χιλιόμετρα νότια από την Καλλονή (έδρα του δήμου) και 43 χιλιόμετρα δυτικά από την Μυτιλήνη ενώ περιβάλλεται από χαμηλούς λόφους με πυκνή βλάστηση (κυρίως ελαιώνες). Ο εύφορος κάμπος που εκτείνεται προς τα Βασιλικά, έδινε στους κατοίκους πλουσιοπάροχα τα προς το ζην. .
Ιστορία: Σύμφωνα με τη λαϊκή παράδοση της περιοχής, η λέξη Πολιχνίτος προέρχεται από την ένωση των λέξεων «πολλά ίχνη», όπου ίχνος ερμηνεύεται ως οικισμός. Η συνένωση αυτή των οικισμών στη σημερινή θέση του Πολιχνίτου οφείλεται στις επιδρομές πειρατών κατά τον 14ο αιώνα, μια και η νέα τοποθεσία που επέλεξαν οι κάτοικοι των άλλοτε παραλιακών οικισμών, παρείχε την ασφάλεια μιας μη ορατής εγκατάστασης από τη θάλασσα, τόσο από τον κόλπο της Καλλονής, όσο και από την πλευρά του Αιγαίου Πελάγους. Άλλη παράδοση αναφέρει πως πήρε το όνομά του από τη λέξη «Πολίχνη» που σημαίνει μικρή πόλη.
Οικονομία: Οι κάτοικοι του Πολιχνίτου ασχολούνται ως επί το πλείστον με την αλιεία, τη γεωργία και την κτηνοτροφία. Το επίνειο του Πολιχνίτου, η Σκάλα Πολιχνίτου, βρίσκεται βορειοδυτικά σε απόσταση 4,2 χιλιομέτρων στον κόλπο της Καλλονής, όπου υπάρχει μεγάλο αλιευτικό καταφύγιο. Μία άλλη γνωστή για τους Λέσβιους παραθαλάσσια περιοχή είναι η Νυφίδα, κοντά στο στόμιο του κόλπου της Καλλονής.
Αξιοθέατα-Υποδομές: Χαρακτηριστικά σημεία του οικισμού είναι το πετρόχτιστο διδακτήριο του Δημοτικού Σχολείου με διπλή είσοδο στην πρόσοψή του, καθώς και οι χλωριονατριούχες υπέρθερμες ιαματικές πηγές Χριστιανού, στα βορειοανατολικά προς το Λισβόρι), οι οποίες μοιάζουν με κολυμβήθρες. Ακόμη είναι γνωστές οι αλυκές του, από τις οποίες και εξάγεται μέχρι και σήμερα αλάτι.

ΕΚΚΛΗΣΙΕΣ ΣΤΟΝ ΠΟΛΥΧΝΙΤΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΥΡΥΤΕΡΗ ΠΕΡΙΟΧΗ
Οι κυριότερες εκκλησίες και μονές στον οικισμό Πολυχνίτο Λέσβου και την ευρύτερη περιοχή περιλαμβάνουν τον κεντρικό Ιερό ναό του Αγίου Γεωργίου με το εντυπωσιακό καμπαναριό (φωτογραφία), την ιστορική Ιερά Μονή Δαμανδρίου (Κοιμήσεως Θεοτόκου), καθώς και τον Άγιο Νικόλαο στη Σκάλα Πολιχνίτου.
Στην χαρακτηριστική εντυπωσιακή φωτογραφία το χωριό Πολιχνίτος με το καμπαναριό του Αγίου Γεωργίου σε πρώτο πλάνο δίπλα στο ψηλό κυπαρίσσι και το χωριό στο βάθος.
Φωτ. από Βικιπαίδεια δημιουργός Νεκταρίαία Καρεκλά.

ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΠΕΤΡΑΣ

Η ΠΕΤΡΑ
Η Πέτρα είναι μεγάλο χωριό, Δημοτική Κοινότητα και Δημοτική Ενότητα του Δήμου Δυτικής Λέσβου, της Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου, στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, με πληθυσμό 1.112 κατοίκους.
Η Δημοτική Κοινότητα: Στην Δημοτική Κοινότητα Πέτρας εκτός από τον οικισμό Πέτρα, υπάγονται και οι οικισμοί Μιραδέλλια, Πετρί καθώς και η νησίδα Αγιος Γεώργιος, με τον συνολικό πληθυσμό της Κοινότητας να ανέρχεται σε 1.149 κατοίκους.
Γεωγραφία: Η Πέτρα βρίσκεται στα βόρεια παράλια της Λέσβου σε υψόμετρο 5 μέτρα, ενώ απέχει περίπου 17 χλμ. Βόρεια από την Καλλονή (έδρα του Δήμου Δυτικής Λέσβου) και 55 χλμ. Βορειοδυτικά από τη Μυτιλήνη.
Ιστορική εξέλιξη: Η Πέτρα αναφέρεται επίσημα ως κοινότητα το 1918 μετά την απελευθέρωση της Λέσβου, ενώ το 1994 έγινε έδρα του ομώνυμου Δήμου Πέτρας.
Οικονομία: Η οικονομία του οικισμού στηρίζεται κυρίως στον τουρισμό, καθώς πλήθη τουριστών συρρέουν κάθε καλοκαίρι στην Πέτρα για την όμορφη και μεγάλη παραλία της και τα αξιοθέατά της.
Εκπαίδευση-Υποδομές: Στην Πέτρα από πλευράς μαθητικής εκπαίδευσης υπάρχει Δημοτικό Σχολείο, Γυμνάσιο και Γενικό Λύκειο.
Προσωπικότητες-Πνευματική κίνηση: Η Πέτρα είχε αξιόλογη πνευματική κίνηση στη γενιά του 1930, στη λεγόμενη Λεσβιακή Άνοιξη, με τους Θρασύβουλο Σταύρου, Δημήτριο Σταύρου και τη σύζυγό του Τατιάνα, Ορέστη Κανέλλη, Τάκη Ελευθεριάδη και άλλους. Από την Πέτρα κατάγεται ο επίσκοπος Μηθύμνης (1831-1842) Ιάκωβος Β’ (Ιωάννης Παλαιολόγος), ο μεγάλος ευεργέτης Δημοσθένης Ραπτέλλης (1904-1970), η ζωγράφος Νίκη Ελευθεριάδη, η ψυχολόγος και συγγραφέας Ελευθερία (Λίμπυ) Τατά, μητέρα του σκηνοθέτη Νικολάι Αρσέλ.
Από την Πέτρα κατάγονται επίσης οι νομομαθείς Νεοκλής Καζάζης, Νικόλαος Ελευθεριάδης και ο δημοτικιστής Κίμων Μιχαηλίδης.
Αξιοθέατα: Κύριο αξιοθέατο του χωριού είναι ο Ιερός Ναός της Παναγίας Γλυκοφιλούσας, που δεσπόζει πάνω σ΄έναν βράχο (εξ’ ου και το όνομα Πέτρα) με τα 114 σκαλοπάτια του στο κέντρο του οικισμού. Βλ. πληροφορίες παρακάτω. Αξιοθέατα αποτελούν επίσης ο Ναός του Αγίου Νικολάου, το αρχοντικό της Βαλερτζίδαινας και το Πνευματικό Κέντρο–Πολύκεντρο Στέλιος Παυλής.

ΠΑΝΑΓΙΑ Η ΓΛΥΚΟΦΙΛΟΥΣΑ
Κύριο αξιοθέατο της Πέτρας είναι ο Ιερός Ναός της Παναγίας Γλυκοφιλούσας, που δεσπόζει πάνω σ΄έναν βράχο (εξ’ ου και το όνομα Πέτρα) με τα 114 σκαλοπάτια του στο κέντρο του οικισμού. Σύμφωνα με έναν τοπικό μύθο, η Παναγία έκανε το θαύμα της κατά την κατασκευή του ναού. Συγκεκριμένα, μια μέρα κατά την περάτωση του ιερού, ένας ντόπιος κάτοικος θέλησε να δροσίσει τους εργάτες στην σκαλωσιά και τους ανέβαζε νερό από τα αδιαμορφοποίητα ακόμα τότε σκαλοπάτια. Λίγο πριν πατήσει στο κεφαλόσκαλο, παραπάτησε και άρχισε να πέφτει στο κενό. Εκεί λοιπόν που όλοι είχαν παγώσει, αναμένοντας να ακούσουν τον επιθανάτιο ρόγχο του άτυχου ανθρώπου, αυτός ξεπρόβαλλε και πάλι στα σκαλοπάτια, κρατώντας τον δίσκο με τα ποτήρια του νερού, δίχως να έχει πάθει την ελάχιστη αμυχή.

Η ΣΤΥΨΗ ΛΕΣΒΟΥ
Η Στύψη είναι χωριό και Τοπική Κοινότητα της Δημοτικής Ενότητας Πέτρας, του Δήμου Δυτικής Λέσβου, της Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου, στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, με πληθυσμό 675 κατοίκους. Παλαιότερα το χωριό είχε φτάσει να αριθμεί έως και 2.126 κατοίκους σύμφωνα με την εθνική απογραφή του έτους 1920.
Γεωγραφικά στοιχεία: Αποτελεί ημιορεινό χωριό στο βόρειο μέρος του νησιού της Λέσβου, σε υψόμετρο περίπου 400 μέτρων, στο όρος Λεπέτυμνος. Απέχει περίπου 7 χλμ. από την Πέτρα και 14 χλμ από την Καλλονή.
Ονομασία: Η ονομασία του χωριού οφείλεται στην ορυκτή ουσία, στύψη ή στυπτηρία, που είναι το διπλό θειϊκό άλας αργιλίου και καλίου που αφθονεί στο υπέδαφος της περιοχής στα κατάντη του οικισμού. Η στυπτηρία, που είναι εξαιρετική αντιπυρική ουσία, χρησιμεύει στην επεξεργασία δερμάτων και στις βαφές και εξορύσσονταν από τα λατομεία του χωριού, μέχρι και την δεκαετία του 1970
Οικονομία: Σήμερα οι περισσότεροι κάτοικοι της Στύψης ασχολούνται κυρίως με την κτηνοτροφία, την καλλιέργεια της ελιάς και την παραγωγή ελαιολάδου. Επίσης υπάρχουν στο χωριό έμπειροι τεχνίτες της οικοδομής, της ξύλινης στέγης και εν γένει των ξύλινων κατασκευών, καθώς και παραδοσιακοί τεχνίτες – λαξευτές της πέτρας.
Συνεταιρισμοί: Εδώ στη Στύψη εδρεύει ο Ελαιουργικός Συνεταιρισμός Στύψης, που διαθέτει ένα από τα πιο σύγχρονα ελαιοτριβεία της Λέσβου και επεξεργάζεται και παράγει άριστης ποιότητας ελαιόλαδο, που το τυποποιεί για την εγχώρια και την ξένη αγορά. Από το 2000 λειτουργεί και ο Γυναικείος Αγροτοτουριστικός και Αγροτοβιοτεχνικός Συνεταιρισμός Στύψης – Υψηλομέτωπου, με βασικά προϊόντα τα παραδοσιακά γλυκά, ζυμαρικά και επίσης, χειροποίητα κεντήματα.
Αθλητικοί Σύλλογοι: Στη Στύψη εδρεύει και ο Αθλητικός Σύλλογος “Καραβαγγέλης” που ιδρύθηκε το 1978, καθώς επίσης και ο Ιππικός Σύλλογος Στύψης.
Εκκλησίες: Το γραφικό χωριό της Στύψης κοσμούν δύο ωραίες πετρόκτιστες εκκλησίες, η Κοίμηση της Θεοτόκου “Παναγιά” (1805), και η Αγία Τριάδα (1924) (φωτογραφία).
Πολιτισμός-Γιορτές: Η Στύψη γιορτάζει και έχει πανηγύρι κάθε χρόνο στις 23 Αυγούστου, στα “Εννιάμερα της Παναγίας”, πλήθος κόσμου ντόπιοι και τουρίστες συρρέουν στο χωριό και στην “Παναγιά”, ενώ ο Πολιτιστικός Σύλλογος Στύψης -συγκεντρώνει προσφορές- και αναλαμβάνει την παρασκευή και δωρεάν διανομή του παραδοσιακού “κισκέτς“, ένα παραδοσιακό φαγητό με βάση το κρέας και το σιτάρι.
Προσωπικότητες: Ο Μακεδονομάχος αγωνιστής Γερμανός Καραβαγγέλης, Μητροπολίτης Καστοριάς (1866), μεγάλη μορφή του Μακεδονικού Αγώνα •  Ο Πατριάρχης Βενιαμίν Ψωμάς, Οικουμενικός Πατριάρχης κατά την περίοδο 1936-1946 (1871) • Ο Νικόλαος Ι. Μουτάφης, καθηγητής ΕΜΠ στη Σχολή Πολιτικών Μηχανικών (1946) • Ο Γεώργιος Ι. Μαντάνης, καθηγητής Παν. Θεσσαλίας και εκλεγμένο μέλος της Διεθνούς Ακαδημίας Επιστήμης Ξύλου (1966) • Ο Ευστράτιος Χατζηδουκάκης, απόφοιτος Νομικής Σχολής Παν. Αθηνών και ανώτατο στέλεχος στη Νομική Υπηρεσία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (1951) • Ο Ευστράτιος Κομνηνάκης, διδάκτωρ πλαστικής χειρουργικής του ΕΚΠΑ και διευθυντής κλινικής στο Γενικό Νοσοκομείο Αθηνών “Θριάσιο” (1950) • Ο Νικόλαος Ι. Μουτάφης, καθιηγητής ΕΜΠ στη Σχολή Πολιτικών Μηχανικών (1946).
Επιπρόσθετα, ο Ελληνογερμανός πρωταθλητής Στέφεν Στράιχ (Steffen Streich), ποδηλάτης μεγάλων αποστάσεων που αγωνίζεται σε διεθνείς αγώνες με τα Ελληνικά χρώματα, ζει από το 2003 στη Στύψη με την οικογένειά του.

ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΜΗΘΥΜΝΑΣ

Η ΜΗΘΥΜΝΑ ή ΜΟΛΥΒΟΣ ΛΕΣΒΟΥ
Η Μήθυμνα, ή αλλιώς Μόλυβος, είναι χωριό, Δημοτική Κοινότητα και Δημοτική Ενότητα του Δήμου Δυτικής Λέσβου, της Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου, στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, με πληθυσμό 1.195 κατοίκους. Είναι ένας μεγάλος παραδοσιακός οικισμός εξαιρετικής ομορφιάς.
Γεωγραφία: Βρίσκεται στη βορειοδυτική ακτή του νησιού, 62 χλμ. βορειοδυτικά της Μυτιλήνης και αποτελεί έδρα του πρώην Δήμου Μήθυμνας, ενώ σήμερα ανήκει στον Δήμο Δυτικής Λέσβου. Είναι ;anw πολύ γραφικός οικισμός, στο βόρειο μυχό του ομώνυμου όρμου, πάνω από τον οποίο δεσπόζει το παλιό φρούριο. Έχει μικρό λιμάνι με κίνηση κυρίως αλιευτικών σκαφών και τουριστικών θαλαμηγών.
Ονομασία: Η πόλη στην αρχαιότητα ονομαζόταν Μήθυμνα, ενώ στα τέλη της Βυζαντινής περιόδου απέκτησε το όνομα Μόλυβος. Το αρχαίο της όνομα οφείλεται στη Μήθυμνα, κόρη του Μακαρέα και σύζυγο του Λεπετύμνου. Στη μακραίωνη πορεία της πόλης μέσα στον χρόνο χρησιμοποιήθηκαν και τα δύο ονόματα. Σήμερα ισχύουν και τα δύο. Το πρώτο όνομα, «Μήθυμνα», έχει προελληνική ρίζα – πελασγική και διατηρήθηκε σε όλη την αρχαιότητα, μέχρι το 1354 μ.Χ.. Ιστορικές πηγές, όπως νομίσματα – επιγραφές, αλλά και ιστορικές αναφορές (Θουκυδίδης: Μηθυμναίων χώρα) μας πληροφορούν ότι ο αιολικός τύπος του ονόματος ήταν «Μάθυμνα», αλλά από τα Ελληνιστικά χρόνια επικρατεί οριστικά ο αττικός τύπος «Μήθυμνα». Από τα χρόνια της κυριαρχίας της δυναστείας των Γατελούζων στο νησί, δηλαδή από το 1355 μ.Χ. επικρατεί το όνομα Μόλυβος.
Ιστορία (αρχαία χρόνια): Η Αρχαία Μήθυμνα, η θέση της οποίας εντοπίζεται στην ίδια θέση με τη σύγχρονη Μήθυμνα, ήταν αντίπαλη πόλη της Μυτιλήνης και όλων των υπολοίπων πόλεων της νήσου ως η μόνη Αττικίζουσα. Η Μήθυμνα ήταν η δεύτερη πόλη της Λέσβου που σύμφωνα με τον μύθο της ίδρυσης ταυτίζεται με την Μήθυμνα, κόρη του Μακαρέως της Ρόδου (οικιστή της Λέσβου) , που παντρεύτηκε τον τοπικό ομώνυμο ήρωα.
Ο Τρωϊκός πόλεμος: Κατά τον Τρωικό Πόλεμο, η Μήθυμνα, με απόφαση του αρχηγού των Πελασγών Πυλαίου, συμμάχησε με τους Τρώες. Όπως αναφέρει ο Όμηρος, έγινε στόχος επιδρομών των Αχαιών, που ήθελαν να αποκόψουν τους Τρώες από κάθε βοήθεια των συμμάχων τους. Σε μια απ’ αυτές τις επιδρομές, ο – κατά τον Όμηρο – θεόμορφος Αχιλλέας πολιόρκησε στενά τη Μήθυμνα, αλλά συνάντησε μεγάλη αντίσταση και η πολιορκία τραβούσε σε μάκρος. Τότε η βασιλοπούλα της Μήθυμνας Πεισιδίκη, παράφορα ερωτευμένη με το μυθικό ήρωα Αχιλλέα, που η φήμη του διέτρεχε από άκρη σε άκρη την Ελλάδα, τον βοήθησε αποφασιστικά να καταλάβει την πόλη. Η προδοσία της Πεισιδίκης προς την πατρίδα της δε βρήκε κατανόηση, έστω κι αν έγινε εξαιτίας ενός απελπισμένου έρωτα. Έτσι ο Αχιλλέας διέταξε να την εκτελέσουν με λιθοβολισμό. Στη συνέχεια εκτέλεσε στα τείχη της πόλης τους ήρωες Λάμπετο και Ικετάονα, που ήταν γιος του Λεπέτυμνου και της Μήθυμνας, καθώς και τον Τράμβυλο. Την κατάληψη της Μήθυμνας από τον Αχιλλέα ακολούθησε σε λίγο και η άλωση της Τροίας.».
Αρχαϊκή περίοδος: Δεν είναι γνωστά πολλά γεγονότα σχετικά με την πόλη της Μήθυμνας στην Αρχαϊκή περίοδο. Η ιστορία με τον Αρίωνα και το Δελφίνι στην οποία εμπλέκεται ο τύραννος της Κορίνθου Περίανδρος δείχνει ότι ήταν ακμάζουσα πόλη τον 7ο αιώνα π.Χ.. Ο Ηρόδοτος γράφει ότι κατέλαβε την Λεσβιακή πόλη Αρίσβη και απέκτησε πολλές εύφορες εκτάσεις γύρω από την περιοχή της Καλλονής. Ο τοπικός ιστορικός Μύρσιλος της Λέσβου γράφει ότι η Μήθυμνα ίδρυσε τον 3ο αιώνα π.Χ. την πόλη Άσσο που βρισκόταν στην απέναντι ακτή στην Μικρά Ασία. Σε αντίθεση με τον Μύρσιλο ένας άλλος τοπικός ιστορικός ο Ελλάνικος ο Λέσβιος έγραψε στα μέσα του 5ου αιώνα π.Χ., ότι ο Άσσος είναι Αιολική αποικία χωρίς να προσδιορίζει τον ιδρυτή της. Η μαρτυρία του Ελλάνικου υποδηλώνει ότι ο Μύρσιλος πιθανότατα είχε τοπικιστικές απόψεις σχετικά με την ίδρυση του Άσσου. Την εποχή που ξέσπασε ο Πελοποννησιακός Πόλεμος η Μήθυμνα βρέθηκε σε μακρόχρονη αντιπαλότητα με την πρωτεύουσα της Λέσβου Μυτιλήνη, στην εξέγερση της Μυτιλήνης απέναντι στην Αρχαία Αθήνα (428 π.Χ.) υποστήριξε τους Αθηναίους, ενώ οι άλλες πόλεις της Λέσβου συντάχθηκαν με την Μυτιλήνη.
Την επόμενη χρονιά που οι Αθηναίοι υπέταξαν την επανάσταση η Μήθυμνα ήταν η μόνη πόλη της Λέσβου που γλύτωσε από την κληρουχία. Από την επόμενη χρονιά (427 π.Χ.) η Μήθυμνα και η Χίος ήταν τα μοναδικά μέλη στην Συμμαχία της Δήλου που παρέμειναν αυτοδιοικούμενα και δεν πλήρωναν φόρο, αυτό τους έδινε προνόμια στην Αθηναϊκή αυτοκρατορία. Το καλοκαίρι του 412 π.Χ. την κατέλαβαν οι Σπαρτιάτες αλλά την ανακατέλαβαν σύντομα οι Αθηναίοι, ο Θουκυδίδης βεβαιώνει ότι οι κάτοικοι υποστήριζαν την Αθήνα στους πολέμους με την Σπάρτη. Την εποχή που μια ομάδα Μηθυμναίων που ήταν εξόριστοι στην Κύμη Αιολίδας στην Αιολίδα προσπάθησε να επιστρέψει στην πόλη με την βία αποκρούστηκε από τον τοπικό πληθυσμό. Ο Σπαρτιάτης ναύαρχος Καλλικρατίδας Καλλικρατίδας πολιόρκησε την Μήθυμνα το 406 π.Χ., αλλά ο τοπικός πληθυσμός παρέμεινε πιστός στην Αθηναϊκή φρουρά, μέχρι που προδόθηκε.
Το 389 π.Χ. ο Αθηναίος Θρασύβουλος φέρεται να ανακατέλαβε την πόλη, αφού νίκησε τον Σπαρτιάτη το Σπαρτιάτη αρμοστή Θυρίμαχο, οπότε η πόλη έγινε μέλος της Συμμαχίας. Οι γνώσεις μας για την ιστορία της Μηθύμνης τον 4ο αιώνα π.Χ. είναι περιορισμένες, αλλά η ύπαρξή της ως πόλης πιστοποιείται με χάλκινα και ασημένια νομίσματα. Ο τύραννος Κλεόμης έστειλε εξορία στα τέλη της δεκαετίας του 340 π.Χ. τους δημοκρατικούς και παρέμεινε στην εξουσία την επόμενη δεκαετία.
Ελληνιστικά χρόνια: Δεν γνωρίζουμε τι απέγινε ο Κλεόμης, πιθανότατα εξορίστηκε όταν κατέλαβαν το νησί οι στρατηγοί του Φιλίππου Β΄ Παρμενίων και Άτταλος ο Μακεδών (336 π.Χ.). Η πολιτική ιστορία τα επόμενα χρόνια είναι φτωχή σε πηγές αφού η Λέσβος άλλαξε χέρια πολλές φορές, την κατέλαβε ο Αλέξανδρος ο Μέγας και κατόπιν ο Πέρσης στρατηγός Μέμνων ο Ρόδιος (333 π.Χ.). Την επόμενη χρονιά (332 π.Χ.) ο στρατηγός του Μεγάλου Αλεξάνδρου Ηγέλοχος ανακατέλαβε την Μήθυμνα, τύραννος της πόλης ήταν τότε ο Αριστόνικος (332 π.Χ.). Δεν είναι γνωστό πότε ανέλαβε ο Αριστόνικος την τυραννία, το βέβαιο είναι ότι ο Μέγας Αλέξανδρος τον παρέδωσε (332 π.Χ.) στην νέα δημοκρατία της Μήθυμνας, δικάστηκε και θανατώθηκε με βασανιστήρια. Την εποχή του βασιλιά της Θράκης Λυσίμαχου η Μήθυμνα έκοψε ασημένια νομίσματα με το όνομα του, αυτό δείχνει ότι ήταν τμήμα του βασιλείου του. Στα τέλη της δεκαετίας του 250 π.Χ. η Μήθυμνα πέρασε ωστόσο υπό την εξουσία των Πτολεμαίων της Αιγύπτου. Την ίδια εποχή στην πόλη καθιερώθηκε μια γιορτή με το όνομα «Πτολεμαίς», αυτό επιβεβαιώνει ότι ήταν υπό την εξουσία των Πτολεμαίων. Η λατρεία του θεού των Αιγύπτων Σέραπις καθιερώθηκε στην Μήθυμνα από τους Πτολεμαίους, παρέμεινε στην λατρεία των κατοίκων για αιώνες.

ΤΟ ΚΑΣΤΡΟ ΤΗΣ ΜΗΘΥΜΝΑΣ
το κάστρο της Μήθυμνας είναι κτισμένο επάνω στα λείψανα της αρχαίας οχύρωσης, στην κορυφή του λόφου. Θεμελιώθηκε κατά τους Βυζαντινούς χρόνους, κατά μία εκδοχή τον 6ο αι. επί Αυτοκράτορα Ιουστινιανού Α΄, γνωστού για την οικοδομική του δραστηριότητα. Το 1128 κυριεύτηκε από τους Ενετούς και από το 1204 έως το 1261 ήταν υπό την κατοχή των Λατίνων της Κωνσταντινούπολης. Κατά μια άλλη άποψη, το κάστρο κτίστηκε μετά τα μέσα του 13ου αιώνα, με σκοπό να καταστεί δυνατή η αντιμετώπιση των Τούρκων και Φράγκων επιδρομέων. Πάντως, στα τέλη του 13ου αι. πέρασε στα χέρια των Καταλανών. Το 1373 ο Φραγκίσκος Α΄ Γατελούζος, νέος κυρίαρχος της νήσου, επέφερε ενισχύσεις και επισκευές στο κάστρο. Η σημερινή μορφή του κάστρου είναι αποτέλεσμα των εργασιών αυτών του 14ου αι. και των Οθωμανικών προσθηκών μετά το 1462.

Η ΣΥΚΑΜΝΙΑ ΛΕΣΒΟΥ
Η Συκαμνιά, Συκαμινέα ή Σκαμνιά είναι ημιορεινό χωριό και Δημοτική Κοινότητα της Δημοτικής Ενότητας Μήθυμνας του Δήμου Δυτικής Λέσβου, της Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου, στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, με πληθυσμό 158 κατοίκους.
Γεωγραφία: Βρίσκεται στο βορειοανατολικό άκρο του νησιού, σε υψόμετρο 300 μέτρα, στις βορειοανατολικές πλαγιές του όρους Λεπέτυμνος, 49 χλμ. βορειοδυτικά της Μυτιλήνης.
Η Δημοτική Κοινότητα Συκαμνιάς: Η Συκαμνιά μαζί με το επίνειό της Σκάλα Συκαμνιάς συγκροτούν την Δημοτική Ενότητα Συκαμνιάς με συνολικό πληθυσμό 371 κατοίκους.
Αρχιτεκτονική του χωριού: Είναι ένας γραφικός παραδοσιακός οικισμός. Τα σπίτια του χωριού είναι πετρόκτιστα. Ανάμεσα σε αυτά βρίσκεται η οικία του Μυριβήλη, η οποία όμως δεν είναι επισκέψιμη. Στο χωριό λειτουργεί λαογραφικό μουσείο το οποίο στεγάζεται στο πετρόκτιστο κτίριο του δημοτικού σχολείου. Στο μουσείο βρίσκεται και συλλογή με αντικείμενα του Μυριβήλη. Η εκκλησία του χωριού είναι η τρίκλιτη βασιλική της Αγίας Φωτεινής. Το χωριό περιβάλλεται από ελαιώνες, πεύκα και πλατάνια. Επίνειο του χωριού είναι η Σκάλα Συκαμνιάς βλ. παρακάτω), όπου βρίσκεται η εκκλησία της Παναγίας της Γοργόνας και η λεγόμενη μουριά του Μυριβήλη.
Προσωπικότητες: Στη Συκιαμιά γεννήθηκε ο λογοτέχνης Στρατής Μυριβήλης.
Φωτογραφία: Μαρία Φράγγου

Η ΣΚΑΛΑ ΣΥΚΑΜΝΙΑΣ
Η Σκάλα Συκαμιάς, Συκαμινέας ή Σκαμιάς είναι παραθαλάσσιος οικισμός της Δημοτικής Ενότητας Μήθυμνας του Δήμου Δυτικής Λέσβου, της Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου, στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, με πληθυσμό 158 κατοίκους.
Ονομασία: Το γραφικό χωριό πήρε το όνομά του από τις μουριές (ασκαμνιές) που υπάρχουν πολλές στη περιοχή. Η Σκάλα για το ότι είναι το επίνειο της Συκαμιάς, αφού αυτή η ονομασία συνηθίζεται να δίνεται συνήθως σε πολλά επίνεια
Γεωγραφικά στοιχεία: Η Σκάλα είναι επίνειο της Συκαμιάς και βρίσκεται στις βόρειες ακτές του νησιού. Η Σκάλα είναι κτισμένη σε υψόμετρο 5 μέτρα ενώ η Συκαμιά είναι κτισμένη ψηλότερα σε υψόμετρο έως και 300 μέτρα. Είναι ο βορειότερος οικισμός του νησιού, απέχει δε περίπου 2,5 χιλιόμετρα από την Συκαμιά και 51 χλμ. από την πρωτεύουσα του νησιού Μυτιλήνη. Μέχρι τις αρχές του 20ού αιώνα στην Σκάλα κατοικούσαν ψαράδες και μερικοί μουσουλμάνοι. Μετά την ανταλλαγή πληθυσμών το 1923 κοντά στη Σκάλα εγκαταστάθηκαν πρόσφυγες, δημιουργώντας τον Συνοικισμό της Συκαμιάς.
Περιγραφή: Η Σκάλα της Συκαμιάς, ένα ψαροχώρι μια στάλα μικρό, έχει τέτοια αύρα και φυσική ομορφιά, που αποτελεί ιδανικό προορισμό για όσους θέλουν ήσυχες, ξεκούραστες διακοπές κοντά στη φύση. Κι όποιος βρεθεί εκεί δύσκολα θα θέλει να φύγει.
Μέσα στον οικισμό βρίσκεται η πλατεία, η οποία περιβάλλεται από καταστήματα εστίασης. Σε αυτήν βρίσκεται μια μουριά μεγάλης ηλικίας η οποία είναι γνωστή ως η μουριά του Μυριβήλη, επειδή εκεί καθόταν ο Στράτης Μυριβήλης. Στην πλατεία βρισκόταν και ένας μεγάλος πλάτανος στις ρίζες του οποίου ανέβλυζε νερό. Ο κορμός του πλατάνου έσπασε από τον αέρα τον Ιούλιο του 2019.
Μπροστά από τον πλάτανο βρίσκεται παραλία, γνωστή ως Πλάτανος. Στην άλλη πλευρά του οικισμού βρίσκεται η παραλία Καγιά, με άμμο και μικρά βοτσαλάκια.
Παναγιά η Γοργόνα: Στο γραφικό λιμανάκι της Σκάλας Συκαμιάς δεσπόζει ένα κτήριο που έχει γίνει γνωστό σε όλη την Ελλάδα από τη λογοτεχνία. «Η Παναγιά η Γοργόνα». Το ξωκλήσι πάνω σε έναν βράχο μπροστά στο λιμανάκι με τα ψαροκάικα, τις τράτες και τα τρεχαντήρια, έδωσε το όνομά του στο τρίτο και τελευταίο μυθιστόρημα του Στράτη Μυριβήλη, του συγγραφέα από τη Λέσβο, που μεγάλωσε στη Συκαμιά. Το όνομά της το οφείλει σε μία λαϊκή αγιογραφία που υπήρχε εντός του ναού. Η Παναγία απεικονιζόταν με ουρά γοργόνας, δεν είναι γνωστό για ποιόν λόγο ο λαϊκός αγιογράφος επέλεξε τη συγκεκριμένη μορφή. Η εικόνα δεν υπάρχει πια, όλοι οι τοίχοι είναι ασβεστωμένοι.
Το βράχο αυτό τον λένε οι παλιοί «Της Παναγιάς τα ράχτα». Οπως λέει και πάλι ο Μυριβήλης, «…ανεβαίνεις στα ράχτα, γυρίζεις μια βόλτα τη ματιά ένα γύρο, στεριάς και πελάγου, και δακρύζει το μάτι σου. Ενα αναγάλλιασμα στάζει από τα δέντρα, αναβρύζει από τα καστανά και κόκκινα χώματα, από τις πέτρες και τα νερά»*. Αυτή είναι η αίσθηση που έχει κανείς στη Σκάλα: ότι οι έγνοιες και τα προβλήματα μπορούν να περιμένουν, δεν έχουν χώρο σε τούτη τη χαλάρωση και τη γαλήνη!
Οικονομία: Η οικονομία του χωριού βασίζεται στην αλιεία και στην καλλιέργεια ελιάς. Άλλα προϊόντα της περιοχής είναι τα αμυγδαλωτά, οι χάχλες (μορφή τραχανά σε σχήμα κούπας), ούζο, κεραμικά και ήδη λαϊκής τέχνης. Στην πλατεία της Σκάλας και στην παραλία της Καγιάς λειτουργούν ταβέρνες που ειδικεύονται στα θαλασσινά. Στη Σκάλα λειτουργούν δύο ξενοδοχεία και ενοικιαζόμενα δωμάτια.
Η Σκάλα Συκαμιάς διαθέτει αλιευτικό καταφύγιο.

ΛΕΣΒΟΣ ΕΚΘΕΣΗ ΕΙΚΟΝΩΝ

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ – ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ – ΒΑΣΕΙΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ

ΠΗΓΕΣ: Ιστορία της Ελλάδας, ιστορία της Ευρώπης, Βικιπαίδεια, ιστορικό αρχείο – παρακαταθήκη Θεόδωρου Ευαγγελούδη, ιστότοποι Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου, Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου και των Δήμων της, σχετικές ιστοσελίδες και Σελίδες στο διαδίκτυο, καθώς και άλλες πηγές τις οποίες αναγράφουμε στις επιμέρους αναφορές μας.
ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: Για όσους δημιουργούς φωτογραφιών έχουμε στοιχεία, αναγράφουμε το όνομά τους, για όσους δεν έχουμε στοιχεία, αναγράφουμε την πηγή προέλευσης.

ΤΟ ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΜΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΛΕΣΒΟΥ ΕΙΝΑΙ ΣΕ ΕΞΕΛΙΞΗ