Η ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΛΕΣΒΟΥ

“Ενα πλατανόφυλλο καταμεσής του πελάγους” Οδυσσέας Ελύτης
(υμνώντας το φως και την αρμονία του τοπίου της Λέσβου)

Η ΠΟΛΥΤΙΜΗ ΣΥΝΕΙΣΦΟΡΑ ΤΩΝ ΜΕΣΩΝ ΜΑΖΙΚΗΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΛΕΣΒΟΥ ΣΤΙΣ ΤΟΠΙΚΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΕΣ

Στο τρίτο σε μέγεθος νησί της Ελλάδας στο οποίο κατοικούν περίπου 85.000 μόνιμοι κάτοικοι, τα τοπικά Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης όπως και στην υπόλοιπη Ελλάδα (Περιφερειακά site, εφημερίδες, ραδιόφωνα και περιοδικά), διαδραματίζουν έναν εξαιρετικά κρίσιμο ρόλο στην ενημέρωση των πολιτών, προσφέροντας μια εναλλακτική και συχνά πιο άμεση πηγή πληροφοριών και ειδήσεων, σε σχέση με τα κεντρικά Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης.
Η πολυτιμότητα της συνεισφοράς τους έγκειται στα εξής σημεία: α) Αμεσότητα και Τοπική Εξειδίκευη, αφού καλύπτουν ειδήσεις που ίσως δεν φτάνουν ποτέ στα κεντρικά δελτία, όπως θέματα υποδομών, τοπικής αυτοδιοίκησης, εκδηλώσεων πολιτισμού, εκπαιδευτικών και κοινωνικών ζητημάτων της περιφέρειας β) Διατήρηση της Τοπικής Ταυτότητας αφού τα τοπικά Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης της Λέσβου αναδεικνύουν την πολιτιστική κληρονομιά και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της κάθε περιοχής, ενισχύοντας παράλληλα και την κοινωνική συνοχή, η οποία ιδιαίτερα στη σύγχρονη εποχή αποτελεί κρίσιμο στοιχείο για την ευημερία των τοπικών κοινωνιών γ) Στο τομέα του πολιτισμού και της παράδοσης η προσφορά τους είναι ιδιαίτερα σημαντική, αφού είναι αυτά τα ΜΜΕ που διαρκώς και αφιλοκερδώς ως χορηγοί επικοινωνίας συμβάλλουν στην προβολή των πολιτιστικών εκδηλώσεων του νησιού, που αδιάκοπα πραγματοποιύνται δ) Οι πολίτες εμπιστεύονται τα Περιφερειακά Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης της Λέσβου αφού όλο και περισσότεροι επιλέγουν τα Περιφερειακά sites, εφημερίδες, περιοδικά και social media, για πιο έγκυρη και άμεση τοπική πληροφόρηση.
Παραμένουν η φωνή των Τοπικών Κοινωνιών: Παρά τις δυσκολίες, όπως είναι η περιορισμένη χρηματοδότηση, τα Τοπικά Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης της Λέσβου, παραμένουν η “φωνή” των τοπικών κοινωνιών και ολόκληρου του νησιού!

ΛΕΣΒΟΣ → ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΔΟΣΗ

Στη Λέσβο ο πολιτισμός του νησιού είναι ταυτισμένος τόσο με την αρχαία, όσο και με τη νεότερη ιστορία της. Σε όλη την επικράτεια του νησιού αλλά και εκτός αυτής, δραστηροποιούνται πολλοί Πολιτιστικοί – Μορφωτικοί Σύλλογοι και άλλες πολιτιστικές Συλλογικότητες, που διατηρούν, διαφυλάσσουν και μεταδίδουν την παράδοση και τον πολιτισμό του τόπου στις νεότερες γενιές, εστιάζοντας και στις μικρασιατικές ρίζες, τις τέχνες και τη λαογραφία, ενώ συμβάλλουν και στη κοινωνική συνοχή.
Υποστηριζόμενοι τόσο από την Τοπική Αυτοδιοίκηση όσο και από ευγενείς Χορηγούς αλλά και τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης (χορηγοί επικοινωνίας), αφενός καταφέρνουν να εκπληρώνουν τους ανιδιοτελείς σκοπούς τους, αφετέρου δε συμβάλλουν και στη συνοχή των τοπικών κοινωνιών. Οι Σύλλογοι του νησιού, σε συνεργασία με τους Δήμους της Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου, διοργανώνουν σημαντικές εκδηλώσεις, χορευτικά δρώμενα και εκθέσεις, συμβάλλοντας ενεργά στην πολιτιστική ταυτότητα του νησιού.

ΛΕΣΒΟΣ → ΤΟ ΝΗΣΙ ΤΗΣ ΣΑΠΦΟΥΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΛΥΤΗ

Η Λέσβος είναι Ελληνικό νησί στο Βορειοανατολικό Αιγαίο. Είναι το τρίτο σε μέγεθος νησί της Ελλάδας μετά την Κρήτη και την Εύβοια, με έκταση 1.636 τ. χλμ. και ακτογραμμή 459 χλμ.. Έχει πληθυσμό 83.755 κατοίκους. Διοικητικά ανήκει στην Περιφερειακή Ενότητα Λέσβου της Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου. Βρίσκεται απέναντι από τις Tουρκικές ακτές. Είναι εύφορο νησί, κατάφυτο από πευκώνες και ελαιώνες, με έντονες εναλλαγές των τοπίων. Περίπου 11.000.000 ελαιόδενδρα φύονται στη Λέσβο, δημιουργώντας έναν συνεχή, μεγάλο ελαιώνα. Έχει δύο κόλπους από τους οποίους ο μεγαλύτερος είναι ο κόλπος της Καλλονής, φημισμένος για τη σαρδέλα της, και ο μικρότερος είναι ο γραφικός απερίγραπτης ομορφιάς κόλπος της Γέρας.

ΛΕΣΒΟΣ → Η ΠΑΤΡΙΔΑ ΤΟΥ ΟΥΖΟΥ

Η νήσος Λέσβος έχει καταγραφεί σαν η πατρίδα του ούζου και του σαπουνιού. Ιδιαίτερα το Πλωμάρι, ένα λιμάνι με δυναμική τουριστική κίνηση που ξεχωρίζει για την αρχιτεκτονική και τη ρυμοτομία του, καθώς και για το πλήθος των παλιών βιομηχανικών του κτιρίων (ελαιοτριβείων, σαπωνοποιείων, ταρσανάδων κ.τ.λ.), καλύπτει περίπου το 50% των Ελληνικών εξαγωγών.
Η παραγωγή του φημισμένου Ούζου Πλωμαρίου, γινόταν αρχικά στο Πλωμάρι σε μικρά τοπικά αποστακτήρια, (που τα αποκαλούσαν «ρακαριά»). Μετά τα τέλη του 19ου αιώνα αναπτύχθηκαν ιδιαίτερα οι ποτοποιίες, όπως και οι σαπωνοποιίες και αναδείχτηκαν σε σημαντικές βιοτεχνίες με αξιόλογη παραγωγή προς εξαγωγή, δίνοντας ώθηση στον πρωτογενή τομέα του νησιού της Λέσβου γενικότερα.
Στο Πλωμάρι Λέσβου λειτουργούν σήμερα τέσσερις ποτοποιίες που παράγουν το φημισμένο, μυρωδάτο και γλυκόπιοτο Πλωμαρίτικο ούζο! Ενα εξαιρετικό ντόπιο Ελληνικό προϊόν, Προστατευόνης Γεωγραφικής Ενδειξης.
Στην Πλαγιά Λέσβου το ΟΥΖΟ ΜΑΤΑΡΕΛΛΗ με γλυκάνισο Βιολογικής Γεωργίας που καλλιεργεί η εταιρεία σε δικά της κτήματα στο Λισβόρι Καλλονής, καθώς και με φυσικό μέλι αποκλειστικά από τη Λέσβο, το καθιστούν ένα ούζο που ξεχωρίζει όχι μόνο για το άρωμά και τη γεύση του, αλλά και για την ιστορία που κουβαλάει! Κάθε σταγόνα του είναι μια υπενθύμιση ότι όταν η φύση και η παράδοση συναντιούνται η το αποτέλεσμα μπορεί να είναι τόσο σύγχρονο που εντυπωσιάζει!
Μάθετε περισσότερα για το Ούζο της Λέσβου στις Ενότητα: Δημοτική Ενότητα Πλωμαρίου.

ΜΟΥΣΕΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΑΠΟΛΙΘΩΜΕΝΟΥ ΔΑΣΟΥΣ ΛΕΣΒΟΥ!
Ένα μνημείο της φύσης που δημιουργήθηκε πριν 20 εκατ. χρόνια!

Το Απολιθωμένο δάσος της Λέσβου είναι ένα από τα δύο μεγαλύτερα απολιθωμένα δάση στον κόσμο (το άλλο είναι το Εθνικό Πάρκο Απολιθωμένου Δάσους στην Αριζόνα). Απολιθωμένοι κορμοί βρίσκονται διάσπαρτοι σε μία έκταση 150 τ. χλμ. που περικλείεται από τους οικισμούς Σίγρι, Ερεσός και Άντισσα στη δυτική Λέσβο. Μεμονωμένα απολιθώματα βρίσκονται και σε πολλά άλλα μέρη του νησιού, συμπεριλαμβανομένων των χωριών Μόλυβος, Πολιχνίτος, Πλωμάρι και Άκρασι.
Ο σχηματισμός του απολιθωμένου δάσους σχετίζεται με την έντονη ηφαιστειακή δραστηριότητα που έλαβε χώρα στη Λέσβο κατά το τέλος του Ολιγοκαίνου μέχρι το μέσο Μειόκαινο, περίπου πριν 20 εκατομμύρια χρόνια. Το Απολιθωμένο Δάσος Λέσβου διαχειρίζεται το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Λέσβου που έχει έδρα μέσα στο δάσος, στο Σίγρι.
Τόσο το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας όσο και το Απολιθωμένο Δάσος Λέσβου, είναι επισκέψιμα σε άτομα, ομάδες και σχολεία, ενώ μέσα σε αυτό λαμβάνουν χώρα αημαντικές εκπαιδευτικές δραστηριότητες. Μάθετε περισσότερα στην ενότητα Δημοτική Ενότητα Ερεσού-Αντίσσης.

ΧΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΕΙΣ ΤΗΣ ΛΕΣΒΟΥ

Εκτός από την πρωτεύουσα Μυτιλήνη, πλήθος γραφικών οικισμών στολίζουν το νησί της Λέσβου, και συγκροτούν τους δύο Δήμους Μυτιλήνης και Δυτικής Λέσβου με 13 Δημοτικές Ενότητες και δεκάδες γραφικούς οικισμούς που αξίζει να τους γνωρίσετε. Στο αφιέρωμά μας αυτό οι οικισμοί παρουσιάζονται ανά Δήμο, Δημοτική Ενότητα και Τοπική Κοινότητα, στόχος μας δε είναι για την κάθε γεωγραφική και διοικητική οντότητα, αλλά και για τον καθένα οικισμό ξεχωριστά, να υπάρχει μία περιγραφή και μία τουλάχιστον εικόνα.

ΔΗΜΟΣ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ | ΟΙΚΙΣΜΟΙ

• η ΜΥΤΙΛΗΝΗ πανέμορφη ιστορική πόλη, έδρα του Δήμου Μυτιλήνης, πρωτεύουσα της Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου, καθώς και πρωτεύουσα του νησιού και της Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου.
• η Αγία Μαρίνα βρίσκεται 6 χλμ. νότια της Μυτιλήνης δίπλα στο αεροδρόμιο του νησιού και είναι χαρακτηρισμένη ως αγροτικός ημιορεινός παραδοσιακός οικισμός.
• η Αγιάσος γραφική κωμόπολη που διατηρεί αναλλοίωτα στοιχεία παραδοσιακής αρχιτεκτονικής.
• το ΠΛΩΜΑΡΙ είναι κωμόπολη, Κοινότητα και Δημοτική Ενότητα του Δήμου Μυτιλήνης, στη Λέσβο, με πληθυσμό 2.756 κατοίκους. Εκτός από τo Πλωμάρι στην Κοινότητα Πλωμαρίου υπάγονται και οι οικισμοί Αγιος Ισίδωρος, Ανω Χωριό, Κάτω Χωριό, Κουρνέλα και Μέσουνα, με τον συνολικό της πληθυσμό να ανέρχεται σε 2.942 κατοίκους. Το Πλωμάρι βρίσκεται στα νότια παράλια του νησιού σε υψόμετρο 20 μέτρων και θεωρείται παραδοσιακός οικισμός. Απέχει περίπου 39 χιλμ. νοτιοδυτικά από την Μυτιλήνη. Χτίστηκε στη σημερινή του θέση γύρω στο 1842, όταν εξέλιπε ο φόβος των πειρατών. Η παλαιά του ονομασία ήταν Ποταμός, λόγω του χειμάρρου Σεδούντα που το διασχίζει.
Η νήσος Λέσβος έχει καταγραφεί σαν η πατρίδα του Ούζου και του σαπουνιού. Ιδιαίτερα το Πλωμάρι, ένα λιμάνι με δυναμική τουριστική κίνηση που ξεχωρίζει για την αρχιτεκτονική και τη ρυμοτομία του, καθώς και για το πλήθος των παλιών βιομηχανικών του κτιρίων (ελαιοτριβείων, αποστακτηρίων, σαπωνοποιείων, ταρσανάδων κ.τ.λ.), είναι ταυτισμένο με την ιστορία του ποιοτικού Ούζου, καλύπτει δε περίπου το 50% των Ελληνικών εξαγωγών.

• ο Άγιος Ισίδωρος είναι παράλιος οικισμός της Κοινότητας Πλωμαρίου, του Δήμου Μυτιλήνης, ο οποίος βρίσκεται δίπλα στο Πλωμάρι (1,5 χλμ.), και απέχει 38 χλμ. νοτιοδυτικά της Μυτιλήνης.
• το Ανω Χωριό είναι οικισμός της Δημοτικής Κοινότητας Πλωμαρίου του Δήμου Μυτιλήνης στη Λέσβο και βρίσκεται στις νότιες κλιτύς του Ολύμπου, βόρεια του Πλωμαρίου σε υψόμετρο 410 μέτρα. Απέχει 42 χλμ. περίπου νοτιοδυτικά της Μυτιλήνης (μέσω της επαρχιακής οδού Αγιάσου-Πλωμαρίου).
• το Κάτω Χωριό είναι οικισμός της Δημοτικής Κοινότητας Πλωμαρίου του Δήμου Μυτιλήνης στη Λέσβο και βρίσκεται στο νοτιοδυτικό τμήμα της Λέσβου και κοντά στα παράλια του Αιγαίου Πελάγους, σε υψόμετρο 170 μέτρα. Απέχει 42 χλμ. περίπου νοτιοδυτικά της Μυτιλήνης και 3 χιλιόμετρα δυτικά-βορειοδυτικά από το Πλωμάρι.
• η Κουρνέλα είναι οικισμός της Δημοτικής Κοινότητας Πλωμαρίου του Δήμου Μυτιλήνης στη Λέσβο και βρίσκεται στο νότιο άκρο της νήσου, στους νοτιοδυτικούς πρόποδες του Ολύμπου, σε υψόμετρο 380 μέτρα. Απέχει περίπου 50 χλμ. δυτικά-νοτιοδυτικά από τη Μυτιλήνη και 9 χλμ. βορειοδυτικά από το Πλωμάρι. Ως οικισμός αναφέρεται επίσημα, μετά την απελευθέρωση της Λέσβου το 1918, όταν προσαρτήθηκε στην τότε Κοινοτητα Παλαιοχωρίου.
• η Μέσουνα είναι χωριό της Δημοτικής Κοινότητας Πλωμαρίου του Δήμου Μυτιλήνης, στη Λέσβο, και βρίσκεται προς το νοτιοδυτικό τμήμα της Λέσβου, στους νότιους πρόποδες του Ολύμπου, σε υψόμετρο 370 μέτρα, ενώ απέχει περίπου 31 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά της Μυτιλήνης και 8 χιλιόμετρα βόρεια-βορειοανατολικά. από το Πλωμάρι.
• το Ακράσι είναι χωριό του Δήμου Μυτιλήνης με μεγάλη προσφορά διαχρονικά στην τοπική ιστορία. Στην κεντρική του πλατεία βρίσκεται ο περίφημος “Πλάτανος” ο οποίος αριθμεί πάνω από 150 χρόνια ζωής. Τη περίοδο του καλοκαιριού λαμβάνουν χώρα στο χωριό πολλές πολιτιστικές παραδοσιακές εκδηλώσεις εκ των οποίων η σημαντικότερη είναι “Η Γιορτή Του Τραχανά”.
• η Δρότα ή Δρώτα, είναι πολύ μικρός οικισμός της Τοπικής Κοινότητας Ακρασίου στο Πλωμάρι του Δήμου Μυτιλήνης στο Πλωμάρι ο οποίος βρίσκεται στο νοτιοδυτικό τμήμα της Λέσβου, ενώ απέχει περίπου 44 χλμ. νοτιοδυτικά της Μυτιλήνης και 19 χλμ. βορειοδυτικά από το Πλωμάρι.
• η Παραλία Δρότας ή Δρώτας, είναι πανέμορφος οικισμός της Κοινότητας Ακρασίου του οποίου είναι επίνειο. Εδώ στην πανέμορφη αυτή παραλία, από το έτος 2017 λειτουργεί η ΤΑΒΕΡΝΑ-ΕΣΤΙΑΤΟΡΙΟ “ΔΡΩΤΑ” υπό την διεύθυνση της κ. Ξενιτέλη Μαρίας. Το μικρό αυτό τουριστικό συγκρότημα, είναι μια φιλόξενη οικογενειακή επιχείρηση που φτιάχνει σπιτικά φαγητά, προσφέρει φρέσκα ψάρια, ούζο Λέσβου, ενώ διαθέτει και δωμάτια για την διαμονή σας. Πραγματοποιούνται επίσης και μουσικές βραδιές με ζωντανή μουσική και ιδιαίτερα για τον Δεκαπενταύγουστο θα πρέπει να κλείσετε πολύ νωρίτερα. Η ΔΡΩΤΑ ανοίγει κάθε χρόνο στα μέσα του Ιουνίου και κλείνει περίπου στα μέσα Σεπτεμβρίου. Σε κάθε περίπτωση η διαμονή στη γραφική ΔΡΩΤΑ, θα σας μείνει αξέχαστη!

ΣΤΗΡΙΖΟΥΜΕ ΤΙΣ ΜΙΚΡΕΣ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ, ΣΤΗΡΙΖΟΥΜΕ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ!

• το Αμπελικό είναι ημιορεινό χωριό και Τοπική Κοινότητα της Δημοτικής Ενότητας Πλωμαρίου, του Δήμου Μυτιλήνης και βρίσκεται στις νοτιοδυτικές κλιτύς του βουνού Όλυμπος, νοτιοδυτικά της Αγιάσου και σε υψόμετρο 370 μέτρα. απέχει 34 χλμ. περίπου νοτιοδυτικά της Μυτιλήνης. Η Τοπική Κοινότητα Αμπελικού είναι χαρακτηρισμένη ως αγροτικός ημιορεινός οικισμός.
Στην παρακάτω εικόνα το γραφικό χωριό Αμπελικό της Νήσου Λέσβου.

• το Μεγαλοχώρι είναι ένα ορεινό παραδοσιακό χωριό στη νότια Λέσβο χτισμένο σε υψ. 584 μέτρων. Ανήκει διοικητικά στη Δημοτική Ενότητα Πλωμαρίου του Δήμου Μυτιλήνης. Λόγω της πλούσιας βλάστησης και του έντονου ανάγλυφου της περιοχής, αποκαλείται συχνά η «Ελβετία της Λέσβου».
• οι Σπίδες είναι ημιορεινός πολύ μικρός οικισμός της Τοπικής Κοινότητας Παλαιοχωρίου, στη Δημοτική Ενότητα Πλωμαρίου, του Δήμου Μυτιλήνης που βρίσκονται στο νότιο τμήμα της Λέσβου, στις νότιες πλαγιές του Ολύμπου σε υψόμετρο 540 μέτρα.
• το Νεοχώρι είναι είναι ημιορεινό χωριό και Τοπική Κοινότητα της Δημοτικής Ενότητας Πλωμαρίου, του Δήμου Μυτιλήνης, που βρίσκεται στο νότιο τμήμα του νησιού της Λέσβου, σε υψόμετρο 326 μέτρα. Απέχει 56 χλμ. από την πρωτεύουσα του νησιού Μυτιλήνη και 15 χλμ. από το Πλωμάρι. Είναι χτισμένο πάνω σε έναν απότομο καταπράσινο λόφο κατάφυτο από ελιές και περιβόλια με πολλά νερά που αναβλύζουν από τα κατώγια και τις αυλές των σπιτιών.
• το Παλαιοχώρι είναι χωριό και Τοπική Κοινότητα της Δημοτικής Ενότητας Πλωμαρίου στον Δήμο Μυτιλήνης που βρίσκεται νότια του νησιού, στην ευρύτερη περιοχή του Πλωμαρίου, σε υψόμετρο 307 μέτρα και σε απόσταση 54 χλμ. από τη Μυτιλήνη. Είναι το πιο παλιό χωριό της περιοχής και μάλλον σε αυτό οφείλεται το όνομά του.
Στη φωτογραφία πανέμορφο τοπίο από την ευρύτερη περιοχή του Παλαιοχωρίου Πλωμαρίου Λέσβου.

• η Μελίντα είναι παραλιακός οικισμός της Τοπικής Κοινότητας Παλαιοχωρίου, της Δημοτικής Ενότητας Πλωμαρίου, του Δήμου Μυτιλήνης που βρίσκεται Κοντά στο Πλωμάρι και σε απόσταη 48 χλμ. νοτιοδυτικά της Μυτιλήνης. Πρόκειται για παραλία εξαιρετικού κάλλους, με κρυστάλινα νερά και τον μαγευτικό βράχο, δυτικά της παραλίας. Επίσης είναι ιδανική για ψάρεμα.
• το Ραχίδι είναι ημιορεινό μικρό χωριό της Τοπική Κοινότητας Παλαιοχωρίου, της Δημοτικής Ενότητας Πλωμαρίου, του Δήμου Μυτιλήνης που βρίσκεται στο νότιο τμήμα της Λέσβου, στις νοτιοανατολικές πλαγιές του Όλυμπου, σε υψόμετρο 520 μέτρα, ενώ απέχει περίπου 52 χλμ. δυτικά-νοτιοδυτικά της Μυτιλήνης και 13 χλμ. βορειοδυτικά από το Πλωμάρι.
• η Πλαγιά είναι χωριό της Τοπικής Κοινότητας Πλαγιάς, της Δημοτικής Ενότητας Πλωμαρίου του Δήμου Μυτιλήνης και βρίσκεται στο νότιο τμήμα της Λέσβου ανατολικά του Πλωμαρίου σε απόσταση περίπου 38 χλμ. νοτιοδυτικά της Μυτιλήνης.
• η Αγία Βαρβάρα είναι παράλιος οικισμός της Τοπικής Κοινότητας Πλαγιάς, στην περιοχή Πλωμαρίου του Δήμου Μυτιλήνης, στο νότιο τμήμα της Λέσβου και ανατολικά του Πλωμαρίου. Ενα από τα αξιοθέατα του χωριού είναι η γραφική παραλία του.
• η Ευαγγελίστρια είναι οικισμός της Τοπικής Κοινότητας Πλαγιάς, της Δημοτικής Ενότητας Πλωμαρίου στον Δήμο Μυτιλήνης και βρίσκεται νοτιοανατολικά του χωριού Πλάγια (έδρα της ομώνυμης Κοινότητας). Σημαντικό θρησκευτικό αξιοθέατο του χωριού είναι το Μοναστήρι Ευαγγελίστριας, το οποίο «βρίσκεται στον Πάτο (Οικισμός Ευαγγελίστριας) που είναι μια μικρή κοιλάδα.
• οι Μηλιές είναι ημιορεινός οικισμός της Τοπικής Κοινότητας Πλαγιάς, της Δημοτικής Ενότητας Πλωμαρίου του Δήμου Μυτιλήνης, της Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου, στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, με πληθυσμό 9 κατοίκους. Το χωριό είναι χτισμένο σε υψόμετρο 400 μέτρων,τα νότια του νησιού, 8 χλμ. βορειοανατολικά του Πλωμαρίου και 30 χλμ. νοτιοδυτικά της Μυτιλήνης.
• ο Τρύγονας είναι χωριό της Δημοτικής Ενότητας Πλωμαρίου του Δήμου Μυτιλήνης στη Λέσβο. Βρίσκεται στις πλαγιές του όρους Ολυμπος σε υψ. 80 μέτρων και απέχει 4 χλμ. από το Πλωμάρι και 34 χλμ. από την πρωτεύουσα Μυτιλήνη. Η εκκλησία του χωριού είναι αφιερωμένη στον Αγιο Αντώνιο και είναι ένα αξιοθέατο. Χτίστηκε επάνω στα ερείπια παλαιοτέρου ναού κατά το έτος 1890 σε ρυθμό τρίκλιτης Βασιλικής. Είναι ένας από τους μεγαλύτερους και ωραιότερους ναούς της νήσου Λέσβου.
• τα Κολυμβάτερα είναι ακατοίκητος οικισμός της Δημοτικής Ενότητας Πλωμαρίου, του Δήμου Μυτιλήνης και βρίσκονται προς το νοτιοδυτικό τμήμα της Λέσβου, στους νότιους πρόποδες του Όλυμπου, σε υψόμετρο 390 μέτρα, ενώ απέχουν περίπου 32 χλμ. νοτιοδυτικά της Μυτιλήνης και 11 χλμ. βορειοανατολικά από το Πλωμάρι.
• τα Αλυφαντά είναι χωριό και Τοπική Κοινότητα που βρίσκεται 3,5 χλμ. δυτικά της Μυτιλήνης και είναι χαρακτηρισμένη ως αγροτικός πεδινός οικισμός. Αξιοθέατα του χωριού είναι το Σπήλαιο Μαγαρά, ο ναός του Αγίου Γεωργίου και η εκκλησία της Αγίας Ειρήνης.
• το Αμπελικό ένα χωριό που σύμφωνα με την παράδοση έχει αλλάξει επτά φορές τοποθεσία και έχει 23 ξωκλήσια! Στους Ελληνιστικούς χρόνους το χωριό ονομαζόταν Βάκχειον, δηλαδή ήταν αφιερωμένο στο Διόνυσο, όπως μαρτυρείται και από ένα πήλινο σκεύος Ελληνιστικής περιόδου με αυτή την επιγραφή, που βρέθηκε μέσα στον οικισμό. Υπάγεται στη Δημοτική Ενότητα Πλωμαρίου.
• ο Ασώματος ένας οικισμός, με τα χαρακτηριστικά σπίτια, τα καλντερίμια και τα γραφικά καφενεία που υπάγεται στη Δημοτική Ενότητα Ευεργέτουλα, έχει δε χαρακτηριστεί παραδοσιακός οικισμός, Με αξιοθέατα όπως ο ναός των Ταξιαρχών Μιχαήλ και Γαβριήλ, με εκκλησιαστικό μουσείο στον περίβολό του, με το οίκημα της Καρήνης, το κτήριο του ελαιοτριβείου ιδιοκτησίας της Κοινότητας Ασωμάτου, και με εκκλησίες της Αγίας Παρασκευής και Ζωοδόχου Πηγής, αποτελεί πόλο έλξης πολλών επισκεπτών, όλες τις εποχές του χρόνου.
• ο Αφάλωνας βρίσκεται 8 χλμ. βορειοδυτικά της Μυτιλήνης, είναι χαρακτηρισμένος αγροτικός πεδινός οικισμός με αξιοθέατα τον ιερό ναό Κοιμήσεως της Θεοτόκου, το κτήριο του δημοτικού σχολείου που πρωτοαναφέρται από το 1840, το εκκλησάκι των Ταξιαρχών κ.α..
• το Ιππείο είναι κτισμένο σε μια από τις ευφορότερες πεδιάδες του νησιού γεμάτη από περιβόλια με ελιές, με κηπευτικά και κάθε λογής οπωροφόρα δέντρα. Ανήκει στη Δημοτική Ενότητα Ευεργέτουλα του Δήμου Μυτιλήνης και απέχει 16 χλμ. από τη Μυτιλήνη. Η εκκλησία του Αγίου Προκοπίου με το εντυπωσιακό καμπαναριό και το ρολοϊ δεσπόζει στο χωριό.
• το Κάτω Τρίτος είναι χωριό της Δημοτικής Ενότητας Ευεργέτουλα του Δήμου Μυτιλήνης και απέχει 16 χλμ. από την πόλη. Ο μικρός μονόχωρος βυζαντινός ναός (παλαιά Μονή Ταξιαρχών) που βρίσκεται στον λόφο πάνω από το χωριό αποτελεί αξιοθέαταο για τους επισκέπτες. Η ανέγερση του ναού τοποθετείται στους ύστερους Βυζαντινούς χρόνους.
• τα Κεραμεία αν και το νησί της Λέσβου συνεχώς ζούσε υπό την απειλή επιδρομέων, τα Κεραμειά βρισκόταν σε στρατηγική θέση στον Κόλπο Γέρας, με το κάστρο να υπερασπίζει τον κόσμο που κατοικούσε σε αυτό. Η εκκλησία του χωριού, αφιερωμένη στον Άγιο Γεώργιο και στον Άγιο Χαράλαμπο, χτίστηκε από τους πρόσφυγες πάνω σε ένα ορθογώνιο κτίριο με θολωτή στέγη, το οποίο σήμερα είναι εκκλησάκι αφιερωμένο στην Αγία Σοφία. Το όνομα του χωριού μαρτυρεί την ύπαρξη εργαστηρίων κεραμικών κατά τον Μεσαίωνα. Σύμφωνα με την παράδοση τα καμίνια που βρίσκονταν στο Ντίπι, είχαν τα πρατήρια των κεραμιδιών στα Κεραμεία.
• η Κώμη είναι ένα όμορφο χωριό που κάθε χρόνο τον μήνα Ιούλιο το Μορφωτικό Σωματείο «Η ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ» διοργανώνει σε συνεργασία με τον Δήμο Μυτιλήνης προς τιμή του Αγ. Χαραλάμπους στην πανέμορφη πευκόφυτη περιοχή του «Ταύρου», περιφερείας Κώμης και Πηγής, τριήμερες παραδοσιακές – πολιτιστικές και πανελλαδικά γνωστές εκδηλώσεις, που φέρουν την ονομασία «Το πανηγύρι στον Άγιο Χαράλαμπο» η «Το πανηγύρι του Ταύρου».
• Λάμπου Μύλοι ένα μικρό χωριό της νήσου Λέσβου με εξαιρετική θέα στον κόλπο της Γέρας και στον κάμπο. Απέχει 16 χιλιόμετρα από τη Μυτιλήνη.
• η ΛΟΥΤΡΟΠΟΛΗ ΘΕΡΜΗΣ αποτελεί Δημοτική Ενότητα του Δήμου Μυτιλήνης και περιοχή που έχει μακραίωνη ιστορία αφού αποτελεί προϊστορική τοποθεσία (Αρχαία Θερμή) και πήρε το όνομά της από τις θερμές πηγές που αναβλύζουν εκεί για αιώνες. Την περίοδο της Τουρκοκρατίας ονομαζόταν Σαρίλιτζα, λέξη που προέρχεται από το “σαρί”, (σημαίνει κίτρινο χρώμα) και “λίτζα”, (σημαίνει χλιαρό θεραπευτικό νερό, ιαματική πηγή).
• η Μονή Αγίου Ραφαήλ Λέσβου είναι γυναικεία μονή, η οποία ανεγέρθηκε προς τιμήν του Αγίου Ραφαήλ. Η Μονή Αγίου Ραφαήλ ή Mονή του Aγίων Pαφαήλ Nικολάου και Eιρήνης, βρίσκεται στο ανατολικό τμήμα της Λέσβου κοντά στην Λουτρόπολη Θερμής και απέχει 15 χιλιόμετρα βορειοδυτικά της Μυτιλήνης.
• οι Νέες Κυδωνιές είναι οικισμός της νήσου Λέσβου που υπάγεται στην Τοπική Κοινότητα της Δημοτικής Ενότητας Λουτροπόλεως Θερμής του Δήμου Μυτιλήνης. Η παλαιά ονομασία του χωριού ήταν Μπαλτζίκι. Κατά το έτος 1923 στο χωριό εγκαταστάθηκαν πρόσφυγες από το Αϊβαλί της Μικράς Ασίας. Η ονομασία “Νέες Κυδωνιές” επιλέχθηκε ως υπόμνηση της προέλευσης των περισσοτέρων από τους εποίκους που εγκαταστάθηκαν στο παλιό Μπαλτζίκι ως πρόσφυγες από την Περιφέρεια Κυδωνιών της Μικράς Ασίας.
• οι Ταξιάρχες Μυτιλήνης είναι οικισμός και Τοπική Κοινότητα της Δημοτικής Ενότητας Μυτιλήνης, του Δήμου Μυτιλήνης, της Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου. Απέχει από τη Μυτιλήνη περίπου 6 χιλιόμετρα νότια-νοτιοδυτικά. Το χωριό πήρε το όνομά του από την εκκλησία του Ταξιάρχη με το ιδιαίτερο ξυλόγλυπτο τέμπλο της και είναι γνωστό στην περιοχή για τις ταβέρνες του. Ο Ιερός Ναός των Ταξιαρχών αποτελεί θρησκευτικό αξιοθέατο και κέντρο αναφοράς της γύρω περιοχής. Άρχισε να χτίζεται το 1903 και τέλειωσε το 1958. (Σημαντική Σημείωση: Πρόκειται για τους Ταξιάρχες κοντά στη Μυτιλήνη (περιοχή της Γέρας/Ευρύτερης Μυτιλήνης και όχι για τον Μανταμάδο.)
• τα Λουτρά βρίσκονται νότια του νησιού και σε απόσταση 7 χλμ. περίπου από την πόλη της Μυτιλήνης. Σε απόσταση αναπνοής από το χωριό βρίσκονται οι δύο υπέροχες παραλίες Χαραμίδα και Άγιος Ερμογένης.
• το Μεγαλοχώρι όπως φανερώνει το όνομα του οικισμού κάποτε ήταν το μεγαλύτερο χωριό της γύρω περιοχής. Λόγω της πλούσιας βλάστησής του είναι γνωστό και ως η «Ελβετία της Λέσβου». Μετά τα πρώτα σπίτια, βρίσκεται η εκκλησία του Αγίου Ιωάννη με σκαλιστό τέμπλο (1795) και η πλακόστρωτη πλατεία με το πανύψηλο πλατάνι, τις καρυδιές και τα παραδοσιακά καφενεία., ενώ η άλλη μεγάλη εκκλησίας του χωριού που είναι αφιερωμένη στη Μεταμόρφωση της Σωτήρος με σκαλιστό επίσης τέμπλο. Στο κέντρο σχεδόν του χωριού υπάρχει το μνημείο του Σοφού Βενιαμίν του Λεσβίου, προς τιμήν του οποίου γίνονται κάθε χρόνο τα Βενιαμίνεια, τόσο στο Μεγαλοχώρι, όσο και στο Πλωμάρι στην Δημοτική Ενότητα του οποίου ανήκει.
• ο Μεσαγρός είναι ένα γραφικό χωριό της Λέσβου, χτισμένο αμφιθεατρικά σε ένα καταπράσινο περιβάλλον χαρίζοντας μαγευτική θέα προς τον κόλπο της Γέρας. Βρίσκεται στο νότιο μέρος της Λέσβου, 25 χλμ. περίπου δυτικά της πόλης της Μυτιλήνης. Απέχει μόλις 5 χλμ. από τη θάλασσα και είναι χτισμένο στους πρόποδες του όρους Πετροβουνίου σε υψόμετρο 175 μ., ανάμεσα σε αγρούς.
• τα Μιστεγνά βρίσκονται κοντά στα ανατολικά παράλια του νησιού και σε απόσταση 16 χλμ. βόρεια από την πόλη της Μυτιλήνης. Ενα χωριό κυριολεκτικά βουτηγμένο σε όμορφους ελαιώνες.
Χαρακτηριστικό της περιοχής είναι η κόκκινη πέτρα, η πέτρα Μυστεγνών, που κοσμεί αρκετές λιθόκτιστες κατασκευές σε αρκετά σπίτια των κατοίκων του νησιού.
• η Μόρια βρίσκεται σε απόσταση 7 χλμ. βορειοδυτικά της Μυτιλήνης, με πλούσια ιστορία από την αρχαιότητα (Ρωμαϊκό υδραγωγείο, αρχαίο λατομείο). Φημίζεται για τους ελαιώνες της, ενώ η ονομασία της πιθανόν προέρχεται από τη «Μορία Ελαία» των Αθηνών. Η Μόρια δοαθέτει αρκετά αξιοθέατα ιστορικώς σημαντικά, όπως, το υδραγωγείο, το αρχαίο λατομείο, τα πυργόσπιτα, ο ναός του Αγίου Βασιλείου (1769), το Γυμνάσιο Μόριας (1848), κ.α..
• ο Μυχός είαι μικρό χωριό της Δημοτικής Ενότητας Ευεργέτουλα του Δήμου Μυτιλήνης με κύριο με αξιοθέατο αναφοράς την εκκλησία του Αγίου Δημητρίου.
• το Νεοχώρι ή Μπουρός παλαιά ονομασία, βρίσκεται σε απόσταση 15 χιλιόμετρα βορειοδυτικά του Πλωμαρίου. Είναι χτισμένο σε απότομη καταπράσινη πλαγιά από ελιές και περιβόλια με πολλά νερά. 
• η Βαρειά είναι ένας όμορφος συνοικισμός του Δήμου Μυτιλήνης, όπου γεννήθηκε ο σπουδαίος
αυτοδίδακτος ζωγράφος και αγιογράφος Θεόφιλος Χατζημιχαήλ Κεφαλάς, κατά κόσμον Θεόφιλος, τα έργα του οποίου μετά θάνατον εκτέθηκαν προς τιμήν του στο Μουσείο Λούβρου του Παρισιού!
• η Πηγή είναι χωριό της Δημοτικής Ενότητας Λουτροπόλεως Θερμής (ιαματικά λουτρά) του Δήμου Μυτιλήνης, στη νήσο Λέσβο.
• η Συκούντα είναι ένα μικρό ιστορικό χωριό που κάποτε ήταν “δεύτερη χώρα” και σήμερα οι πέτρινες αυλές και τα λιθόστρωτα σοκάκια του, θυμίζουν πως η εξουσία κάποτε κατοίκησε εδώ. Υπάγεται στη Δημοτική Ενότητα Ευεργέτουλα του Δήμου Μυτιλήνης.
• ο Πλακάδος είναι χωριό και Τοπική Κοινότητα της Δημοτικής Ενότητας Γέρας, του Δήμου Μυτιλήνης, στη Λέσβο, χτισμένο πάνω σε έναν καταπράσινο λόφο και με ένα ποταμάκι να περνά δίπλα του. Ο Άγιος Βλάσης, η εκκλησία του γραφικού χωριού, χτίστηκε το 1840 και είναι ρυθμού τρίκλιτης βασιλικής. Στην Κοινότητα Πλακάδου υπάγεται και ο παραλιακός οικισμός Απιδιάς Λάκκος.
• ο Σκόπελος είναι ένα παραδοσιακό χωριό και Τοπική Κοινότητα της Δημοτικής Ενότητας Γέρας, του Δήμου Μυτιλήνης στη Λέσβο που βρίσκεται στα νότια του νησιού σε υψόμετρο 146 μέτρα. Ως Κοινότητα περιλαμβάνει και τους οικισμούς Καριώνας, Λαγκάδα, Λιγονάρι, Τάρτι, Τσάφι, Τσίλια και Φαρά. Αξιοθέατα του χωριού είναι η εκκλησία της Αγίας Μαγδαληνής με τις κατακόμβες της, η εντυπωσιακή βρύση στην κεντρική πλατεία φτιαγμένη από μπλε ντόπιο μάρμαρο στολισμένη με λευκά Κορινθιακά κιονόκρανα, η μεγάλη αίθουσα με την βιβλιοθήκη Kουντουρά κ.α..
• οι Πύργοι Θερμής βρίσκονται στα ανατολικά παράλια της Λέσβου σε απόσταση 10 χλμ. βόρεια-βορειοδυτικά από τη Μυτιλήνη, είναι δε γνωστοί για τους πύργους που υπάρχουν στην περιοχή τους και σε αυτούς οφείλουν την ονομασία τους. Διοικητικά υπάγονται στη Δημοτική Ενότητα Λουτροπόλεως Θερμής η οποία είνα ξακουστή για τις θερμές ιαματικές πηγές της.

ΔΗΜΟΣ ΔΥΤΙΚΗΣ ΛΕΣΒΟΥ | ΟΙΚΙΣΜΟΙ

• η ΚΑΛΛΟΝΗ αποτελεί Δημοτική Ενότητα έδρα του Δήμου Δυτικής Λέσβου και το δεύτερο μεγαλύτερο εμπορικό κέντρο του νησιού της Λέσβου μετά την Μυτιλήνη, από την οποία απέχει 40 χλμ.. Παρόλο τον μικρό σχετικά πληθυσμό της, η Καλλονή έχει την όψη μιας σύγχρονης μεγάλης και σημαντικής κωμόπολης ή ακόμα καλύτερα μιας μικρής πόλης, με αρκετά μεγάλη και έντονη εμπορική κίνηση, καθώς βρίσκεται στο κέντρο του νησιού, με τρία εμπορικά κέντρα και αρκετά καταστήματα ηλεκτρικών ειδών, εκθέσεις επίπλων, τρία μεγάλα supermarkets, αρκετά κομμωτήρια, καφετέριες κ.ά..

ΑΛΑΤΙ ΛΕΣΒΟΥ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΑΛΥΚΕΣ Α.Ε.

Κεντρική δραστηριότητα της εταιρείας ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΑΛΥΚΕΣ Α.Ε. είναι η παραγωγή θαλασσινού άλατος και η πώληση του πρωτογενούς άλατος. Με στόχο την αυτάρκεια της χώρας, η εταιρεία επεκτάθηκε σε διάφορους τομείς, συμπεριλαμβανομένης της ανάπτυξης νέων αλυκών και τον εκσυγχρονισμό των λειτουργιών τους. Η εταιρεία καθιστά την παρουσία της ισχυρή σε εγχώριο επίπεδο, με σημεία παραγωγής άλατος σε Μεσολόγγι, Κίτρος, Καλλονή, Πολιχνίτο, Αγγελοχώρι, Νέα Κεσσάνη και Μέση. Η εταιρεία αναλαμβάνει έναν καθοριστικό ρόλο στην εξασφάλιση της παραγωγής πρωτογενούς αλατιού στη χώρα, ενώ η δραστηριότητά της δεν περιορίζεται μόνο στην οικονομική ανάκαμψη των αλυκών, αλλά επιδιώκει τη βιώσιμη ανάπτυξη του τομέα, προωθώντας μια υπεύθυνη στάση προς το περιβάλλον και την κοινωνία, μέσω της ποικιλομορφίας των δραστηριοτήτων της και της χρήσης πρωτογενών πόρων. Η Εταιρεία σε εθνικό επίπεδο διοικείται από εννιαμελές Διοικητικό Συμβούλιο, και απασχολεί 4 άτομα ως κεντρικό διοικητικό προσωπικό καθώς και 19 εργαζόμενους επί τόπου στις αλυκές. Οι επιπλέον ανάγκες της κατά τη διάρκεια της αλατοσυγκομιδής καλύπτονται από έκτακτο προσωπικό, που συνολικά κυμαίνεται από 90 έως 120 άτομα.

• η Αγρα είναι ημιορεινό χωριό και Τοπική Κοινότητα της Δημοτικής Ενότητας Καλλονής, του Δήμου Δυτικής Λέσβου με πληθυσμό 807 κατοίκους. Στην Κοινότητα Άγρας ανήκουν και οι οικισμοί Άγιος Γεώργιος (νησίδα χωρίς μόνιμους κατοίκους) και Αποθήκες, με τον συνολικό της πληθυσμό να ανέρχεται σε 839 κατοίκους. Βρίσκεται στο δυτικό τμήμα της νήσου Λέσβου, δυτικά του κόλπου της Καλλονής, στις νότιες υπώρειες του υψώματος «Παλιόκαστρο, πάνω στην επαρχιακή οδό Καλλονής-Ερεσού σε μέσο υψόμετρο 360 μ.. Απέχει 66 χλμ. δυτικά-βορειοδυτικά της Μυτιλήνης.
• o Άγιος Γεώργιος ή Ερημονήσι είναι μια μικρή αλλά πολύ σημαντική νησίδα της Κοινότητας Άγρας Καλλονής του Δήμου Δυτικής Λέσβου, χωρίς μόνιμους κατοίκους. Από το έτος 1999 ο Αγιος Γεώργιος έχει κυρηχθεί αρχαιολογικός χώρος επειδή έχουν εντοπιστεί “Τάφοι Μυκηναϊκών χρόνων, τοίχοι και περίβολοι αρχαϊκών χρόνων, λείψανα παλαιότερου ναού, καθώς και αρχιτεκτονικά μέλη”. Το νησί πήρε το όνομά του από εκκλησάκι που είναι αφιερωμένο στον Άγιο Γεώργιο, κτισμένο επάνω σε ερείπια παλαιότερης Χριστιανικής εκκλησίας.
• οι Αποθήκες η Αποθήκα (για τους ντόπιους), είναι γραφικός οικισμός στην είσοδο του Κόλπου Καλλονής ο οποίος υπάγεται στην Τοπική Κοινότητα Αγρας Καλλονής. Ο οικισμός έχει πληθυσμό 32 κατοίκους και βρίσκεται στη νότια Λέσβο, στις νότιες απολήξεις του Προφήτη Ηλία και στις δυτικές ακτές της εισόδου του κόλπου Καλλονής (όρμος Αποθηκών), απέναντι από το νησάκι του Αγίου Γεωργίου σε υψόμετρο 10 μέτρα. Απέχει 61 χλμ. περίπου δυτικά της Μυτιλήνης. Ο οικισμός έχει πολλά αξιοθέατα όπως γραφικό αλιευτικό λιμανάκι, αρκετές παραλίες (αποθήκες, Μάκαρα, Βαθρακιά, Βαθύ Κρητήρι), εκκλησάκια κ.α.. Ενας εκπληκτικός τόπος που αξίζει να τον επισκεφτεί κανείς.
• η Ανεμότια είναι Τοπική Κοινότητα και χαρακτηρισμένη ως αγροτικός ημιορεινός οικισμός. Ενα γραφικό χωριό με μακρά παράδοση στην κατεργασία της πέτρας και φημισμένους πετράδες («καλφάδες»). Τα σπίτια είναι χτισμένα από πέτρα πελεκητή, στολισμένα με κιονόκρανα, αετώματα, σκεπασμένα με Bυζαντινά κεραμίδια. Αλλά και τα σοκάκια είναι στενά, ανηφορικά και στρωμένα με πέτρες. Το χωριό είναι γνωστό στη Λέσβο και για την παραγωγή εξαιρετικού κρασιού. Το ηφαιστειακής προέλευσης έδαφος φαίνεται να ευνοεί ιδιαίτερα την αμπελοκαλλιέργεια. Εδώ έχει την έδρα του ο Γυναικείος Αγροτικός Συνεταιρισμός Ανεμώτιας, που παρασκευάζει και διακινεί κρασί, ηδύποτα και γλυκά. Επίσης, στο χωριό και στο ελαιοτριβείο του, παράγεται υψηλής ποιότητας ελαιόλαδο. Εδώ εδρεύει και η ποδοσφαιρική ομάδα του Ατρομήτου Ανεμότιας.
• η Αρίσβη είναι πεδινό χωριό της κεντρικής Λέσβου που βρίσκεται κοντά στον κεντρικό μυχό του κόλπου της Καλλονής, δίπλα στην Καλλονή και στο ρέμα του Τσικνιά, σε υψόμετρο 10. Ο οικισμός απέχει 38 χλμ. περίπου βορειοδυτικά της Μυτιλήνης. Η Τοπική Κοινότητα Αρίσβης είναι χαρακτηρισμένη ως αγροτικός πεδινός οικισμός. Ο πληθυσμός του χωριού είναι 624 κάτοικοι.
• τα Δάφια είναι ένα όμορφο μικρό χωριό, Τοπική Κοινότητα της Δημοτικής Ενότητας Καλλονής στον Δήμο Δυτικής Λέσβου με πληθυσμό 23 κατοίκους. Βρίσκονται κοντά στη Καλλονή και σε απόσταση 46 χλμ. από την πρωτεύουσα Μυτιλήνη. Είναι Χτισμένα στους πρόποδες του βουνού Παρθένης, (πιθανόν να πήρε το όνομά του, από τη «Δάφνια Αρτέμιδα»), που λατρευόταν στην ευρύτερη περιοχή. Τα Δάφια κατοικούνται από τα Bυζαντινά χρόνια.
• το Κεράμι είναι μικρό γραφικό χωριό και Τοπική Κοινότητα της Δημοτικής Ενότητας Καλλονής της του Δήμου Δυτικής Λέσβου με πληθυσμό 547 κατοίκους. Το Κεράμι πήρε το όνομα του από το γεγονός ότι από την αρχαιότητα κατασκευάζονταν εκεί κεραμίδια και τεράστια πιθάρια που πολλά από αυτά βρίσκονται σήμερα σε πολλά σπίτια της Καλλονής. Ο οικισμός βρίσκεται στο δρόμο προς την Σκάλα Καλλονής κοντά στους οικισμούς Αριανά και Παπιανά. Στο χωριό παραμένουν αναλλοίωτα τα σημάδια του παρελθόντος κυρίως λόγω των εγκαταλελειμμένων σπιτιών, την υπεροχή των πέτρινων κτισμάτων, αλλά κυρίως λόγω του Ιερού Ναού του Αγίου Ιωάννου, ο οποίος σύμφωνα με την κτητορική επιγραφή, κτίστηκε το 1753. Είναι τοιχογραφημένος, με τις τοιχογραφίες να χρονολογούνται από τον 18ο αιώνα.
• η Σκάλα Καλλονής είναι ένας πανέμορφος παραθαλάσσιος οικισμός της Κοινότητας Κεραμίου στη Δημοτική Ενότητα Καλλονής του Δήμου Δυτικής Λέσβου, με πληθυσμό 463 κατοίκους. Είναι το επίνειο της Καλλονής και ένας οικισμός που έχει γνωρίσει αρκετά έντονα τον τουρισμό, έτσι ώστε να έχει γίνει ένας από τους πιό διάσημους τουριστικούς προορισμούς στο νησί της Λέσβου. Η μεγάλη παραλία της Σκάλας Καλλονής, βρίσκεται στον κόλπο της Καλλονής, στη δυτική ακτή του νησιού της Λέσβου. Βρίσκεται ανάμεσα στις εκβολές δύο ποταμών και το μήκος της παραλίας είναι περίπου 2 χιλιόμετρα. Η παραλία είναι αμμώδης και ο βυθός είναι πολύ ρηχός για μερικές δεκάδες μέτρα, οπότε αυτό το μέρος είναι ιδανικό για κολύμπι με παιδιά. Η παραλία βραβεύεται με τη Γαλάζια Σημαία και έχει μεγάλη ανάπτυξη ξενοδοχειακών μονάδων. Κατά μήκος της παραλίας θα βρείτε πολλές ταβέρνες και καφετέριες, καθώς και beach bar για χαλάρωση και διασκέδαση. Εδώ μπορείτε να απολαύσετε τη φημισμένη σαρδέλα Καλλονής.
Φωτογραφία: Φρανκ Βάσεν από τις Βρυξέλλες, Βέλγιο, Commons Wikimedia.

• τα Παράκοιλα είναι χωριό και Τοπική Κοινότητα της Δημοτικής Ενότητας Καλλονής του Δήμου Δυτικής Λέσβου 818 κατοίκους. Το χωριό είναι χτισμένο αμφιθεατρικά σε χαμηλή πλαγιά, ανάμεσα στα ποτάμια Ταξιάρχης και Καρδάκης, σε υψόμετρο περίπου 51 μέτρων, μέσα σε εκτεταμένους ελαιώνες και πορτοκαλεώνες, δάση μαύρης και τραχείας πεύκης, βαθιές ρεματιές και παραθαλάσσιες ζώνες στη Σκάλα Παρακοίλων. Τα Παράκοιλα εντάσσονται στο Παγκόσμιο Γεωπάρκο Λέσβου, λόγω του φυσικού και πολιτιστικού τους περιβάλλοντος.
• η Ερεσός μαζί με την Αντισσα συγκροτούν την Δημοτική Ενότητα Ερεσού-Αντίσσης του Δήμου Δυτ. Λέσβου και είναι πατρίδα της Μεγάλης Λυρικής Ποιήτριας Σαπφούς 620 π.Χ.. Βρίσκεται στη ΝΔ πλευρά του νησιού, ανάμεσα στα υψώματα Τρούλος και Λεμπόρ και απέχει 89 χλμ. από τη Μυτιλήνη.
• η Σκάλα Ερεσού αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα παραθεριστικά μέρη της Λέσβου. Βρίσκεται σε απόσταση 4 χλμ. από το χωριό της Ερεσού και ενώνεται με αυτό μέσω του κεντρικού καταπράσινου δρόμου με τις μουριές, τα πλατάνια και τις συκιές που διασχίζει τον πανέμορφο κάμπο της Ερεσού. Η οργανωμένη παραλία της εκτείνεται σε απόσταση τριών χιλιομέτρων περίπου και έχει κερδίσει επανειλημμένα το Ευρωπαϊκό βραβείο της Γαλάζιας Σημαίας.
• η Αντισσα Ιστορικά το χωριό συνδέεται με τον Ορφέα, καθώς σύμφωνα με την Ελληνική μυθολογία, στην αρχαία Άντισσα ξεβράστηκε από τη θάλασσα η λύρα του. Απέχει 72 χλμ. από τη Μυτιλήνη.
• η Σκάλα Καλλονής επίνειο της Καλλονής, γραφικός και πανέμορφος παραλιακός οικισμός. 
• ο Μανταμάδος ένα χωριό θρησκευτικός προορισμός αφού εδώ βρίσκεται η εκκλησία του Αρχάγγελου Μιχαήλ ή επίσημα Ιερός ναός Παμμεγίστων Ταξιαρχών με την γλυπτή εικόνα του Ταξιάρχη Μιχαήλ.
• η Αγία Παρασκευή βρίσκεται στο εσωτερικό του μυχού του κόλπου Καλλονής, στους πρόποδες της κορυφής «Ταύρος», που είναι ανατολικό παρακλάδι του Λεπέτυμνου. Είναι κτισμένη σε λεκανοπέδιο, που περιβάλλεται από χαμηλά βουνά φυτεμένα με ελιές και μικρούς γυμνούς λόφους, σε μέσο σταθμικό υψόμετρο 100 μέτρων. Βρίσκεται στο κέντρο περίπου της Λέσβου, αποτελώντας σημαντικό οδικό κόμβο, καθώς από την κωμόπολη περνάνε οι δρόμοι Μυτιλήνης-Σιγρίου, Καλλονής-Πέτρας και Μυτιλήνης-Μανταμάδου. Απέχει 4 χλμ. από την πλησιέστερη ακτή στον κόλπο Καλλονής και 39 χλμ. περίπου Βορειοδυτικά της πρωτεύουσας Μυτιλήνης.
• η Νάπη είναι οικισμός της Δημοτικής Κοινότητας Αγίας Παρασκευής του Δήμου Δυτικής Λέσβου όπου μεταξύ των άλλων αξίζει να επισκεφθείτε την Αρχαιολογική – Λαογραφική Συλλογή, που στεγάζεται στο ισόγειο του Δημοτικού σχολείου και περιλαμβάνει αιολικά κιονόκρανα από τον ναό του Ναπαίου Απόλλωνα, τοπικές ενδυμασίες, διάφορα γεωργικά εργαλεία, οικιακά σκεύη και έναν πίνακα του Θεόφιλου ο οποίος έζησε για ένα διάστημα στο χωριό ζωγραφίζοντας σε καφενεία και σπίτια, καθώς και τον ιερό ναό του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου με το ωραιότατο ξυλόγλυπτο τέμπλο.
• ο Πολιχνίτος είναι γραφικό χωριό στη νότια πλευρά της Λέσβου που έχει κηρυχθεί σε προστατευόμενη περιοχή οικισμού. Απέχει περίπου 33 χιλιόμετρα νότια από την Καλλονή (έδρα του Δήμου Δυτικής Λέσβου ) και 43 χιλιόμετρα δυτικά από την πρωτυεύουσα του νησιού Μυτιλήνη, ενώ περιβάλλεται από χαμηλούς λόφους με πυκνή βλάστηση (κυρίως ελαιώνες). Ακόμη είναι γνωστές οι περίφημες αλυκές του, από τις οποίες και εξάγεται μέχρι και σήμερα άφθονο και ποιοτικό αλάτι.
• η Πέτρα κύριο αξιοθέατο της Πέτρας είναι ο ναός της Παναγίας Γλυκοφιλούσας που δεσπόζει πάνω σ΄έναν βράχο (εξ’ ου και το όνομα Πέτρα) με τα 114 σκαλοπάτια του στο κέντρο του οικισμού.
• η Στύψη υπάγεται στη Δημοτική Ενότητα Πέτρας του Δήμου Δυτικής Λέσβου η δε ονομασία του χωριού οφείλεται στην ορυκτή ουσία, στύψη ή στυπτηρία, που είναι το διπλό θειϊκό άλας αργιλίου και καλίου που αφθονεί στο υπέδαφος της περιοχής στα κατάντη του οικισμού. Σήμερα οι περισσότεροι κάτοικοι της Στύψης ασχολούνται κυρίως με την κτηνοτροφία, την καλλιέργεια της ελιάς και την παραγωγή ελαιολάδου. Στο χωριό εδρεύει ο Ελαιουργικός Συνεταιρισμός Στύψης, που διαθέτει από τα πιο σύγχρονα ελαιοτριβεία της Λέσβου και επεξεργάζεται και παράγει άριστης ποιότητας ελαιόλαδο, που το τυποποιεί για την εγχώρια και την ξένη αγορά.
• το Υψηλομέτωπο είναι μικρός οικισμός της Δημοτικής Ενότητας Πέτρας στη Δυτική Λέσβο.
• η Κλειώ είνα χωριό της Δημοτικής Ενότητας Μανταμάδου του Δήμου Δυτικής Λέσβου, βρίσκεται απέναντι από τον κόλπο του Αδραμυτίου και από τα Μοσχονήσια των Μικρασιατικών ακτών κι έτσι ανατολικά έχει ανοιχτό ορίζοντα προς τη θάλασσα. Είναι ένα πανέμορφο χωριό με πέτρινα δίπατα σπίτια, πανέμορφη θέα και μια πλατεία γραφικότατη, με τα πλατάνια της και τη βρύση της.
• η Παναγιά ή Παναγία της Δημοτικής Ενότητας Μανταμάδου του Δήμου Δυτικής Λέσβου, είναι ακατοίκητη νησίδα της Λέσβου του συμπλέγματος Τομαρονήσια, βρίσκεται βόρεια και ανατολικά του νησιού στα θαλάσσια όρια με την Τουρκία στο ύψος του Αϊβαλί, αποτελεί δε μέρος της περιοχής Natura 2000 Νησίδες Λέσβου.
• η Μήθυμνα ή Μόλυβος είναι μια παραδοσιακή διατηρητέα πολιτεία με μεσαιωνικό κάστρο, λιθόστρωτα σοκάκια και πέτρινα σπίτια που προσφέρει μια ρομαντική και ιστορική ατμόσφαιρα. Ενας μεγάλος, εξαιρετικής ομορφιάς, παραδοσιακός οικισμός του Δήμου Δυτικής Λέσβου. Βρίσκεται στη βορειοδυτική ακτή του νησιού, 62 χλμ. βορειοδυτικά της Μυτιλήνης
• Η Συκαμνιά είναι ημιορεινό χωριό, ένας γραφικός παραδοσιακός οικισμός της Δημοτικής Ενότητας Μήθυμνας στον Δήμο Δυτικής Λέσβου με επίνειό της τη Σκάλα Συκαμνιάς. Τα σπίτια του χωριού είναι πετρόκτιστα. Ανάμεσα σε αυτά βρίσκεται η οικία του γεννηθέντος στη Συκαμνιά Στρατή Μυριβήλη, σπουδαίου λογοτέχνη, η οποία όμως δεν είναι επισκέψιμη. Στο χωριό λειτουργεί λαογραφικό μουσείο το οποίο στεγάζεται στο πετρόκτιστο κτίριο του δημοτικού σχολείου. Η εκκλησία του χωριού είναι η Αγία Φωτεινή. Το χωριό περιβάλλεται από ελαιώνες, πεύκα και πλατάνια.
• η Σκάλα Συκαμιάς είναι ένα ειδυλλιακό ψαροχώρι, γνωστό για το εκκλησάκι της Παναγίας της Γοργόνας, χτισμένο πάνω σε βράχο μέσα στη θάλασσα. Υπάγεται στη Δημοτική Ενότητα Μήθυμνας του Δήμου Δυτικής Λέσβου και είναι ο βορειότερος οικιαμός του νησιού.

ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ, ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΚΑΛΛΟΣ ΤΗΣ ΛΕΣΒΟΥ

Ατέλειωτοι ελαιώνες που κατηφορίζουν μέχρι τα ακρογιάλια, απέραντοι πευκώνες, δάση από καστανιές και γραφικά χωριά, πυργόσπιτα, παλιά και επιβλητικά αρχοντικά, βυζαντινά εκκλησάκια, λιμανάκια και παλιοί ταρσανάδες, συνθέτουν ένα μαγευτικό τοπίο, που μετουσιώνεται κάτω από το υπέροχο φως της νήσου Λέσβου!

ΜΗΘΥΜΝΑ ή ΜΟΛΥΒΟΣ → Η ΑΝΕΓΓΙΧΤΗ ΟΜΟΡΦΙΑ

Η παραδοσιακή διατηρητέα πολιτεία της νήσου Λέσβου με μεσαιωνικό χρώμα και ρομαντική ατμόσφαιρα, η Μήθυμνα στη Βορειοδυτική ακτή της νήσου, γνωστή περισσότερο και ως Μόλυβος, έχει πιστούς φίλους, που συνδέονται μαζί της με μια σχέση ερωτική.
ΤΟ ΦΡΟΥΡΙΟ ΚΑΙ ΤΑ ΠΕΤΡΟΧΤΙΣΤΑ ΣΠΙΤΙΑ
Το εντυπωσιακό φρούριο στην κορυφή βραχώδους υψώματος, το λιμάνι με τα ψαροκάικα και τις βάρκες, τα πετρόχτιστα σπίτια και αρχοντικά, πραγματικά αρχιτεκτονικά στολίδια, τα γραφικά καλντερίμια συνθέτουν ένα εξαιρετικής ομορφιάς οικιστικό σύνολο, που γοητεύει τους επισκέπτες.
ΕΠΙΦΑΝΕΙΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΕΣ
Ο ποιητής και πεζογράφος Aργύρης Eφταλιώτης, ένας από τους κυριότερους εκπροσώπους του δημοτικισμού, γεννήθηκε στη Μήθυμνα, ενώ ο μικρασιατικής καταγωγής λογοτέχνης και ακαδημαϊκός Hλίας Bενέζης έζησε στην όμορφη πολιτεία της Λέσβου.
ΠΕΡΙΚΑΛΛΗ ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ ΠΟΥ ΧΡΩΜΑΤΙΖΟΥΝ ΤΗ ΜΗΘΥΜΝΑ
Οι εκκλησίες του Αγίου Παντελεήμονος, της Αγίας Κυριακής και του Ταξιάρχη (η παλαιότερη), το αρχοντικό Κομνηνάκη – Κράλλη (καλλιτεχνικός σταθμός της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών), το σπίτι του Εφταλιώτη, οι βρύσες της Οθωμανικής περιόδου, με ανάγλυφες διακοσμήσεις και επιγραφές, δίνουν ξεχωριστό χρώμα στον Μόλυβο.
Στην Ευθαλού (Εφταλού), παραλιακό οικισμό με ιαματικές πηγές, σε μικρή απόσταση από τη Μήθυμνα, βρίσκονται το εξοχικό του Ηλία Βενέζη και ο τάφος του Αργύρη Εφταλιώτη.Από τον ιστότοπο του ΥΠΕΡΑΣΤΙΚΟΥ ΚΤΕΛ ΛΕΣΒΟΥ Α.Ε.. Φωτογραφία: Δωροθέα Δημητρίου.

Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΝΗΣΟΥ ΛΕΣΒΟΥ ΣΤΗN ΕΛΛΑΔΑ
Η Λέσβος είναι ένα από τα μεγαλύτερα νησιά της Μεσογείου και το τρίτο σε έκταση και το πέμπτο σε πληθυσμό νησί στην Ελλάδα. Βρίσκεται στο ανατολικό τμήμα του Αιγαίου Πελάγους, κοντά στα Μικρασιατικά παράλια, και απέχει λιγότερο από 10 χλμ. από την Τουρκική ηπειρωτική χώρα, αλλά και περίπου 200 χλμ. από το πιο κοντινό τμήμα της Ελληνικής ηπειρωτικής χώρας. Η ακτογραμμή της έχει μήκος 370 χλμ. και χαρακτηρίζεται από δύο μεγάλους ημίκλειστους και επιμήκεις κόλπους, αυτών της Γέρας και της Καλλονής.
Η πρωτεύουσα του νησιού, Μυτιλήνη, είναι κτισμένη στη νοτιοανατολική πλευρά του νησιού, αποτελεί δε ταυτόχρονα την έδρα του Δήμου Μυτιλήνης, της Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου καθώς και της της Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου.

ΠΡΟΣΩΠΑ ΤΗΣ ΝΗΣΟΥ ΛΕΣΒΟΥ

Ο ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΕΛΥΤΗΣ → Ο ΠΟΙΗΤΗΣ ΠΟΥ ΒΡΑΒΕΥΤΗΚΕ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΠΕΛ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ

Ο Οδυσσέας Ελύτης (1911-1996), ήταν ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες ποιητές, μέλος της λογοτεχνικής γενιάς του ’30. Ηταν επίσης και αξιόλογος ζωγράφος.
Ο πατέρας του Παναγιώτης Αλεπουδέλης καταγόταν από το χωριό Παναγιούδα της Λέσβου και είχε εγκατασταθεί στην πόλη του Ηρακλείου από το 1895, όπου στις 2 Νοεμβρίου 1911 γεννήθηκε ο Οδυσσέας Αλεπουδέλης (το κατά κόσμον Οδυσσέας Ελύτης είναι Λογοτεχνικό ψευδώνυμο), οποίος ήταν το τελευταίο από τα έξι παιδιά του. Η μητέρα του Μαρία Βρανά, καταγόταν από το χωριό Παππάδος της Λέσβου.
Στο Ηράκλειο ο πατέρας του σε συνεργασία με τον αδελφό του ίδρυσαν ένα εργοστάσιο σαπωνοποιίας και πυρηνελαιουργίας. Τρία χρόνια μετά τη γέννηση του Οδυσσέα Ελύτη, το 1914, ο πατέρας του είχε μεταφέρει τα εργοστάσιά του στον Πειραιά και η οικογένεια εγκαταστάθηκε στην Αθήνα. Ο Οδυσσέας Ελύτης απεβίωσε στις 18 Μαρτίου 1996 στην Αθήνα.
Ο Οδυσσέας Ελύτης (πραγματικό όνομα Οδυσσέας Αλεπουδέλης) βραβεύτηκε το 1960 με το Κρατικό Βραβείο Ποίησης και το 1979 με το βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας, ο δεύτερος και τελευταίος μέχρι σήμερα Έλληνας που τιμήθηκε με βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας. Γνωστότερα ποιητικά του έργα είναι τα Άξιον εστί, ο Ήλιος ο πρώτος και οι προσανατολισμοί. Διαμόρφωσε ένα προσωπικό ποιητικό ιδίωμα και θεωρείται ένας από τους ανανεωτές της Ελληνικής ποίησης. Πολλά ποιήματά του μελοποιήθηκαν, ενώ συλλογές του έχουν μεταφραστεί μέχρι σήμερα σε πολλές ξένες γλώσσες. Το έργο του περιλαμβάνει ακόμα μεταφράσεις ποιητικών και θεατρικών έργων. Υπήρξε μέλος της Διεθνούς Ένωσης Κριτικών Έργων Τέχνης και της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Κριτικής αντιπρόσωπος στις Rencontres Internationales της Γενεύης και Incontro Romano della Cultura της Ρώμης.
Στη φωτογραφία η κυρία Όλγα Ιωάννου μαζί με τον Οδυσσέα Ελύτη σε ταβέρνα στα πηγαδάκια της Λέσβου το έτος 1965, VINTAGE LESVOS.

ΤΟ ΑΡΧΟΝΤΙΚΟ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΑΛΕΠΟΥΔΕΛΗ (ΟΔΥΣΣΕΑ ΕΛΥΤΗ) ΣΤΗ ΜΥΤΗΛΙΝΗ
Το αρχοντικό της οικογένειας Αλεπουδέλλη ανεγέρθηκε το 1910 για λογαριασμό του σαπωνοβιομηχανου Θρασυβούλου Αλεπουδέλλη (θείου του ποιητή Οδυσσέα Αλεπουδέλλη, κατά κόσμον Οδυσσέα Ελύτη) σε σχέδια του αρχιτέκτονα Ηλιάδη από την Κωνσταντινούπολη. Βρίσκεται σε μεγάλο κήπο, η δε πίσω πλευρά του οδηγεί στη θάλασσα. Πρόκειται για το σπίτι όπου διέμενε στις διακοπές του ο Οδυσσέας Ελύτης, ενώ έχει φιλοξενήσει καί μεγάλες προσωπικότητες, όπως ο Ανδρέας Εμπειρίκος καί ο Ελευθέριος Βενιζέλος (μέλη της οικογένειας Αλεπουδέλλη ήταν πολιτευτές Λέσβου με τους Φιλελεύθερους).
Το 1941 επιτάχθηκε από τους Γερμανούς, ενώ από το 1945 έως το 1957 απετέλεσε την τοπική έδρα της UNRRA. Πρόκειται για ένα επιβλητικό κτίριο, για το οποίο πλήθος περιοδικών παγκοσμίως έχουν κάνει αφιέρώματα.

Ο ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΕΛΥΤΗΣ ΕΛΑΒΕ ΜΕΡΟΣ ΣΤΟ ΕΠΟΣ ΤΟΥ 1940-1941 ΩΣ ΕΦΕΔΡΟΣ ΑΝΥΘΠΟΛΟΧΑΓΟΣ
Στη φωτογραφία ο Οδυσσέας Ελύτης στο Αλβανικό Μέτωπο 1940-1941, όπου πολέμησε ως Εφεδρος Ανθυπολοχαγός στην ζώνη πυρός. Κατά την διάρκεια των μαχών και λόγω των κακουχιών, προσβλήθηκε από κοιλιακό τύφο και επέζησε από θαύμα.

ΣΑΠΦΩ → Η ΣΠΟΥΔΑΙΑ ΛΥΡΙΚΗ ΠΟΙΗΤΡΙΑ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑΣ ΑΠΟ ΤΗ ΛΕΣΒΟ

Η Σαπφώ (αποκαλούμενη και Σαπφώ η Λεσβία (εκ του τόπου καταγωγής της) (~ 630 π.Χ. – 570 π.Χ.), ήταν σπουδαία Ελληνίδα λυρική ποιήτρια από τη Λέσβο, ιδιαίτερα γνωστή από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα, για το ποιητικό της έργο.
Η Σαπφώ, η «Δέκατη Μούσα» κατά τον Πλάτωνα- γεννήθηκε και έζησε στη γραφική Ερεσό της Λέσβου. Ήταν σύγχρονη του Αλκαίου και του Πιττακού. Πατέρας της αναφέρεται ο Σκαμανδρώνυμος και μητέρα της η Κλεΐς. Είχε επίσης τρεις αδελφούς, τον Λάριχο, τον Χάραξο και τον Ευρύγιο.
Ο φιλόσοφος Μάξιμος ο Τύριος (β΄ μισό του 2ου μ.Χ. αι.), την περιγράφει ως μικρόσωμη και μελαχρινή («μικρά και μέλαινα»). Σύμφωνα με το βυζαντινό λεξικό Σούδα, πιθανότατα παντρεύτηκε έναν πλούσιο από την Άνδρο, τον Κερκύλα, με τον οποίο απέκτησε μια κόρη, που ονομάστηκε Κλεΐδα σύμφωνα με το έθιμο της εποχής. Λόγω πολιτικών αναταραχών στη Λέσβο που οδήγησαν την αριστοκρατία του νησιού σε εξορία από την πρωτεύουσα Μυτιλήνη, η Σαπφώ κατέφυγε προσωρινά στη Σικελία. Αργότερα, μετά την κατάλυση της τυραννίας, επί Πιττακού του Μυτιληναίου, γύρισε στη Μυτιλήνη, συγκέντρωσε γύρω της νεαρές όμορφες φίλες από την αριστοκρατία του νησιού και των μικρασιατικών πόλεων, για να τους διδάξει τις τέχνες της μουσικής και της ποίησης, στην υπηρεσία της Αφροδίτης και των Μουσών.

Η ΓΝΩΜΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΣΑΠΦΩ

Η Σαπφώ θεωρείται με την ποίησή της, που ήταν γραμμένη στην αιολική διάλεκτο, ως η σημαντικότερη λυρική ποιήτρια της αρχαιότητας. Ο Πλάτων την ονομάζει «σοφή» και «δέκατη Μούσα», ο Ανακρέων «ηδυμελή», ο Λουκιανός «μελιxρόν αύχημα Λεσβίων» δηλ. «το μελωδικό/γλυκό σαν μέλι καύχημα (καμάρι) των Λεσβίων». οι Ιουλιανός και Αντίπατρος «θηλυκό Όμηρο» και «τιμή Λεσβίων γυναικών», ενώ ο Στράβων «θαυμαστόν τέρας». Ο Οράτιος στη 2η ωδή του μας λέει ότι ακόμα και οι νεκροί στον κάτω κόσμο ακούν τα τραγούδια της με θαυμασμό σε ιερή σιγή!
Μετά τον θάνατό της στην πατρίδα της Λέσβο έκοψαν νόμισμα με τη μορφή της. Στις Συρακούσες και στην Πέργαμο στήθηκαν αγάλματά της, ενώ στις Συρακούσες επίσης κατασκευάστηκε και ένα κενοτάφιο σε ανάμνησή της.
Εικόνα: «Τον καιρό της Σαπφούς», έργο του Τζον Γουίλιαμ Γκόντγουαρντ, Μουσείο Τζ. Πωλ Γκέτι (1904). Wikipedia.

Ο ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ ΣΤΡΆΤΗΣ ΜΥΡΙΒΗΛΗΣ ΑΠΟ ΤΗ ΣΥΚΑΜΝΙΑ ΛΕΣΒΟΥ

Ο Στράτης Μυριβήλης (πραγματικό ονοματεπώνυμο Ευστράτιος Σταματόπουλος, γεννήθηκε στη Συκαμινέα (Συκαμνιά) Μήθυμνας Λέσβου την 30 Ιουνίου 1890 και απεβίωσε στην Αθήνα την 19 Ιουλίου 1969. Ηταν Έλληνας συγγραφέας, από τους σημαντικότερους πεζογράφους της Γενιάς του ’30.
Η πρώτη περίοδος της ζωής του (της Μυτιλήνης):
• Το 1912 αποφάσισε να συνεχίσει για ανώτατες σπουδές στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, όπου παρακολούθησε μαθήματα στη Φιλοσοφική και τη Νομική σχολή, ενώ ταυτόχρονα εργαζόταν για τα προς το ζην ως συντάκτης στην εφημερίδα Πατρίς. Ωστόσο, τον Σεπτέμβριο του ίδιου έτους κατετάγη εθελοντικά στο στρατό και πήρε μέρος στους Βαλκανικούς Πολέμους, όπου και τραυματίστηκε σοβαρά στο πόδι από δύο σφαίρες στη μάχη Κιλκίς-Λαχανά.
• Με την επιστροφή του από τον πόλεμο, και αφού τιμήθηκε με το Μετάλλιο Βαλκανικών πολέμων, επέστρεψε για μόνιμη εγκατάσταση στη Μυτιλήνη. Συνεργάστηκε με την τοπική εφημερίδα Σάλπιγξ, κρατώντας την καθημερινή στήλη του χρονογραφήματος. Το 1915 εκδόθηκε το πρώτο βιβλίο του, η συλλογή διηγημάτων Κόκκινες ιστορίες.
• Το 1916 συμμετείχε στην έκδοση της εφημερίδας Ελεύθερος Λόγος, οργάνου του κόμματος των Φιλελευθέρων, όντας ένθερμος οπαδός του Ελευθερίου Βενιζέλου.
• Κατά τη διάρκεια του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου κατετάγη στο 4ο Σύνταγμα Αρχιπελάγους με το βαθμό του δεκανέα και πολέμησε στο Μακεδονικό Μέτωπο, συμμετέχοντας στην πολεμική επιχείρηση της προκάλυψης του Μοναστηρίου. Από αυτήν την εμπειρία του στα χαρακώματα προέκυψε το πασίγνωστο βιβλίο του “Η ζωή εν τάφω“.
• Κατά τη μικρασιατική εκστρατεία υπηρέτησε ως Λοχίας στο Β’ νοσοκομείο διακομιδής στο Εσκισεχίρ. Στις 28 Ιουνίου του 1920 παντρεύτηκε στο Εσκισεχίρ, την Ελένη Δημητρίου, από το Δεκελί της Μικράς Ασίας, ενώ την ίδια περίοδο γεννήθηκε και η πρώτη του κόρη, η Χάρις. Αργότερα απέκτησε άλλα δύο παιδιά, τον Λάμπη και τη Δροσούλα.
• Με την εκκένωση της Μικράς Ασίας από τα Ελληνικά στρατεύματα βρέθηκε για λίγους μήνες πρόσφυγας στη Θράκη και από κει επέστρεψε για να εγκατασταθεί μόνιμα στη Λέσβο μέχρι και το 1932. Αποστρατεύθηκε στις 10 Οκτωβρίου του 1922 με το βαθμό του ανθυπολοχαγού και παρασημοφορημένος με το Ελληνοτουρκικό και Ελληνοβουλγαρικό μετάλλιο της Νίκης.
• Το 1923 εξέδωσε την πρώτη δική του εφημερίδα, την Καμπάνα, όπου πρωτοδημοσιεύτηκε σε συνέχειες Η ζωή εν τάφω (από τις 10 Απριλίου του 1923 έως τις 29 Ιανουαρίου του 1924 σε 42 συνέχειες), η οποία εκδόθηκε σχεδόν αμέσως σε βιβλίο.
• Το 1925 σταμάτησε την έκδοση της Καμπάνας για να συνεκδώσει μαζί με τον Μυτιληνιό λόγιο Θείελπι Λευκία τη δεύτερη εφημερίδα του, τον Ταχυδρόμο -εφημερίδα που υποστήριζε τον Αλέξανδρο Παπαναστασίου και το εργατικό κόμμα του.
• Τον Δεκέμβριο του 1931, ύστερα από την επιτυχία και την ενθουσιώδη υποδοχή της δεύτερης έκδοσης της Ζωής εν τάφω, ο συγγραφέας αρχίζει να γράφει στη Μυτιλήνη το μυθιστόρημα “Η δασκάλα με τα χρυσά μάτια” κατά παραγγελία της Καθημερινής, όπου και δημοσιεύτηκε από τις 20 Δεκεμβρίου του 1931 ως τις 6 Μαΐου του 1932. Σε βιβλίο εκδόθηκε το 1934.
Η δεύτερη περίοδος της ζωής του (της Αθήνας):
• Το 1932 έφυγε από τη Μυτιλήνη μαζί με την οικογένειά του για μόνιμη εγκατάσταση στην Αθήνα και αφού είχε πάρει την θέση του διευθυντή και αρχισυντάκτη στην εφημερίδα Δημοκρατία, την οποία αποφάσισε να εκδώσει το κόμμα του Αλέξανδρου Παπαναστασίου.
• Από το καλοκαίρι του 1933, και αφού έφυγε από τη Δημοκρατία, άρχισε τη συνεργασία του με την εφημερίδα Πρωία, συνεργασία η οποία κράτησε ως το 1936. Στην εφημερίδα κράτησε τη στήλη του καθημερινού χρονογραφήματος καθώς και τη στήλη «Διηγήματα της Κυριακής» στην οποία δημοσίευσε πάνω από 40 διηγήματα, τα περισσότερα εκ των οποίων αποτέλεσαν τα περιεχόμενα του Πράσινου και του Γαλάζιου βιβλίου.
• Από το 1936 και για τα επόμενα 3 χρόνια συνεργάστηκε με την σαφέστατα δεξιά εφημερίδα Η Εθνική. Την ίδια χρονιά, ενστερνίστηκε τις απόψεις και την πολιτική του Ιωάννη Μεταξά και έγινε φανατικός υπέρμαχος του καθεστώτος. Μετά τον εμφύλιο πόλεμο θεωρήθηκε λάβρος αντικομμουνιστής.
• Το 1936 είχε γίνει τακτικό μέλος της ΕΣΗΕΑ, ενώ το 1938 και για καθαρά βιοποριστικούς λόγους διορίστηκε βιβλιοφύλακας στη Βιβλιοθήκη της Βουλής των Ελλήνων, με το μισθό και το βαθμό τμηματάρχη Β’ τάξεως. Από τη θέση αυτή απολύθηκε το 1955 σε ηλικία 65 χρονών με το βαθμό του διευθυντή Α’ τάξεως, έχοντας συμπληρώσει το όριο ηλικίας.
• Τον Απρίλιο του 1940 τιμήθηκε με το κρατικό βραβείο για τη συλλογή διηγημάτων του Το γαλάζιο βιβλίο, ενώ κατά τον Ελληνοϊταλικό πόλεμο του 1940 προσυπέγραψε μαζί με άλλους Έλληνες λογίους την Έκκληση των Ελλήνων Διανοουμένων προς τους Διανοούμενους ολόκληρου του Κόσμου με την οποία αφενός μεν καυτηριαζόταν η κακόβουλη ιταλική επίθεση, αφετέρου δε, διέγειρε την παγκόσμια κοινή γνώμη σε επανάσταση συνειδήσεων για κοινό νέο πνευματικό Μαραθώνα.
• Συνεργάστηκε με πολλές εφημερίδες, όπως η Καθημερινή, η Ακρόπολις, η Απογευματινή, το Ελεύθερο Βήμα, η Ελευθερία, και περιοδικά όπως ο Θεατής, η Νέα Εστία, η Ελληνική Δημιουργία, ο Ακρίτας, τα Στρατιωτικά Νέα, ενώ εξέδωσε και το βραχύβιο περιοδικό Καλλιτεχνική Ελλάδα. Επίσης, έγραψε και εκφώνησε κείμενα για τις ραδιοφωνικές του εκπομπές, όπως «Το χρονικόν της εβδομάδος», «Μιλάμε για την Τέχνη», «Το Λογοτεχνικό Τέταρτο».
• Το 1958 εξελέγη τακτικό μέλος της Ακαδημίας Αθηνών το (μετά από 6 υποψηφιότητες που απορρίφθηκαν), υπήρξε ιδρυτικό μέλος, πρόεδρος και αντιπρόεδρος της «Εθνικής Εταιρείας των Λογοτεχνών της Ελλάδος», ιδρυτικό μέλος, αντιπρόεδρος και πρόεδρος της «Ελληνικής Εταιρείας Λογοτεχνών» και τιμητικό μέλος του «Διεθνούς Ινστιτούτου Γραμμάτων και Τεχνών». Είχε ακόμα προταθεί από την «Εθνική Εταιρεία Ελλήνων Λογοτεχνών» ως υποψήφιος για το βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας του 1963, όπως είχε προταθεί και τα προηγούμενα έτη 1960 και 1962.
• Το 1959 τού απονεμήθηκε ο Σταυρός του Ταξιάρχη του Βασιλικού Τάγματος του Γεωργίου Α’.
Πέθανε από βρογχοπνευμονία στο νοσοκομείο Ευαγγελισμός στις 19 Ιουλίου 1969, αν και ήδη από το 1962 ήταν καθηλωμένος στο κρεβάτι από καρκίνο που τον οδήγησε σε φυσικό και πνευματικό μαρασμό. «Ο θεός δεν τον λυπήθηκε», έγραψε χαρακτηριστικά ο Ηλ. Βενέζης στο περιοδικό Νέα Εστία.
Κριτική
Η γενιά που γαλουχήθηκε με τους αγώνες του Γιάννη Ψυχάρη για την Ελληνική γλώσσα, παρακολούθησε την αναγέννηση του Ελληνικού έθνους με τους Βαλκανικούς πολέμους και έζησε τη συντριβή της μεγάλης ιδέας με τη Μικρασιατική καταστροφή. Ο Στράτης Μυριβήλης έδειξε από τα πρώτα του έργα το σύνδεσμό του με την παράδοση, από την οποία δεν αποσπάστηκε ποτέ. Συγγραφέας, δημοσιογράφος -ζούσε κυρίως από τη δημοσιογραφία- χρονογράφος, από τα πιο ζωηρά και μαχητικά πνεύματα της γενιάς του, βρέθηκε σε συνεχή επαφή με τα σύγχρονά του γεγονότα, έχοντας πάντα στο νου του τον αναγνώστη. Σε αυτή τη ζωντανή του επαφή οφείλονται κατά κύριο λόγο η ενασχόλησή του με την τρέχουσα θεματολογία και η χρησιμοποίηση γλώσσας, που κυμάνθηκε ανάμεσα στην καθαρή δημοτική και στη δημοσιογραφική μικτή. Ο λόγος του πυρετικός, διατηρούσε τη ζεστασιά και τον τόνο της προφορικής ομιλίας, πλούσιος σε εικόνες, με άφθονα λυρικά στοιχεία. Η γραφή του πληθωρική και ερεθιστική, ταλαντεύτηκε κάποτε ανάμεσα στον ρεαλισμό και τον τρυφερό φυσιολατρικό λυρισμό. Το έργο του, “νησίδα γραφικής επαρχιακής ζωής μέσα στην αστοκρατούμενη πεζογραφία της γενιάς του Τριάντα” όπως έχει επισημανθεί.
Εργογραφία
Πρωτοεμφανίστηκε στα γράμματα το 1915, με τα διηγήματα Κόκκινες ιστορίες. Η πρώτη περίοδος του έργου του είναι εμπνευσμένη από το παρόν ή το άμεσο παρελθόν, τη ζωή του στη Μυτιλήνη και κυρίως τις εμπειρίες του από τον πόλεμο. Αποκορύφωση της έκφρασης του αντιπολεμικού πνεύματος είναι το μυθιστόρημα Η ζωή εν τάφω (1924). Αυτή η περίοδος ολοκληρώνεται το 1932 με το μυθιστόρημα Η δασκάλα με τα χρυσά μάτια, βιβλίο που λογοκρίθηκε από το καθεστώς του Μεταξά.
Κατά τη δεύτερη περίοδο, στράφηκε στο παρελθόν και στις αναμνήσεις από την παιδική του ηλικία. Τα έργα της δεύτερης περιόδου είναι οι νουβέλες Ο Βασίλης ο Αρβανίτης (1943), Τα παγανά (1945), Ο Παν (1946), το μυθιστόρημα Η Παναγιά η γοργόνα (1949) και οι συλλογές διηγημάτων Το πράσινο βιβλίο (1935), Το γαλάζιο βιβλίο (1939), Το κόκκινο βιβλίο (1952) και Το βυσσινί βιβλίο (1959).

Ο ΣΠΟΥΔΑΙΟΣ ΖΩΓΡΑΦΟΣ ΚΑΙ ΑΓΙΟΓΡΑΦΟΣ ΘΕΟΦΙΛΟΣ ΑΠΟ ΤΗ ΒΑΡΕΙΆ ΛΕΣΒΟΥ
ΤΑ ΕΡΓΑ ΤΟΥ ΜΕΤΑ ΘΑΝΑΤΟΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΤΗΚΑΝ ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΛΟΥΒΡΟΥ ΤΟΥ ΠΑΡΙΣΙΟΥ!

Ο Θεόφιλος Χατζημιχαήλ (πραγματικό όνομα Θεόφιλος Κεφαλάς) γεννήθηκε στη Βαρειά Λέσβου (η Βαρειά είναι προάστιος της Μυτιλήνης) το έτος 1870 και απεβίωσε στη Μυτιλήνη την 24 Μαρτίου 1934. Είναι γνωστός απλά και ως Θεόφιλος.
Ηταν αυτοδίδακτος Έλληνας λαϊκός ζωγράφος και αγιογράφος. Κυρίαρχο στοιχείο του έργου του είναι η Ελληνικότητα και η εικονογράφηση θρησκευτικών παραστάσεων και της Ελληνικής λαϊκής παράδοσης και ιστορίας.

Ο Αυτοκράτορας Κωνσταντίνος Παλαιολόγος, έργο του σπουδαίου ζωγράφου και Αγιογράφου Θεόφιλου, από τη Βαρειά Μυτιλήνης Λέσβου.

ΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟΝ ΘΕΟΦΙΛΟΥ ΣΤΗ ΒΑΡΕΙΑ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ
Στη Μυτιλήνη, το 1927 όταν ο Θεόφιλος επέστρεψε από τον Βόλο, τον συνάντησε ο καταξιωμένος τεχνοκριτικός και εκδότης Στρατής Ελευθεριάδης (Tériade), ο οποίος διέμενε στο Παρίσι. Στον Ελευθεριάδη οφείλεται σε μεγάλο βαθμό η αναγνώριση της αξίας του έργου του Θεόφιλου, αλλά και η διεθνής προβολή του, που ωστόσο σημειώθηκε μετά το θάνατό του. Με έξοδα του Στρατή Ελευθεριάδη ανεγέρθηκε το 1964 το Μουσείο Θεοφίλου, στη Βαρειά Μυτιλήνης.
Τα έργα του ο Θεόφιλος τα υπέγραφε συνήθως χρησιμοποιώντας το επώνυμο της μητέρας του, ενώ το μοναδικό έργο που φέρει το κατά κόσμον όνομά του, έχει υπογραφή «Έργο Θεόφιλου Γαβριήλ Κεφαλά» και είναι μια εικόνα των αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης στο σκευοφυλάκιο του Ιερού Ναού Ταξιαρχών στις Μηλιές Πηλίου Μαγνησίας.

Η ΜΕΓΑΛΗ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΣ ΤΙΜΗΝ ΤΟΥ ΘΕΟΦΙΛΟΥ ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΛΟΥΒΡΟΥ ΣΤΟ ΠΑΡΙΣΙ
Τον Ιούνιο του 1961 εγκαινιάστηκε μεγάλη έκθεση με έργα του Θεόφιλου στο Μουσείο του Λούβρου. Ήταν ο θρίαμβος του φουστανελά από τη Λέσβο. Το κοσμοπολίτικο Παρίσι υποδέχθηκε τον Έλληνα αυτοδίδακτο καλλιτέχνη, τον «παρθένο μαθητή των αισθήσεων», ο οποίος, κατά τον Οδυσσέα Ελύτη «έδωσε έκφραση πλαστική στο αληθινό μας πρόσωπο».
Η έκθεση οφείλετο στον Τεριάντ, βαθύ πατριώτη και εμπνευστή κορυφαίων δημιουργών του 20ού αιώνα, που ανακάλυψε τον Θεόφιλο και προσέδωσε κύρος στο έργο του, κινώντας το ενδιαφέρον της Ευρώπης, των διανοουμένων της εποχής.
Ο «εν ξιφήρεις» φουστανελάς μπήκε στις αίθουσες του πιο λαμπρού μουσείου στον κόσμο και οι Λουδοβίκοι συναντήθηκαν με τον Αντώνη Κατσαντώνη, τον Αθανάσιο Διάκο, τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη, τον Μέγα Αλέξανδρο, τον Μάρκο Μπότσαρη, την Αρετούσα κ.α.. Έργα απλά, ελεύθερα, γεμάτα φως, σοφία και γλαφυρότητα, ενθουσίασαν τους επισκέπτες της έκθεσης, «οι οποίοι εξεφράζοντο μετά θαυμασμού δια την πρωτοτυπίαν του ζωγράφου Θεόφιλου, που θεωρείται ως ο πρωτοπόρος της λαϊκής αυτής τεχνοτροπίας».
Στην εικόνα “Ο θάνατος του Μάρκου Μπότσαρη”, έργο του Θεόφιλου.

ΛΕΣΒΟΣ | ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΔΟΣΗ -ΜΟΡΦΩΤΙΚΟΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΙ ΣΥΛΛΟΓΟΙ

Στην Λέσβο ο πολιτισμός του νησιού είναι ταυτισμένος τόσο με την αρχαία, όσο και με τη νεότερη ιστορία της. Σε όλη την επικράτεια του νησιού αλλά και εκτός αυτής, δραστηροποιούνται πολλοί Πολιτιστικοί, Μορφωτικοί Σύλλογοι και άλλοι πολιτιστικοί και κοινωνικοί φορείς, που διατηρούν, διαφυλάσσουν και μεταδίδουν την παράδοση και τον πολιτισμό του τόπου στις νεότερες γενιές εστιάζοντας και στις μικρασιατικές ρίζες, τις τέχνες και τη λαογραφία.
Υποστηριζόμενοι τόσο από την Τοπική Αυτοδιοίκηση όσο και από ευγενείς Χορηγούς, αφενός καταφέρνουν να εκπληρώνουν τους ανιδιοτελείς σκοπούς τους, αφετέρου δε συμβάλλουν και στη συνοχή των τοπικών κοινωνιών. Οι Σύλλογοι του νησιού, σε συνεργασία με τους Δήμους της Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου, διοργανώνουν σημαντικές εκδηλώσεις, χορευτικά δρώμενα και εκθέσεις, συμβάλλοντας ενεργά στην πολιτιστική ταυτότητα του νησιού.
Αναφέρουμε παρακάτω μερικούς από τους Πολιτιστικούς-Μορφωτικούς Συλλόγους και άλλες Πολιτιστικές Συλλογικότητες της νήσου Λέσβου: 
• Πολιτιστικός Εξωραϊστικός Σύλλογος Μυτιλήνης «η Επάνω Σκάλα»
• Πολιτιστικός Λαογραφικός Σύλλογος «Αρίων»
• ΧορΟδοιπόροι Μυτιλήνης (Χορευτική Ομάδα)
• Σύλλογος Μικρασιατών Σκάλας Λουτρών Λέσβου «Το Δελφίνι»
• Σύλλογος «Ο Πολιχνίτος» (εργάζεται για την ανάδειξη της αρχιτεκτονικής και πολιτισμικής κληρονομιάς του Πολιχνίτου)
• Λαογραφικός και Πολιτιστικός Σύλλογος Παππάδου
• Αθλητικός Πολιτιστικός Σύλλογος Παππάδος Γέρας
• Εταιρεία Λεσβιακών Μελετών (Επιστημονικός και πολιτιστικός φορέας)
• Μπουρίνι – Ερασιτεχνικός Φιλοτεχνικός Όμιλος Μυτιλήνης
• Θεατρική Ομάδα Μυτιλήνης “ΟΙ ΑΣΤΕΓΟΙ”
• Φιλοτεχνικός Όμιλος Μυτιλήνης «Ο Θεόφιλος»
• Πολιτιστικός Σύλλογος Πλωμαρίου «Το Πόλιον»
• Ερασιτεχνικός Φιλοτεχνικός Όμιλος Μυτιλήνης «Το Μπουρίνι»
• Πολιτιστικός Σύλλογος Ηπειρωτών Λέσβου «Κώστας Κρυστάλλης» κ.α..
• Μορφωτικός Σύλλογος Ανεμωτισίων Λέσβου (Ετος ίδρυσης 1977 / έδρα Ν. Σμύρνη)

ΤΟ ΜΟΥΣΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ
Το Μουσικό Σχολείο Μυτιλήνης ιδρύθηκε το έτος 1994. Στο σχολείο όλοι οι μαθητές διδάσκονται υποχρεωτικά πιάνο και ταμπουρά, ενώ έχουν τη δυνατότητα να επιλέξουν και ένα από τα παρακάτω: κιθάρα, σαντούρι, βιολί, σαξόφωνο, ντραμς, μπουζούκι, ακορντεόν, φλάουτο.
Στη φωτογραφία το Μουσικό Σχολείο Μυτιλήνης στη γιορτή των Τριών Ιεραρχών την 30 Ιανουαρίου 2026, έδωσε για ακόμη μία φορά το δικό του ξεχωριστό στίγμα, τιμώντας την ημέρα με τρόπο ουσιαστικό και βαθιά καλλιτεχνικό. Ένα ακόμα μήνυμα από τα παιδιά και τουσ καθηγητές του Μουσικού Σχολείου Μυτιλήνης, για το πως η μουσική παιδεία μπορεί πραγματικά να εμπνέει, να ενώνει και να αναδεικνύει το καλύτερο μέσα μας.

ΟΙ ΔΗΜΟΙ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΛΕΣΒΟΥ

Η Λέσβος σήμφωνα με το Σχέδιο Καλλικράτης όπως αυτό τροποποιήθηκε το έτος 2018 και εφαρμόστηκε αμέσως μετα τις αυτοδιοικητικές εκλογές του έτους 2019, ο π. Δήμος Λέσβου διαπρέθηκε και δημιουργήθηκαν δύο νέο δήμοι ως εξής: Δήμος Δυτικής Λέσβου με τις Δημoτικές Ενότητες Ενότητες Μυτιλήνης, Αγιάσου, Πλωμαρίου, Λουτροπόλεως Θερμής, Ευεργέτουλας, Γέρας και ο Δήμος Μυτιλήνης με τις Δημοτικές Ενότηες Καλλονής, Μανταμάδου, Αγίας Παρασκευής, Ερεσού-Αντίσσης, Πολιχνίτου, Πέτρας, Μήθυμνας. 

Ο ΔΗΜΟΣ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ

Ο Δήμος Μυτιλήνης είναι Δήμος της Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου, στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου στην Ελλάδα. Εχει έκταση 107.5 τ. χλμ. και πληθυσμό 36.196 κατοίκους. Εδρα του Δήμου Μυτιλήνης και πρωτεύουσα της Περιφερειακής Ενότητας Μυτιλήνης είναι η Μυτιλήνη, με πληθυσμό 31.715 κατοίκους. Δήμαρχος του Δήμου Μυτιλήνης είναι ο κ. Παναγιώτης Χριστόφας.
Ο Δήμος Μυτιλήνης διαιρείται στις εξής 6 Δημοτικές Ενότητες: Μυτιλήνης, Αγιάσου, Πλωμαρίου, Λουτροπόλεως Θερμής, Ευεργέτουλας και Γέρας, που περιλαμβάνουν 37 Τοπικές Κοινότητες με δεκάδες συστατικούς οικισμούς. Σε παρένθεση οι συστατικοί οικισμοί της κάθε Κοινότητας:
1. Δημοτική Ενότητα Μυτιλήνης: Περιλαμβάνει τη Δημοτική Κοινότητα Μυτιλήνης (με τις συνοικίες Αγορά, Κιόσκι, Χρυσομαλλούσα, Σουράδα, Βουναράκι, Επάνω Σκάλα, Βαρειά κ.ά.) και τις Δημοτικές Κοινότητες Αγίας Μαρίνης (Αγία Μαρίνα, Αγία Παρασκευή, Αγριλιά Κρατήγου), Αλυφαντών (Αλυφαντά, Κέδρο, Ουτζά, Πυργί), Αφάλωνος (Αφάλωνας), Λουτρών (Λουτρά), Μόριας (Μόριας), Παμφίλων (Νησέλια, Παραλία), Παναγιούδας (Παναγιούδα), Ταξιαρχών (Ταξιάρχες).
2. Δημοτική Ενότητα Αγιάσου: Περιλαμβάνει τις Τοπικές Κοινότητες Αγιάσου, Καρήνης, Μεγάλης Λίμνης και Σανατορίου.
3. Δημοτική Ενότητα Πλωμαρίου: Περιλαμβάνει τις Τοπικές Κοινότητες Πλωμαρίου (Πλωμάριο, Αγιος Ισίδωρος, Ανω Χωριό, Κάτω Χωρίον, Κουρνέλα, Μέσουνα), Ακρασίου (Ακράσιον, Δρότα, Παραλία Δρότας), Αμπελικού (Αμπελικό), Μεγαλοχωρίου (Μεγαλοχώρι, Σπίδες), Παλαιοχωρίου (Παλαιοχώρι, Μελίντα, Ραχίδι), Πλαγιάς (Πλαγιά, Αγία Βαρβάρα, Ευαγγελίστρια, Μηλιές), Τρύγονα (Τρύγονας, Κολυμβάτερα).
4. Δημοτική Ενότητα Ευεργέτουλας: Περιλαμβάνει τις Τοπικές Κοινότητες Συκούντος (Συκούντα, Γυαλού Σημάδι, Σκάλα Συκούντος), Ασωμάτου (Ασώματος), Ιππείου (Ιππειο, Καγιάνι, Λάρσος), Κάτω Τρίτους (Κάτω Τρίτος, Πηγαδάκια), Κεραμείων (Κεραμεία, Αγιος Γεώργιος), Λάμπου Μύλων (Λάμπου Μύλοι), Μυχού (Μυχός, Γεράνια, Κουφό βουνό).
5. Δημοτική Ενότητα Γέρας: Περιλαμβάνει τις Τοπικές Κοινότητες Παππάδου (Παππάδος, Αγιος Βασίλειος, Μάρμαρο, Χαλατσές), Μεσαγρού (Μεσαγρός, Αύλωνας, Πύργοι, Φτέλι), Παλαιοκήπου (Παλαιόκηπος, Αγλέφυρος, Ευρειακή), Περάματος (Πέραμα), Πλακάδου (Πλακάδος, Απηδιάς Λάκκος), Σκοπέλου (Σκόπελος, Καριώνας), Λαγκάδα, Λιγωνάρι, Τάρτι, Τσάφι, Τσίλια, Φαρά).
6. Δημοτική Ενότητα Λουτροπόλεως Θερμής: Περιλαμβάνει τις Τοπικές Κοινότητες Λουτροπόλεως Θερμής (Λουτρόπολη Θερμή, Αγιος Γεώργιος, Μονή Αγίου Ραφαήλ, Παραλία Θερμής) Κώμης (Κώμη), Μιστεγνών (Μιστεγνά, Σκάλα Μιστεγνών, Τούμπες), Νέων Κυδωνίων (Νεές Κυδωνίες, Ξαμπέλια, Σκάλα Νέων Κυδωνίων, Πηγής (Πηγή), Πύργων Θερμής (Πύργοι Θερμής, Παναγία).

ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΚΑΛΛΟΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ
Ο Δήμος Μυτιλήνης συστάθηκε εκ νέου ως διευρυμένος Δήμος το 2019. Στην έδρα του Δήμου τη Μυτιλήνης δεσπόζει το Γενοβέζικο κάστρο, ένα από τα μεγαλύτερα της Μεσογείου. Ο γραφικός κόλπος της Γέρας ανήκει εδώ, καθώς και ο ορεινός όγκος του Ολύμπου. Ατέλειωτοι ελαιώνες που κατηφορίζουν μέχρι τα ακρογιάλια, απέραντοι πευκώνες, δάση από καστανιές και γραφικά χωριά, πυργόσπιτα, παλιά και επιβλητικά αρχοντικά, βυζαντινά εκκλησιδάκια, λιμανάκια και παλιοί ταρσανάδες, συνθέτουν ένα ξεχωριστό τοπίο, διαφορετικό από το ηφαιστειογενές της δυτικής πλευράς του νησιού. Ένα τοπίο που μετουσιώνεται κάτω από το υπέροχο φως της Λέσβου.

ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ

Η ΜΥΤΙΛΗΝΗ
Η Μυτιλήνη είναι μια απ’ τις αρχαιότερες πόλεις της Ελλάδας, ίσως και του κόσμου ολόκληρου, που κατοικείται στα ίδια χώματα χιλιάδες χρόνια. Η ίδρυσή της αρχικά πάνω στο νησάκι, όπου βρίσκεται το Κάστρο, τοποθετείται από τον ψευδο-Ηρόδοτο στο έργο του “Βίος Ομήρου” 130 χρόνια μετά την άλωση της Τροίας, δηλαδή το 1053 π.Χ., αν η άλωση έγινε το 1183, όπως υποστηρίζεται. Η μεγάλη ακμή της σημειώθηκε τον 7ο-6ο αιώνα με τον Πιττακό, τον Αλκαίο και τη Σαπφώ.
Η Μυτιλήνη είναι κτισμένη στο νοτιοανατολικό άκρο της νήσου Λέσβου. Είναι πρωτεύουσα του νησιού και της Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου, έδρα του Δήμου Μυτιλήνης καθώς και της Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου.
Είναι μια ακμάζουσα και με συνέχεια πόλη του Ελληνισμού, που η ιστορία της ανάγεται στα βάθη των αιώνων. Ενα σύγχρονο διοικητικό, εμπορικό και πνευματικό κέντρο του Βορείου Αιγαίου με πληθυσμό 31.715 κατοίκους.

ΤΟ ΚΑΣΤΡΟ ΤΗΣ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ
Στο βόρειο μέρος της πόλης , ανάμεσα σ’ ένα καταπράσινο πευκώνα και στη θάλασσα υψώνονται τα απομεινάρια του κάστρου της Μυτιλήνης. Διατηρείται σε αρκετά καλή κατάσταση και είναι ένα από τα μεγαλύτερα κάστρα του μεσογειακού χώρου. Η οικοδόμησή του και η ενίσχυσή του έγινε σε διάφορες χρονικές περιόδους. Πιθανολογείται ότι κτίσθηκε την βυζαντινή εποχή στους χρόνους του Ιουστινιανού.
Σημαντική όμως ανακαίνιση δέχτηκε από τον Φραγκίσκο Γατελούζο στα χρόνια της ηγεμονίας του στο νησί. Αυτή την περίοδο πιστεύεται ότι ήταν ένα από τα πιο απόρθητα και ισχυρά κάστρα. Μέσα σ’ αυτό βρισκόταν και τo παλάτι του , που ονομάζεται “Πύργος της Βασίλισσας”. Στο χώρο του κάστρου σώζεται επίσης μια ρωμαϊκή ή βυζαντινή δεξαμενή φτιαγμένη από αδιάβροχο υλικό. Στις πύλες και σε διάφορα άλλα σημεία του κάστρου υπάρχουν οικόσημα των Παλαιολόγων και των Γατελούζων. Κάτω από τo κάστρο υπάρχουν στοές μεγάλου μήκους, στις οποίες συγκεντρώνονταν τα γυναικόπαιδα σε εμπόλεμη περίοδο. Ο θρύλος θέλει τις στοές να έχουν έξοδο και μάλιστα σε μεγάλη απόσταση από τo κάστρο. Τα τείχη του διατηρούνται σε καλή κατάσταση και είναι δείγματα άριστης οχυρωματικής αρχιτεκτονικής.

ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ ΤΗΣ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ
Η Μυτιλήνη, η αποκαλούμενη και “Αρχόντισσα” του Αιγαίου. Μία πόλη, που το όνομα της χρησιμοποιείται και για όλο το νησί, αμφιθεατρικά χτισμένη γύρω από το νότιο λιμάνι, η οποία φιλοξενεί μοναδικά αξιοθέατα, όπως οι εκκλησίες του Αγίου Θεράποντα και της Μητροπόλεως με ιδιαίτερο αρχιτεκτονικό ενδιαφέρον, το Αρχαίο Θέατρο, το Ρωμαϊκό Υδραγωγείο, το μπρονζέ άγαλμα της Ελευθερίας -όμοιο αυτού της Νέας Υόρκης- και πολλά μουσεία. Ένας επίγειος παράδεισος με διάσπαρτες ιαματικές πηγές και αμέτρητες ιδιόμορφες ακρογιαλιές, που αφήνουν τον επισκέπτη άναυδο από την τελειότητα του σχήματος τους και τα καθάρια κρυστάλλινα νερά τους.
Ο Πύργος Μυτιλήνης (Αρχοντικό Κωνσταντίνου Χατζηχριστόφα), γνωστός επίσης ως Πύργος του Μαλλιαρού ή Ζαχαρένιος Πύργος ή Πύργος του Αρραβώνα, το Αρχοντικό Ιωάννη Λαλέλλη, Αρχιτέκτων Ασημάκης Φούσκας (φωτογραφία) κ.α..

Ο ΠΥΡΓΟΣ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ
Ο Πύργος Μυτιλήνης (Αρχοντικό Κωνσταντίνου Χατζηχριστόφα), γνωστός επίσης ως Πύργος του Μαλλιαρού ή Ζαχαρένιος Πύργος ή Πύργος του Αρραβώνα, είναι κτίριο που βρίσκεται στην οδό Ελ. Βενιζέλου 49 στη «Σουράδα», την περιοχή με τα ωραιότερα αρχοντικά της Μυτιλήνης. Κατασκευάστηκε από τον Κωνσταντίνο Χατζηχριστόφα την περίοδο 1912-1916, σε σχέδια του αρχιτέκτονα Ιγνάτιου Βαφειάδη ή του εμπειρικού αρχιτέκτονα Ασημάκη Φούσκα. Η κατοικία χτίστηκε σε μεγάλη παραθαλάσσια έκταση, όπου στο παραλιακό της μέτωπο υπήρχε μικρό λιμανάκι, στο οποίο προσάραζαν μικρά ιστιοφόρα, μεταφέροντας καπνό και ζάχαρη στην απέναντι ακτή της Μικράς Ασίας, που εμπορευόταν ο Κωνσταντίνος Χατζηχριστόφας. Μάλιστα η κατοικία ονομαζόταν «Ζαχαρένιος Πύργος» γιατί κατασκευάστηκε από τα κέρδη της ανατίμησης της ζάχαρης κατά το 1912. Ο πύργος είναι το πρώτο σπίτι της Μυτιλήνης με κεντρική θέρμανση καλοριφέρ και έχει φιλοξενήσει σημαντικά ιστορικά πρόσωπα, μεταξύ άλλων και τον Ελευθέριο Βενιζέλο. Ο πύργος αφού αναπαλαιώθηκε, λειτούργησε ως ξενοδοχείο πολυτελείας την περίοδο 1995-2020.

Η ΒΑΡΕΙΆ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ
Η Βαρειά είναι συνοικισμός της Δημοτικής Ενότητας Μυτιλήνης, του Δήμου Μυτιλήνης, της Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου, στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, με πληθυσμό 1.103 κατοίκους.
Στο χωριό Βαρειά γεννήθηκε ο σπουδαίος ζωγράφος και αγιογράφος Θεόφιλος Χατζημιχαήλ Κεφαλάς, κατά κόσμον Θεόφιλος (1870-1934).
Στη φωτογραφία το αρχοντικό του Παναγιώτη Ιγγλεζέλη στη Βαρειά Μυτιλήνης.

Ο ΤΑΞΙΑΡΧΗΣ ΛΕΣΒΟΥ
Ο Ταξιάρχης είναι οικισμός και Τοπική Κοινότητα της Δημοτικής Ενότητας Μυτιλήνης του Δήμου Μυτιλήνης της Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου, στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, με πληθυσμό 1.088 κατοίκους.
Γεωγραφία: Οι Ταξιάρχες βρίσκονται στο βορειοανατολικό τμήμα του νησιού, στις παρυφές ενός κατάφυτου από ελιές λόφου και σε υψόμετρο 175 μέτρων με πανοραμική θέα προς τις ακτές της Μικράς Ασίας, αλλά και το λιμάνι της Μυτιλήνης. Απέχουν περίπου 6 χλμ. νότια-νοτιοανατολικά από το λιμάνι ενώ βορειοανατολικά είναι η Βαρειά, νοτιοανατολικά το Αεροδρόμιο Μυτιλήνης και νότια η Αγία Μαρίνα.
Ονομασία: Το χωριό πήρε το όνομά του από την εκκλησία του Ταξιάρχη με το ιδιαίτερο ξυλόγλυπτο τέμπλο της και είναι γνωστό στην περιοχή για τις ταβέρνες του.
Ιστορία: Οι Ταξιάρχες Μυτιλήνης αναφέρονται επίσημα, μετά την απελευθέρωση της Λέσβου, με την παλιά ονομασία από την Τουρκοκρατία ως Καγιάνι το έτος 1918 να ορίζεται έδρα της ομώνυμης νεοϊδρυθείσας κοινότητας. Το 1955 μετονομάστηκε σε Ταξιάρχες.
Η εκκλησία των Ταξιαρχών: Ο Ιερός Ναός των Ταξιαρχών αποτελεί θρησκευτικό αξιοθέατο και κέντρο αναφοράς της γύρω περιοχής. Άρχισε να χτίζεται το 1903 και τέλειωσε το 1958, με βάση το γνωστό σχέδιο του αρχιτέκτονα Αργυρίου Αδαλή, που εφαρμόστηκε και στους ναούς του Αγίου Θεράποντα, της Παναγίας Ακλειδιού και της Γέννησης της Θεοτόκου Παναγιούδας. Από τις πηγές της περιοχής υδρεύτηκε από τη δεκαετία 1771 – 1880 και μετά η πόλη της Μυτιλήνης, έργο που αποδίδεται στον τότε αρχιναύαρχο του Oθωμανικού στόλου Χασάν πασά Τζεζάερλη, του οποίου το όνομα έφεραν μέχρι πρότινος κάποιες από τις πηγές. Πρόκειται για σταυροειδή ναό με τρούλο γοτθικού ρυθμού. Η εικόνα του Ταξιάρχη, με ύψος μεγαλύτερο από 2 μέτρα, κατασκευάστηκε από μαστίχα και κερί πριν 800 χρόνια περίπου ενώ ο Αρχάγγελος ήταν ζωγραφισμένος στον τοίχο της ανατολικής πλευράς του ναού. Το μέρος του τοίχου που είχε την τοιχογραφία του Αρχαγγέλου παρέμεινε άθικτο όταν χρειάστηκε να γίνει ο νέος μεγαλύτερος ναός.^[
Σημαντική σημείωση: Πρόκειται για τους Ταξιάρχες κοντά στη Μυτιλήνη (περιοχή της Γέρας/Ευρύτερης Μυτιλήνης) και όχι του συνώνυμου οικισμού Μανταμάδου του Δήμου Δυτικής Λέσβου.

ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΑΓΙΑΣΟΥ

Η ΑΓΙΑΣΟΣ ΛΕΣΒΟΥ
Η Αγιάσος είναι κωμόπολη Δημοτική Κοινότητα και Δημοτική Ενότητα του Δήμου Μυτιλήνης, της Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου, στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, με πληθυσμό 1.934 κατοίκους.
Η Δημοτική Κοινότητα Αγιάσου: Εκτός από την Αγιάσο στην Δημοτική Κοινότητα Αγιάσου υπάγονται και οι οικισμοί Καρήνη, Μεγάλη Λίμνη και Σανατόριο, με τον συνολικό της πληθυσμό να ανέρχεται σε 2.001 κατοίκους. Η Δημοτική Κοινότητα Αγιάσου ίναι χαρακτηρισμένη ως αστικός ορεινός οικισμός, με έκταση 79,769 χιλιόμετρα.
Γεωγραφικά στοιχεία: Είναι χτισμένη σε υψόμετρο 460 μέτρων, στο εσωτερικό του νησιού, στις πλαγιές του όρους Όλυμπος και σε απόσταση 27 χιλιομέτρων από την πόλη της Μυτιλήνης, Η Δημοτική Κοινότητα είναι χαρακτηρισμένη ως αστικός ορεινός οικισμός, με έκταση 79,769 χλμ² (2011).
Η αρχιτεκτονική του χωριού: Η Αγιάσος διατηρεί αναλλοίωτα στοιχεία παραδοσιακής αρχιτεκτονικής και έχει ανακηρυχθεί παραδοσιακός οικισμός. Παρόλο που δεν είναι παραθαλάσσιος οικισμός, έχει μεγάλη τουριστική κίνηση κατά τους καλοκαιρινούς μήνες.
Ιστορία: Στα τέλη του 803 μ.Χ. στο πηγαδάκι της Καρυάς, όπου είναι σήμερα το παρεκκλήσιο της Ζωοδόχου Πηγής, έφτασε ο ιερωμένος των ανακτόρων Αγάθων, προερχόμενος από τα Ιεροσόλυμα. Εκεί έκρυψε τα ιερά κειμήλια που μετέφερε, την εικόνα της Παναγίας, το Τίμιο Ξύλο και το χειρόγραφο Ευαγγέλιο και εγκατέστησε τη σκήτη του. Έκτοτε ο τόπος αυτός αναγνωρίστηκε ως κατοικητήριος τόπος της Θεοτόκου και η φήμη του ξεπέρασε τα όρια όχι μόνο της περιοχής, αλλά και του νησιού. Στα χρόνια που ακολούθησαν κάποιοι προσκυνητές και θεοσεβείς άνθρωποι ήθελαν να μονάσουν εκεί και η σκήτη του Αγάθωνα εξελίχθηκε σε μοναστήρι για τη λατρεία και για τις ανάγκες των μοναχών με την προσθήκη ξενώνα στον αύλειο χώρο.
Το Μοναστήρι της Αγιάσου: Στην Αγιάσο βρίσκεται η εκκλησία της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, η οποία γιορτάζει το Δεκαπενταύγουστο. Γίνεται μεγάλο πανηγύρι, ενώ κάτοικοι από όλο το νησί της Λέσβου συρρέουν στην Αγιάσο, ακόμη και διανύοντας τη διαδρομή με τα πόδια. Το μοναστήρι χτίστηκε για να στεγάσει την εικόνα που μετέφερε ο μοναχός Αγάθωνας από την Ιερουσαλήμ. Από την επιγραφή που έφερε η εικόνα («ΜΗΤΗΡ ΘΕΟΥ ΑΓΙΑ ΣΙΩΝ») προέρχεται το όνομα της Αγιάσου. Η φράση Αγία Σιών με την οποία συνήθιζαν να χαρακτηρίζουν την εικόνα και το μοναστήρι οι προσκυνητές, παραφθάρθηκε σε Αγιάσων και στη συνέχεια σε Αγιάσος.

Η ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΗΣ ΚΟΙΜΗΣΕΩΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ ΣΤΗΝ ΑΓΙΑΣΟ ΛΕΣΒΟΥ
Η Εκκλησία της Κοιμήσεως της Θεοτόκου είναι εκκλησία στο κέντρο της Αγιάσου, στη Λέσβο, στην Ελλάδα. Η εκκλησία είναι γνωστή κυρίως για τη θαυματουργή εικόνα της Παναγίας της Βρεφοκρατούσας. Η εκκλησία στεγάζει Εκκλησιαστικό Μουσείο με μια σημαντική συλλογή χειρογράφων, σκευών και άλλων εκκλησιαστικών αντικειμένων.

ΤΟ ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΑΓΙΑΣΟΥ
Το Λαογραφικό Μουσείο του Αναγνωστηρίου Αγιάσου είναι ίσως το σημαντικότερο της κατηγορίας του στη Λέσβο και όχι μόνο, λόγω του πλούτου και της ποικιλίας των εκθεμάτων που φιλοξενεί. Βρίσκεται δίπλα στο κτίριο της βιβλιοθήκης και του θεάτρου και χτίστηκε σύμφωνα με τα παραδοσιακά αρχιτεκτονικά πρότυπα της Αγιάσου. Επί προεδρίας του Πάνου Πράτσου συγκεντρώθηκε πλούσιο λαογραφικό υλικό. Ο θεμέλιος λίθος του Λαογραφικού Μουσείου τέθηκε στις 23 Αυγούστου του 1980 από τον μητροπολίτη Μυτιλήνης Ιάκωβο Β΄ και τα εγκαίνια του έγιναν στις 13 Αυγούστου του 1988. Ως κατασκευή το Λαογραφικό Μουσείο το μεν ισόγειο είναι χτισμένο με πέτρα πελεκητή, ενώ το υπόλοιπο από ξύλο καστανιάς με σαχνισίνι. Τα πατώματα και τα εσωτερικά χωρίσματα είναι επίσης από ξύλο, ξύλινες ακόμη είναι και οι εσωτερικές σκάλες.
Το μουσείο λειτουργεί σε καθημερινή βάση από την 1^η Ιουλίου μέχρι και την 14^η Σεπτεμβρίου κάθε χρόνου (10:30-14:00 και 17:30-21:00) και έκτακτα κατά τη διάρκεια του υπόλοιπου έτους. Πολύς κόσμος, ντόπιοι και ξένοι, το επισκέπτονται.

ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΠΛΩΜΑΡΙΟΥ

ΤΟ ΠΛΩΜΑΡΙ ΛΕΣΒΟΥ
Το Πλωμάρι είναι κωμόπολη, Δημοτική Κοινότητα και Δημοτική Ενότητα του Δήμου Μυτιλήνης, της Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου, στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, με πληθυσμό 2.756 κατοίκους.
Η Δημοτική Κοινότητα-Διοικητική εξέλιξη: Εκτός από τo Πλωμάρι στην Δημοτική Κοινότητα Πλωμαρίου υπάγονται και οι οικισμοί Αγιος Ισίδωρος, Ανω Χωριό, Κάτω Χωριό, Κουρνέλα και Μέσουνα, με τον συνολικό της πληθυσμό να ανέρχεται σε 2.942 κατοίκους.
Γεωγραφικά στοιχεία: Το Πλωμάρι βρίσκεται στα νότια παράλια του νησιού σε υψόμετρο 20 μέτρων και θεωρείται παραδοσιακός οικισμός. Απέχει περίπου 39 χιλμ. νοτιοδυτικά από την Μυτιλήνη. Χτίστηκε στη σημερινή του θέση γύρω στο 1842, όταν εξέλιπε ο φόβος των πειρατών και διασχίζεται από τον χείμαρρο Σεδούντα.
Ιστορία: Το πρώτο όνομα του Πλωμαρίου ήταν Ποταμός, από το χείμαρρο Σεδούντα που το διασχίζει. Στα μέσα του 19ου αιώνα, με την εξάλειψη της πειρατείας, το μικρό ψαροχώρι άρχισε να προσελκύει κατοίκους από το ορεινό Μεγαλοχώρι (το παλιό Πλωμάρι). Το Πλωμάρι γνώρισε ιδιαίτερη ανάπτυξη τον 19ο αιώνα, τόσο σε ό,τι αφορά το εμπόριο, όσο και τη βιομηχανία, μέχρι τη Μικρασιατική Καταστροφή, οπότε έχασε τη δυνατότητα συναλλαγών με τα Μικρασιατικά παράλια. Το Πλωμάρι, όπως και η υπόλοιπη Λέσβος ελευθερώθηκαν από τους Οθωμανούς στις 8 Νοεμβρίου 1912.
Ο Ναός του Αγίου Νικολάου: Στο κέντρο του οικισμού βρίσκεται ο ναός του Αγίου Νικολάου χτισμένος το 1847. Πρόκειται για τρίκλιτη αιγαιοπελαγίτικη βασιλική με μαρμάρινο κωδωνοστάσιο.
Προσωπικότητες: Από το Πλωμάρι καταγόταν ο Δημήτρης Βουνάτσος (1943-2025) πολιτικός, γνωστός για τη μακρά του θητεία ως βουλευτής του ΠΑΣΟΚ στο νομό Λέσβου, καθώς και για τη θητεία του ως νομάρχης και δήμαρχος Λέσβου, με ιδιαίτερα αξιοσημείωτο έργο.
Το Πλωμάρι σήμερα: Σήμερα το Πλωμάρι αποτελεί έναν αξιόλογο και δημοφιλή τουριστικό προορισμό και ταυτόχρονα τόπο παραγωγής προϊόντων υψηλής ποιότητας, όπως είναι το ελαιόλαδο και το ούζο Πλωμαρίου. Eίναι ιδιαίτερα αξιοποιημένο τουριστικά, με πολλά ξενοδοχειακά συγκροτήματα, καταστήματα, ταβέρνες, καφετέριες και μαγαζιά με τουριστικά είδη.
Οι παραλίες του Πλωμαρίου: Οι παραλίες της περιοχής είναι ιδιαίτερα δημοφιλείς. Ανάμεσά τους ο Άγιος Ισίδωρος, το Αμμουδέλι και η γειτονική Μελίντα.
Η παραλία του Αγίου Ισιδώρου Πλωμαρίου βρίσκεται λίγο πιο έξω από το χωριό και είναι μία από τις μεγαλύτερες παραλίες της Λέσβου. Στην περιοχή ξεχωρίζουν επίσης οι ακρογιαλιές της Μελίντας, το Αμμουδέλι, της Αγίας Βαρβάρας και της Δρότας. Τα τελευταία χρόνια λειτουργεί στο Πλωμάρι και μικρή μαρίνα δυναμικότητας 60 σκαφών.
Πολιτισμός-Εκδηλώσεις: Κάθε καλοκαίρι στο Πλωμάρι και την ευρύτερη περιοχή πραγματοποιούνται πλήθος πολιτιστικών εκδηλώσεων με σημαντικότερες τη «Γιορτή του Ούζου», τη Ναυτική εβδομάδα και τα «Βενιαμίνεια».
Τα «Πλωμαριτοχώρια»: Δέκα χιλιόμετρα βορειότερα βρίσκεται το Μεγαλοχώρι, το Παλιό Πλωμάρι, πατρίδα του Σοφού Βενιαμίν του Λεσβίου. Μεγάλο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και τα υπόλοιπα ορεινά χωριά της πρώην Επαρχίας Πλωμαρίου. Τα «Πλωμαριτοχώρια», όπως είναι γνωστά, είναι γραφικοί οικισμοί, χτισμένοι κι αυτοί στις πλαγιές του Ολύμπου.

ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ ΤΟΥ ΠΛΩΜΑΡΙΟΥ
Σήμα κατατεθέν του Πλωμαρίου είναι ο πλάτανος της κεντρικής πλατείας της παλιάς συνοικίας, που όπως λέγεται φυτεύτηκε το 1813. Αξιοθέατα είναι επίσης η μεγάλη πλατεία της προκυμαίας και το πάρκο με τους φοίνικες, καθώς και το ηρώο με το μνημείο το αφιερωμένο στους εθελοντές που πολέμησαν για την απελευθέρωση της Λέσβου στα 1912.
Το Πολύκεντρο: Πυρήνας της πολιτιστικής ζωής της πόλης, είναι το «Πολύκεντρο» του Δήμου (το ανακαινισμένο και μετασκευασμένο πρώην σαπωνοποιείο Πούλια) που σήμερα στεγάζει αίθουσα εκδηλώσεων, συνεδρίων, μόνιμες και περιοδικές εκθέσεις και φέρει το όνομα Βενιαμίν ο Λέσβιος, προς τιμήν του εκπρόσωπου του νεοελληνικου Διαφωτισμού, που γεννήθηκε στο Μεγαλοχώρι της επαρχίας Πλωμαρίου. Στο Πολύκεντρο λειτουργεί «Μουσείο Σαπουνιού», όπου εκτίθενται όλα τα σύνεργα παρασκευής του προϊόντος, ετικέτες από διάφορες μάρκες Λεσβιακών σαπουνιών, καθώς και η εμπορική αλληλογραφία των ιδιοκτητών του σαπωνοποιείου με αγορές του εξωτερικού. Τέλος, στον ίδιο χώρο λειτουργεί και μόνιμη έκθεση φωτογραφικού υλικού για τα πλεούμενα του Πλωμαρίου, μια και η περιοχή είχε έναν αξιόλογο εμπορικό στόλο, με τον οποίο οι πλοιοκτήτες του Πλωμαριού όργωναν το Αιγαίο και τη Μεσόγειο και έφταναν ως τη Μαύρη Θάλασσα.
Μουσείο “Ο Κόσμος του Ούζου” (αποστακτήριο Ούζου Ισιδώρος Αρβανίτης): Στο Πλωμάρι Λέσβου, στο αποστακτήριο του Ούζου Πλωμαρίου Ισιδώρου Αρβανίτη λειτουργεί Μουσείο Ούζου, με την ονομασία «Ο Κόσμος του Ούζου». Οι επισκέπτες, έχουν την ευκαιρία, να μάθουν για την ιστορία του Ούζου, να αγγίξουν και να μυρίσουν βότανα και καρπούς της Λεσβιακής γης, συστατικά του Ούζου Πλωμαρίου, να περιπλανηθούν στο χώρο της εμφιάλωσης και να παρακολουθήσουν από κοντά όλη την ιεροτελεστία της απόσταξης που γίνεται παραδοσιακά σε 18 μικρούς χειροποίητους χάλκινους άμβυκες. Παράλληλα μπορούν να γευτούν το Ούζο Πλωμαρίου Ισιδώρος Αρβανίτης παίρνοντας μέρος σε γευσιγνωσίες, ενώ στο χώρο, υπάρχει και μια αξιόλογη συλλογή μουσειακών αντικειμένων.
Μουσείο Ούζου (ποτοποιεία Βαρβαγιάνη): Στο Πλωμάρι Λέσβου επίσης λειτουργεί «Μουσείο Ούζου», στις εγκαταστάσεις της ποτοποιίας Βαρβαγιάννη, όπου ο επισκέπτης μπορεί να δει παλιούς αποστακτήρες και άλλα σύνεργα του τρόπου παραγωγής του προϊόντος, καθώς και έγγραφα δηλωτικά των τρόπων εμπορίας και των αγορών στις οποίες εξαγόταν.
Φωτογραφία: Η γραφική κεντρική πλατεία της παλιάς συνοικίας με τον αιωνόβιο πλάτανο, που όπως λέγεται φυτεύτηκε το έτος 1813.

ΠΛΩΜΑΡΙ → Η ΠΑΤΡΙΔΑ ΤΟΥ ΟΥΖΟΥ
Το Πλωμάρι αποτελεί λιμάνι με δυναμική τουριστική κίνηση και έχει καταγραφεί σαν η πατρίδα του ούζου και του σαπουνιού. Ξεχωρίζει για την αρχιτεκτονική και τη ρυμοτομία του, καθώς και για το πλήθος των παλιών βιομηχανικών του κτιρίων (ελαιοτριβείων, σαπωνοποιείων, ταρσανάδων κ.τ.λ.). Η παραγωγή του φημισμένου ούζου γινόταν αρχικά σε μικρά τοπικά αποστακτήρια, (που τα αποκαλούσαν «ρακαριά»). Μετά τα τέλη του 19ου αιώνα αναπτύχθηκαν ιδιαίτερα οι ποτοποιίες, όπως και οι σαπωνοποιίες και αναδείχτηκαν σε σημαντικές βιοτεχνίες με αξιόλογη παραγωγή προς εξαγωγή, δίνοντας ώθηση στον πρωτογενή τομέα του νησιού της Λέσβου γενικότερα.
και οι κάτοικοι ασχολούνται με τη γεωργία, τη κτηνοτροφία, την αλιεία, τον τουρισμό και τη βιοτεχνία. Στο Πλωμάρι λειτουργούν τέσσερις ποτοποιίες που παράγουν το φημισμένο, μυρωδάτο και γλυκόπιοτο Πλωμαρίτικο ούζο.

ΤΑ ΜΥΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΟΥΖΟΥ ΠΛΩΜΑΡΙΟΥ ΙΣΙΔΩΡΟΣ ΑΡΒΑΝΙΤΗΣ
Το Ούζο Πλωμαρίου Ισίδωρος Αρβανίτης αποτελείται μόνο από άριστα υλικά, που προέρχονται από τον τόπο της Λέσβου: Νερό μαλακό από τις πηγές του ποταμού Σεδούντα που διασχίζει το Πλωμάρι, αλάτι από τις αλυκές της Καλλονής, πάνω από 15 μυρωδικά από μια μεγάλη ποικιλία βότανων της Λεσβιακής γης, όπως κανέλα, μοσχοκάρυδο ή εκχυλίσματα μαστίχας, και, φυσικά, γλυκάνισος Λισβορίου, ο καλύτερος στον κόσμο. Ο απόλυτος συνδυασμός εύφορου εδάφους και άριστης ποιότητας καρπών, ώστε να αναδυθεί μια γεύση που να δένει με την παράδοση και να συγκροτεί ένα ποτό «καθαρό σαν το κύμα του Αιγαίου». Στη φωτογραφία φυτεία γλυκάνισου στο Λισβόρι Λέσβου.
Με πληροφορίες και φωτογραφία από LIFO, Γιάννης Πανταζόπουλος.

Η ΠΟΤΟΠΟΙΑ ΠΛΩΜΑΡΙΟΥ ΙΣΙΔΩΡΟΣ ΑΡΒΑΝΙΤΗΣ | ΠΑΡΑΓΩΓΟΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗΣ ΕΝΔΕΙΞΗΣ
Η Ποτοποιϊα Πλωμαρίου Ισίδωρος Αρβανίτης παράγει Ούζο στο Πλωμάρι της Λέσβου από το 1894, όταν ο Ισίδωρος Αρβανίτης δημιούργησε την περίφημη συνταγή για το Oύζο που φέρει το όνομά του. H Ποτοποιϊα που παραμένει μέχρι και σήμερα 100% Ελληνική και ανήκει στην οικογένεια Καλογιάννη, συνεχίζει να παράγει με τις ίδιες παραδοσιακές μεθόδους και την συνταγή του ιδρυτή της το Ούζο της με τη Γεωγραφική Ενδειξη: Ούζο Πλωμάρι / Ouzo of Plomari.
Ο παραδοσιακός τρόπος αργής απόσταξης, σε μικρούς χειροποίητους χάλκινους άμβυκες σε συνδυασμό με τα αρωματικά βότανα και σπόρια ανώτερης ποιότητας – ο γλυκάνισος και ο μάραθος που χρησιμοποιεί η Ποτοποιία για την παραγωγή του αποστάγματος προέρχονται από τα ιδιόκτητα κτήματά της, βιολογικής καλλιέργειας, στο Λισβόρι της Λέσβου – βοηθούν να επιτευχθεί η ανώτερη ποιότητα και «ισορροπία» του αποστάγματος. Αυτά δίνουν στο Ούζο Πλωμαρίου Ισιδώρου Αρβανίτου το ιδιαίτερο άρωμα και την μοναδική γεύση που το χαρακτηρίζει, όπως αρμόζει σε ένα προιόν που παράγεται από 100% απόσταξη. Πρόσφατα το αποστακτήριο του Ούζου Πλωμαρίου Ισιδώρου Αρβανίτου μεταφέρθηκε σε νέο, μεγαλύτερο χώρο και πάλι στο γραφικό Πλωμάρι, προσθέτοντας όμοιους μικρούς, χειροποίητους χάλκινους άμβυκες προκειμένου να εξυπηρετήσει την αυξανόμενη ζήτηση των εξαγωγών. Συνδυάζοντας, έτσι, την ίδια παράδοση στην παραγωγή του αποστάγματος, με τις πιο σύγχρονες εξελίξεις στον ποιοτικό έλεγχο και την εμφιάλωση. Όλες οι διαδικασίες γίνονται κάτω από ιδιαίτερα αυστηρές προϋποθέσεις με την σχολαστική τήρηση των κανόνων υγιεινής, γεγονός που επιβεβαιώνεται από το Πιστοποιητικό Διασφάλισης Ποιότητας που έχει η Ποτοποιία, για την εφαρμογή του συστήματος HACCP στην παραγωγή και εμφιάλωση των προϊόντων της.

ΤΟ ΟΥΖΟ ΠΛΩΜΑΡΙΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ Δ. ΓΙΑΝΝΑΤΣΗ

Με τις συνταγές της Ανατολής στις αποσκευές του, ο Δημήτριος Δ. Γιαννατσής βρήκε στη Λέσβο τα καλύτερα υλικά για να φτιάξει τα αποστάγματά του. Σταφύλια εξαιρετικής ποιότητας, που τότε καλλιεργούνταν στην Λέσβο, γλυκάνισο από το Λισβόρι, μάραθο και αρωματικά φυτά από τα γύρω βουνά, καθώς και απαλό, μαλακό νερό από τον Σεδούντα ποταμό που σχίζει στα δυό το Πλωμάρι. Εκτός όμως από τα υλικά, βρήκε και τους ανθρώπους του μόχθου.
Το ούζο των ρακιτζήδων ήταν η παρηγοριά και το βάλσαμο για τους μεροκαματιάριδες που σχόλαγαν με τη δύση του ήλιου από τις δουλείες τους και συναντιόντουσαν στους καφενέδες. Έπιναν ήσυχα-ήσυχα το 25ράκι τους, χαλάρωναν κι ύστερα τραβούσαν για τα σπίτια τους..
Και κάπως έτσι το 1932 ξεκίνησε επίσημα η ποτοποιία του Δημητρίου Δ. Γιαννατσή στο Πλωμάρι της Λέσβου, κάνοντας το μακρύ ταξίδι μέσα στο χρόνο, με αγάπη για τη μυρωδιά του ούζου, μεράκι με την τέχνη της απόσταξης και σεβασμό στο παρελθόν!

ΟΥΖΟ ΒΑΡΒΑΓΙΑΝΝΗ ΠΛΩΜΑΡΙΟΥ

Ήταν μακρύ το ταξίδι, αλλά άξιζε. Ο ξένος επισκέπτης κάθεται στον καφενέ του γραφικού, παραθαλάσσιου χωριού, δίπλα στους παλιούς ταρσανάδες. Τα αλιευτικά σκάφη μπαίνουν σιγά σιγά στο αγκυροβόλι, στο πιο απάγκιο, το πιο απάνεμο μέρος του λιμανιού. Τα καΐκια επιστρέφουν από τον Κόλπο Καλλονής φορτωμένα με σαρδέλες, σουπιές, κέφαλους και χταπόδια. Μεγάλος ψαρότοπος. Είναι ζεστά τα νερά εκεί, αρέσει στα ψάρια να κολυμπάνε σε αυτή τη θάλασσα. Οι ναυτικοί αφήνουν μπόσικους τους κάβους, αγκαλιάζουν τις δέστρες στον ντόκο, καργάρουν τα σχοινιά. Φέρνουν την πραμάτεια τους στον καφενέ. Και φωνάζουν στην κυρά-Μερόπη «Ρίξτε τις σαρδέλες στη φωτιά, φέρτε χόρτα, ανοίξτε ένα καραφάκι Βαρβαγιάννη.»

ΟΥΖΟ ΜΑΤΑΡΕΛΛΗ

Ολα ξεκίνησαν από το μεράκι ενός ντόπιου καλλιεργητή γλυκάνισου, του Χαράλαμπου Ματαρέλλη. Με οδηγό το πάθος του για την αυθεντική γεύση κσι τις γνώσεις που του χάρισε η Γη της Λέσβου, ο Χαράλαμπος Ματαρέλλης δημιούργησε ένα ούζο που ξεχώρισε από την πρώτη γουλιά!
Το Ούζο Ματαρέλλη αγαπήθηκε από την πρώτη στιγμή! Εγινε αγαπημένη συντροφιά στα καθημερινά διαλείμματα, ήταν παρόν στις γιορτές, τα τραπέζια, τις στιγμές που αξίζει να θυμάσαι.
Γρήγορα το όνομά του συνδέθηκε με την ποιότητα και η φήμη του ξέφυγε πέρα από τα όρια του τόπου που το γέννησε.

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ
Σύντομα, το Ούζο Ματαρέλλη ταξίδεψε σε ολόκληρη την Ελλάδα και πέρα από αυτήν, φτάνοντας μέχρι τα Βαλκάνια, όπου κέρδισε τον σεβασμό και την εκτίμηση όσων αναζητούν αυθεντική γεύση και κορυφαία ποιότητα. Το ταξίδι του συνεχίζεται, πάντα με την ίδια αγάπη για τη λεπτομέρεια.
“Για εμάς, το Ούζο Ματαρέλλη είναι μια ιστορία που ξεκίνησε με μεράκι και μεγαλώνει με τις δικές σας στιγμές. Είναι η γεύση της παρέας και η παράδοση που συναντά το σήμερα στις συναυλίες, στα καφενεία, στα πάρκα και όπου αλλού υπάρχει καλή διάθεση και παρέα”.

Ο ΑΓΙΟΣ ΙΣΙΔΩΡΟΣ ΛΕΣΒΟΥ
Ο Άγιος Ισίδωρος είναι παράλιος οικισμός της Δημοτικής Κοινότητας και Ενότητας Πλωμαρίου του Δήμου Μυτιλήνης, της Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου, στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, με πληθυσμό 158 κατοίκους.
Γεωγραφία: O οικισμός βρίσκεται δίπλα και νότια-νοτιοανατολικά από το Πλωμάρι (1,5 χιλιόμετρο), σε μέσο σταθμικό υψόμετρο 10 μέτρων. Απέχει 38 χιλιόμετρα περίπου νοτιοδυτικά της Μυτιλήνης.
Διοικητική εξέλιξη: Ο Άγιος Ισίδωρος αναγνωρίσθηκε ως οικισμός το 1918 όταν και προσαρτήθηκε στον Δήμο Πλωμαρίου. Το έτος 2010 αποσπάστηκε από τον Δήμο Πλωμαρίου και προσαρτήθηκε στο τότε Δήμο Λέσβου. Το 2019, αποσπάστηκε από τον κατατμηθέντα Δήμο Λέσβου και προσαρτήθηκε στον νεοσύστατο Δήμο Μυτιλήνης.
Αξιοθέατα: Η παραλία του οικισμού, από τις πιο εκτεταμένες στη Λέσβο, με ιδιαίτερα μεγάλη τουριστική κίνηση τους καλοκαιρινούς μήνες.

ΤΟ ΑΝΩ ΧΩΡΙΟ ΛΕΣΒΟΥ
Το Ανω Χωριό είναι οικισμός της Κοινότητας, και Δημοτικής Ενότητας Πλωμαρίου του Δήμου Μυτιλήνης, της Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου, στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, με πληθυσμό 9 κατοίκους. Μαζί με τους οικισμούς Πλωμάρι, Αγιο Ισίδωρο, Κάτω Χωριό, Κουρνέλα και Μέσουνα, συγκροτούν την Τοπική Κοινότητα Πλωμαρίου του Δήμου Μυτιλήνης, στη Λέσβο.
Γεωγραφία: Το Άνω Χωριό βρίσκεται στις νότιες κλιτύς του Ολύμπου, βόρεια του Πλωμαρίου και σε μέσο σταθμικό υψόμετρο 410 μέτρα. Απέχει 42 χλμ. περίπου νοτιοδυτικά της Μυτιλήνης (μέσω της επαρχιακής οδού Αγιάσου-Πλωμαρίου).

ΤΟ ΚΑΤΩ ΧΩΡΙΟ ΛΕΣΒΟΥ
Το Κάτω Χωριό είναι οικισμός της Κοινότητας, και Δημοτικής Ενότητας Πλωμαρίου του Δήμου Μυτιλήνης, της Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου, στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, με πληθυσμό 32 κατοίκους. Μαζί με τους οικισμούς Πλωμάρι, Αγιο Ισίδωρο, Ανω Χωριό, Κουρνέλα και Μέσουνα, συγκροτούν την Τοπική Κοινότητα Πλωμαρίου του Δήμου Μυτιλήνης, στη Λέσβο.
Γεωγραφία: Το Κάτω Χωριό βρίσκεται στο νοτιοδυτικό τμήμα της Λέσβου και κοντά στα παράλια του Αιγαίου Πελάγους, σε υψόμετρο 170 μέτρα. Απέχει 42 χλμ. περίπου νοτιοδυτικά της Μυτιλήνης και 3 χιλιόμετρα δυτικά-βορειοδυτικά από το Πλωμάρι.
Διοικητική εξέλιξη: Αναφέρεται επίσημα, μετά την απελευθέρωση της Λέσβου, το 1918, όταν προσαρτήθηκε στον τότε Δήμο Πλωμαρίου. Σύμφωνα με το μεταρρυμιστικό πρόγραμμα Καλλικράτης σήμερα ανήκει στη Δημοτική Κοινότητα Πλωμαρίου, που υπάγεται στη Δημοτική Ενότητα Πλωμαρίου, του Δήμου Μυτιλήνης.

Η ΚΟΥΡΝΕΛΑ ΛΕΣΒΟΥ
Η Κουρνέλα είναι οικισμός της Τοπικής Κοινότητας και Δημοτικής Ενότητας Πλωμαρίου του Δήμου Μυτιλήνης, της Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου, στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, με πληθυσμό 6 κατοίκους. Μαζί με τους οικισμούς Πλωμάρι, Αγιο Ισίδωρο, Ανω Χωριό, Κάτω Χωριό και Μέσουνα, συγκροτούν την Τοπική Κοινότητα Πλωμαρίου του Δήμου Μυτιλήνης, στη Λέσβο.
Γεωγραφία: Η Κουρνέλα βρίσκεται στο νότιο άκρο της νήσου Λέσβου, στους νοτιοδυτικούς πρόποδες του Ολύμπου σε υψόμετρο 380 μέτρα. Απέχει περίπου 50 χλμ. δυτικά-νοτιοδυτικά από τη Μυτιλήνη και 9 χλμ. βορειοδυτικά από το Πλωμάρι. Ως οικισμός αναφέρεται επίσημα, μετά την απελευθέρωση της Λέσβου το 1918, όταν προσαρτήθηκε στην τότε Κοινοτητα Παλαιοχωρίου. Σήμερα σύμφωνα με το πρόγραμμα Καλλικράτης, ανήκει στην Κοινότητα Πλωμαρίου του Δήμου Μυτιλήνης, στη Λέσβο.
Τοποθεσία: Η Κουρνέλα είναι προσβάσιμη ξεκινώντας από τον επαρχιακό δρόμο Πλωμαρίου-Παλαιοχωρίου, όπου στη συνέχεια εμφανίζεται στα αριστερά ένας χωμάτινος παράδρομος που μετά από 10 λεπτά οδηγεί στον οικισμό.
Ιστορία: Ο οικισμός χτίστηκε τον 19ο αιώνα, σε αυτόν παλιότερα ζούσαν πενήντα οικογένειες, ωστόσο λόγω της τοποθεσίας του και της αγροτικής- κτηνοτροφικής οικονομίας του, σιγά-σιγά άρχισε να εγκαταλείπεται μετά τη δεκαετία του εξήντα, επακόλουθο της αστικοποίησης και της στροφής σε άλλους τομείς της παραγωγής. Ηδη στα 1980 είχαν παραμείνει ελάχιστες οικογένειες, ενώ σήμερα μένουν μόνιμα περίπου 6 άτομα, ωστόσο τον οικισμό επισκέπτεται περιστασιακά ένας αριθμός ατόμων, φυσιολάτρες που θέλουν να εξερευνήσουν τον τόπο, αλλά και κάποιοι που διαμένουν για μεγάλο διάστημα, ενώ υπάρχουν και θερινές κατοικίες. Τέλος κάθε χρόνο στη Κουρνέλα γίνονται τοπικές γιορτές αλλά και ο εορτασμός της μεγάλης εβδομάδας και του Πάσχα.
Αξιοθέατα: Στην είσοδο του χωριού δεσπόζει ένα από τα αξιοθέατα του οικισμού, η όμορφη τρίκλινη βασιλική του Αγίου Ιωάννη του Πρόδρομου που χτίστηκε από τους κατοίκους το 1863. Ακολουθώντας το κατηφορικό πέτρινο δρομάκι που περνά σε όλο το μήκος του οικισμού, βρίσκουμε τα δύο από τα τρία καφενεία που λειτουργούσαν, το ένα αντίκρυ στ’ άλλο, στην αυλή του ενός μάλιστα υπάρχει ο υπεραιωνόβιος πλάτανος του οικισμού. Λίγο πιο κάτω, μετά το τελευταίο σπίτι υπάρχουν τρεις λευκές κρήνες που ακόμα έχουν νερό. Ενώ στο τέλος του πέτρινου δρόμου υπάρχει το παλιό ελαιοτριβείο, ένα μεγάλο ορθογώνιο πέτρινο κτίριο, που έχει εγκαταλειφθεί ήδη από το 1963.

Η ΜΕΣΟΥΝΑ ΛΕΣΒΟΥ
Η Μέσουνα είναι χωριό και Τοπική Κοινότητα, της Δημοτικής Ενότητας Πλωμαρίου του Δήμου Μυτιλήνης, της Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου, στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, με πληθυσμό 5 κατοίκους. Μαζί με τους οικισμούς Πλωμάρι, Αγιο Ισίδωρο, Ανω Χωριό, Κάτω Χωριό και Κουρνέλα, συγκροτούν την Τοπική Κοινότητα Πλωμαρίου του Δήμου Μυτιλήνης, στη Λέσβο.
Γεωγραφία: Η Μέσουνα βρίσκεται προς το νοτιοδυτικό τμήμα της Λέσβου, στους νότιους πρόποδες του Ολύμπου, σε υψόμετρο 370 μέτρα, ενώ απέχει περίπου 31 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά της Μυτιλήνης και 8 χιλιόμετρα βόρεια-βορειοανατολικά. από το Πλωμάρι.
Διοικητική εξέλιξη: Αναφέρεται επίσημα, μετά την απελευθέρωση της Λέσβου to έτος 1918 γραμμένη ως Μεσσούνα, όταν προσαρτήθηκε στον τότε Δήμο Πλωμαρίου και το έτος 1940 να διορθώνεται το όνομα σε Μέσουνα. Στη φωτογραφία το εκκλησάκι του Αγίου Κωνσταντίνου κοντά στον οικισμό Μέσουνα Λέσβου. Φωτογραφία από PLAGIA LESVOU, Fb Page.

ΤΟ ΑΚΡΑΣΙ ΛΕΣΒΟΥ
Το Ακράσι είναι χωριό και Τοπική Κοινότητα, της Δημοτικής Ενότητας Πλωμαρίου του Δήμου Μυτιλήνης, της Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου, στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, με πληθυσμό 218 κατοίκους. Στην Τοπική Κοινότητα Ακρασίου εκτός από την Ακράσι υπάγονται και οι οικισμοί Δρότα και Παραλία Δρότας, με τον συνολικό της πληθυσμό να ανέρχεται στους 239 κατοίκους ενώ κατά τους καλοκαιρινούς μήνες αρκετοί είναι και οι επισκέπτες, με τον πληθυσμό της Κοινότητας να αυξάνεται.
Γεωγραφία: Το Ακράσι βρίσκεται στο νοτιοανατολικό τμήμα του νησιού σε υψόμετρο 340 μέτρα. Το χωριό συνορεύει με το Αμπελικό και το Νεοχώρι. 
Ιστορία: Το Ακράσι διαχρονικά έχει μεγάλη προσφορά στην τοπική ιστορία. Στην κεντρική του πλατεία του χωριού βρίσκεται ο περίφημος “Πλάτανος” ο οποίος αριθμεί πάνω από 150 χρόνια ζωής.
Πολιτισμός-Εκδηλώσεις: Τη περίοδο του καλοκαιριού στο Ακράσι λαμβάνουν χώρα πολλές παραδοσιακές εκδηλώσεις εκ των οποίων η σημαντικότερη είναι “Η Γιορτή του Τραχανά”.
Στο χωριό δραστηριοποιείται ο Πολιτιστικός Σύλλογος Ακρασίου με αξιόλογο πολιτιστικό έργο.
Αξιοθέατα: Στο πρώην δημοτικό σχολείο Ακρασίου βρίσκεται το Πολιτιστικό Κέντρο “Ιωάννης Κοντέλλης”, προσφορά του Ιωάννη Κοντέλλη, ο οποίος απεβίωσε σε ηλικία 87 ετών. Στο μουσείο αυτό υπάρχει πληθώρα εκθεμάτων που αφηγούνται τόσο την ιστορία του Ακρασίου, όσο και ολόκληρου του νησιού κατ’ επέκταση ενώ στους χώρους του διοργανώνονται πολλές πολιτιστικές, εορταστικές και ενημερωτικές εκδηλώσεις. Η φωτογραφία λήφθηκε από τον επίσημο ιστότοπο του χωριού.

Η ΔΡΟΤΑ ΛΕΣΒΟΥ
Η Δρότα ή Δρώτα (παλαιά ονομασία) είναι πολύ μικρός οικισμός της Τοπικής Κοινότητας Ακρασίου, στη Δημοτική Ενότητα Πλωμαρίου του Δήμου Μυτιλήνης, της Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου, στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, με πληθυσμό 3 κατοίκους. Μαζί με τους οικισμούς Ακράσι και την Παραλία Δρότας, συγκροτούν την Τοπική Κονότητα Ακρασίου, του Δήμου Μυτιλήνης στη Λέσβο.
Γεωγραφία: Η Δρότα βρίσκεται στο νοτιοδυτικό τμήμα της Λέσβου, σε υψόμετρο 40 μέτρα, ενώ απέχει περίπου 44 χλμ. νοτιοδυτικά της Μυτιλήνης και 19 χλμ. βορειοδυτικά από το Πλωμάρι.
Διοικητική εξέλιξη: Αναφέρεται επίσημα, μετά την απελευθέρωση της Λέσβου το 1918, γραμμένη ως ο Δρώτας, όταν προσαρτήθηκε στην τότε Κοινότητα Ακρασίου. Το 1940 το όνομα του οικισμού διορθώθηκε σε Δρότα.

«ΔΡΩΤΑ»
Ο ΚΡΥΦΟΣ ΠΑΡΑΔΕΙΣΟΣ ΤΗΣ ΛΕΣΒΟΥ
Αντώνης Θαλασσέλης, Στιχουργός-Ποιητής-Μουσικοσυνθέτης-Τραγουδιστής-Συγγραφέας
Οι αναμνήσεις πολλές από τα παιδικά μου χρόνια στη Δρώτα, με το μαγιό πήγαινα όταν κλείναμε τα σχολεία και με το μαγιό γύριζα πίσω στο χωριό μου τον Μπουρό-Νεοχώρι. Όμορφες και αξέχαστες στιγμές! Οι βαρκάδες και τα μπάνια. Τα ουζάκια με τα όργανα και τα τραγούδια. Η μυρωδιά της θάλασσας με το απέραντο γαλάζιο να απλώνετε σαγηνευτικό, η ομορφιά του ηλιοβασιλέματος όταν το απόγευμα καθόμουν στην άμμο με παρέα που πολλές φορές και μέχρι αργά τα μεσάνυχτα. Τα ψαρέματα στα καλαμάρια, ψαριά 70 κιλά. Το ψαροτούφεκο που έκανα κάθε μέρα πηγαίνοντας μέχρι την Παναγία κρυφτή και γύριζα πίσω. Τα σκιρτήματα της καρδιάς στους πρώτους πλατωνικούς έρωτες.
Η ζωή του καλοκαιριού ήταν η Δρώτα για τα γύρω χωριά. Παλιά, ο κακός χωματόδρομος πήγαινε μέχρι την επάνω Δρώτα και για να πας στην κάτω Δρότα στην παραλία ήθελε ποδαρόδρομο. Μετά έγινε και ο χωματόδρομος έως κάτω στην παραλία. Μερικοί αγοράσανε κάποια παλιά σπίτια στην απάνω Δρότα και τα φτιάξανε μένοντας το καλοκαίρι εκεί, αφού με τα αυτοκίνητα είναι πιο εύκολη και γρήγορη η προσέλευση.
Θυμάμαι τότε που ήμουν πολύ μικρός τη χαρά που έκανα όταν ανακοίνωνε ο πατέρας μου ότι θα πάμε Σαββατοκύριακο στην παραλία. Ετοίμαζε το γαϊδουράκι, τότε δεν είχαμε αυτοκίνητα, παρέα και άλλοι μαζί παίρναμε τον κατήφορο από το Μπουρό-Νεοχώρι, για να πάμε εκεί.
Του άρεσε πολύ του πατέρα μου η θάλασσα άλλα από ότι κατάλαβα πιο πολύ πήγαινε να βρει τους φίλους του καφετζήδες για να πιει καφέ στο καφενείο του Λάσκαρη και ούζο στις ταβέρνες του Γρηγόρη και Γιώργου Κουρτέλη που με τις ακούραστες γυναίκες τους Μεταξία και Μαρίκα που ετοίμαζαν υπέροχους μεζέδες. Όταν το κέφι άναβε και το ούζο θόλωνε το μυαλό, άρχιζαν τον «παραπουνκό», αμανές -τραγούδι καθιστικό της περιοχής μας. Μερακλής ο πατέρας μου ο Σάββας τραγουδούσε και έλεγε πολύ ωραία τετράστιχα που ακουμπούσαν την καρδιά σου, μαζί και άλλοι Μποριανοί, παρέα όλοι, όπως ο Περικλής Ξενιτέλης, πολύ καλός τραγουδιστής από το Μπουρό που παραθέριζε το καλοκαίρι εκεί.
Αντιλαλούσε η παραλία από τα τραγούδια, σιωπή λέγανε τραγουδούν οι Μποριανοί, όλοι τους μερακλήδες, ευρηματικός στον στίχο ο μπροστάρης καλλίφωνος τραγουδιστής, έλεγε τον πρώτο στίχο τραγουδιστά , συντονισμένοι και μελωδικοί οι άλλοι δευτέρωναν, δηλαδή επαναλάμβαναν το τραγούδι όλοι μαζί, σωστή ιεροτελεστία χαράς, πόνου, έρωτα , ξενιτιάς. Αλλά και εμείς οι νεώτεροι αφού μεγαλώσαμε και βρισκόμασταν εκεί γινότανε χαμός. Η παρέα μεγάλη, εγώ, ο Κώστας, ο Νίκος, ο Χρήστος, ο Γιάννης, ο Λευτέρης, ο Δημήτρης, ο Παναγιώτης, ο Γιώργος και άλλοι πολλοί αρχίζαμε το τραγούδι και τα όργανα έπαιρναν φωτιά.
Στα καφενεία τότε Σαββατοκύριακο δεν έβρισκες θέση με τίποτα, μέχρι και βάρκες έρχονταν από το Πλωμάρι. Τουρίστες έστηναν σκηνές στους «Ορνούς», Ακρασιώτες και Αμπελικιώτες κατέβαιναν να απολαύσουν την ωραία παραλία με τα κουφετί βότσαλα. Άλλες εποχές τότε ξέγνοιαστες χαρούμενες και είχαμε την πολυτέλεια να κάνουμε όνειρα και να έχουμε ελπίδες σαν πιο νέοι που ήμασταν.
Μετά οι περισσότεροι παντρευτήκαμε, στην αρχή κατεβαίναμε όσοι μπορούσαμε με τις γυναίκες και τα παιδιά μας και σίγα σιγά αραιώσαμε μέχρι που το όνειρο σταμάτησε. Τα καφενεία κλείσανε με πρώτο του Λάσκαρη στον πλάτανο μετά του Γρηγόρη και μετά του Γιώργου. Ο κόσμος αραίωσε και ήρθε ο μαρασμός και τα γλέντια τέλειωσαν. Το καλοκαίρι πολλοί κατεβαίναμε μόνο για μπάνιο και μερικοί συνέχιζαν να παραθερίζουν στα δικά τους σπίτια που είχαν. Τον χειμώνα έμεινε μόνιμα ένας μόνο κάτοικος, ο Μιχάλης. Νοσταλγούσα και αναπολούσα τις όμορφες στιγμές που πέρασα εκεί με όλους.
Αλλά η ελπίδα δεν έσβησε και η Ανάσταση ήρθε το 2017 με το άνοιγμα μιας νέας ταβέρνας με το όνομα «ΔΡΩΤΑ» από τη Μαρία Ξενιτέλη εγγονή του Γιώργου Κουρτέλη και έτσι η παράδοση συνεχίστηκε, μαζί με την οικογένειά της σερβίρει υπέροχους νόστιμους και παραδοσιακούς μεζέδες σε τιμές πολύ καλές! Η καρδιά της Δρώτας ξανάρχισε πάλι να χτυπά και να ανασαίνει όπως παλιά. Υπάρχουν και λίγα ενοικιαζόμενα δωμάτια για διαμονή.
Σε μικρή απόσταση από τη Δρώτα και μέσω θαλάσσης με κατεύθυνση προς τη Μελίντα βρίσκεται η Παναγία η Κρυφτή, ένα μικρό εκκλησάκι κάτω από ένα βράχο μέσα σε ένα υπέροχο όρμο-κολπίσκο με απότομα βράχια που στέκουν από πάνω σου επιβλητικά, τεράστιοι και ακούραστοι γίγαντες, ταγμένοι φύλακες της Παναγίας Κρυφτής. Κρυμμένη καρτερικά περιμένει κάθε πιστό να κάνει τον σταυρό του και να τις ανάψει ένα κεράκι. Θα σας μαγέψει, η φυσική ομορφιά και η ιαματική πηγή που βρίσκεται εκεί αναβλύζοντας ζεστό νερό. Χωρίς να το θέλετε θα νιώσετε δέος και μυστήριο και θα αφεθείτε στην ηρεμία και στη γαλήνη αυτού του υπέροχου τοπίου. Ιδανικό μέρος για περισυλλογή!
Ο Κρυφός αυτός παράδεισος βρίσκεται στη Λέσβο, εφτά χιλιόμετρα από το χωριό μου Νεοχώρι -Μπουρός και έξι από το Ακράσι ανάμεσα στην Παναγία Κρυφτή και στην παραλία των Βατερών. Περίπου δύο χιλιόμετρα παραλία. Έχει πρόσβαση από θάλασσα και από στεριά με χωματόδρομο που ο μισός τώρα έγινε άσφαλτος. Ευελπιστώ σύντομα να τελειώσει όλη ασφαλτόστρωση και γι’ αυτό τον λόγο γίνεται μια προσπάθεια τα τελευταία χρόνια με ένα γλέντι πάνω στην παραλία με ζωντανή μουσική κάτω από το Αυγουστιάτικο φεγγάρι με μεγάλη επιτυχία από τους πολιτιστικούς συλλόγους του Ακρασίου και του Νεοχωρίου.
Έκανα μια ιστορική αναδρομή και παρουσίαση από τον ξεχασμένο κρυφό παράδεισο της Λέσβου, που οι περισσότεροι δυστυχώς δεν γνωρίζουν. Σας τον συνιστώ για μια μικρή απόδραση το Σαββατοκύριακο ή τις καθημερινές και σίγουρα θα αποζημιωθείτε με τη γαλήνη και την ηρεμία, με τη φυσική άγρια ομορφιά του τοπίου και τα πεντακάθαρα καταγάλανα νερά. Η φύση εκεί, διάλεξε απλόχερα τα χρώματά της για να συνθέσει την πιο εντυπωσιακή ζωγραφιά σε αυτή την απομακρυσμένη γωνιά, στο νότιο μέρος της Λέσβου.
Αντώνης Θαλασσέλης, 22/7/2024

Η ΠΑΡΑΛΙΑ ΔΡΩΤΑΣ
Η Παραλία Δρώτας είναι ένας πανέφορφος μικρός οικισμός της Τοπικής Κοινότητας Ακρασίου, της Δημοτικής Ενότητας Πλωμαρίου, του Δήμου Μυτιλήνης, της Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου, στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, με πληθυσμό 18 κατοίκους.
Από το έτος 2017 λειτουργεί στον οικισμό μία νέα ταβέρνα με το όνομα «ΔΡΩΤΑ» με υπεύθυνη την Μαρία Ξενιτέλη εγγονή του Γιώργου Κουρτέλη και έτσι η παράδοση συνεχίστηκε, μαζί με την οικογένειά της σερβίρει υπέροχους νόστιμους και παραδοσιακούς μεζέδες σε πολύ καλές τιμές! Η καρδιά της Δρώτας ξανάρχισε πάλι να χτυπά και να ανασαίνει όπως παλιά. Υπάρχουν και λίγα ενοικιαζόμενα δωμάτια για διαμονή. Η παραλία Δρώτας είναι ένα ήσυχο μέρος για χαλαρές διακοπές, με καλό φαγητό και ήπιες δραστηριότητες όπως κολύμπι, ψάρεμα κ.α..

ΤΟ ΑΜΠΕΛΙΚΟ ΛΕΣΒΟΥ
Το Αμπελικό είναι ημιορεινό χωριό και Τοπική Κοινότητα της Δημοτικής Ενότητας Πλωμαρίου, του Δήμου Μυτιλήνης, της Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου, στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, με πληθυσμό 126 κατοίκους.
Γεωγραφία: Βρίσκεται στις νοτιοδυτικές κλιτύς του βουνού Όλυμπος, νοτιοδυτικά της Αγιάσου και σε υψόμετρο 370 μέτρα. Απέχει 34 χλμ. περίπου νοτιοδυτικά της Μυτιλήνης. Η Τοπική Κοινότητα Αμπελικού είναι χαρακτηρισμένη ως αγροτικός ημιορεινός οικισμός.
Διοικητικές μεταβολές: Ο οικισμός αναγνωρίστηκε το 1918 και ορίστηκε έδρα της Τοπικής Κοινότητας Αμπελικού του νομού Λέσβου. To έτος 1997 αποσπάστηκε από την Κοινότητα Αμπελικού και προσαρτήθηκε στον τότε Δήμο Πλωμαρίου.
Κατά το ετος 2010, σύμφωνα με το πρόγραμμα Καλλικράτης αποσπάστηκε από τον Δήμο Πλωμαρίου και προσαρτήθηκε στον Δήμο Λέσβου. Μετά την κατάτμηση του Δήμου Λέσβου το έτος 2019, αποσπάστηκε από τον Δήμο Λέσβου και προσαρτήθηκε στον νεοσύστατο Δήμο Μυτιλήνης.
Ιστορικά στοιχεία: Σύμφωνα με την παράδοση το Αμπελικό έχει αλλάξει επτά φορές τοποθεσία. Στους Ελληνιστικούς χρόνους το χωριό ονομαζόταν Βάκχειον, δηλαδή ήταν αφιερωμένο στο Διόνυσο, όπως μαρτυρείται και από ένα πήλινο σκεύος Ελληνιστικής περιόδου με αυτή την επιγραφή, που βρέθηκε μέσα στον οικισμό. Στη θέση «Βαρύ» βρέθηκε κεραμοσκεπής τάφος της Ρωμαϊκής περιόδου.
Αξιοθέατα: Ο Ενετικός τετράπλευρος πύργος (15ος αιώνας), ο οποίος έχει χαρακτηριστεί διατηρητέο μνημείο. Έχει ύψος 16 μέτρα αντί 27 που είχε παλαιότερα. Το ύψος του πύργου ελαττώθηκε το 1830 επί Αντωνίου Μπόλικου, λόγω της μεγάλης επικινδυνότητάς του. Είχε πολεμίστρες και καταπακτή η οποία οδηγούσε στην εκκλησία της Αγίας Αικατερίνης (μετέπειτα τζαμί). Εσωτερικά υπάρχουν τρία διαζώματα, με δύο τζάκια Αραβικού τύπου. Επίσης υπάρχει μέσα στα τοιχώματα πήλινο κανάλι ροής, θέρμανσης και ύδρευσης • Το κτήριο του παλαιού Δημοτικού σχολείου, κτίσμα του 1928 • Η εκκλησία του Αγίου Νικολάου, τρίκλιτη βασιλική του 18ου αιώνα με τον ξενώνα της, στη δυτική έξοδο του χωριού • Το Μουσείο Ρητίνης του χωριού, απέναντι από την εκκλησία του Αγίου Νικολάου. Ιδρύθηκε από τον ιερέα Ευστράτιο Κακάμπουρα και περιλαμβάνει εκκλησιαστικό και λαογραφικό υλικό, καθώς και αίθουσα αφιερωμένη στη μακρόχρονη συλλογή ρητίνης (ρετσινιού) από τους κατοίκους. Στον αύλειο χώρο υπάρχει απολιθωμένος κορμός δέντρου, καθώς και λίθινη βάση συμπίεσης ελαιοπολτού από τα Βυζαντινά χρόνια • Τα 23 ξωκκλήσια του χωριού, με παλαιότερα αυτά των Αγίου Ευσταθίου, Αγίου Θεράποντος και Αγίου Δημητρίου, κτίσματα του 17ου αιώνα • Το Πάρκο Ρητίνης, ένα χιλιόμετρο από το χωριό, στη θέση «Πεθαμένοι». Ιδρύθηκε το 2007 και συνδέεται με το Μουσείο Ρητίνης. Υπάρχει καλύβα στην οποία έμεναν οι ρετσινάδες, παλιά υπόγεια δεξαμενή ρητίνης, το δασικό καταφύγιο καθώς και το εξωκκλήσι της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος.
Πολιτισμός-Eκδηλώσεις: Στο Πάρκο Ρητίνης γίνεται κάθε χρόνο τον Αύγουστο, σε ανάμνηση της εργασίας των ρετσινάδων, η «Γιορτή της Ρητίνης».

ΤΟ ΜΕΓΑΛΟΧΩΡΙ ΛΕΣΒΟΥ
Το Μεγαλοχώρι είναι ένα πανέφορφο ημιορεινό χωριό και Τοπική Κοινότητα της Δημοτικής Ενότητας Πλωμαρίου, του Δήμου Μυτιλήνης, της Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου, στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, με πληθυσμό 287 κατοίκους.
Γεωγραφία: Το όνομα του οικισμού φανερώνει ότι κάποτε ήταν το μεγαλύτερο χωριό της γύρω περιοχής. Είναι ένα ορεινό παραδοσιακό χωριό στη νότια Λέσβο χτισμένο σε υψόμετρο 584 μέτρων. Λόγω της πλούσιας βλάστησης και του έντονου ανάγλυφου, αποκαλείται συχνά η «Ελβετία της Λέσβου». Μετά τα πρώτα σπίτια, βρίσκεται η εκκλησία του Αγίου Ιωάννου και η πλακόστρωτη πλατεία με το πανύψηλο πλατάνι, τις καρυδιές και τα παραδοσιακά καφενεία.
Αξιοθέατα: Η εκκλησία του Άγιος Ιωάννη με το σκαλιστό τέμπλο, χτίστηκε το 1795. Η άλλη μεγάλη εκκλησία του είναι αφιερωμένη στη Μεταμόρφωση της Σωτήρος, ενώ στα βόρεια του χωριού βρίσκεται η περιοχή «Ακκλησίδ’» (εκκλησάκι) με τα δυο ξωκλήσια της και τον επιβλητικό πλάτανο. Στο κέντρο σχεδόν του χωριού υπάρχει το μνημείο του Σοφού Βενιαμίν του Λεσβίου, προς τιμήν του οποίου γίνονται κάθε χρόνο τα Βενιαμίνεια, τόσο στο Μεγαλοχώρι όσο και στο Πλωμάρι.

ΟΙ ΣΠΙΔΕΣ ΛΕΣΒΟΥ
Οι Σπίδες είναι ημιορεινός οικισμός της Τοπικής Κοινότητας Παλαιοχωρίου, της Δημοτικής Ενότητας Πλωμαρίου, του Δήμου Μυτιλήνης, της Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου, στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, με πληθυσμό 11 κατοίκους.
Γεωγραφία: Οι Σπίδες βρίσκονται στο νότιο τμήμα της Λέσβου, στις νότιες πλαγιές του Ολύμπου και σε υψόμετρο 540 μέτρα. Απέχουν περίπου 49 χλμ. δυτικά-νοτιοδυτικά της Μυτιλήνης, 8 χλμ. βόρεια-βορειοδυτικά από το Πλωμάρι και 1 χιλιόμετρο νοτιοδυτικά από το Μεγαλοχώρι.
Διοικητική εξέλιξη: Οι Σπίδες αναφέρονται επίσημα ως ξεχωριστός οικισμός για πρώτη φορά το έτος 2001, όταν απογράφηκαν στο τότε Τοπικό Διαμέρισμα Μεγαλοχωρίου του τότε Δήμου Πλωμαρίου. Σύμφωνα με το πρόγραμμα Καλλικράτης μαζί με το Μεγαλοχώρι, αποτελούν την Τοπική Κοινότητα Μεγαλοχωρίου, της Δημοτικής Ενότητας Πλωμαρίου, του Δήμου Μυτιλήνης.

ΤΟ ΝΕΟΧΩΡΙ ΛΕΣΒΟΥ
Το Νεοχώρι είναι ημιορεινό χωριό και Τοπική Κοινότητα της Δημοτικής Ενότητας Πλωμαρίου, του Δήμου Μυτιλήνης, της Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου, στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, με πληθυσμό 73 κατοίκους.
Γεωγραφία: Το Νεοχώρι βρίσκεται στο νότιο τμήμα του νησιού της Λέσβου, σε υψόμετρο 326 μέτρα, και σε απόσταση 56 χιλιόμετρα από την πρωτεύουσα του νησιού Μυτιλήνη και 15 χιλιόμετρα από το Πλωμάρι. Είναι χτισμένο πάνω σε έναν απότομο καταπράσινο λόφο κατάφυτο από ελιές και περιβόλια με πολλά νερά που αναβλύζουν από τα κατώγια και τις αυλές των σπιτιών. Κάτω από το χωριό περνά ο ποταμός Καλιαμάς ή Πριόνας όπου υπάρχει ένα πέτρινο τοξωτό γεφύρι.
Ιστορία-ονομασία: Το χωριό αρχικά ονομαζόταν «Μπορό» και κατοικήθηκε από κατοίκους του Μεγαλοχωρίου που για να αποφύγουν τη μανία των πειρατών χτίσανε το χωριό σε τοποθεσία που δε φαινόταν από τη θάλασσα. Η αρχική του ονομασία πάρθηκε από τα άλατα (μπουρό) που άφηναν τα νερά της περιοχής στις πέτρες. Νεοχώρι ονομάστηκε κατά τον 20ο αιώνα.
Οικονομία: Στο χωριό και την ευρύτερη περιοχή παράγεται υψηλής ποιότητας ελαιόλαδο.
Πολιτισμός-Γιορτές: Στο χωριό δραστηριοποιείται ο Πολιτιστικός Σύλλογος Νεοχωριτών Λέσβου “Ο ΜΠΟΡΟΣ”. Την 21 Μαΐου κάθε έτους του Αγίου Κωνσταντίνου και Ελένης στο χωριό γίνεται πανηγύρι.
Εκκλησίες: Η Αγία Αικατερίνη, είναι η παλιότερη εκκλησία του χωριού. Χτίστηκε το έτος 1841 λίγο πιο έξω απ’ το χωριό. Λίγο πιο πέρα απ’ τη πλατεία, στη θέση «καρυδιά» συνατάμε τον περικαλλή ναό των Αγίων Κων/νου και Ελένης που χτίσθηκε το έτος 1951. Ο ρυθμός του ναού είναι τρίκλιτη βασιλική και είναι η κεντρική εκκλησία του χωριού.
Αξιοθέατα: Τα σπίτια του οικισμού είναι κυρίως πετρόχτιστα και με κεραμοσκεπή. Ανηφορίζοντας προς το χωριό, συναντά κανείς το εξαιρετικό κτίριο του παλιού ελαιοτριβείου που χτίστηκε το 1909. Μετά από ανακαίνιση έχει μετατραπεί σε Μουσείο Ελιάς όπου ο επισκέπτης μπορεί να δει από κοντά την αρχιτεκτονική του κτιρίου και τα μηχανήματα που για περισσότερο από 70 χρόνια ήταν στην υπηρεσία της παραγωγής λαδιού. Πάνω απ’ το χωριό, ο δρόμος οδηγεί στον Άϊ Γιάννη τον Χειρόλακα, στα Δενδρέλια και στο «παλιό λατομείο», απ’ όπου όπως λέγεται, έστελναν κολόνες στην Αγιά Σοφιά.
Λίγο έξω από το χωριό συναντάς το δημοτικό σχολείο, το οποίο χτίσθηκε το 1931, μεγάλο με μνημειακή είσοδο, που φέρει αέτωμα, παραστάσεις, επίκρανα από ανοιχτόχρωμη και καφετιά πέτρα.
Φωτογραφία από LesvosVres.

ΤΟ ΠΑΛΑΙΟΧΩΡΙ ΛΕΣΒΟΥ
Το Παλαιοχώρι είναι χωριό και Τοπική Κοινότητα της Δημοτικής Ενότητας Πλωμαρίου, του Δήμου Μυτιλήνης, της Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου, στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, με πληθυσμό 310 κατοίκους. Μαζί με τους οικισμούς Μέλιντα και Ραχίδι συγκροτούν την Τοπική Κοινότητα Παλαιοχωρίου με τον συνολικό της πληθυσμό να ανέρχεται σε 365 κατοίκους.
Γεωγραφία: Το Παλαιοχώρι βρίσκεται νότια του νησιού, στην ευρύτερη περιοχή του Πλωμαρίου, με μέσο υψόμετρο 307 μέτρα και σε απόσταση 54 χλμ. από τη Μυτιλήνη. Είναι το πιο παλιό χωριό της περιοχής και μάλλον σε αυτό οφείλεται το όνομά του.
Ιστορία: Το χωριό αρχικά, ήταν χτισμένο στη Μελίντα, οι πειρατές όμως έδιωξαν τους κατοίκους στη θέση Απεθαμένες και στη συνέχεια στην περιοχή Πριόνας. Ο Πριόνας όμως είναι δύσβατη, απομακρυσμένη περιοχή και δεν εξυπηρετούσε τη μεταφορά των ελιών από την υπόλοιπη αγροτική περιοχή. Επίσης ήταν μακριά από τη θάλασσα, που αποτελούσε το μοναδικό δρόμο μεταφορών. Αρχικά οι κάτοικοι μετακόμισαν στο Βαλανιά και όταν εξαλείφθηκε ο κίνδυνος των πειρατών οι κάτοικοι μετακόμισαν στη σημερινή θέση του χωριού, τη Μέρινα το 1817.
Η αρχιτεκτονική των σπιτιών: Τα σπίτια του χωριού είναι προσκολλημένα το ένα με το άλλο, χτισμένα σαν τείχη κάστρων για να είναι αποτελεσματικότερη η άμυνα απέναντι σε τυχόν κινδύνους. Ο όροφος των κτιρίων συνήθως είναι κατασκευασμένος από ελαφρά ξύλινη κατασκευή ή από τοιχοποιία επενδεδυμένη με ξύλινο σανίδωμα, η οποία θα ακολουθεί το περίγραμμα του κτιρίου ή θα προεξέχει από αυτό (σαχνισίνι).

Η ΠΑΝΑΓΙΑ ΚΡΥΦΤΗ
Η εκκλησία της Παναγίας Κρυφτής βρίσκεται σε απόσταση 3 χιλιόμετρα περίπου από τη Μελίντα και 10 χιλιόμετρα από το Πλωμάρι. Το ξωκλήσι βρίσκει καταφύγιο στην εγκοπή ενός βράχου και το τοπίο που το περιβάλλει είναι μοναδικό με τα καταγάλανα νερά και τα απότομα βράχια που στις ρίζες τους αναβλύζουν ζεστά νερά. Σύμφωνα με την παράδοση, η Παναγία της Κρυφτής δημιουργήθηκε από μία γυναίκα που κατάφερε να ξεφύγει μαζί με το παιδί της, κυνηγημένη από τους Τούρκους με άλογα, βρίσκοντας καταφύγιο στη σπηλιά την οποία έταξε στην Παναγία. Κάθε χρόνο, το κυνηγητό του ντόπιου κοριτσιού αναβιώνεται όπου οι νέοι του χωριού ανεβαίνουν πάνω στα όμορφα στολισμένα άλογα τους και ιππεύουν προς τη Μελίντα όπου οι θρησκευτικές γιορτές προς τιμή της Παναγίας της Κρυφτής διαρκούν όλη τη νύχτα. Ο πιο εύκολος τρόπος πρόσβασης για το ξωκλήσι είναι μέσω θαλάσσης με σκάφος. Υπάρχει δρόμος που οδηγεί στην Παναγία Κρυφτή αλλά κάποια στιγμή σταματάει και ο επισκέπτης θα χρειαστεί να ακολουθήσει πεζός ένα δύσβατο μονοπάτι.
Με πληροφορίες από Visit Lesvos.

Η ΜΕΛΙΝΤΑ ΛΕΣΒΟΥ
Η Μελίντα είναι παραλιακός οικισμός της Τοπικής Κοινότητας Παλαιοχωρίου, της Δημοτικής Ενότητας Πλωμαρίου, του Δήμου Μυτιλήνης, της Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου, στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, με πληθυσμό 44 κατοίκους.
Γεωγραφία: Η Μελίντα βρίσκεται Κοντά στο Πλωμάρι και σε απόσταη 48 χλμ. νοτιοδυτικά της Μυτιλήνης. Πρόκειται για παραλία εξαιρετικού κάλλους, με κρυστάλλινα νερά και τον μαγευτικό βράχο, δυτικά της παραλίας. Επίσης είναι ιδανική για ψάρεμα.
Φυσικό κάλλος: Η παραλία είναι στρωμένη με βότσαλα και αποτελεί ιδανικό προορισμό για εκείνους που επιθυμούν ήσυχες, χαλαρωτικές διακοπές καθώς δεν διαθέτει ανεπτυγμένη τουριστική υποδομή. Ωστόσο ο επισκέπτης μπορεί να προμηθευτεί μερικές ξαπλώστρες και ομπρέλες από τις ταβέρνες και τα ενοικιαζόμενα δωμάτια που βρίσκονται επί της ακτής της και να απολαύσει υπέροχους μεζέδες με θέα τη θάλασσα.

ΤΟ ΡΑΧΙΔΙ ΛΕΣΒΟΥ
Το Ραχίδι είναι ημιορεινό χωριό της Τοπική Κοινότητας Παλαιοχωρίου, της Δημοτικής Ενότητας Πλωμαρίου, του Δήμου Μυτιλήνης, της Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου, στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, με πληθυσμό 11 κατοίκους.
Γεωγραφία: Το χωριό βρίσκεται στο νότιο τμήμα της Λέσβου, στις νοτιοανατολικές πλαγιές του Όλυμπου, σε υψόμετρο 520 μέτρα, ενώ απέχει περίπου 52 χλμ. δυτικά-νοτιοδυτικά της Μυτιλήνης και 13 χλμ. βορειοδυτικά από το Πλωμάρι.
Διοικητική εξέλιξη: Το Ραχίδι αναφέρεται επίσημα ως ξεχωριστός οικισμός για πρώτη φορά το 2001 όταν απογράφηκε στο τότε Τοπικό Διαμέρισμα Παλαιοχωρίου Δήμου Πλωμαρίου. Σύμφωνα με το μεταρρυθμιστικό πρόγραμμα Καλλικράτης μαζί με τους οικισμούς Παλαιοχώρι και την Μελίντα, αποτελούν την Τοπική Κοινότητα Παλαιοχωρίου, που υπάγεται στη Δημοτική Ενότητα Πλωμαρίου του Δήμου Μυτιλήνης.
Αξιοθέατα: Στο χωριό αξιοθέατα είναι τα γραφικά ξωκλήσια του Αγίου Φανουρίου (το οποίο πανηγυρίζει τον Αύγουστο), της Αγίας Τριάδας και της Αγίας Παρασκευής.
Φωτογραφία (Βασίλης Μπακαλούδης): Σε πρώτο πλάνο το Παλαιοχώρι και αριστερά ψηλά στο οροπέδιο το μικρό χωριό Ραχίδι.

Η ΠΛΑΓΙΑ ΛΕΣΒΟΥ
Η Πλαγιά είναι χωριό και Τοπική Κοινότητα, της Δημοτικής Ενότητας Πλωμαρίου του Δήμου Μυτιλήνης, της Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου, στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, με πληθυσμό 473 κατοίκους. Στην Τοπική Κοινότητα Πλαγιάς εκτός από την Πλαγιά υπάγονται και οι οικισμοί Αγία Βαρβάρα, Ευαγγελίστρια και Μηλιές, με τον συνολικό της πληθυσμό να ανέρχεται σε 609 κατοίκους.
Γεωγραφία: Η Πλαγιά είναι πυκνοδομημένη, όπως και όλα σχεδόν τα χωριά του Πλωμαρίου. Τη διασχίζουν δύο χείμαρροι που ενώνονται στο κέντρο του χωριού. Στα βόρεια βρίσκεται η εκκλησία της Υπαπαντής του Σωτήρος, ενώ δίπλα στην Αγία Τριάδα συναντά κανείς το εκκλησάκι του Αγίου Γεωργίου του Παζιάνου που έζησε και αγίασε στην Πλαγιά, του οποίου η μνήμη γιορτάζεται στις 14 Φεβρουαρίου κάθε έτους.
Ιστορία: Αν και η περιοχή κατοικήθηκε από τα αρχαία χρόνια, η Πλαγιά ξαναγεννήθηκε στα μέσα του 19ου αιώνα. Οι πρώτοι κάτοικοί της ήρθαν από το Μεγαλοχώρι και χτίσανε το χωριό στις πλαγιές τριών λόφων. Μια μεγάλη πυρκαγιά όμως το έκαψε ολοσχερώς. Μόνο ένα κτίριο έμεινε ανέπαφο: ο ναός της Αγίας Τριάδας.

Η ΑΓΙΑ ΒΑΡΒΑΡΑ ΛΕΣΒΟΥ
Η Αγία Βαρβάρα είναι παράλιος οικισμός της Τοπικής Κοινότητας Πλαγιάς, της Δημοτικής Ενότητας Πλωμαρίου του Δήμου Μυτιλήνης, της Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου, στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, με πληθυσμό 127 κατοίκους.
Γεωγραφία: Βρίσκεται στο νότιο τμήμα της Λέσβου ανατολικά του Πλωμαρίου και είναι χτισμένη σε υψόμετρο 5 μέτρων. Απέχει περίπου 38 χλμ. νοτιοδυτικά της Μυτιλήνης.
Ιστορία: Ο οικισμός αναγνωρίστηκε το 1981 και προσαρτήθηκε στην Kοινότητα Πλαγιάς της Λέσβου. Στη συνέχεια και συγκεκριμένα το έτος 1997 αποσπάστηκε από την Κοινότητα Πλαγιάς και προσαρτήθηκε στον τότε Δήμο Πλωμαρίου. Το έτος 2010 αποσπάστηκε από τον Δήμο Πλωμαρίου και προσαρτήθηκε στον τότε Δήμο Λέσβου. Το έτος 2019 αποσπάστηκε από τον Δήμο Λέσβου και προσαρτήθηκε στον νεοσυσταθέντα Δήμο Μυτιλήνης.
Αξιοθέατα: Η πανέμορφη παραλία Αγίας Βαρβάρας στην περιοχή Πλωμαρίου Λέσβου.

Η ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑ ΛΕΣΒΟΥ
Η Ευαγγελίστρια είναι οικισμός της Τοπικής Κοινότητας Πλαγιάς, της Δημοτικής Ενότητας Πλωμαρίου του Δήμου Μυτιλήνης, της Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου, στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, με πληθυσμό 13 κατοίκους.
Γεωγραφικά στοιχεία: Ο οικισμός είναι χτισμένος σε υψόμετρο 10 μέτρων και βρίσκεται νοτιοανατολικά του χωριού Πλάγια (έδρα της ομώνυμης Κοινότητας).
Το Μοναστήρι Ευαγγελίστριας: Σημαντικό θρησκευτικό αξιοθέατο του χωριού είναι το Μοναστήρι Ευαγγελίστριας, το οποίο «βρίσκεται στον Πάτο (Οικισμός Ευαγγελίστριας) που είναι μια μικρή κοιλάδα, ίσως η θέσις όπου υπήρχε το αρχαίο Πόλιον, λίγο δυτικότερα από το Αυλάκι. Το ίδρυσε για μοναχές ο ιερομόναχος Χρύσανθος Παπαγεωργαντής από τον Τρύγονα, κατά το 1919. Ο παπα-Χρύσανθος είχε αρχίσει την ανέγερση ενός αρκετά μεγάλου ναού, σχεδιασμένου σαν τα καθολικά των μονών του Αγίου Όρους, δηλαδή σε σταυρικό σχήμα, έχοντας τρεις μεγάλες αψίδες, μία στο άγιο βήμα, μία στο δεξιό χορό και μία στον αριστερό, που προεξέχουν από το ορθογώνιο κτίριο».

ΟΙ ΜΗΛΙΕΣ ΛΕΣΒΟΥ
Οι Μηλιές είναι ημιορεινός οικισμός της Τοπικής Κοινότητας Πλαγιάς, της Δημοτικής Ενότητας Πλωμαρίου του Δήμου Μυτιλήνης, της Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου, στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, με πληθυσμό 9 κατοίκους.
Γεωγραφικά στοιχεία: Το χωριό είναι χτισμένο σε υψόμετρο 400 μέτρων και βρίσκεται στα νότια του νησιού, 8 χλμ. βορειοανατολικά του Πλωμαρίου και 30 χλμ. νοτιοδυτικά της Μυτιλίνης.
Ονομασία-Ιστορία: Σύμφωνα με τους παλαιότερους κατοίκους του χωριού η σωστή ονομασία του είναι Μυλιές, από την λέξη μύλος, γιατί εκεί υπήρχαν τεράστιες μυλόπετρες για την άλεση διάφορων προϊόντων. Μία τέτοια μυλόπετρα με διάμετρο τουλάχιστον 1,5 μέτρα ήταν στην είσοδο του χωριού, 100 μέτρα πριν την βρύση, που είναι μπροστά στην εκκλησία του Άι Γιάννη του Αποκεφαλιστή. Το χωριό μαζί με την Ευαγγελίστρια, την Αγία Βαρβάρα και την Πλαγιά αποτελούν την κοινότητα Πλαγιάς που υπάγεται στη Δημοτική ενότητα Πλωμαρίου του Δήμου Μυτιλήνης με συνολικό πληθυσμό και έχει 609 κατοίκους.
Αξιοθέατα: Αξιοθέατα του χωριού είναι η εκκλησία της Αγίας Μαρίνας που φιλοτεχνήθηκε από τον λαϊκό ζωγράφο Θεόφιλο, το οροπέδιο του Καρυώνα, η τοποθεσία “Τούμπα” με πανοραμική θέα προς τα βουνά και τη θάλασσα στον δρόμο προς Κολυμβάτερα, καθώς και οι πεζοπορικές και ιππικές διαδρομές της ευρύτερης περιοχής.

Ο ΤΡΥΓΟΝΑΣ ΛΕΣΒΟΥ
Ο Τρύγονας είναι χωριό και Τοπική Κοινότητα της Δημοτικής Ενότητας Πλωμαρίου του Δήμου Μυτιλήνης, της Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου, στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου στην Ελλάδα, με πληθυσμό 211 κατοίκους.
Γεωγραφικά στοιχεία: Ο Τρύγονας βρίσκεται πάνω στο βουνό σε υψόμετρο 80 μέτρων και απέχει 4 χλμ. από το Πλωμάρι και 34 χλμ. από την πρωτεύουσα Μυτιλήνη. Στην Κοινότητα Τρύγονα υπάγεται και ο ακατοίκητος οικισμός Κολυμβάτερα ο οποίος βρίσκεται προς το νοτιοδυτικό τμήμα της Λέσβου, στους νότιους πρόποδες του Όλυμπου, σε υψόμετρο 390 μέτρα ενώ απέχει περίπου 32 χλμ. από τη Μυτιλήνης και 11 χλμ. από το Πλωμάρι. 
Η εκκλησία του χωριού: Η εκκλησία του χωριού είναι αφιερωμένη στον Αγιο Αντώνιο και είναι ένα αξιοθέατο ιδιαίτερου ενδιαφέροντος. Χτίστηκε επάνω στα ερείπια παλαιοτέρου ναού κατά το έτος 1890 σε ρυθμό τρίκλιτης Βασιλικής. Είναι ένας από τους μεγαλύτερους και ωραιότερους ναούς της νήσου Λέσβου. Αξιοθέατο του χωριού είναι επίσης και το νεοκλασικό Σχολείο.
Τοπικά προϊόντα: Στο χωριό και την ευρύτερη περιοχή παράγεται ελαιόλαδο υψηλής ποιότητας.
Φωτογραφία: Vres Lesvos.

ΤΑ ΚΟΛΥΜΒΑΤΕΡΑ ΛΕΣΒΟΥ
Τα Κολυμβάτερα είναι ακατοίκητος οικισμός της Δημοτικής Ενότητας Πλωμαρίου, του Δήμου Μυτιλήνης, της Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου, στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου.
Γεωγραφία: Τα Κολυμβάτερα βρίσκονται προς το νοτιοδυτικό τμήμα της Λέσβου, στους νότιους πρόποδες του Όλυμπου, σε υψόμετρο 390 μέτρα, ενώ απέχουν περίπου 32 χλμ. νοτιοδυτικά της Μυτιλήνης και 11 χλμ. βορειοανατολικά από το Πλωμάρι.
Διοικητικά στοιχεία: Τα Κολυμβάτερα αναφέρονται επίσημα ως ξεχωριστός οικισμός για πρώτη φορά το 1971 όταν είχαν απογραφεί στην Κοινότητα Τρύγονα. Με το μεταρρυθμιστικό πρόγραμμα Καλλικράτης μαζί με τον Τρύγονα αποτελούν την ομώνυμη Κοινότητα που υπάγεται στη Δημοτική Ενότητα Πλωμαρίου του Δήμου Μυτιλήνης. Σύμφωνα με την τελευταία απογραφή του 2021 το χωριό δεν έχει μόνιμους κατοίκους. 

ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΕΥΕΡΓΕΤΟΥΛΑ

ΤΟ ΙΠΠΕΙΟ ΛΕΣΒΟΥ
Το Ιππειο είναι χωριό της νήσου Λέσβου και Δημοτική Κοινότητα της Δημοτική Ενότητας Ευεργέτουλα, του Δήμου Μυτιλήνης, της Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου, στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, στην Ελλάδα, με πληθυσμό 708 κατοίκους.
Η Δημοτική Κοινότα Ιππείου: Το Ίππειο μαζί με τους οικισμούς Καγιάνι και Λάρσος, συγκροτούν την Δημοτική Κοινότητα Ιππείου, με συνολικό πληθυσμό 900 κατοίκους.
Γεωγραφικά Στοιχεία: Το Ίππειο βρίσκεται προς το ανατολικό τμήμα του νησιού, βορειοδυτικά του Κόλπου Γέρας, σε υψόμετρο 20 μέτρα. Απέχει περίπου 16 χλμ. Δυτικά από τη Μυτιλήνη και 29 χλμ. Βόρεια από το Πλωμάρι. Είναι το μεγαλύτερο χωριό του πρώην Δήμου Ευεργέτουλα Λέσβου και η παλαιότερη χρονολογία για την ύπαρξή του μαρτυρείται το 1567 μ.Χ…
Ονομασία: Λέγεται ότι το όνομα του χωριού προέρχεται από τη λέξη υπτίως (από το ύπτιος) δηλαδή αυτό που είναι πεδινό ή από τη λέξη Υπηοίος. Η προφορική παράδοση δε, το αποδίδει στα άλογα (ίππους) που εκτρεφόταν παλαιότερα στον κάμπο του χωριού.
Οικονομία: Το Ίππειο είναι κτισμένο σε μια από τις ευφορότερες πεδιάδες του νησιού γεμάτη από περιβόλια με ελιές, με κηπευτικά και κάθε λογής οπωροφόρα. Παλαιότερα καλλιεργούνταν σιτηρά, βαμβάκι, καπνά και μάλιστα φημιζόταν για την άριστη παραγωγή σύκων τα οποία και εξήγαγε. Η ποιότητα του εδάφους σε συνδυασμό με τον πλούσιο και σε μικρό βάθος υδροφόρο ορίζοντα της περιοχής δίνουν ώθηση στην καλλιέργεια των προϊόντων αυτών και αποτελούν βασική απασχόληση των κατοίκων. Άλλωστε λίγο πριν την είσοδο του χωριού, στην περιοχή “Ύδατα” όπου πήγαζαν άφθονα νερά από την αρχαιότητα, βρίσκεται σήμερα το κυριότερο αντλιοστάσιο ύδρευσης του Δήμου Μυτιλήνης.
Αρχιτεκτονική του χωριού: Το χωριό διασχίζεται από κεντρικό πλακόστρωτο δρόμο ο οποίος διέρχεται από την κεντρική αγορά, με παραδοσιακά καφενεδάκια και το πάρκο του χωριού. Πάνω από τον κεντρικό δρόμο, γνωστό ως άνω χωριό, τα σπίτια είναι νεότερα καθώς εκεί εγκαταστάθηκαν οι πρόσφυγες της Μικράς Ασίας. Από το άνω χωριό μπορεί κανείς να θαυμάσει τη θέα προς τον κάμπο του Ιππείου. Κάτω από το δρόμο είναι κτισμένο το παλαιό χωριό με τα περισσότερα κλασικά σπίτια. Στο κέντρο του, δεσπόζει η εκκλησία του χωριού, αφιερωμένη στον Άγιο Προκόπιο, η οποία χρονολογείται από το 1741. Το Ίππειον διαθέτει Γυμνάσιο και Λύκειο καθώς, και αγροτικό ιατρείο.
Αρχαιολογικά ευρήματα: Στο πλαίσιο των εκσκαφικών εργασιών του δικτύου αποχέτευσης, αποκαλύφθηκε κοντά στον κεντρικό τομέα του χωριού και σε βάθος 1.50 μέτρα από την επιφάνεια του οδοστρώματος ένα μοναδικό και σπάνιο ταφικό σύνολο για την ιστορία και την αρχαιολογία των πρώιμων ιστορικών χρόνων της Λέσβου. Πρόκειται για κτιστό κιβωτιόσχημο τάφο από σχιστόλιθο, εντός του οποίου αποκαλύφθηκε σε ύπτια στάση μία ασύλητη ταφή, πιθανώς νεαρής γυναίκας, που χρονολογείται περίπου στα 750-700 π.Χ.. Τη νεκρή συνόδευαν πέντε πήλινα τεφρά αγγεία πόσεως πιθανώς Λεσβιακού εργαστηρίου, όπως ένα κύπελλο-κρατηρίσκος, μία βαθιά και ρηχή λεκάνη, δύο πρόχοι, καθώς και κοσμήματα στο ύψος της λεκάνης και της κεφαλής, όπως χρυσά και χάλκινα, καθώς και μία οστέϊνη περόνη. Τα χρυσά κοσμήματα περιλαμβάνουν δύο σκουλαρίκια κατασκευασμένα από λεπτά φύλλα χρυσού με την τεχνική της κοκκίδωσης, μεγάλη αμφικωνική χάνδρα, καθώς και χάλκινη χάνδρα, πιθανώς από περιδέραιο. Βόρεια της ταφής εντοπίσθηκε μία κτιστή από σχιστόλιθους θήκη η οποία περιείχε έναν πήλινο τεφρό αμφορέα με το λίθινο πώμα του, καθώς και μια ρηχή πήλινη λεκάνη. Τα κοσμήματα αποτελούν εξαιρετικά δείγματα της τέχνης της χρυσοχοΐας των πρώιμων ιστορικών χρόνων που αναπτύσσεται δειλά κατά τον 8ο αι. στο Αιγαίο και την ηπειρωτική Ελλάδα και αποκορυφώνεται τον 7ο και 6ο αι. π.Χ.. Επισημαίνεται ότι πρώτη φορά ανασκάπτεται στη Λέσβο γεωμετρικός τάφος του ύστερου 8ου αι. π.Χ..

Ο ΑΣΩΜΑΤΟΣ ΛΕΣΒΟΥ
Ο Ασώματος είναι χωριό και Δημοτική Κοινότητα της Δημοτικής Ενότητας Ευεργέτουλα, του Δήμου Μυτηλίνης, της Περιφερειακής Ενότητας Μυτιλήνης, στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, με πληθυσμό 155 κατοίκους.
Γεωγραφικά στοιχεία: Ο οικισμός βρίσκεται στις βόρειες παρυφές του Ολύμπου, δυτικά του κόλπου της Γέρας και λίγο βορειότερα της Αγιάσου, σε μέσο σταθμικό υψόμετρο 260 μέτρα. Απέχει 20 χλμ. περίπου δυτικά της Μυτιλήνης. Η τοπική Κοινότητα είναι χαρακτηρισμένη ως παραδοσιακός αγροτικός ημιορεινός οικισμός, με έκταση 6,685 τ. χλμ.. 
Αξιοθέατα: Ο Ασώματος με τα χαρακτηριστικά σπίτια, τα καλντερίμια, τα γραφικά καφενεία και με αξιοθέατα όπως ο ναός των Ταξιαρχών (Μιχαήλ και Γαβριήλ) με εκκλησιαστικό μουσείο στον περίβολό του, το οίκημα της Καρήνης, το κτήριο του ελαιοτριβείου ιδιοκτησίας της Κοινότητας Ασωμάτου, οι εκκλησίες της Αγίας Παρασκευής και Ζωοδόχου Πηγής προσελκύει επισκέπτες απ’όλο τον κόσμο.

Η ΣΥΚΟΥΝΤΑ ΛΕΣΒΟΥ
Η Συκούντα ένα μικρό ιστορικό χωριό που κάποτε ήταν “δεύτερη χώρα” και σήμερα οι πέτρινες αυλές και τα λιθόστρωτα σοκάκια του, θυμίζουν πως η εξουσία κάποτε κατοίκησε εδώ. Υπάγεται στη Δημοτική Ενότητα Ευεργέτουλα του Δήμου Μυτιλήνης, της Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου, στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου. Ο πληθυσμός του οικισμού είναι 192 κάτοικοι.
Εκκλησίες: Η κύρια εκκλησία του χωριού είναι η εκκλησία Κοίμησης της Θεοτόκου, ένα αξιόλογο θρησκευτικό μνημείο που χτίστηκε το 1870, ενώ μια επιγραφή στον χώρο μαρτυρά και την ύπαρξη παλαιότερου ναού στο σημείο που χτίστηκε ο νέος ναός.
Γιορτές και Πανηγύρια: Στο χωριό πραγματοποιούνται πανηγύρια της Αγίας Ελένης στις 21 Μαϊου, της Αγίας Φωτεινής (Αγιας Φωτιάς) γιορτάζεται την Κυριακή της Φωτεινής της Σαμαρείτιδας μετά το Πάσχα, στο ξωκκλήσι της Αγίας Φωτεινής στην τοποθεσία Μπαμπαδούλα, καθώς και της Παναγίας τον Δεκαπενταύγουστο.

Η ΜΥΧΟΣ ΛΕΣΒΟΥ
Η Μυχός είναι χωριό και Τοπική Κοινότητα της Δημοτικής Ενότητας Ευεργέτουλα, του Δήμου Μυτιλήνης, της Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου, στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου. Ο πληθυσμός του οικιοιμού είναι 104 κάτοικοι.
Η Τοπική Κοινότητα Μυχούς: Στην Τοπική Κοινότητα Μυχούς εκτός από την Μυχού υπάγονται και οι οικισμοί Γεράνια και Κουφό Βουνό, με τον συνολικό πληθυσμό της να ανέρχεται σε 243 κατοίκους.
Γεωγραφία: Η Μυχού Βρίσκεται δίπλα στο χωριό Κάτω Τρίτος, είναι χτισμένη σε υψόμετρο 65 μ. και απέχει 15 χιλιομέτρα από την πόλη της Μυτιλήνης.
Ιστορία: Το 1904 στο χωριό ζούσαν 40 οικογένειες Τούρκων με Τζαμί, Λουτρό και παλιά βρύση του έτους 1739. Μέσα στην ρεματιά, δίπλα στον νεόχτιστο Αϊ Βλάση, με το λατομείο ασβεστόπετρας, υπήρχε παλιό Ιερό, αλλά στο κτήμα σώζεται η μεγάλη βάση, από το ελαιοπιεστήριο του ελαιόμυλου του τσιφλικιού.
Η Μυχού μετά το έτος 1922 απέκτησε τους νέους κατοίκους και σταδιακά τα τζαμιά μετατράπηκαν σε εκκλησίες. Σήμερα στο χωριό υπάρχουν οι εκκλησίες Αϊ Δημήτρης και ο Αϊ Γιώργης.
Γιορτές-Πανηγύρια: Η εκκλησία του χωριού πανηγυρίζει του Αγίου Δημητρίου στις 26 Οκτωβρίου.

ΤΑ ΓΕΡΑΝΙΑ ΛΕΣΒΟΥ
Τα Γεράνια είναι οικιαμός της Τοπικής Κοινότητας Μυχούς της Δημοτικής Ενότητας Ευεργέτουλα, του Δήμου Μυτιλήνης, της Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου, στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, με πληθυσμό 40 κατοίκους. Μαζί με τους οικισμούς Μυχό και Κουφό Βουνό αποτελούν την Τοπική Κοινότητα Μυχούς.
Γεωγραφία: Ο οικισμός Γεράνια βρίσκεται δυτικά του Κόλπου της Γέρας σε υψόμετρο 40 μέτρων, μεταξύ του Κουφού Βουνού και της Σκάλας Συκούντος.
Ιστορία: Τον περασμένο αιώνα, ο Γερμανός ιστορικός Karl Tumpel, η Αμερικανίδα αρχαιολόγος Emily Shields, o καθηγητής Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών Απόστολος Αρβανιτόπουλος, ο πρόεδρος του Εκπαιδευτικού Συμβουλίου Γεράσιμος Καψάλης και ο δάσκαλος και συγγραφέας Κώστας Μάκιστος, υποστήριξαν ότι η πόλη Γέρην ήταν νότια της Αρίσβης στην περιοχή του σημερινού τοπωνύμιου το “Γεράνι”, η οποία βρίσκεται μεταξύ του Τσικνιά ποταμού και της Αλυκής, ενάμισι χιλιόμετρο από τον Κόλπο της Καλλονής (Αρ. Κυριαζής, βλ. βλέπε χρονογράφημα παρακάτω).

ΧΡΟΝΟΓΡΑΦΗΜΑ

Γέρην-Γέρηνα-Γέρνα
Του Αριστείδη Κυριαζή, Χρονογράφημα, από την emprosnet, 21/10/2017
«Ο Γέρην, ο γιος του Ποσειδώνα, έδωσε το όνομά του στην πόλη της Λέσβου Γέρην», όπως έγραψε ο Αίλιος Ηρωδιανός τον 2ο μ.Χ. αιώνα.
Τον περασμένο αιώνα, ο Γερμανός ιστορικός Karl Tumpel, η Αμερικανίδα αρχαιολόγος Emily Shields, o καθηγητής Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών Απόστολος Αρβανιτόπουλος, ο πρόεδρος του Εκπαιδευτικού Συμβουλίου Γεράσιμος Καψάλης και ο δάσκαλος και συγγραφέας Κώστας Μάκιστος, υποστήριξαν ότι η πόλη Γέρην ήταν νότια της Αρίσβης στην περιοχή του σημερινού τοπωνύμιου το “Γεράνι“, η οποία βρίσκεται μεταξύ του Τσικνιά ποταμού και της Αλυκής, ενάμισι χιλιόμετρο από τον Κόλπο της Καλλονής.
Η λατρεία του Ποσειδώνα στον Κόλπο της Καλλονής αναφέρεται από τον Πλούταρχο με τον μύθο του Έναλου κατά τον οποίο οι οκτώ Αιολείς βασιλείς με αρχηγό τον Γρα, τον τρισέγγονο του Αγαμέμνονα, που έφθασαν το 1054 π.Χ. στο “Μεσόγειον έρμα” δηλαδή στον Κόλπο της Καλλονής για να εποικήσουν τη Λέσβο, θυσίασαν έναν ταύρο για να ευχαριστήσουν τον Ποσειδώνα για το ταξίδι και έριξαν στα νερά την καλλονή κόρη του βασιλιά Σμινθέα για να εξευμενίσουν τη σύζυγο του Ποσειδώνα, την Αμφιτρίτη, που δεν ανεχόταν να υπάρχει άλλη ωραιότερή της.
Γερήνιος αποκαλείται στην Ιλιάδα ο Νέστωρ, ο γέροντας βασιλιάς της Πύλου. Ο Στράβων καταγράφει στην Ηλεία «τον Γερήνιον τόπον και Γέροντα ποταμόν και άλλον Γεράνιον» και στη Μεσσηνία «Τα “Γέρηνα ή την Γερηνίαν”, όπου και τα δύο ονόματα ισχύουν», προσθέτοντας ότι «τα “Γέρηνα” είναι πολύ περισσότερο γνωστά και ότι κάποτε ήταν πυκνοκατοικημένα».
Η Emily Shields καταγράφει ότι: «Συνέχεια της πόλης Γέρην φαίνεται να ήταν το νεότερο Γεράνι κοντά στην Αρίσβη», προσθέτοντας ότι: «το όνομα Γέρην έχει ανιχνευθεί στη Βοιωτία, όπου έχουμε το όνομα Γερήνιχος και επιπλέον ο Γέρης από τη Βοιωτία λέγεται ότι έχει δώσει το όνομά του στο λιμάνι Γερραιΐδαι στην πόλη Τέω της Ιωνίας της Μικράς Ασίας».
Ο Σταύρος Καρυδώνης, καταγράφει τη «Γέρνα που υπήρχε μέχρι το 1591» και την περιλαμβάνει ως χωριό μαζί με τη μεσαιωνική πόλη της Καλλονής και τα είκοσι τότε χωριά της «τα οποία κατεστράφησαν αλληλοδιαδόχως και ηρημώθησαν κατά τον ΙΕ΄ καί ΙΣΤ΄ αιώνα», λόγω της επίθεσης του Οθωμανού ναυάρχου Σουλεϊμάν Μπαλτάογλου το 1450. Ο Καρυδώνης προσθέτει το 1900 ότι «το χωρίον Γέρνα είναι τώρα θέση στη δίπλα από την κωμόπολη της Αγίας Παρασκευής».
Ο Δημήτρης Μαντζουράνης, καταγράφει τη “Γιρνή” της Ερεσού και τα “Γκερήνια” του Αϊβαλί, ενώ στη Λέσβο εκτός από το “Γεράνι” και τη “Γέρνα” υπάρχει ο οικισμός τα “Γεράνια” στην κοινότητα Μυχού του πρώην Δήμου Ευεργέτουλα.
Ο Χρίστος Παρασκευαΐδης γράφει ότι τη Γέρην πρέπει να την αναζητήσουμε στη Γέρνα «της οποίας το όνομα κανονικώτατα κατά τους νόμους της νεοελληνικής προήλθεν από την Γέρηνα».
Η άποψη των ερευνητών, που παρέθεσα στην αρχή του κειμένου, ότι η Γέρην ήταν στο Γεράνι και η σειρά “Γέρην, Γέρηνα, Γέρνα” με οδηγούν να υποστηρίξω ότι και η Γέρνα ήταν στο Γεράνι.
Τη Γέρνα που πρέπει να βρισκόταν στην περιοχή Γεράνι, και η αγροτική της περιφέρεια κατά τον Πατριάρχη Αλεξανδρείας Σίλβεστρο το 1575 εκτεινόταν παραλιακά από το εξωκκλήσι του Ταξιάρχη ανατολικά των Παπιανών μέχρι και το μεσαιωνικό χωριό Θολώνεια δυτικά του Μυλοπόταμου, στο εξής θα την ονομάζω Νότια Γέρνα και ως Βόρεια Γέρνα θα ονομάζω την ερειπωμένη σήμερα Γέρνα, που βρίσκεται βόρεια της Αλυκής, δύο χιλιόμετρα νότια από την κωμόπολη της Αγίας Παρασκευής και τέσσερα χιλιόμετρα βόρεια από τον Κόλπο της Καλλονής.
Από τη Νότια Γέρνα μετοίκησαν οι κάτοικοι σταδιακά από το 1450 μέχρι το 1591 για να κτίσουν την ασφαλέστερη Βόρεια Γέρνα, λόγω της επίθεσης το 1450 από τον Μπαλτάογλου αλλά και εξαιτίας των τεσσάρων Ενετο-τουρκικών πολέμων των ετών 1463-1571 καθώς και των πειρατικών επιδρομών.
Από τη Βόρεια Γέρνα οι κάτοικοι μετοίκησαν, επίσης σταδιακά από το 1650 μέχρι το 1750, στην μεγαλύτερή της Αγία Παρασκευή.
Η από το 1989 εικονιζόμενη φωτογραφία των ερειπωμένων σπιτιών της Βόρειας Γέρνας είναι του φίλου Μάκη Αξιώτη.
Αριστείδης Κυριαζής
Εφημερίδα ΕΜΠΡΟΣ Λέσβου

ΤΟ ΚΟΥΦΟ ΒΟΥΝΟ ΛΕΣΒΟΥ
To Κουφό Βουνό είναι οικιαμός της Τοπικής Κοινότητας Μυχούς της Δημοτικής Ενότητας Ευεργέτουλα, του Δήμου Μυτιλήνης, της Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου, στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, με πληθυσμό 40 κατοίκους.
Γεωγραφία: To Κουφό Βουνό βρίσκεται στους ανατολικούς πρόποδες του όρους Όλυμπος και δυτικά του Κόλπου Γέρας, σε υψόμετρο 75 μέτρα, ενώ απέχει περίπου 15 χλμ. δυτικά από τη Μυτιλήνη και είναι κοντά στη Μυχό (νότια) και τον Κάτω Τρίτο (νοτιοανατολικά).
Ιστορία: Ως ξεχωριστός οικισμός αναφέρεται επίσημα για πρώτη φορά το 1981 όταν απογράφηκε στην Τοπική Κοινότητα Μυχούς. Σύμφωνα με το μεταρρυθμιστικό σχέδιο Καλλικράτης, μαζί με την Μυχό και τα Γεράνια, αποτελούν την Τοπική Κοινότητα Μυχούς, της Δημοτικής Ενότητας Ευεργέτουλα, του Δήμου Μυτιλήνης, της Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου.

ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΓΕΡΑΣ

Η Γέρα βρισκόταν στη νότια πλευρά του νησιού και περίπου 25 χιλιόμετρα από τη Μυτιλήνη. Πήρε το όνομά του από τον ομώνυμο κόλπο στον οποίο δέσποζε. Αποτελείται από τα χωριά Παππάδος, Παλαιόκηπος, Μεσαγρός, Σκόπελος, Πλακάδος και Πέραμα. Τα 5 από τα 6 χωριά βρίσκονται πολύ κοντά μεταξύ τους, μερικά είναι ουσιαστικά ενωμένα, ενώ το καθένα αποτελούσε και έδρα ομώνυμου Δημοτικού Διαμερίσματος.
Στη φωτογραφία το γραφικό εκκλησάκι Αγιος Θεράπων, σε ένα τοπίο εκπληκτικής ομορφιάς, στον Κόλπο της Γέρας του Δήμου Μυτιλήνης, στη Λέσβο.
Ο Ηλίας Βενέζης πιστεύει πως εκεί κοιμούνται ξαπλωμένες οι αρχαίες θεότητες του Αιγαίου. Εκεί βρίσκονται ριζωμένα, στην καρδιά του απέραντου Λεσβιακού ελαιώνα, αγνάντια του πανέμορφου ομώνυμου κόλπου, περήφανα και γραφικά τα έξι χωριά της Γέρας. Ο Παλαιόκηπος, ο Πλακάδος, ο Παππάδος, ο Μεσαγρός, ο Σκόπελος και το επίνειό τους το Πέραμα. Διαδοχικά καλωσορίζουν τον επισκέπτη, καθώς αυτός τα προσεγγίζει, οδικά, ακολουθώντας τη διαδρομή από τη Μυτιλήνη προς στο Πλωμάρι.
Τα λόγια του Γεραγώτη στην καταγωγή, νομπελίστα ποιητή, Οδυσσέα Ελύτη, έρχονται, αυτόματα, στο μυαλό του στοχαστικού περιηγητή, αλλά και του απλού περαστικού επισκέπτη:

«Και πολύ πιο βαθιά πίσω απ’ τα κύματα
στο Νησί με τους κόλπους των ελαιώνων
Μια στιγμή μου εφάνηκε θωρούσα Εκείνον
που το αίμα του έδωσε να σαρκωθώ
τον τραχύ του Αγίου δρόμου ν’ ανεβαίνει

Μια φοράν ακόμη
στα νερά της Γέρας ν’ ακουμπά τα δάχτυλα
και τα πέντε ν’ ανάβουνε χωριά
ο Παπάδος, ο Πλακάδος, ο Παλαιόκηπος,
ο Σκόπελος και ο Μεσαγρός
εξουσία και κλήρος της γενιάς μου»

«Το Άξιον Εστί, Η Γένεσις»

Ο ΠΑΠΠΑΔΟΣ ΛΕΣΒΟΥ
Ο Παππάδος είναι ένα όμορφο χωριό και Δημοτική Κοινότητα της Δημοτικής Ενότητας Γέρας του Δήμου Μυτιλήνης, της Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου, στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, στην Ελλάδα,με πληθυσμό 1.547 κατοίκους.
Γεωγραφία: Ο Παπάδος βρίσκεται κοντά στο λιμάνι του Περάματος και περιτριγυρίζεται από πυκνούς ελαιώνες. Διοικητικά υπάγεται στη Δημοτική Ενότητα Γέρας του Δήμου Μυτιλήνης. Το χωριό αναφέρεται σε γραπτές πηγές από τον 17ο αιώνα.
Οικονομία: Οι κάτοικοι του χωριού ανέπτυξαν πλούσια εμπορική δραστηριότητα χάρη στο ότι το χωριό βρίσκεται κοντά στο το λιμάνι του Περάματος, ενώ η παράδοση αιώνων στην ελαιοκαλλιέργεια οδήγησε στην εισαγωγή της ατμοκίνησης και στη βιομηχανοποίηση της παραγωγής.
Στις αρχές του 20ου αιώνα, στο χωριό λειτουργούσαν τουλάχιστον πέντε ελαιοτριβεία. Ο πλούτος που συγκεντρώθηκε και οι εμπειρίες από τα ταξίδια στο εξωτερικό για σπουδές και για εμπόριο, αποτυπώθηκαν στα εντυπωσιακά αρχοντικά που χτίστηκαν τότε στον Παπάδο, χαρακτηριστικά δείγματα της αρχιτεκτονικής που κυριάρχησε στη Λέσβο εκείνη την εποχή. Πολλά από τα αρχοντικά διατηρούνται ακόμη σήμερα, κάνοντας τον Παππάδο ένα από τα πιο όμορφα χωριά της Λέσβου.
Αξιοθέατα του χωριού: Αξιοθέατα του χωριού είναι το αρχοντικό της οικογένειας Βρανά ‒από την οποία καταγόταν η μητέρα του Οδυσσέα Ελύτη, καθώς και το Ελαιοτριβείο – Μουσείο Βρανά, ένα από τα παλαιότερα ελαιοτριβεία της Λέσβου, το οποίο ανήκε στην ίδια οικογένεια. Σήμερα, λειτουργεί ως μουσείο και στις συλλογές του παρουσιάζεται η ιστορία του ελαιοτριβείου, εργαλεία ελαιοπαραγωγής και πίνακες με θέμα την ελιά, αλλά και μόνιμη έκθεση για τον Ελύτη και τη σχέση του με τη Λέσβο, αφού το ελαιοτριβείο ανήκε στον παππού του.
Αλλο αξιοθέαταο είναι η εκκλησία του Ταξιάρχη που χτίστηκε το 1836 από τον γνωστό μάστορα Στρατήγη Καρέκο. Η εικόνα του Αρχαγγέλου είναι σε ξυλόγλυπτο εικονοστάσι και ξυλόγλυπτο τέμπλο. Άξιο επίσης προσοχής είναι το καμπαναριό της, έργο του 1911, ένα πραγματικό αριστούργημα γλυπτικής, από σκούρα μαλακόπετρα και μάρμαρο. Σύμφωνα με την παράδοση, στη θέση του σημερινού ναού του Ταξιάρχη υπήρχε παλιότερα άλλος, μικρότερος ναός, καθολικό ενός μοναστηριού, από τους μοναχούς του οποίου πήρε το χωριό το όνομά του.
Αθλητικοί-Πολιτιστικοί Σύλλογοι: Στον Παππάδο δραστηροποιούνται ο Λαογραφικός και Πολιτιστικός Σύλλογος Παππάδου, καθώς και ο Αθλητικός Πολιτιστικός Σύλλογος Παππάδος Γέρας.
Γιορτές και Πανηγύρια: Tων Ταξιαρχών στις 8 Νοεμβριου και της Αγίας Μαρίνας στις 16 Ιουλίου.
Η Τοπική Κοινότητα Παππάδου: Ο Παππάδος μαζί με τους οικισμούς Αγιο Βασίλειο (νησίδα), Μάρμαρο και τις Χαλατσές, συγκροτούν την Τοπική Κοινότητα Παππάδου με τον συνολικό της πληθυσμό να ανέρχεται στους 1.640 κατοίκους.
Φωτογραφία-Μαρτυρία: Παππάδος!!!!! Το ελαιοτριβειο Βρανά!!! Υπέροχο μουσείο σήμερα!!!! Θυμάμαι μαζευόμασταν εκεί για να φύγουμε για το μάζεμα της ελιάς. Μας επαιρναν τα αγροτικα αυτοκίνητα που μας άφηναν σε διάφορα κτήματα. Τι ομορφο που ηταν το ψωμάκι με το ζεστό λάδι που μας έδιναν. Γλύκισμα ήταν!!!! Αναμνήσεις. Ολγα Μεταξά.

ΤΟ ΑΡΧΟΝΤΙΚΟ ΒΡΑΝΑ (ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΤΟΥ ΟΔΥΣΣΕΑ ΕΛΥΤΗ)
Το πατρικό σπίτι της μάνας του Οδυσσέα Ελύτη, Μαρίας Βρανά. Γύρω στα 1904-1906 χτίστηκε το μεγαλόπρεπο αρχοντικό της οικογένειας Βρανά, στον κεντρικό δρόμο του Παππάδου, έργο του φημισμένου αρχιτέκτονα της εποχής Αργύρη Αδαλή.
Το αρχοντικό Βρανά αγοράστηκε το 1986 από το Ελληνικό Δημόσιο, με μέριμνα του τότε Νομάρχη Λέσβου Νίκου Σηφουνάκη και με χρηματοδότηση από το Υπουργείο Πολιτισμού, επί υπουργίας Μελίνας Μερκούρη. Σήμερα στεγάζει το Δημοτικό Κατάστημα (την έδρα της Δημοτικής Ενότητας Γέρας) π. Δήμου Γέρας, στον Παππάδο.
Πληροφορίες και φωτογραφία: Αρετή Τσαγκούρου.

Ο ΠΛΑΚΑΔΟΣ ΛΕΣΒΟΥ
Ο Πλακάδος είναι χωριό και Τοπική Κοινότητα της Δημοτικής Ενότητας Γέρας, του Δήμου Μυτιλήνης, της Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου, στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, με πληθυσμό 217 κατοίκους.
Γεωγραφικά στοιχεία: Το χωριό είναι χτισμένο χτισμένο πάνω σε έναν καταπράσινο λόφο και με ένα ποταμάκι που περνά δίπλα του να φέρνει τα νερά από τη ρεματιά της «Μάννας».
Ιστορία: Ο Άγιος Βλάσης, η εκκλησία του γραφικού χωριού, χτίστηκε το 1840 και είναι ρυθμού τρίκλιτης βασιλικής. H εκκλησιά άρχισε να κτίζεται το 1836, γι’ αυτό υπάρχει και πλάκα στον αυλότοιχο καθώς και το Tούρκικο φιρμάνι της άδειας. Σαν παλιά εκκλησία του χωριού αναφέρεται η Κοίμηση της Θεοτόκου που βρίσκεται τώρα ξανακτισμένη στο υψηλότερο σημείο του χωριού, που ονομάζεται «Παναγιά». Εκεί, σύμφωνα με την παράδοση, επειδή φωτοβολούσε ο τόπος τις Άγιες ημέρες του Πάσχα, οι Τούρκοι την έκαψαν και έδωσαν άδεια να κτισθεί ένα μικρό κτίσμα πιο χαμηλά όπου οι χριστιανοί λειτουργούσαν. Αυτό το μικρό σπιτάκι υπάρχει ακόμα πίσω από τον Άγιο Βλάση και πρέπει κανείς να κατεβεί αρκετά σκαλοπάτια για να μπει μέσα.  Για να κτισθεί αυτή η εκκλησιά κουβαλούσαν νύκτα και ημέρα µε ζώα λιθόπλινθους, πλάκες και άλλα αρχιτεκτονικά υλικά από την αρχαία τοποθεσία της Μάννας.
Αξιοθέατα: Στον Πλακάδο υπάρχουν δύο είσοδοι, μία που είναι στρωμένη με μπετόν για τα αυτοκίνητα και μία δεύτερη, λιθόστρωτη, που περνά επάνω από το ποταμάκι μέσω ενός παλιού γεφυριού. Εκεί βρίσκεται και το Ηρώο του χωριού με ένα αγροκήπιο που σκιάζεται από ψηλά δέντρα.
Στη μικρή πλατεία του χωριού υπάρχει μια πολύ παλιά βρύση με τρεχούμενο κρύο νερό, η οποία ταυτίζεται µε την ιστορία του χωριού. Στην πλατεία βρίσκεται και η είσοδος του αυλόγυρου της εκκλησίας του Αγίου Βλάση.
Η Τοπική Κοινότητα Πλακάδου: Στην Τοπική Κοινότητα Πλακάδου εκτός από τον Πλακάδο, υπάγεται και ο οικισμός Απηδιάς Λάκκος, με τον συνολικό της πληθυσμό να ανέρχεται στους 266 κατοίκους.
Φωτογραφία: Vres Lesvos.

Ο ΣΚΟΠΕΛΟΣ ΛΕΣΒΟΥ
Ο Σκόπελος είναι ένα όμορφο χωριό και Δημοτική Κοινότητα της Δημοτικής Ενότητας Γέρας του Δήμου Μυτιλήνης, της Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου, στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, στην Ελλάδα, με πληθυσμό 1.383 κατοίκους.
Γεωγραφία: Ο Σκόπελος βρίσκεται στα νότια του νησιού σε υψόμετρο 146 μέτρα. και απέχει από την πρωτεύουσα Μυτιλήνη 27 χιλιόμετρα βορειοανατολικά.
Τοπικά προϊόντα: Στον Σκόπελο και στα υπόλοιπα χωριά της Κοινότητας Σκοπέλου, θα βρείτε τοπικά παραδοσιακά προϊόντα, όπως πεντανόστιμες ελιές, αγνό ελαιόλαδο καθώς και εξαιρετικής νοστιμιάς και ποιότητας τυροκομικά και άλλα προϊόντα με την σφραγίδα της τοπικής παράδοσης.
Τουριστικές Υποδομές: Στην ευρύτερη περιοχή υπάρχουν καταλύματα, εστιατόρια και καφέ, μπορείτε δε να δροσιστείτε με το κρυστάλλινο νερό της μαρμάρινης βρύσξς που βρίσκεται στηνν πλατεία του χωριού, αλλά και να ξαποστάσετε πίνοντας τον καφέ σας σε κάποιο από τα καφενεδάκια κάτω από την σκιά του μεγάλου πλατάνου που βρίσκεται εκεί.
Αξιοθέατα: Αξιοθέατα του χωριού είναι η εκκλησία της Αγίας Μαγδαληνής με τις κατακόμβες της, η εντυπωσιακή λειτουργική βρύση στην κεντρική πλατεία του χωριού φτιαγμένη από μπλε ντόπιο μάρμαρο και στολισμένη με λευκά Κορινθιακά κιονόκρανα. Η μεγάλη επίσης αίθουσα με την βιβλιοθήκη Kουντουρά που σίγουρα αξίζει να επισκεφθείτε.
Πολιτισμός: Στον Σκόπελο δραστηροποιούνατι Πολιτιστικές και άλλες Συλλογικότητες με ευγενείς σκοπούς όπως ο Πολιτιστικός και Λαογραφικός Σύλλογος Σκοπέλου, ο Σύλλογος Εθελοντών Αιμοδοτών Σκοπέλου και ο Σύλλογος “ΑΝΙΜΑ” – Προστασίας και Περίθαλψης Άγριας Ζωής.
Γιορτές και πανηγύρια: Το κύριο πανηγύρι του χωριού είναι της Αγίας Μαγδαληνής το οποίο τελείται την 22 Ιουλίου κάθε έτους με λαμπρότητα, συχνά με πολιτιστικές εκδηλώσεις και παραδοσιακή μουσική. Στις 21 Μαϊου του Αγίου Κωνσταντίνου και Ελένης για την τοπική κοινωνία είναι μία θρησκευτική εορτή που τιμάται στην περιοχή. Το χωριό διαθέτει επίσης μοναστήρι του Αγίου Γεωργίου, το οποίο αποτελεί σημείο αναφοράς.
Η Τοπική Κοινότητα Σκοπέλου: Στην Τοπική Κοινότητα Σκοπέλου εκτός από τον Σκόπελο υπάγονται και οι οικισμοί Καριώνας, Λαγκάδα, Λιγονάρι, Τάρτι, Τσάφι, Τσίλια και Φαρά, με τον συνολικό της πληθυσμό να ανέρχεται στους 1.458 κατοίκους.

ΤΟ ΤΑΡΤΙ ΣΚΟΠΕΛΟΥ
Το Τάρτι είναι ένας όμορφος οικισμός της Τοπικής Κοινότητας Σκοπέλου της Δημοτικής Ενότητας Γέρας, του Δήμου Μυτηλίνης, της Περιφερειακής Ενότητας Λέσβο, στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου στην Ελλάδα, με πληθυσμό 27 κατοίκους.

ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΛΟΥΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΘΕΡΜΗΣ

Η ΛΟΥΤΡΟΠΟΛΗ ΘΕΡΜΗΣ ΛΕΣΒΟΥ
Η Λουτρόπολη Θερμής είναι χωριό της νήσου Λέσβου, Δημοτική Κοινότητα και Δημοτική Ενότητα του Δήμου Μυτιλήνης, της Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου, στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, στην Ελλάδα, με πληθυσμό 823 κατοίκους.
Η Δημοτική Κοινότητα Λουτρόπολης Θερμής: Η Λουτρόπολη Θερμής μαζί με τους οικισμούς Αγιος Γεώργιος, Μονή Αγίου Ραφαήλ και Παραλία Θερμής, συγκροτούν την Δημοτική Κοινότητα Λουτροπόλεως Θερμής με συνολικό πληθυσμό 1.113 κατοίκους.
Γεωγραφικά στοιχεία: Η Λουτρόπολη Θερμής βρίσκεται στο ανατολικό τμήμα της Λέσβου και προς τα παράλιά του, σε υψόμετρο 70 μέτρα, ενώ απέχει περίπου 12 χλμ. βορειοδυτικά από τη Μυτιλήνη. Η ευρύτερη περιοχή έχει μακραίωνη ιστορία αφού αποτελεί προϊστορική τοποθεσία (Αρχαία Θερμή) και πήρε το όνομά της από τις θερμές πηγές που αναβλύζουν εκεί για αιώνες. Την περίοδο της Τουρκοκρατίας ονομαζόταν Σαρίλιτζα, λέξη που προέρχεται από το “σαρί”, (σημαίνει κίτρινο χρώμα) και “λίτζα”, (σημαίνει χλιαρό θεραπευτικό νερό, ιαματική πηγή).
Ιαματική πηγή Θερμής: Οι λουτρικές εγκαταστάσεις βρίσκονται στην Παραλία Θερμής και η πηγή χαρακτηρίζεται ως Θερμή σιδηρούχος αλιπηγή, ενώ σύμφωνα με τον Γερμανό χημικό Λαντενέρ (που το 1845 επισκέφτηκε τη Λέσβο), τα συστατικά της συντελούν στην καταπολέμηση των χρόνιων ρευματισμών, αρθρίτιδας και δερματικών παθήσεων. Στις δύο αρχαίες θολωτές δεξαμενές, που βρίσκονται πίσω από το σημερινό υδροθεραπευτήριο, διακρίνεται η διαχρονική ιστορία του χώρου. Η ανάλυση του νερού της ιαματικής πηγής έχει ως εξής:
• Θερμοκρασία 46,9 βαθμοί Κελσίου
• Ραδιενέργεια: 0,8 μονάδες Mache
Αρχαιολογικός χώρος Θερμής: Ο χώρος, ο οποίος είναι δίπλα στους Πύργους Θερμής, αποτελεί σημαντική προϊστορική θέση, όπου αναπτύχθηκε ένας μεγάλος παράκτιος οικισμός σε πέντε φάσεις από το 3200 π.Χ. μέχρι το 2400 π.Χ. Ήταν αστικό κέντρο με οικοδομικά τετράγωνα και λιθόστρωτους δρόμους. Αρχικά ήταν ανοχύρωτη, αλλά από φόβο επιθέσεων λαών της Μικράς Ασίας, οχυρώθηκε. Η τεχνοτροπία στην κατασκευή και στη διακόσμηση των αγγείων είναι ίδια μέχρι τους αρχαϊκούς χρόνους. Ανακαλύφθηκε και ανασκάφηκε μεταξύ 1929 και 1933 από τη Βρετανική Σχολή στην Αθήνα υπό τη διεύθυνση της αρχαιολόγου Winifred Lamb. Η μελέτη αποκάλυψε μια σημαντική πόλη της Πρώιμης Εποχής του Χαλκού (3200–2400 π.Χ.) με πέντε διαδοχικά στρώματα (φάσεις Fermi I–V) καθώς και οικιστικά κατάλοιπα της Μέσης και Ύστερης Εποχής του Χαλκού (2000–1300 π.Χ.). Μετά την ολοκλήρωση των ανασκαφών, η τοποθεσία έκλεισε για την προστασία των υπολειμμάτων και παρέμεινε ουσιαστικά απρόσιτη για τους επιστήμονες και άγνωστη στους απλούς επισκέπτες για πολλές δεκαετίες. Το Φέρμι είναι η μόνη προϊστορική τοποθεσία στη Λέσβο που έχει ανασκαφεί συστηματικά.

ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΑΓΙΟΥ ΡΑΦΑΗΛ
Το μοναστήρι του Αγίου Ραφαήλ βρίσκεται σε απόσταση 3 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά από το χωριό Λουτρόπολη Θερμής και έχει κτιστεί στην θέση παλαιοχριστιανικής βασιλικής, λείψανα της οποίας υπάρχουν στην περιοχή (τοιχογραφίες, κόκκινο πλακόστρωτο δάπεδο, η εικόνα του Παντοκράτορα του 14ου αιώνα κ.α.). Η ιστορία της Μονής χωρίζεται σε τρεις περιόδους:
Πρώτη Περίοδος: από τον 10ο αιώνα έως το 1235
Δεύτερη Περίοδος: Από το 1433 έως το 1463 – έτος καταστροφής της από τους Τούρκους, με τελευταίο ηγούμενο τον Άγιο Ραφαήλ
Τρίτη Περίοδος: από το 1962 έως σήμερα.
Πρόκειται για γυναικεία Μονή, η οποία ανεγέρθηκε και λειτουργεί προς τιμήν του Αγίου Ραφαήλ και αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα προσκυνήματα του νησιού.

ΟΙ ΠΥΡΓΟΙ ΘΕΡΜΗΣ
Οι Πύργοι Θερμής είναι παραθαλάσσιο χωριό και Τοπική Κοινότητα της Δημοτικήε Ενότητας Λουτροπόλεως Θερμής, του Δήμου Μυτιλήνης, της Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου, στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, με πληθυσμό 378 κατοίκους.
Γεωγραφικά στοιχεία: Βρίσκονται στα ανατολικά παράλια της Λέσβου σε απόσταση 10 χλμ. βόρεια-βορειοδυτικά από τη Μυτιλήνη και σε υψόμετρο 10μ.. Είναι γνωστοί για τους πύργους που υπάρχουν στην περιοχή τους και σε αυτούς οφείλουν την ονομασία τους.
Αξιοθέατα: Οι πύργοι Αγγελάτου και Χαδούλη, ο ενοριακός ναός του Αγίου Νικολάου (1815) με τον περίβολό του, καθώς και οι βρύσες στην Παναγία Τρουλωτή και αριστερά της αμαξωτής οδού, έχουν χαρακτηρισθεί ως ιστορικά διατηρητέα μνημεία.
Η Τοπική Κοινότητα Πύργων: Οι Πύργοι Θερμής μαζί με τον οικισμό Παναγία, συγκροτούν την Τοπική Κοινότητα Πύργων της Δημοτικής Ενότητας Λουτροπόλεως Θερμής, με τον συνολικό της πληθυσμό να ανέρχεται στους 407 κατοίκους.

ΟΙ ΝΕΕΣ ΚΥΔΩΝΙΕΣ
Οι Νέες Κυδωνιές είναι οικισμός της νήσου Λέσβου και Τοπική Κοινότητα της Δημοτικής Ενότητας Λουτροπόλεως Θερμής του Δήμου Μυτιλήνης, της Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου, στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου. Ο πληθυσμός του οικισμού είναι 456 κάτοικοι.
Γεωγραφία: Οι νέες Κυδωνίες βρίσκονται 20 χλμ. βόρεια της Μυτιλήνης κοντά στη Λουτρόπολη Θερμής, ανάμεσα στη Σκάλα Μιστεγνών και τους Πύργους Θερμής.
Η Τοπική Κοινότητα νέων Κυδωνιών: Οι Νέες Κυδωνίες αποτελούν Τοπική Κοινότητα στην οποία εκτός από τον οικισμό Νέες Κυδωνίες υπάγονται και οι οικισμοί Ξαμπέλια και Σκάλα Νέων Κυδωνιών, με τον συνολικό της πληθυσμό να ανέρχεται σε 584 κατοίκους.
Ιστορία: Η παλαιά ονομασία του χωριού ήταν Μπαλτζίκι. Κατά το έτος 1923, με βάση της σύμβαση περί ανταλλαγής Ελληνικών και Τουρκικών πληθυσμών που υπεγράφη στις 30 Ιανουαρίου 1923 στη Λωζάννη της Ελβετίας, στο χωριό εγκαταστάθηκαν πρόσφυγες από το Αϊβαλί της Μικράς Ασίας. Η ονομασία “Νέες Κυδωνιές” επιλέχθηκε ως υπόμνηση της προέλευσης των περισσοτέρων από τους εποίκους που εγκαταστάθηκαν στο παλιό Μπαλτζίκι ως πρόσφυγες από την Περιφέρεια Κυδωνιών της Μικράς Ασίας. Πρόκειται για έναν προσφυγικό οικισμό με παραδοσιακές πέτρινες κατοικίες, που συχνά αποκαλείται «το Αϊβαλί της Λέσβου».
Γιορτές-Πανηγύρια: Η γιορτή κυδωνιού είναι μία πολιτιστική εκδήλωση που διοργανώνεται κάθε χρόνο από τον Σύλλογο «Το Αϊβαλί της Λέσβου». Τα κύρια πανηγύρια και πολιτιστικά δρώμενα περιλαμβάνουν την γιορτή του Αγίου Φανουρίου στις 27 Αυγούστου καθώς και τις εορταστικές εκδηλώσεις για τον Ι.Ν. Αγίου Γεωργίου του Χιοπολίτη στις 29-30 Ιουλίου, με τη συμμετοχή πλήθους κόσμου, τόσο ντόπιων όσο και επισκεπτών.
Αξιοθέατα: Τα παραδοσιακά πέτρινα σπίτια του χωριού, η παραλία Ξαμπέλια μια μικρή αμμουδιά, ιδανική για μπάνιο, το Λιμάνι Σκάλας ένας γραφικός χώρος με ξύλινες ψαρόβαρκες κ.α..
Διαμονή/Φαγητό: Στην περιοχή λειτουργούν ταβέρνες και καταλύματα, όπως Erodios Sea View Residences, Sonia Studios, Skina studios, Calm house κ.α..
Δραστηριότητες: Κολύμπι στην παραλία “Ξαμπέλια”, βόλτα στο λιμανάκι της Σκάλας και στις τοπικές ταβέρνες, όπου θα βρείτε ποιοτικό παραδοσιακό φαγητό. 

ΛΕΣΒΟΣ ΕΙΚΟΝΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΧΘΕΣ
Το παλαιό λεωφορείο που εκτελούσε δρομολόγια από Νέαι Κυδωνίαι και Μιστεγνά προς και από την πρωτεύουσα του νησιού Μυτιλήνη.

Ο ΔΗΜΟΣ ΔΥΤΙΚΗΣ ΛΕΣΒΟΥ

Ο Δήμος Δυτικής Λέσβου είναι Δήμος της Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου, στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου στην Ελλάδα. Εχει έκταση 1065 τ. χλμ. και πληθυσμό 24.721 κατοίκους. Εδρα του Δήμου Δυτικής Λέσβου είναι η Καλλονή, με πληθυσμό 2.103 κατοίκους. Δήμαρχος του Δήμου Δυτικής Λέσβου είναι ο κ. Ταξιάρχης Βέρρος.
Ο Δήμος Δυτικής Λέσβου διαιρείται στις εξής 7 Δημοτικές Ενότητες: Καλλονής, Μανταμάδου, Αγίας Παρασκευής, Ερεσού-Αντίσσης, Πολιχνίτου, Πέτρας και Μήθυμνας, που περιλαμβάνουν 36 Δημοτικές Κοινότητες με δεκάδες συστατικούς οικισμούς. Σε παρένθεση οι συστατικοί οικισμοί της κάθε Κοινότητας:
1. Δημοτική Ενότητα Καλλονής: Περιλαμβάνει τις Δημοτικές Κοινότητες Καλλονής (Καλλονή),
Αγρας (Αγρα), Ανεμότιας (Ανεμότια), Αρίσβης (Αρίσβη), Δαφίων (Δάφια), Κεραμίου (Κεράμι, Σκάλα Καλλονής), Παρακοίλων (Παράκοιλα), Σκαλοχωρίου (Σακαλοχώρι), Φίλιας (Φίλια).
2. Δημοτική Ενότητα Μανταμάδου: Περιλαμβάνει τις Δημοτικές Κοινότητες Μανταμάδου (Μανταμάδος, Αγιος Στέφανος, Ασπρη Πλακούδα, Ασπρονήσια, Ασπροπόταμος, Λαγκάδα, Μαύρη Πλακούδα, Μπαρμπαλιάς, Παλιός, Παναγιά, Πέδη, Ταξιάρχες, Τσουκαλάς), Κάπης (Κάπη, Λιμάνι), Κλειούς (Κλειώ, Τσόνια), Πελόπης (Πελόπη).
3. Δημοτική Ενότητα Αγίας Παρασκευής: Περιλαμβάνει τις Δημοτικές Κοινότητες Αγίας Παρασκευής (Αγία Παρασκευή, Νάπη).
4. Δημοτική Ενότητα Ερεσού-Αντίσσης: Περιλαμβάνει τις Δημοτικές Κοινότητες Ερεσού (Ερεσός, Σκάλα Ερεσού, Χλιαρά, Χριστός, Ψήνια), Αντίσσης (Αντισσα, Γαβαθάς, Κάμπος, Λυγερή, Μονή Αγίου Ιωάννου Θεολόγου, Πεδινό, Πόχη, Τζίθρα), Βατούσσας (Βατούσσα, Ρεύμα), Μεσοτόπου (Μεσότοπος, Ποδαράς, Ταβάρι, Χρούσος), Πτερούντας (Πτερούντα), Σιγρίου (Σίγρι, Μεγαλονήσι), Χιδήρων (Χίδηρα).
5. Δημοτική Ενότητα Πολιχνίτου: Περιλαμβάνει τις Δημοτικές Κοινότητες Πολιχνίτου (Πολυχνίτος, Γηροκομείου Λαμανδρίου, Νηφίδα, Σκάλα), Βασιλικών (Βασιλικά, Αγιος Παύλος, Αχλαδερή), Βρίσας (Βρίσα, Αγιος Φωκάς, Βατερά), Λισβορίου (Λισβόρι, Θερμοπηγές, Λιβάδια, Σκαμιούδι), Σταυρού (Σταυρός, Κάτω Σταυρός).
6. Δημοτική Ενότητα Πέτρας: Περιλαμβάνει τις Δημοτικές Κοινότητες Πέτρας (Πέτρα, Μιραδέλλια, Πετρί), Λαφιώνος (Λαφιώνας), Σκουτάρου (Σκουτάρος, Αμπέλια, Αναξος), Στύψης (Στύψη), Υψηλομετώπου (Υψηλομέτωπο).
7. Δημοτική Ενότητα Μήθυμνας: Περιλαμβάνει τις Δημοτικές Κοινότητες Μήθυμνας (Μήθυμνα, Βαφειός, Ευθαλού), Αργέννου (‘Αργενος), Λεπετύμνου (Λεπέτυμνος), Συκαμινέας (Συκαμινιά, Σκάλα Συκαμινιάς).

ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΚΑΛΛΟΝΗΣ

Η ΚΑΛΛΟΝΗ
Η Καλλονή μία όμορφη κωμόπολη, Δημοτική Κοινότητα, Δημοτική Ενότητα καθώς και έδρα του Δήμου Δυτικής Λέσβου, με πληθυσμό 2.103 κατοίκους. Αποτελεί το δεύτερο μεγαλύτερο εμπορικό κέντρο του νησιού της Λέσβου.
Γεωγραφία: Η Καλλονή βρίσκεται 40 χιλιόμετρα βορειοδυτικά της Μυτιλήνης που απλώνεται σε μια μεγάλη και εύφορη πεδιάδα στο κέντρο του νησιού.
Ιστορία: Η Καλλονή είχε πλούσιο ιστορικό παρελθόν και αυτό αποτυπώνεται με την ύπαρξη πολλών αρχαιολογικών χώρων, όπως η Αρχαία Αρίσβη, η Πύρρα, ο ναός των Μέσων, τα Μάκαρα και η Αποθήκα (αγροτικές περιοχές της Άγρας), στη νοτιοδυτική πλευρά του Κόλπου της Καλλονής.
Η Καλλονή ήταν μία από τις πιο ακμαίες και σημαντικότερες πόλεις της μεσαιωνικής εποχής στη Λέσβο. Η ύπαρξη μικρού κάστρου μεσαιωνικής εποχής, στην κορυφή του λόφου Παλαιόκαστρο, μαρτυρεί την αρχαία θέση της στην περιοχή, βορειοανατολικά από την σημερινή θέση της κωμόπολης. Ερείπια μεσαιωνικού ναού υπάρχουν στο λόφο Σκεπαστός. Κάποια ίχνη αρχαίων, βυζαντινών και μεσαιωνικών κτισμάτων βρίσκονται στις τοποθεσίες Ίσσα, Τριάντα, Άγιος Γεώργιος, κ.α..
Ανάμεσα στην Καλλονή και στα Παράκοιλα, στο ύψωμα Ξηρόκαστρο, υπήρχε ο μοναστηριακός ναός της Παναγίας και ένας οικισμός που καταστράφηκε τον 17ο αιώνα. Σήμερα, επάνω στο λόφο διακρίνονται ερείπια ναού και κάποιο τμήμα του κάστρου, το οποίο πρέπει να ήταν αρχαίο φρούριο με μεσαιωνικές προσθήκες αργότερα.
Η Καλλονή τελικά γνώρισε την καταστροφή από την επιδρομή του Μπαλτά Ογλού, το έτος 1445, οπότε και οι κάτοικοί της έμειναν σε αχυρώνες, γι’ αυτό και η κωμόπολη πήρε τότε το όνομα Αχυρών.
Κοντά στην Καλλονή και συγκεκριμένα 3-4 χλμ. βορειοδυτικά του οικισμού μετά την Μονή Λειμώνος, στον δρόμο για τον οικισμό Σίγρι, συναντάται η ιστορική περιοχή της Λέσβου Κλαπάδος, όπου στις 08-12-1912, ακριβώς έναν μήνα μετά την απελευθέρωση της πόλης της Μυτιλήνης δηλ. στις 08-11-1912, έγινε η τελική απελευθερωτική μάχη γνωστή και ως η Mάχη του Κλαπάδου, με νικητές τους Έλληνες εναντίον των Τούρκων.
Οικονομία: Παρόλο τον μικρό σχετικά πληθυσμό της, η Καλλονή έχει την όψη μιας σύγχρονης μεγάλης και σημαντικής κωμόπολης ή ακόμα καλύτερα μιας μικρής πόλης, με αρκετά μεγάλη και έντονη εμπορική κίνηση, καθώς βρίσκεται στο κέντρο του νησιού, με τρία εμπορικά κέντρα και αρκετά καταστήματα ηλεκτρικών ειδών, εκθέσεις επίπλων, τρία μεγάλα Super Markets, αρκετά κομμωτήρια, καφετέριες κ.ά., σε αντίθεση αναλογίας με τον πληθυσμό. Στην κωμόπολη εδρεύουν και δημόσιες υπηρεσίες όπως η Δ.Ο.Υ. Καλλονής, η Δ.Ε.Υ.Α. Καλλονής, το Κ.Ε.Π., το Αστυνομικό Τμήμα Καλλονής, το Δημοτικό Θέατρο Καλλονής και ένα μεγάλο Κέντρο Υγείας.
Γεωργία: Στην εύφορη πεδιάδα της Καλλονής που είναι η ευφορότερη σε ολόκληρο το νησί, καλλιεργούνται κυρίως ελαιόδεντρα, οπωροφόρα δέντρα, πατάτες, καρπούζια, αλλά και μικρότερες καλλιέργειες με αμπέλια και εσπεριδοειδή.
Αλιεία: Η Καλλονή της Λέσβου είναι γνωστή για το φημισμένο θαλασσινό προϊόν της, που είναι οι εξαιρετικής ποιότητας και νοστιμιάς σαρδέλες. Βλ. παρακάτω για το Φεστιβάλ σαρδέλας.
Τουρισμός: Με το επίνειό της, τη Σκάλα Καλλονής, έχει γνωρίσει αρκετά έντονα τον τουρισμό, ούτως ώστε να έχει γίνει ένας απ’ τους διασημότερους τουριστικούς προορισμούς στο νησί. Ιδίως έχει τουρισμό η Σκάλα Καλλονής με τη μεγάλη αμμώδη παραλία της, που βραβεύτηκε με τη Γαλάζια Σημαία και με την ανάπτυξη ξενοδοχειακών μονάδων εκεί. Ιδιαίτερα διαδεδομένος είναι ο τουρισμός του bird watch ο οποίος προσελκύσει χιλιάδες τουρίστες κάθε Απρίλη και Μάη, όπως επίσης και το διάστημα Σεπτέμβρη-Οκτώβρη.
Η Αλυκή της Καλλονής: Στην Καλλονή είναι γνωστή και η αλυκή της Καλλονής από την οποία και εξάγεται μέχρι και σήμερα αλάτι υψηλής ποιότητας. Η αλυκή βρίσκεται πριν την κωμόπολη της Καλλονής στα διοικητικά όρια της Δημοτικής Ενότητας Αγίας Παρασκευής, του Δήμου Δυτικής Λέσβου.(Βλ. αφιέρωμα παρακάτω).
Εκπαίδευση: Η μαθητική εκπαίδευση εκπροσωπείται από ένα 12/θέσιο Δημοτικό Σχολείο, ένα Γυμνάσιο, ένα Ενιαίο Λύκειο και Επαγγελματικό Λύκειο (ΕΠΑ.Λ). Από το 2021 η Καλλονή διαθέτει και το δικό της Μουσικό Γυμνάσιο, ενώ από το 2024 ξεκίνησε η λειτουργία του Μουσικού Λυκείου.
Κοινωνική Πρόνοια: Στον τομέα της κοινωνικής πρόνοιας ευαισθητοποιείται ο Σύλλογος Εστία Κοινωνικής Αλληλεγγύης και Σίτισης Καλλονής, ο οποίος έχει ως στόχους, τόσο την υλική και ηθική υποστήριξη ηλικιωμένων κυρίως ατόμων, όσο και την ενημέρωση και συμμετοχή των μελών της τοπικής κοινωνίας σε θέματα αλληλεγγύης.
Πολιτισμός-Φεστιβάλ: Τα καλοκαιρινά φεστιβάλ παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Το κορυφαίο και γνωστό σε Ελλάδα και εξωτερικό είναι το φεστιβάλ της γιορτής σαρδέλας στη Σκάλα Καλλονής, όπου προσφέρονται στους επισκέπτες φρεσκοψημένες σαρδέλες, με άφθονο ούζο συνοδεία ζωντανής παραδοσιακής μουσικής και χορευτικών παραστάσεων. Παράλληλα πασίγνωστοι ΣΕΦ φτιάχνουν με τη σαρδέλα διάφορες παρασκευές με το φεστιβάλ να ξεπερνά στις 3 ημέρες δράσεών του τους 8.000 επισκέπτες. Στις 16 Αυγούστου γίνεται πανηγύρι στην κεντρική πλατεία της Καλλονής για να τιμήσει τους μετανάστες. Ανάλογες εκδηλώσεις γίνονται με την κτηνοτροφία στην Άγρα, τη γιορτή του κρασιού στην Ανεμώτια, το πανηγύρι της Αγίας Τριάδας στην Καλλονή, που περιλαμβάνει τριήμερο γλέντι, ιπποδρομίες και καλλιστεία αλόγων.
Αθλητισμός-Υποδομές: Το Δημοτικό Στάδιο Καλλονής «Κώστας Κεντέρης» κατασκευάστηκε το 2000, στο πλαίσιο της διοργάνωσης των Αιγαιοπελαγίτικων Αγώνων Στίβου εκείνης της χρονιάς. Πήρε την ονομασία του από τον Λέσβιο ολυμπιονίκη Κώστα Κεντέρη, που κατέκτησε το χρυσό μετάλλιο στα 200μ. στον στίβο, στους Αγώνες του Σίδνεϊ το 2000. Έχει χωρητικότητα 750 θέσεων, διαθέτει φυσικό χλοοτάπητα, ταρτάν στίβου έξι διαδρομών και προβολείς ηλεκτροφωτισμού. Αποτελεί έδρα των ομάδων του Λεκανοπεδίου Καλλονής, Απόλλωνα Δαφίων και Ατρόμητου Ανεμώτιας, ενώ είχε χρησιμοποιηθεί ως έδρα και από την ΑΕΛ Καλλονής. Φιλοξένησε επίσης τους Αιγαιοπελαγίτικους Αγώνες στίβου το 2016.
Στη κωμόπολη δραστηροποιείται ο Α.Ο. Αρισβαίος Καλλονής καθώς και Ομάδες Στίβου και Μπάσκετ.
Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης (Μ.Μ.Ε): Στην Καλλονή Λέσβου έχουν έδρα δύο ραδιοφωνικοί σταθμοί, ο Μινόρε Καλλονής και το Ράδιο Καλλονή. Στον οικισμό, εκδίδεται ένα περιοδικό, Τα Καλλονιάτικα, ενώ διαδικτυακή ενημέρωση παρέχεται και από τον ιστότοπο Kalloninews.

Ο ΣΠΟΥΔΑΙΟΣ ΥΓΡΟΒΙΟΤΟΠΟΣ ΤΗΣ ΚΑΛΛΟΝΗΣ
Στον σπουδαίο και ιδιαίτερης ομορφιάς υγρότοπο της Καλλονής συναντιούνται πολλά είδη πτηνών όπως, φλαμίγκος, ερωδιοί και αγριόπαπιες.
Είναι ο μεγαλύτερος υγροβιότοπος της Λέσβου, έχοντας έκταση 4,6 τ.χλμ,. Πρόκειται για ένα σύστημα υγρότοπων που περιλαμβάνει τη βιομηχανική αλυκή, υγρολίβαδα, αλμυρόβαλτους και παράκτιες θίνες. Αν και ο υγρότοπος είναι πολύ τροποποιημένος και συρρικνωμένος, εξακολουθεί να είναι πολύ σημαντικός λόγω μεγέθους και θέσης, έντονης οριζόντιας ετερογένειας, υψηλής ποικιλίας πουλιών και πολλών φωλιάζοντων ειδών.
Επικρατούσα βλάστηση είναι η αλοφυτική (Salicornia europaea, Halocnemum strobilaceum, Atriplex portulacoides, Arthrocnemum spp., Limonium spp.) και σε πολλές περιμετρικές θέσεις η υπερυδατική/υγρολιβαδική (Phragmites australis, Typha sp., Juncus spp., κ.ά.).
Στην Αλυκή Καλλονής έχουν καταγραφεί τουλάχιστον 60 είδη υδρόβιων πουλιών με τα πιο σημαντικά που έπαιξαν κύριο ρόλο για την ένταξη του Κόλπου Καλλονής στο δίκτυο των Ζωνών Ειδικής Προστασίας να είναι το Φοινικόπτερο (Phoenicopterus rubber), η Καστανόπαπια (Tadorna ferruginea) και η Αβοκέτα (Recurvirostra avosetta). Πηγή: LESVOS GEOPARK).

Η ΑΛΥΚΗ ΤΗΣ ΚΑΛΛΟΝΗΣ
H αλυκή της Καλλονής είναι γνωστή ανά τον κόσμο (μαζί με την αλυκή του Πολυχνίτου), για το φημισμένο ποιοτικό αλάτι Λέσβου που παράγουν. Οι αλυκές της Καλλονής και του Πολιχνίτου (βλ. αφιέρωμα στην ενότητα Πολυχνίτος) ανήκουν στην εταιρεία ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΑΛΥΚΕΣ Α.Ε.. Η αλυκή βρίσκεται πριν την κωμόπολη της Καλλονής στα διοικητικά όρια της Δημοτικής Ενότητας Αγίας Παρασκευής, του Δήμου Δυτικής Λέσβου. Η έκταση της αλυκής είναι 2600 στρέμματα περίπου και η μέση ετήσια παραγωγή είναι 40.000 τόνοι πλυμένου αλατιού. Πέρ από την παραγωγή υψηλής ποιότητας αλατιού, κύριο χαρακτηριστικό της αλυκής είναι ο σπουδαίος βιότοπος που έχει δημιουργηθεί όπου συναντιούνται πολλά είδη πτηνών όπως φλαμίγκος, ερωδιοί και αγριόπαπιες.

ΟΙ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΑΛΥΚΕΣ Α.Ε.
Κεντρική δραστηριότητα της εταιρείας ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΑΛΥΚΕΣ Α.Ε. είναι η παραγωγή θαλασσινού άλατος και η πώληση του πρωτογενούς άλατος. Με στόχο την αυτάρκεια της χώρας, η εταιρεία επεκτάθηκε σε διάφορους τομείς, συμπεριλαμβανομένης της ανάπτυξης νέων αλυκών και τον εκσυγχρονισμό των λειτουργιών τους. Η εταιρεία καθιστά την παρουσία της ισχυρή σε εγχώριο επίπεδο, με σημεία παραγωγής άλατος σε Μεσολόγγι, Κίτρος, Καλλονή, Πολιχνίτο, Αγγελοχώρι, Νέα Κεσσάνη και Μέση. Η εταιρεία αναλαμβάνει έναν καθοριστικό ρόλο στην εξασφάλιση της παραγωγής πρωτογενούς αλατιού στη χώρα, ενώ η δραστηριότητά της δεν περιορίζεται μόνο στην οικονομική ανάκαμψη των αλυκών, αλλά επιδιώκει τη βιώσιμη ανάπτυξη του τομέα, προωθώντας μια υπεύθυνη στάση προς το περιβάλλον και την κοινωνία, μέσω της ποικιλομορφίας των δραστηριοτήτων της και της χρήσης πρωτογενών πόρων. Η Εταιρεία σε εθνικό επίπεδο διοικείται από εννιαμελές Διοικητικό Συμβούλιο, και απασχολεί 4 άτομα ως κεντρικό διοικητικό προσωπικό, καθώς και 19 εργαζόμενους επί τόπου στις αλυκές. Οι επιπλέον ανάγκες της κατά τη διάρκεια της αλατοσυγκομιδής καλύπτονται από έκτακτο προσωπικό, που συνολικά κυμαίνεται από 90 έως 120 άτομα.

Ο ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΣ ΝΑΟΣ ΚΑΛΛΟΝΗΣ ΛΕΣΒΟΥ
Ο περικαλλής Ιερός Μητροπολιτικός Ναός του Αγίου Ιωάννη Προδρόμου, στην Καλλονή του Δήμου Δυτικής Λέσβου.

Η ΑΓΡΑ ΛΕΣΒΟΥ
Η Άγρα είναι ημιορεινό χωριό και Τοπική Κοινότητα της Δημοτικής Ενότητας Καλλονής, του Δήμου Δυτικής Λέσβου στην Περιφερειακή Ενότητα Λέσβου, στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, με πληθυσμό 807 κατοίκους. Στην Κοινότητα Άγρας ανήκουν και οι οικισμοί Άγιος Γεώργιος (νησίδα χωρίς μόνιμους κατοίκους) και Αποθήκες, με τον συνολικό της πληθυσμό να ανέρχεται σε 839 κατοίκους.
Γεωγραφία: Η Αγρα βρίσκεται στο δυτικό τμήμα της νήσου Λέσβου, δυτικά του κόλπου της Καλλονής, στις νότιες υπώρειες του υψώματος «Παλιόκαστρο (673 μ.), πάνω στην επαρχιακή οδό Καλλονής-Ερεσού και σε μέσο σταθμικό υψόμετρο 360 μ.. Απέχει 66 χλμ. δυτικά-βορειοδυτικά της Μυτιλήνης. Η Τοπική Κοινότητα Αγρας είναι χαρακτηρισμένη ως αγροτικός ημιορεινός οικισμός.

ΟΙ ΑΠΟΘΗΚΕΣ ή ΑΠΟΘΗΚΑ ΛΕΣΒΟΥ
Οι Αποθήκες ή Αποθήκα (για τους ντόπιους), είναι οικισμός της Τοπικής Κοινότητας Αγρας, στη Δημοτική Ενότητα Καλλονής, της Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου, στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, με πληθυσμό 32 κατοίκους.
Γεωγραφία: Οι Αποθήκες βρίσκονται στη νότια Λέσβο, στις νότιες απολήξεις του Προφήτη Ηλία και στις δυτικές ακτές της εισόδου του κόλπου Καλλονής (όρμος Αποθηκών), απέναντι από το νησάκι του Αγίου Γεωργίου και σε υψόμετρο 10 μέτρα. Ο οικισμός απέχει 61 χλμ. περίπου δυτικά της Μυτιλήνης.
Αξιοθέατα: Ο αναλημματικός τοίχος, δημιούργημα των Αρχαϊκών Χρόνων, όπου ανασκάφηκαν διάφορα ευρήματα και υπολείμματα λατόμευσης • Το γραφικό αλιευτικό λιμανάκι του οικισμού • Το εκκλησάκι του Αγίου Παντελεήμονα, δυτικά του οικισμού • Η παραλία «Αποθήκες», στο βόρειο τμήμα του οικισμού • Η παραλία «Μάκαρα» με τον χαρακτηριστικό βράχο «Κούκο», νότια του οικισμού • Οι παραλίες «Βαθρακιά» και «Βαθύ Κρητήρι» • Το νησάκι του Αγίου Γεωργίου, απέναντι από τον οικισμό.

Ο ΑΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΑΓΡΑΣ ΛΕΣΒΟΥ
Ο Άγιος Γεώργιος ή Ερημονήσι της Κοινότητας Άγρας Λέσβου στη Δημοτική Ενότητα Καλλονής, είναι μία μικρή αλλά πολύ σημαντική νησίδα του Δήμου Δυτικής Λέσβου, της Περιφεριακής Ενότητας Λέσβου στο Βόρειο Αιγαίο, χωρίς μόνιμους κατοίκους.
Γεωγραφία: Ο Αγιος Γεώργιος είναι πολύ σημαντικό νησί με αρχαία ευρήματα μέσα στον κόλπο Καλονής Λέσβου, η οποία βρίσκεται στον πορθμό (είσοδο) του Κόλπου Καλλονής, απέναντι από τον οικισμό Αποθήκες. Η νησίδα έχει έκταση 0,052 τ. χλμ. και μήκος ακτής 1.002 χιλιόμετρα.
Ονομασία: Το νησί πήρε το όνομά του από εκκλησάκι που είναι αφιερωμένο στον Άγιο Γεώργιο, κτισμένο επάνω σε ερείπια παλαιότερης Χριστιανικής εκκλησίας.
Αρχαιολογικά ευρήματα: Από το έτος 1999 ο Αγιος Γεώργιος έχει κυρηχθεί αρχαιολογικός χώρος επειδή έχουν εντοπιστεί “Τάφοι Μυκηναϊκών χρόνων, τοίχοι και περίβολοι αρχαϊκών χρόνων, λείψανα παλαιότερου ναού, καθώς και αρχιτεκτονικά μέλη”.
Διοικητική εξέλιξη: Το νησί αναφέρεται επίσημα για πρώτη φορά το 1991, όταν και απογράφηκε ως ξεχωριστός οικισμός στην τότε Κοινότητα Άγρας και σύμφωνα με την τελευταία απογραφή του 2021, δεν έχει μόνιμους κατοίκους.
Υποδομές: Στο νησί υπάρχουν ειδικά διαμορφωμένες λιθόκτιστες δεξαμενές για συγκράτηση του βρόχινου νερού για βοσκή των ζώων. Σήμερα το νησί επισκέπτονται αρκετοί τουρίστες που αναζητούν ησυχία. Πάνω στο νησί υπάρχουν θάμνοι και χόρτο. Επίσης ζούν κουνέλια.

Η ΑΝΕΜΟΤΙΑ ΛΕΣΒΟΥ
Η Ανεμότια είναι ένα όμορφο ημιορεινό χωριό και Τοπική Κοινότητα της Δημοτικής Ενότητας Καλλονής, του Δήμου Δυτικής Λέσβου, της Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου, στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, με πληθυσμό 338 κατοίκους.
Γεωγραφία: Βρίσκεται στις βορειοανατολικές πλαγιές του βουνού Πυργίσκος (Κουράτσωνας, 786 μ.), νότια της επαρχιακής οδού Καλλονής-Σκαλοχωρίου και σε μέσο σταθμικό υψόμετρο 375 μ.. Απέχει 54 χλμ. περίπου βορειοδυτικά της Μυτιλήνης. Η Τοπική Κοινότητα Ανεμότιας είναι χαρακτηρισμένη ως αγροτικός ημιορεινός οικισμός,
Διοικητικά στοιχεία: Ο οικισμός Ανεμότια αναγνωρίστηκε το έτος 1918 και ορίστηκε έδρα της ομώνυμης κοινότητας της Λέσβου. Το έτος 1997 αποσπάστηκε από την Κοινότητα Ανεμότιας και προσαρτήθηκε στον Δήμο Καλλονής. Το έτος 2010 αποσπάστηκε από τον Δήμο Καλλονής και προσαρτήθηκε στον Δήμο Λέσβου. Το έτος 2019, αποσπάστηκε από τον κατατμηθέντα Δήμο Λέσβου και προσαρτήθηκε στον νεοσύστατο Δήμο Δυτικής Λέσβου.
Ιστορία: Η Ανεμότια είναι χωριό με μακρά παράδοση στην κατεργασία της πέτρας και φημισμένους πετράδες («καλφάδες»). Τα σπίτια είναι χτισμένα από πέτρα πελεκητή, στολισμένα με κιονόκρανα, αετώματα, σκεπασμένα με Bυζαντινά κεραμίδια. Αλλά και τα σοκάκια είναι στενά, ανηφορικά και στρωμένα με πέτρες. Το χωριό είναι γνωστό στη Λέσβο και για την παραγωγή εξαιρετικού κρασιού. Το ηφαιστειακής προέλευσης έδαφος φαίνεται να ευνοεί ιδιαίτερα την αμπελοκαλλιέργεια. Εδώ έχει την έδρα του Γυναικείος Αγροτικός Συνεταιρισμός, που παρασκευάζει και διακινεί κρασί, ηδύποτα και γλυκά. Επίσης, στο χωριό και στο ελαιοτριβείο του, παράγεται υψηλής ποιότητας ελαιόλαδο. Εδώ εδρεύει και η ποδοσφαιρική ομάδα του Ατρομήτου Ανεμότιας.
Φυσικό Κάλλος: Το χωριό βρίσκεται σε περιοχή με πυκνή βλάστηση, όπου κυριαρχούν η τραχεία και μαύρη πεύκη, τα ελαιόδενδρα και οι κουμαριές. Ωστόσο, η περιοχή είναι πολύ γνωστή στους βοτανικούς κύκλους, καθώς εδώ φύεται το είδος Rhododendron luteum (Κίτρινο Ροδόδεντρο) σε υγρές θέσεις στις όχθες ρεμάτων. Πρόκειται για φυλλοβόλο θάμνο με χαρακτηριστικά κίτρινα άνθη. Το είδος αυτό, που από όλο τον Ελλαδικό χώρο, βρίσκεται μόνο στη δυτική Λέσβο, έχει χαρακτηριστεί Τρωτό (VU) και περιλαμβάνεται στο RED Data Book των Σπανίων και Απειλουμένων Φυτών της Ελλάδας. Η τοπική ονομασία του φυτού είναι «αγουίδουρας».
Αξιοθέατα: Ο ναός Μεταμόρφωσης του Σωτήρος στο νότιο τμήμα του οικισμού είναι τρίκλιτη βασιλική με όμορφο καμπαναριό, κτισμένη από γκρίζα και κοκκινωπή πέτρα • Η εκκλησία του Αγίου Γεωργίου (1702 ή 1720) μονόκλιτη βασιλική με σημαντικές αγιογραφίες • Τα κτήρια ή/και αρχοντικά Χατζηιγνατίου, Αιμιλίας Γιαννοπούλου, Αναστασίου Γιαννόπουλου (σήμερα Γεωργίας Καπετάνιου), Παναγιώτη Χατζηγεωργίου, Τριαντάφυλλου Παπαδόπουλου, Ανδρέα Χατζηγεωργίου και Ηλία Καφετζή, χαρακτηριστικά δείγματα λαϊκής αρχιτεκτονικής του τέλους του 19ου αιώνα με καλλιτεχνικό και κοινωνικό ενδιαφέρον, συνδεδεμένα με τις ιστορικές μνήμες των κατοίκων της περιοχής. Έχουν χαρακτηριστεί ως διατηρητέα μνημεία • Το Δημοτικό Σχολείο, κτίσμα του 1935, με πετρόκτιστο αυλόγυρο που έχει χαρακτηριστεί ως διατηρητέο μνημείο • Η πέτρινη βρύση Καλοκώστα (1729) • Το παλαιό Tούρκικο λουτρό • Το μικρό πέτρινο γεφυράκι του χωριού • Η Βυζαντινή μονή Βουκόλων (Μοναστηρέλλι) αφιερωμένη στα Εισόδια της Θεοτόκου • Το εκκλησάκι Κρυφή Παναγιά μέσα σε βράχο, νοτιοδυτικά του οικισμού στη θέση «Καλή Λαγκάδα».
Εκδηλώσεις: Το θρησκευτικό πανηγύρι της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος της 6ης Αυγούστου με χορό και μουσικά δρώμενα • Το πανηγύρι της μονής Βουκόλων (Μοναστηρέλι) κάθε Τρίτη του Πάσχα • Η γιορτή του τραχανά στη διάρκεια του Αυγούστου • Γιορτή Αμπελουργίας κάθε προτελευταίο Π/ΣΚύριακο του Αυγούστου από τον Σύλλογο Αμπελουργών Ανεμώτιας “Ο Κάμπος”.
Πολιτισμός: Στην Αθήνα Βουτυρά 8, Νέα Σμύρνη, δραστηριοποιείται ο Μορφωτικός Σύλλογος Ανεμωτισίων Λέσβου, με έτος ιδρύσεως 1977 και αξιόλογο έργο. Τηλ. 210 9406036.

Η ΑΡΙΣΒΗ ΛΕΣΒΟΥ
Η Αρίσβη είναι πεδινό χωριό στην κεντρική Λέσβο και αποτελεί Τοπική Κοινότητα της Δημοτικής Ενότητας Καλλονής του Δήμου Δυτικής Λέσβου, της Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, με πληθυσμό 624 κατοίκους.
Γεωγραφία: Η Αρίσβη βρίσκεται κοντά στον κεντρικό μυχό του κόλπου της Καλλονής, δίπλα στην Καλλονή και στο ρέμα του Τσικνιά, σε υψόμετρο 10 μέτρων. Ο οικισμός απέχει 38 χιλιόμετρα περίπου βορειοδυτικά της Μυτιλήνης. Η Τοπική Κοινότητα Αρίσβης είναι χαρακτηρισμένη ως αγροτικός πεδινός οικισμός.
Αξιοθέατα: Τα λείψανα της αρχαίας Αρίσβης στον παρακείμενο λόφο του Παλαιοκάστρου, βορειοανατολικά του οικισμού. Σώζονται τμήματα αρχαϊκού περιβόλου με λέσβια τοιχοδομία. Στην ίδια θέση σώζονται λείψανα βυζαντινών κτισμάτων, καθώς πιστεύεται ότι ο λόφος είχε οχυρωθεί κατά τους Βυζαντινούς χρόνους και μάλιστα πριν από την έλευση των Γενοβέζων, δηλαδή πριν τον 14ο αιώνα • Η εκκλησία των Αγίων Αναργύρων, στο κέντρο του οικισμού • Ο καταρράκτης «Κλαπάδος» κοντά στην αρχαία Αρίσβη.
Πολιτισμός: Στο χωριό δραστηριοποιείται ο Πολιτιστικός Σύλλογος Αρίσβης.
Γιορτές-Πανηγύρια: Των Αγίων Αναργύρων την 1η Ιουλίου και της Αγίας Μαρίνας την 17 Ιουλίου.
Φωτογραφία: VISIT LESVOS

ΤΑ ΔΑΦΙΑ ΛΕΣΒΟΥ
Τα Δάφια είναι χωριό και Τοπική Κοινότητα της Δημοτικής Ενότητας Καλλονής, του Δήμου Δυτικής Λέσβου, της Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, με πληθυσμό 23 κατοίκους 23 κατοίκους.
Γεωγραφία: Τα Δάφια βρίσκονται κοντά στη Καλλονή, σε απόσταση 46 χλμ. από την πρωτεύουσα της Λέσβου Μυτιλήνη. Είναι Χτισμένα στους πρόποδες του βουνού Παρθένης, (πιθανόν να πήρε το όνομά του, από τη «Δάφνια Αρτέμιδα»), που λατρευόταν στην ευρύτερη περιοχή.
Ιστορία: Τα Δάφια κατοικούνται από τα Bυζαντινά χρόνια. Στους γειτονικούς οικισμούς υπάρχουν ερείπια από δεκάδες οικισμούς. Γραπτά στοιχεία από τον 15ο αιώνα αναφέρουν ότι στην περιοχή υπήρχε φυλάκιο, το οποίο επιτηρούσε τα περάσματα προς τα διοικητικά κέντρα του Μολύβου και της Μυτιλήνης. Η εκκλησία του χωριού που είναι αφιερωμένη στην Κοίμηση της Θεοτόκου χτίστηκε το 1792. Κατά τα χρόνια της Τουρκοκρατίας οι Τούρκοι αξιωματούχοι προτιμούσαν να μένουν στα χωριό Δάφια, επειδή είχαν πολύ καλό κλίμα.
Οικονομία: Κύριες ασχολίες των κατοίκων του χωριού είναι η γεωργία και η κτηνοτροφία.
Πολιτισμός: Στο χωριό δραστηριοποιείται ο Πολιτιστικός Σύλλογος Δαφίων.

ΤΟ ΚΕΡΑΜΙ ΛΕΣΒΟΥ
Το Κεράμι είναι μικρό χωριό, Τοπική Κοινότητα της Δημοτικής Ενότητας Καλλονής της Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου, στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, με πληθυσμό 547 κατοίκους.
Ονομασία: Το Κεράμι, έδρα της σύγχρονης κοινότητας, πήρε το όνομα του από το γεγονός ότι από την αρχαιότητα κατασκευάζονταν εκεί κεραμίδια και τεράστια πιθάρια που πολλά από αυτά βρίσκονται σήμερα σε πολλά σπίτια της Καλλονής.
Γεωγραφία: Το Κεράμι είναι ένας γραφικός μικρός οικισμός που βρίσκεται στο δρόμο προς την Σκάλα Καλλονής και γειτνιάζει με τους οικισμούς Αριανά και Παπιανά. Στο χωριό παραμένουν αναλλοίωτα τα σημάδια του παρελθόντος κυρίως λόγω των εγκαταλελειμμένων σπιτιών, την υπεροχή των πέτρινων κτισμάτων, αλλά κυρίως λόγω του Ιερού Ναού του Αγίου Ιωάννου.
Ο Ιερός Ναός του Αγίου Ιωάννη: Στο χωριό βρίσκεται ο Ιερός ναός του Αγίου Ιωάννη. Ο ναός, σύμφωνα με την κτητορική επιγραφή, κτίστηκε το 1753. Είναι τοιχογραφημένος, με τις τοιχογραφίες να χρονολογούνται από τον 18ο αιώνα. Ο ναός είναι λισθόκτιστος, μονόχωρος με μεταγενέστερη προσθήκη ξυλόστεγης στοάς σε όλο το μήκος της βόρειας πλευράς του. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η οδοντωτή ταινία που περιτρέχει το ανώτερο τμήμα της τοιχοποιίας. Οι τοιχογραφίες είναι σύγχρονες και στην ανώτερη ζώνη αναπτύσσονται χριστολογικά θέματα, στη μεσαία ολόσωμοι άγιοι και στην κατώτερη διακοσμητικά θέματα. Ο ναός του Αγίου Ιωάννου υπάγεται στην Ιερά Μητρόπολη Μηθύμνης.

Η ΣΚΑΛΑ ΚΑΛΛΟΝΗΣ
Η Σκάλα Καλλονής είναι το επίνειό της, ένας πανέμορφος παραθαλάσσιος οικισμός της Κοινότητας Κεραμίου της Δημοτικής Ενότητας Καλλονής του Δήμου Δυτικής Λέσβου, στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, με πληθυσμό 463 κατοίκους.
Διάσημος τουριστικός προορισμός: Η Σκάλα Καλλονής ένας οικισμός που έχει γνωρίσει αρκετά έντονα τον τουρισμό, έτσι ώστε να έχει γίνει ένας από τους πιό διάσημους τουριστικούς προορισμούς στο νησί της Λέσβου.
Η Παραλία της Σκάλας Καλλονής: Η Σκάλα Καλλονής με τη μεγάλη αμμώδη παραλία της, βραβεύεται με τη Γαλάζια Σημαία και έχει μεγάλη ανάπτυξη ξενοδοχειακών μονάδων. Κατά μήκος της παραλίας θα βρείτε πολλές ταβέρνες και καφετέριες καθώς και beach bar για χαλάρωση και διασκέδαση. Εδώ μπορείτε να απολαύσετε τη φημισμένη σαρδέλα Καλλονής.
Το Φεστιβάλ της σαρδέλας: Στη Σκάλα Καλλονής πραγματοποιείται κάθε καλοκαίρι το πανηγύρι της σαρδέλας (Φεστιβάλ σαρδέλας), όπου προσφέρονται στους επισκέπτες φρεσκοψημένες σαρδέλες με άφθονο ούζο Λέσβου, συνοδεία ζωντανής παραδοσιακής μουσικής και χορευτικών παραστάσεων.
Φωτογραφία: Ρόναλντ Σόντερς από το Γουόρινγκτον, Ηνωμένο Βασίλειο – Μια καταιγίδα έρχεται. Λέσβος, Ελλάδα, Commons Wikimedia.

Η ΠΑΡΑΛΙΑ ΤΗΣ ΣΚΑΛΑΣ ΚΑΛΛΟΝΗΣ
Η μεγάλη παραλία της Σκάλας Καλλονής, βρίσκεται στον κόλπο της Καλλονής, στη δυτική ακτή του νησιού της Λέσβου. Βρίσκεται ανάμεσα στις εκβολές δύο ποταμών και το μήκος της παραλίας είναι περίπου 2 χιλιόμετρα. Η Σκάλα Καλλονής χωρίζει το λιμάνι με τον ελλιμενισμό, όπου αγκυροβολούνται πολλά σκάφη και μηχανοκίνητα σκάφη. Η παραλία είναι αμμώδης και ο βυθός είναι πολύ ρηχός για μερικές δεκάδες μέτρα, οπότε αυτό το μέρος είναι ιδανικό για κολύμπι με παιδιά.
Φωτογραφία: Ρόναλντ Σόντερς από το Γουόρινγκτον, Ηνωμένο Βασίλειο – Ρόναλντ Σόντερς από το Γουόρινγκτον, Ηνωμένο Βασίλειο – Παγκάκι με θέα, Λέσβος, Ελλάδα, Commons Wikimedia.

ΤΑ ΠΑΡΑΚΟΙΛΑ ΛΕΣΒΟΥ
Τα Παράκοιλα είναι χωριό και Τοπική Κοινότητα της Δημοτικής Ενότητας Καλλονής της Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου, στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, με πληθυσμό 818 κατοίκους.
Ονομασία: Σύμφωνα με την επικρατέστερη άποψη, το τοπωνύμιο «Παράκοιλα» προέρχεται από τη φράση «παρά την κοιλάδα», όταν τα μικρά χωριά Ανδροντικάδος και Χώρα, που βρίσκονταν νότια της σημερινής θέσης, εγκαταλείφθηκαν σε άγνωστο χρόνο και οι κάτοικοί τους συγκεντρώθηκαν στο ύψωμα πάνω από την κοιλάδα, δίνοντας στο νέο οικισμό το όνομα Παράκοιλα.
Γεωγραφία: Το χωριό είναι χτισμένο αμφιθεατρικά σε χαμηλή πλαγιά, ανάμεσα στα ποτάμια Ταξιάρχης και Καρδάκης, σε υψόμετρο περίπου 51 μέτρων, μέσα σε εκτεταμένους ελαιώνες και πορτοκαλεώνες. Απέχει 52 χιλιόμετρα από τη Μυτιλήνη και 11 χιλιόμετρα από την Καλλονή, στο επαρχιακό οδικό δίκτυο Καλλονής – Παρακοίλων – Άγρας – Ερεσού. Tα Παράκοιλα εντάσσονται στο Παγκόσμιο Γεωπάρκο Λέσβου, λόγω του φυσικού και πολιτιστικού τους περιβάλλοντος. Οι ρεματιές Ποταμιά, Χριστός – Φασλίστρια και Καλή Λαγκάδα αποτελούν φυσικούς διαδρόμους βιοποικιλότητας και φιλοξενούν σπάνια είδη χλωρίδας και πανίδας.
Ιστορία: Η περιοχή παρουσιάζει συνεχή ανθρώπινη παρουσία από την αρχαιότητα, όπως αποδεικνύεται από τις αρχαιολογικές θέσεις Τριάντα, Μάσσαρα και Απολεσμένα, όπου έχουν εντοπιστεί κεραμικά, θεμέλια κτισμάτων και ίχνη παλαιοχριστιανικών βασιλικών. Στην ευρύτερη περιοχή σώζονται επίσης κατάλοιπα πελασγικών τειχών, χαρακτηριστικών της προϊστορικής οχυρωματικής αρχιτεκτονικής της Λέσβου. Γεωγραφικά, η περιοχή των Παρακοίλων συνόρευε με την επικράτεια της αρχαίας Άντισσας, της οποίας τα νοτιοανατολικά όρια έφταναν ως εδώ.
Φυσικό περιβάλλον: Η περιοχή των Παρακοίλων αποτελεί ένα από τα πιο ποικιλόμορφα φυσικά τοπία της δυτικής Λέσβου, με εκτεταμένους ελαιώνες και πορτοκαλεώνες, δάση μαύρης και τραχείας πεύκης, βαθιές ρεματιές και παραθαλάσσιες ζώνες στη Σκάλα Παρακοίλων. Το φυσικό περιβάλλον εντάσσεται στο Παγκόσμιο Γεωπάρκο Λέσβου. Ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία της τοπικής χλωρίδας είναι το Ροδόδεντρο της Λέσβου (Rhododendron luteum), ένα από τα σπανιότερα φυτικά είδη της Ελλάδας, που σχηματίζει εντυπωσιακούς πληθυσμούς στις ρεματιές Ποταμιά, Χριστός–Φασλίστρια και Καλή Λαγκάδα. Οι ρεματιές λειτουργούν ως φυσικοί διάδρομοι βιοποικιλότητας και φιλοξενούν πλατάνια, σκλήθρα, ιτιές και πλούσια ορνιθοπανίδα. Στα νότια και νοτιοδυτικά εκτείνονται δάση μαύρης πεύκης (Pinus nigra) και τραχείας πεύκης (Pinus brutia), που συνδέονται με τις περιοχές της Αγίας Δοσίας και της Μονής Βουκόλων.
Εκκλησίες και θρησκευτικά μνημεία: Ο πολιούχος των Παρακοίλων είναι ο Ταξιάρχης και ο Ιερός Ναός των Παμμεγίστων Ταξιαρχών βρίσκεται στο κέντρο του χωριού. Δυτικά του χωριού, στην κοιλάδα του ποταμού, βρίσκεται το εξωκκλήσι του «Μικρού Ταξιάρχη» (1929), στο οποίο οδηγεί λιθόστρωτος δρόμος μετά τη διάβαση του πέτρινου γεφυριού. Ο αιωνόβιος πλάτανος που το σκιάζει θεωρείται μνημείο της φύσης. Σημαντικό προσκυνηματικό σημείο αποτελεί το εξωκκλήσι της Αγίας Δοσίας, όπου τελείται η εορτή της Λαμπροπαρασκευής (Παρασκευή της Διακαινησίμου). Στην περιοχή βρίσκεται επίσης η Κρυφή Παναγιά, σε απομονωμένη δασική τοποθεσία, και η Μονή Βουκόλων του οικισμού.
Λαογραφία-Εθιμα-Πανηγύρια: To Πανηγύρι Παμμεγίστων Ταξιαρχών (7–8 Νοεμβρίου) • το Πανηγύρι Αγίων Αποστόλων (29 Ιουνίου) • Εορτή Αγίου Ευθυμίου Αγριτέλη (29 Μαΐου) • το Πανηγύρι Αγίας Δοσίας (Λαμπροπαρασκευή) • Γιορτή του Τραχανά (Αύγουστος).
Πολιτιστικοί-Μορφωτικοί Σύλλογοι: Αγροτικός Συνεταιρισμός Γυναικών Παρακοίλων (ιδρύθηκε το 2001 από έντεκα γυναίκες) • Πολιτιστικός Σύλλογος Παρακοίλων «Ροδόδεντρο» • Αθλητικός Σύλλογος «Ανδρονίκας».
Οικονομία (Παλαιά χρόνια): Η οικονομία των Παρακοίλων υπήρξε ιστορικά από τις πιο δυναμικές της δυτικής Λέσβου, με ισχυρή αγροτική παραγωγή, παραγωγή στυπτηρίας, υφαντουργία, κτηνοτροφία και αλιεία. Κατά τον 15ο αιώνα, τα Παράκοιλα αποτέλεσαν σημαντικό κέντρο παραγωγής στυπτηρίας (alum), ορυκτού στρατηγικής σημασίας για τη βαφή υφασμάτων και τη βυρσοδεψία στην Ευρώπη, εξαγόμενου μέσω της Σκάλας Παρακοίλων. Στον Αγροτικό Τομέα σύμφωνα με τα Οθωμανικά κατάστιχα του 1548, τα Παράκοιλα διέθεταν 31 νερόμυλους σε λειτουργία και παρήγαγαν σιτηρά, λάδι, αμπελοκαλλιέργειες και κτηνοτροφικά προϊόντα. Σε ότι αφορά την Κλωστοϋφαντουργία στα τέλη της δεκαετίας του 1960, τρεις Παρακοιλιώτες — ο Βασίλης Χαμαλέλλης, ο Μανώλης Χαμαλέλλης και ο Γιώτης Σαραντίδης — ίδρυσαν στα Παράκοιλα την «Κλωστοϋφαντουργική Λέσβου Ο.Ε.», η οποία παρήγαγε την περίφημη παρακοιλιώτικη φλοκάτη και εξαιρετικές κουβέρτες, κατακτώντας τόσο την Ελληνική όσο και την παγκόσμια αγορά. Η επιχείρηση αξιοποιούσε μαλλιά από τη Νέα Ζηλανδία αλλά και ντόπια, ενώ η επεξεργασία γινόταν στις παραδοσιακές νεροτριβές της περιοχής.
Υδροηλεκτρικό έργο: Στη δεκαετία του 1950, οι κάτοικοι κατασκεύασαν μικρό υδροηλεκτρικό έργο αξιοποιώντας τα τοπικά ρέματα, καθιστώντας τα Παράκοιλα από τα πρώτα χωριά της Λέσβου που ηλεκτροδοτήθηκαν πριν από τη σύνδεση με το εθνικό δίκτυο.
Σύγχρονη οικονομία: Σήμερα η οικονομία βασίζεται στην ελαιοκαλλιέργεια, τους πορτοκαλεώνες, την κτηνοτροφία και σε μικρότερο βαθμό στην αλιεία, μέσω της Σκάλας Παρακοίλων. Ο Αγροτικός Συνεταιρισμός Γυναικών Παρακοίλων, που ιδρύθηκε το 2001 από έντεκα γυναίκες, παράγει γλυκά του κουταλιού, μαρμελάδες, χειροποίητα ζυμαρικά και αρτοσκευάσματα.
Προσωπικότητες: Ο Άγιος Ευθύμιος Ζήλων (1876–1921) κατά κόσμον Ευστράτιος Αγριτέλης το 1912 χειροτονήθηκε επίσκοπος Ζήλων και εγκαταστάθηκε στον Πόντο, όπου ανέπτυξε έντονη ποιμαντική, εκπαιδευτική και εθνική δράση, ιδρύοντας σχολεία και εκκλησίες. Κατά τη διάρκεια της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου στήριξε τον άμαχο πληθυσμό και αρνήθηκε να εγκαταλείψει την έδρα του. Στις 21 Ιανουαρίου 1921 συνελήφθη από τις Κεμαλικές αρχές στην Αμάσεια. Στις 29 Μαΐου 1921, εξαντλημένος από τις κακουχίες, απεβίωσε εν κρατήσει· το σώμα του κρεμάστηκε στην κεντρική πλατεία της πόλης • Ο Άρης Ταστάνης (1953–2013) ποιητής, λογοτέχνης και ακτιβιστής για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία. Η πρώιμη εμφάνιση μυϊκής δυστροφίας ώθησε την οικογένειά του να μετακομίσει στην Αθήνα το 1966· από την ηλικία των 22 ετών κινείτο με αναπηρικό αμαξίδιο. Ο Τάσος Λειβαδίτης τον χαρακτήρισε «ο Θεόφιλος της ποίησης». Εξέδωσε συνολικά δώδεκα βιβλία ποίησης, πεζογραφίας και δοκιμίου, ενώ το πρώτο του ποίημα «Μπορείς!» μεταφράστηκε σε 15 γλώσσες. Το 1983 ίδρυσε το λαογραφικό περιοδικό Τα Παρακοιλιώτικα.

ΤΟ ΣΚΑΛΟΧΩΡΙ
Το Σκαλοχώρι είναι χωριό και Τοπική Κοινότητα της Δημοτικής Ενότητας Καλλονής, της Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου, στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, με πληθυσμό 448 κατοίκους.
Παρά τον σχετικά ελάχιστο μόνιμο πληθυσμό του, το Σκαλοχώρι αποκτά περισσότερη ζωντάνια τους καλοκαιρινούς μήνες.
Γεωγραφία: Το Σκαλοχώρι βρίσκεται στο βορειοδυτικό μέρος της νήσου Λέσβου και είναι κτισμένο αμφιθεατρικά σε λόφο. Απέχει 58 χλμ. από την πρωτεύουσα Μυτιλήνη. Το χωριό περιλαμβάνει δύο παραλίες, το “Καλό Λιμάνι” (με παλαιότερη ονομασία επί Τουρκοκρατίας “Τσαμούρ Λιμάνι” δηλαδή “Λασπολίμανο”), το οποίο επεκτείνεται ως λιμάνι, τον “Σαλβαράδο” και την “Αγία Βαρβάρα”.
Το χωριό είναι επίσης γνωστό για την κοντινή του απόσταση σε παραλίες της περιοχής, όπως τα Βατούσα και τα Άγρα.
Ονομασία: Υπάρχουν αναφορές για παλαιές ονομασίες όπως Αγριδιά, ως Τσομλέκκιοϊ, μετέπειτα ονομάστηκε Τσουκαλοχώριον, μέχρι να πάρει τη σημερινή του ονομασία Σκαλοχώρι.
Αρχιτεκτονική του χωριού: Είναι ένα όμορφο χωριό με παραδοσιακή αρχιτεκτονική κτισμένο αμφιθεατρικά επάνω σε γυμνό λόφο.
Οικονομία: Οι κύριες ασχολίες των κατοίκων του χωριού είναι η κτηνοτροφία και η γεωργία.

Η ΦΙΛΙΑ ΛΕΣΒΟΥ
Η Φίλια είναι ημιορεινό χωριό και Τοπική Κοινότητα της Δημοτικής Ενότητας Καλλονής, της Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου, στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, με πληθυσμό 604 κατοίκους.
Γεωγραφία: Το χωριό Φίλια βρίσκεται στο βορειοκεντρικο τμήμα του νησιού, είναι κτισμένο σε υψόμετρο 319 μέτρων και σε απόσταση 49 χιλιομέτρων βορειοδυτιικά από τη Μυτιλήνη.
Η παραδοσιακή αρχιτεκτονική του χωριού: Το χωριό έχει πετρόκτιστα κτήρια, αρκετά από τα οποία χρονολογούνται από το τέλος του 19ου αιώνα και έχουν χαρακτηριστεί ως ιστορικά διατηρητέα μνημεία, μικρές πλατείες, καλντερίμια και καφενεία, με έντονο παραδοσιακό χρώμα.
Τοπικά προϊόντα: Φημισμένα τοπικά προϊόντα είναι το εξαιρετικής ποιότητας ελαιόλαδο και οι ελιές, τα τυριά, τα γιαούρτια, το ρυζόγαλα, άλλα γαλακτοκομικά προϊόντα που παρασκευάζονται από το ντόπιο κατσικίσιο γάλα, καθώς και τα υπέροχα παξιμάδια. Στο χωριό έδρευε παλαιότερα ο γυναικείος Aγροτουριστικός Συνεταιρισμός Φίλιας, γνωστός για τα χειροποίητα αμυγδαλωτά, τα γλυκά κουταλιού, τις μαρμελάδες, τα ηδύποτα και τα ζυμαρικά που παρασκεύαζε.
Αξιοθέατα: Ο Ιερός Ναός Ταξιαρχών, ο οποίος ιδρύθηκε το 1836. Είναι ξεχωριστό δείγμα τρίκλιτης ξυλόστεγης βασιλικής με τοξωτή οροφή στο κεντρικό κλίτος. Το τέμπλο της είναι ξύλινο και σε κάποια σημεία επιζωγραφισμένο. Ο εσωτερικός φέρει στοιχεία εκλεκτικισμού • Tο Καλφαγιάννειο Γυμνάσιο Φίλιας, το οποίο έχει χαρακτηριστεί ως ιστορικό διατηρητέο μνημείο. Κατασκευάστηκε στα τέλη του 19ου αιώνα • Το κτίριο του αγροτικού ιατρείου, του τέλους του 19ου αιώνα, το οποίο έχει χαρακτηριστεί επίσης και έργο τέχνης • Το Οθωμανικό τέμενος, στην άκρη του χωριού κοντά στον ποταμό Τσιχράντα. Είναι ορθογώνιο και διατηρείται επίσης ακέραιος ο μιναρές, χωρίς όμως τη σκεπή. Λειτουργεί σαν αποθήκη. Σε άμεση επαφή με το τέμενος βρίσκεται μια κρήνη και το Οθωμανικό σχολείο • Στις θέσεις «Γούρνες» («Ξενοτάφια») και «Σκοτεινό Βουνό», έχουν εντοπιστεί αρχαίοι λαξευτοί τάφοι. Στη περιοχή «Καστρέλλι» σώζονται ερείπια οικισμού Eλληνιστικών χρόνων, καθώς και ενός μικρού οχυρού.
Η Παραλία Τσιχράντα/Κεχράδα: Η παραλία Τσιχράντα/Κεχράδα ανήκει στην Κοινότητα της Φίλιας και του Σκουτάρου. Χωρίζεται σε δύο τμήματα το μεγαλύτερο στη Φίλια και το μικρότερο στο Σκουτάρο. Το φυσικό σύνορο είναι ο ποταμός Τσιχράντας/Κεχράδας. Βρίσκετα περίπου 7 χιλιόμετρα μακριά από τη Φίλια. Υπάρχει στο τμήμα της Φίλιας η σκάλα του παλιού μεταλλείου, ένα τμήμα της οποίας παραμένει αβύθιστο και φαίνεται και σήμερα. Το μεταλλείο ανήκε σε μία εταιρεία η οποία έφερνε με ένα καραβάκι το μέταλλο, το οποίο επεξεργάζονταν εκεί και κατόπιν μεταφερόταν αλλού. Στο σημερινό λιμάνι αράζουν μικρές βάρκες και καΐκια. Το παλιό λιμανάκι δεν χρησιμοποιείται σήμερα για σκάφη λόγω βάθους, χρησιμοποιείται όμως για κολύμπι και ψάρεμα καθώς αποτρέπει τα κύματα. Με δικά τους έξοδα οι κάτοικοι της Φίλιας έχουν διαμορφώσει υποδομές πλαζ.
Αθλητισμός: Στο χωριό εδρεύει η ποδοσφαιρική ομάδα ΕΜΑΣ ΦΙΛΙΑΣ, η οποία ιδρύθηκε το 1985. Η ομάδα αγωνίζεται στο γήπεδο Γεώργιος Θ. Καζάζης, το οποίο πήρε το όνομά του από τον ποδοσφαιριστή Γεώργιο Θ. Καζάζη, που συνέβαλε πάρα πολύ στην ομάδα.

ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΜΑΝΤΑΜΑΔΟΥ

Ο ΜΑΝΤΑΜΑΔΟΣ
Ο Μανταμάδος είναι χωριό, Δημοτική Κοινότητα και Δημοτική Ενότητα, του Δήμου Δυτικής Λέσβου, της Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου, στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου στην Ελλάδα. Το χωριό έχει πληθυσμό 853 κατοίκους.
Ο Μανταμάδος βρίσκεται στα βόρεια και ανατολικά της Λέσβου σε υψόμετρο 140 μέτρα Στον Μανταμάδο υπάρχει Θρησκευτικός τουρισμός. Είναι γνωστός για την εκκλησία του Αρχάγγελου Μιχαήλ γνωστή ως Ιερός ναός Παμμεγίστων Ταξιαρχών με την γλυπτή εικόνα του Ταξιάρχη Μιχαήλ.

Ο ΙΕΡΟΣ ΠΡΟΣΚΥΝΗΜΑΤΙΚΟΣ ΝΑΟΣ ΠΑΜΜΕΓΙΣΤΩΝ ΤΑΞΙΑΡΧΩΝ ΜΑΝΤΑΜΑΔΟΥ

Ο Ιερός Προσκυνηματικός Ναός των Παμμεγίστων Ταξιαρχών Μανταμάδου, βρίσκεται σε μικρή απόσταση από τον Μανταμάδο, στο Βορειοανατολικό τμήμα της Λέσβου, 36 χλμ. από την Μυτιλήνη και αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα προσκυνήματα στο νησί. Το Μοναστήρι άλλοτε λειτουργούσε ως ανδρώα μονή, η οποία για πρώτη φορά αναφέρεται σε επιτροπικό έγγραφο του 1661.
Ὁ μικρός ναός τοῦ 17ου αιώνα αντικαταστάθηκε από μεγαλύτερο του 18ου αιώνα, στη θέση του οποίου ανοικοδομήθηκε εκ βάθρων το 1879, ο σημερινός ναός που ακολουθεί τον αρχιτεκτονικό ρυθμό της τρίκλιτης βασιλικής.
Το μοναστηριακό συγκρότημα αναπτύσσεται τυπικά, περιμετρικά του ναού, προσδίδοντας οχυρωματικό χαρακτήρα. Στο ναό και εντός πολυτελοῦς κουβουκλίου του 1766 βρίσκεται η ανάγλυφη εικόνα του Αρχαγγέλου Μιχαήλ, που σύμφωνα με την παράδοση κατασκευάστηκε με χώμα και με αίμα των σφαγιασθέντων από τους πειρατές, μοναχών. ΤΑΞΙΑΡΧΕΣ ΜΑΝΤΑΜΑΔΟΥ, VISIT LESVOS.

Η ΣΦΑΓΗ ΤΩΝ ΜΟΝΑΧΩΝ
Σύμφωνα με το θρύλο, η μονή δέχθηκε την επιδρομή Σαρακηνών πειρατών, οι οποίοι έσφαξαν τους μοναχούς με εξαίρεση έναν νέο δόκιμο καλόγερο, ο οποίος πρόλαβε να κρυφτεί στην οροφή της εκκλησίας. Από εκεί είδε μετά το μακελειό, τη μορφή του Αρχαγγέλου να φτερουγίζει πάνω από τα πτώματα των μοναχών. Παίρνοντας κερί και χώμα που είχε ποτιστεί με το αίμα τους, έφτιαξε τη μορφή του Ταξιάρχη, όπως πρόλαβε να την αντικρύσει. Η εκκλησία γιορτάζει την Κυριακή των Μυροφόρων. Το προσκύνημα του Ταξιάρχη συγκεντρώνει κάθε χρόνο εκατοντάδες χιλιάδες πιστών, που έρχονται για να προσκυνήσουν. ΤΑΞΙΑΡΧΕΣ ΜΑΝΤΑΜΑΔΟΥ, VISIT LESVOS.

ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΑΓΙΑΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ

Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ
Η Αγία Παρασκευή είναι πεδινός οικισμός, Δημοτική Κοινότητα και Δημοτική Ενότητα, του Δήμου Δυτικής Λέσβου, της Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου, στην Περιφέρεια Δυτικής Λέσβου, με πληθυσμό 2.032 κατοίκους.
Γεωγραφικά στοιχεία: Η Αγία Παρασκευή βρίσκεται στο εσωτερικό του μυχού του κόλπου Καλλονής, στους πρόποδες της κορυφής «Ταύρος», που είναι ανατολικό παρακλάδι του Λεπέτυμνου. Είναι κτισμένη σε λεκανοπέδιο, που περιβάλλεται από χαμηλά βουνά φυτεμένα με ελιές και μικρούς γυμνούς λόφους, σε μέσο σταθμικό υψόμετρο 100 μέτρων. Βρίσκεται στο κέντρο περίπου της Λέσβου, αποτελώντας σημαντικό οδικό κόμβο, καθώς από την κωμόπολη περνάνε οι δρόμοι Μυτιλήνης-Σιγρίου, Καλλονής-Πέτρας και Μυτιλήνης-Μανταμάδου. Απέχει 4 χλμ. από την πλησιέστερη ακτή στον κόλπο Καλλονής και 39 χλμ. περίπου Βορειοδυτικά της πρωτεύουσας Μυτιλήνης.
Η Δημοτική Κοινότητα: Η Δημοτική Κοινότητα Αγίας Παρασκευής είναι χαρακτηρισμένη ως αστικός πεδινός οικισμός, με έκταση 101,342 χλμ² (2011) και εκτός από την Αγία Παρασκευή περιλαμβάνει και τους οικισμούς Νάπη, Καντρί και Μέσα.
Η κωμόπολη: Η Αγία Παρασκευή είναι μια όμορφη μεσόγεια κωμόπολη, με γεωργοκτηνοτροφικό χαρακτήρα, καλή ρυμοτομία και λιθόστρωτους δρόμους. Το σύνολο σχεδόν του οικισμού αποτελείται από αγροτικά και αστικά σπίτια κτισμένα με την αρχιτεκτονική της Λέσβου, ενώ υπάρχουν παραδοσιακά καφενεία και γραφικά παντοπωλεία. Οι γειτονιές της Αγίας Παρασκευής έχουν χαρακτηριστικά ονόματα, όπως «Κούμασος», «Πύργος» και «Καυκάρα». Στην κωμόπολη εδρεύει ο αγροτουριστικός συνεταιρισμός γυναικών «Σελλάδα», που παρασκευάζει τυροκομικά προϊόντα, ζυμαρικά και γλυκά.

ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΕΡΕΣΟΥ – ΑΝΤΙΣΣΗΣ

ΤΟ ΑΠΟΛΙΘΩΜΕΝΟ ΔΑΣΟΣ ΤΗΣ ΛΕΣΒΟΥ
Το Απολιθωμένο δάσος της Λέσβου είναι ένα από τα δύο μεγαλύτερα απολιθωμένα δάση στον κόσμο (το άλλο είναι το Εθνικό Πάρκο Απολιθωμένου Δάσους στην Αριζόνα). Απολιθωμένοι κορμοί βρίσκονται διάσπαρτοι σε μία έκταση 150 τ. χλμ. που περικλείεται από τους οικισμούς Σίγρι, Ερεσός και Άντισσα στη δυτική Λέσβο. Μεμονωμένα απολιθώματα βρίσκονται και σε πολλά άλλα μέρη του νησιού, συμπεριλαμβανομένων των χωριών Μόλυβος, Πολιχνίτος, Πλωμάρι και Άκρασι.
Ο σχηματισμός του απολιθωμένου δάσους σχετίζεται με την έντονη ηφαιστειακή δραστηριότητα που έλαβε χώρα στη Λέσβο κατά το τέλος του Ολιγοκαίνου μέχρι το μέσο Μειόκαινο, περίπου πριν 20 εκατομμύρια χρόνια. Η δραστηριότητα αυτή δημιούργησε, εκτός από λάβα, πυροκλαστικά υλικά και ηφαιστειακή σποδό (στάχτη), με συνέπεια την κάλυψη της χλωρίδας στην περιοχή, και μάλιστα σε ιδιαίτερα σύντομο χρονικό διάστημα. Η κάλυψη αυτή είχε ως συνέπεια την απομόνωση των οργανικών υλικών της χλωρίδας από την ατμόσφαιρα.
Η ηφαιστειακή δραστηριότητα ακολουθήθηκε από τη δημιουργία υδροθερμικών διαλυμάτων, πλούσιων σε διοξείδιο του πυριτίου (SiO₂). Τα διαλύματα αυτά εμπότισαν τη σποδό που είχε καλύψει τους κορμούς των δένδρων, σηματοδοτώντας την έναρξη της απολίθωσής τους, καθώς η οργανική ύλη των κορμών σταδιακά αντικαταστάθηκε από το διοξείδιο του πυριτίου. Η διαγένεση, όπως ονομάζεται αυτή η διαδικασία, έγινε υπό σχεδόν ιδανικές συνθήκες. Τα μορφολογικά χαρακτηριστικά των κορμών, όπως οι ετήσιοι δακτύλιοι, οι ανωμαλίες του εξωτερικού φλοιού κτλ., είναι διατηρημένα σε άριστη κατάσταση.
Φωτογραφία από τον ιστότοπο του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας Απολιθωμένου Δάσους Λέσβου.

ΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΑΠΟΛΙΘΩΜΕΝΟΥ ΔΑΣΟΥΣ ΛΕΣΒΟΥ

Ιδρυση-Σκοπός-Εδρα: Το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Απολιθωμένου Δάσους Λέσβου ιδρύθηκε το 1994 με σκοπό τη μελέτη, έρευνα, ανάδειξη, έκθεση, συντήρηση και προστασία του Απολιθωμένου Δάσους Λέσβου. Είναι γεωλογικό μουσείο και αποτελεί κοινωφελές νομικό πρόσωπο που εποπτεύεται από το Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού. Η έδρα του Μουσείου βρίσκεται στον οικισμό Σίγρι της Δυτικής Λέσβου, στο κέντρο της προστατευόμενης περιοχής του Απολιθωμένου Δάσους, ένα διατηρητέο φυσικό μνημείο με παγκόσμια αναγνώριση. Είναι κέντρο μελέτης, διαχείρισης και διατήρησης του απολιθωμένου δάσους της Λέσβου, ενώ συμβάλλει στην επιμόρφωση σχετικά με το χώρο. Είναι ιδρυτικό μέλος του Ευρωπαϊκού Δικτύου Γεωπάρκων και είναι μέλος του Παγκοσμίου Δικτύου Γεωπάρκων της Ουνέσκο.
Εκπαίδευση: Το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Απολιθωμένου Δάσους Λέσβου από το ξεκίνημα του λειτουργεί ως χώρος γνώσης, εκπαίδευσης, έμπνευσης και ψυχαγωγίας. Στο πλαίσιο αυτό σχεδίασε, με βάση τις σύγχρονες εκπαιδευτικές ανάγκες και πρακτικές, και υλοποιεί εκπαιδευτικά προγράμματα για μαθητές όλων των βαθμίδων εκπαίδευσης.
Πρόσβαση: Το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Απολιθωμένου Δάσους Λέσβου βρίσκεται εντός του οικισμού του Σιγρίου, σε απόσταση 90 χλμ. περίπου από τη Μυτιλήνη. Η πρόσβαση στο Μουσείο είναι δυνατή με τα συνήθη μεταφορικά μέσα (αυτοκίνητο, λεωφορείο, δίκυκλο, ποδήλατο). Η προσέγγιση του Σιγρίου μπορεί να γίνει και με το Υπεραστικό ΚΤΕΛ Λέσβου. Το χειμώνα υπάρχουν δύο δρομολόγια την εβδομάδα από και προς το Σίγρι.
Επίσκεψη: Με μοναδικές συλλογές και συνεχή δραστηριότητα το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Απολιθωμένου Δάσους Λέσβου είναι πάντα έτοιμο να καλοσωρίσει τους επισκέπτες του.

Η ΕΠΙΣΚΕΨΗ ΣΤΟ ΑΠΟΛΙΘΩΜΕΝΟ ΔΑΣΟΣ ΛΕΣΒΟΥ (ΤΑ ΤΕΣΣΕΡΑ ΥΠΑΙΘΡΙΑ ΠΑΡΚΑ)
Η περιήγηση στα τέσσερα Υπαίθρια Πάρκα του Απολιθωμένου Δάσους, το οποίο αποτελεί ένα ανεπανάληπτο μνημείο της φύσης με παγκόσμια αναγνώριση, προσφέρει  ξεχωριστές  εμπειρίες στον επισκέπτη. Η πληθώρα των ιστάμενων απολιθωμένων κορμών, αλλά και η άριστη κατάσταση διατήρησής τους, εντυπωσιάζουν τους επισκέπτες.
Τα τέσσερα υπαίθρια πάρκα του Απολιθωμένου Δάσους Λέσβου είναι τα εξής: α) Πάρκο Σιγρίου β) Πάρκο Πλάκας γ) Πάρκο Απολιθωμένου Δάσους στη θέση Μπαλή Αλώνια δ) Θαλάσσιο Πάρκο Νησιώπης, λειτουργούν με ευθύνη του Μουσείου κατά την καλοκαιρινή περίοδο. Είναι δυνατή η επίσκεψη μετά από συνεννόηση ακόμη και εκτός της περιόδου λειτουργίας τους.
ΑΓΟΡΑ ΕΙΣΙΤΗΡΙΟΥ ΕΠΙΣΚΕΨΗΣ
Για την επίσκεψή σας τόσο στο Μουσείο όσο και στο Απολιθωμένο Δάσος Λέσβου θα πρέπΕι να αγοράσετε εισιτήριο είτε ηλεκτρονικά μέσα από την ιστοσελίδα του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας, είτε τηλεφωνικά.
Στην παρακάτω φωτογραφία το Πανεπιστήμιο του Λονδίνου πραγματοποιεί άσκηση πεδίου στο Απολιθωμένο Δάσος Λέσβου.

ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΣΧΟΛΕΙΩΝ
Κάθε χρόνο το Μουσείο υλοποιεί εκπαιδευτικά προγράμματα για μαθητές όλων των βαθμίδων εκπαίδευσης. Το Μουσείο καλεί μαθητές και εκπαιδευτικούς να συμμετάσχουν σε βιωματικές εκπαιδευτικές δράσεις και να ταξιδέψουν νοερά 20 εκατομμύρια χρόνια πίσω στο γεωλογικό παρελθόν της περιοχής του Αιγαίου, να γνωρίσουν το απολιθωμένο δάσος, τα φυτά και τα ζώα που ζούσαν στην περιοχή πριν από 20 εκατομμύρια χρόνια και να έρθουν σε επαφή με φαινόμενα και διεργασίες που διαμόρφωσαν το Ελληνικό αρχιπέλαγος.
Ποιός δε θα ήθελε να ζήσει τη μοναδική εμπειρία γνωριμίας με ένα απολιθωμένο τροπικό δάσος 20 εκατομμυρίων ετών ή να περπατήσει στην καρδιά ενός ηφαιστειακού κρατήρα!
Τα εκπαιδευτικά προγράμματα του Μουσείου απευθύνονται σε διαφορετικές ηλικιακές ομάδες μαθητών: α) Παιδιά 13 -17ετών (Γυμνασίου – Λυκείου) β) Παιδιά 4 – 7 ετών (Νηπιαγωγείου και Α’-Β’ Δημοτικού) γ) Παιδιά 8 – 12 ετών (Γ’-ΣΤ’ Δημοτικού).

ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΕΡΕΣΟΥ-ΑΝΤΙΣΗΣ

Η ΕΡΕΣΟΣ
Η Ερεσός είναι Κωμόπολη και Δημοτική Κοινότητα της Δημοτικής Ενότητας Ερεσού-Αντίσσης, του Δήμου Δυτικής Λέσβου, της Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, με πληθυσμό 899 κατοίκους.
Η Δημοτική Κοινότητα Ερεσού: Στη Δημοτική Κοινότητα Ερεσού εκτός από την Ερεσό υπάγονται και οι οικισμοί Σκάλα Ερεσού (επίνειο), Χλιαρά, Χριστός και Ψήνια, με τον συνολικό της πληθυσμό να ανέρχεται σε 1.337 κατοίκους.
Γεωγραφία: Η Ερεσός είναι μία από τις πιο γνωστές για την ιστορία και τις ομορφιές της κωμοπόλεις της Λέσβου. Βρίσκεται στη νοτιοδυτική πλευρά του νησιού, ανάμεσα σε δύο υψώματα με το όνομα Τρούλος και Λεμπόρ και απέχει 89 χλμ. από τη Μυτιλήνη. Συνορεύει δυτικά με το χωριό Σίγρι, ανατολικά με το χωριό Μεσότοπος, από τα βόρεια με την κωμόπολη Άντισσα και από τα νότια βρέχεται από την θάλασσα. Στο ανατολικό τμήμα της Σκάλας Ερεσού δεσπόζει ο λόφος «Βίγλα» φυτεμένος με κονωφόρα από τον Αγρονόμο Αναστάσιο Σαρηγιάννη, και με απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου Ερεσού, το άλσος της «Βίγλας» ονομάστηκε «Άλσος Αγρονόμου Σαρηγιάννη».
Tο ηφαιστειακό τοπίο, ο παραδοσιακός οικισμός του χωριού, η γραφική παραλία και τα ιστορικά μνημεία που υπάρχουν στην περιοχή, την καθιστούν ιδανικό τόπο για διαμονή και περιήγηση.
Επίνειο της Ερεσού είναι η παραλία τής Σκάλας ή Γιαλός, η οποία έχει βραβευτεί με τη γαλάζια σημαία και αποτελεί πόλο έλξης για πολλούς επισκέπτες τού νησιού.
Στον δρόμο προς την Σκάλα Ερεσού, συναντάμε τον Κάμπο της Ερεσού, καταπράσινο με όλα τα είδη δέντρων, όπου κυριαρχεί η συκιά, κάποτε το πιο αντιπροσωπευτικό είδος παραγωγής και εξαγωγής.
Ιστορία: Ο Στέφανος ο Βυζάντιος ένας λεξικογράφος που έζησε τον 6ο αιώνα μ.Χ. έγραψε ότι η πόλη πήρε το όνομά της από τον ομώνυμο ιδρυτή Ερεσό, γιο του μυθικού βασιλιά της Λέσβου Μακαρέως της Ρόδου. Οι πρώτοι οικιστές του τόπου στα προελληνικά χρόνια ίσως ήταν οι Πελασγοί, ενώ κατά τον 11ο έως και τον 9ο αιώνα π.X., εποχή κατά την οποία γίνονται οι μεγάλες μετακινήσεις των Ελληνικών φύλων Αιολέων, Iώνων και Δωριέων κτίζεται, στη σημερινή περίπου παραλιακή τοποθεσία της Σκάλας Ερεσού, η πόλη της Ερεσού από αποίκους Αχαιούς ή ναυτικούς Αιολείς. Τα αρχαιολογικά ευρήματα δείχνουν ότι η πόλη υπήρχε τον 8ο ή τον 7ο αιώνα μ.Χ..
Ελληνιστική Περίοδος-Οι Τύραννοι: Την άνοιξη του 334 π.Χ. ο Αλέξανδρος ο Μέγας έκανε εκστρατεία στην Μικρά Ασία, μετά την Μάχη του Γρανικού (334 π.Χ.) οι πόλεις της Λέσβου πέρασαν σε Μακεδονική κυριαρχία, έπεσε η τυραννία και αποκαταστάθηκε η δημοκρατία. Ο στρατηγός Μέμνων επιτέθηκε ωστόσο ξανά την επόμενη χρονιά (333 π.Χ.), κυρίευσε όλη την Λέσβο εκτός από την Μυτιλήνη και τοποθέτησε νέους τυράννους. Μια επιγραφή της Ερεσού (306 π.Χ. – 301 π.Χ.) δείχνει ότι οι τύραννοι έκαναν πολλά αδικήματα, έστειλαν εξορία τους άνδρες, κράτησαν στην Ακρόπολη τις γυναίκες, έβαλαν τον λαό να πληρώνει πολλά χρήματα και επέτρεπαν στους Πέρσες να λεηλατούν τις ακτές. Ο στρατηγός του Μεγάλου Αλεξάνδρου Ηγέλοχος κατέλαβε οριστικά την πόλη από τους Πέρσες (332 π.Χ.), έφερε τους τυράννους στην Αίγυπτο για να τους δικάσει ο Μέγας Αλέξανδρος, αλλά εκείνος τους επέστρεψε στην νεοσύστατη Δημοκρατία της Ερεσού. Οι πλάκες που περιγράφουν τα αδικήματα των τυράννων γράφουν επίσης και για την δίκη τους από την Δημοκρατία της Ερεσού, κατέληξε στην εκτέλεση τους. Οι συγγραφείς της εποχής γράφουν ότι οι φιλόσοφοι Θεόφραστος και Φαινίας συμμετείχαν στην ανατροπή των τυράννων. Οι προσπάθειες που έγιναν από τους συγγενείς των τυράννων να επιστρέψουν στο νησί παρέμειναν άκαρπες, η Δημοκρατία της Ερεσού απαγόρευσε την επιστροφή τους στην πόλη
Η γενέτειρα της Σαπφούς: Στην πόλη Ερεσό γεννήθηκε μάλλον η μεγάλη ποιήτρια Σαπφώ (620 π.Χ.) από πλούσια οικογένεια με ρίζες από την Μυτιλήνη, την μεγαλύτερη πόλη του νησιού.
Οικονομία: Κύριος οικονομικός παράγοντας τού τόπου είναι ο Τουρισμός και η κτηνοτροφία. Υπάρχει Γεωργικός Συνεταιρισμός, ο οποίος παράγει το μοναδικό κασέρι Ερεσού που φέρει την σφραγίδα Π.Ο.Π. (Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης) και διατίθεται σε όλη την Ελλάδα.
Σύγχρονα χρόνια: Η μετοικεσία των κατοίκων, από τη σημερινή παραλιακή θέση της Σκάλας Ερεσού (Παραλίας Ερεσού) στη σημερινή θέση του χωριού, που βρίσκεται σε απόσταση περίπου τέσσερα χιλιόμετρα από την Παραλία, υπολογίζεται στα τέλη του 17ου αιώνα και οφείλεται στην ανάγκη αποφυγής πειρατικών επιδρομών. Στις αρχές του 20ού αιώνα, ο ιατρός Αντώνιος Αρ. Κούκος εκτιμώντας ως ακατάλληλη την τοποθεσία του χωριού, από άποψη υγείας και επιζήμια από οικονομική άποψη, εισηγήθηκε τη μετοικεσία στη σημερινή Παραλία Ερεσού. Για να την υποστηρίξει μετοίκησε ο ίδιος πρώτος. Στη συνέχεια και άλλοι άρχισαν σταδιακά να εγκαθίστανται στην Παραλία Ερεσού μόνιμα. Με έξοδα των ιερών μονών Υψηλού και Πιθαρίου έγινε η περιτείχιση και η επισκευή ναΐσκου στην Παραλία. Τον ιερέα του ναού συντηρούσαν με τη συνδρομή τους οι ευάριθμοι κάτοικοι της Παραλίας Ερεσού (Νέας Ερεσού).
Δόμηση και Αρχιτεκτονική: Η Ερεσός έχει κτιστεί με την συγκεντρωτική μορφή δόμησης συνοικισμών και τα σπίτια παρουσιάζουν το καλαίσθητο πνεύμα των κατοίκων. Στο κέντρο της κωμόπολης βρίσκεται η πλατεία «ο Πλάτανος», όνομα που πήρε από το αιωνόβιο πλατάνι που υπάρχει. Στην κεντρική πλατεία βρίσκεται το Δημαρχιακό Μέγαρο, το Ταχυδρομείο και διάφορα παντοπωλεία, καφενεία και ταβέρνες. Σε μικρή απόσταση από την πλατεία βρίσκεται το Θεοφράστειο Δημοτικό Σχολείο, κτισμένο στα 1928-1930 με δαπάνες των ομογενών της Αμερικής και σχεδιασμένο από τον γνωστό Ερέσιο αρχιτέκτονα Αθανάσιο Δεμίρη· σήμερα στεγάζει το Δημοτικό Σχολείο και το Γυμνάσιο Ερεσού. Δίπλα ακριβώς βρίσκεται το Νηπιοτροφείο, το οποίο και αυτό κτίστηκε με δαπάνες των ομογενών της Αμερικής. Λίγο πιο αριστερά βρίσκεται το Νηπιαγωγείο Ερεσού.
Ο Ιερός Ναός της Αγία Ειρήνης: Στην τοποθεσία αυτή βρίσκεται ο Μητροπολιτικός Ναός της Αγίας Ειρήνης και το παλαιό Διδακτήριο, όπου στο παρελθόν στεγαζόταν η Γεωργική Σχολή ή το Ημιγυμνάσιο. Στο κέντρο ακριβώς υπάρχει το Ηρώο των πεσόντων Ερεσιωτών και τέλος στον ίδιο χώρο υπήρχε (τώρα δεν λειτουργεί) και ο χειμερινός κινηματογράφος, που κτίστηκε από Ερεσιώτες ομογενείς τού Ζαΐρ (Κονγκό).
Αθλητισμός: Η Ερεσός διαθέτει ποδοσφαιρικό σωματείο με την ονομασία Αθλητικός Όμιλος Παπανικολής, όνομα που πήρε προς τιμήν του μπουρλοτιέρη Δημήτρη Παπανικολή. Επίσης στον οικισμό υπάρχει γήπεδο μπάσκετ και ιδιωτικό ποδοσφαιρικό γήπεδο 5Χ5. Κάθε χρόνο τον Αύγουστο, ο Δήμος και ο Πολιτιστικός Σύλλογος «Ο Θεόφραστος» διοργανώνουν διάφορες εκδηλώσεις. 
Το ποδοσφαιρικό τμήμα του Σωματείου ιδρύθηκε το 1979 από τους Χριστόφορο Ψωμά, Παύλο Θεοδωρίδη, Μιχάλη Καζάζη, Νίκο Τελωνιάτη και Μιχάλη Καραβασίλη. Μετά από πρόταση του Χριστόφορου Ψωμά, το όνομα επιλέχθηκε προς τιμήν του μπουρλοτιέρη Δημήτρη Παπανικολή, ο οποίος είχε δράσει κατά την επανάσταση του 1821 στον όρμο της Ερεσού, πυρπολώντας μια τουρκική Φρεγάτα. Έδρα της ομάδας τού Παπανικολή είναι το Δημοτικό Στάδιο Ερεσού, που ονομάζεται «Καραβογιάννειο» προς τιμήν του Καραβόγιαννου, πρωτοπαλίκαρου τού Παπανικολή. Ως χρώματα του εμβλήματος του Συλλόγου υιοθετήθηκαν το μπλε, που συμβολίζει τη θάλασσα, και το κόκκινο, που συμβολίζει τη φλόγα της δάδας τού Παπανικολή.

Η ΣΚΑΛΑ ΕΡΕΣΟΥ
Η Σκάλα Ερεσού είναι παραλιακός οικισμός της Τοπικής Κοινότητας Ερεσού, της Δημοτικής Ενότητας Ερεσού-Αντίσης, της Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, με πληθυσμό 262 κατοίκους.
Γεωγραφία: Η Σκάλα Ερεσού ή Γυαλός αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα παραθεριστικά μέρη της Λέσβου. Βρίσκεται σε απόσταση τεσσάρων χιλιομέτρων από το χωριό της Ερεσού και ενώνεται με αυτό μέσω του κεντρικού καταπράσινου δρόμου με τις μουριές, τα πλατάνια και τις συκιές που διασχίζει τον πανέμορφο κάμπο της Ερεσού.
Η παραλία της Σκάλας Ερεσού: Η οργανωμένη παραλία της εκτείνεται σε απόσταση τριών χιλιομέτρων περίπου και έχει κερδίσει επανειλημμένα το Ευρωπαϊκό βραβείο της Γαλάζιας Σημαίας. Στην αριστερή πλευρά Νοτιοανατολικά βρίσκεται ο πευκόφυτος λόφος Μαστός (Οχυρό-Βίγλα) όπου βρισκόταν η Αρχαία Ακρόπολη, το μικρό λιμάνι με το εκκλησάκι της Παναγιούδας, στο κέντρο έχει αναπτυχθεί ένα παραθαλάσσιο θέρετρο, με εστιατόρια και καφετέριες με ξύλινες εξέδρες στην άμμο. Δεξιά στο δυτικό κομμάτι της παραλίας βρίσκεται το Αφεντέλη. 
Όλο το δυτικό άκρο της παραλίας από το τέλος του οικισμού και πέρα βρίσκεται εντός ζώνης Natura 2000. Στον βράχο ψηλά συναντά κανείς το εκκλησάκι του Προφήτη Ηλία. Στη δυτική πλευρά της παραλίας επίσης βρίσκεται ο Ψαροποταμός όπως ονομάζεται η εκβολή του χείμαρρου Χαλάντρα, ο οποίος και προστατεύεται ως μικρός νησιωτικός υγρότοπος.
Συνοικισμοί: Σημαντικοί συνοικισμοί της Σκάλας είναι τα Χλιαρά, Ψήνια, Κάμπος, Μονοχλάδια, Καπασσούλες, Σκορδαλός, Τρία Βουνάρια κ.α..
Το Συνοπαρτό: Κάθε χρόνο από τον Μάιο έως τον Οκτώβριο οι κάτοικοι της Ερεσού μετακομίζουν στον κάμπο και την Σκάλα. Η κίνηση αυτή στους ντόπιους λέγεται “συνοπαρτό”, από το ρήμα συνοπαίρνω το οποίο σημαίνει μαζεύω, συλλέγω.
Αρχαιολογικά ευρήματα: Στην περιοχή υπάρχει και αρχαιολογικό μουσείο από το 1962 με μοναδικά Αρχαϊκά, Κλασσικά και Ελληνιστικά ευρήματα. To 2001, με απόφαση της Κ’ ΕΚΠΑ, κρίθηκε αναγκαίο τα ευρήματα και διάφορα κτίσματα να μεταφερθούν στην Μυτιλήνη και να συντηρηθούν. Το μουσείο παρέμεινε κλειστό έως τον Σεπτέμβριο του 2011. Σήμερα λειτουργεί η Αρχαιολογική Συλλογή Ερεσού στο πρώην κτήριο του σχολείου της Σκάλας Ερεσού.
Στον ίδιο χώρο βρίσκεται και ο Ιερός τάφος και η σαρκοφάγος με τα λείψανα του Αγίου Ανδρέα του Ιεροσολυμίτη Αρχιεπισκόπου Κρήτης, ο οποίος κατά την επιστροφή του από την Κωνσταντινούπολη, το έτος 740 πέθανε μέσα στο πλοίο που έπλεε κοντά στα παράλια της Ερεσού
Ιστορία: Στην σημερινή τοποθεσία της Σκάλας Ερεσού τον 11ο με 9ο αιώνα, βρισκόταν η αρχαία πόλη της Ερεσού από αποίκους Αχαιούς ή ναυτικούς Αιολείς, το όνομά της το πήρε από τον Έρεσο γιο του μυθικού Βασιλιά Μάκαρου.
Η αρχαία πόλη εντοπίζεται στην Βορειοανατολική περιοχή και πίσω από την Βίγλα που σήμερα ονομάζεται ονομάζεται Ξώκαστρο. Τείχη σώζονται σήμερα σε διάφορα σημεία, πίσω από το Ιερό Ναό του Αγίου Ανδρέα, πίσω από την Βίγλα και καταλήγουν μέχρι την περιοχή της Μινάβρας. Στον λόφο της Βίγλας σώζεται μια προελληνική πύλη, μισοκατεστραμένοι πύργοι (Ενετικός και Τουρκικός). Στο κέντρο σώζεται και μια Ρωμαϊκή δεξαμενή. Στο λιμάνι της Σκάλας μπορεί κάποιος να διακρίνει ακόμη τις αρχαίες λιμενικές εγκαταστάσεις. Σύμφωνα με μαρτυρίες επιγραφών και συγγραφέων στην αρχαία πόλη υπήρχαν, Αρχαία Αγορά, Αρχαίο Στάδιο, Θέατρο, Πρυτανείο και Ναοί. Ανασκαφές δεν έχουν γίνει παρά μόνο σε δύο Παλαιοχριστιανικές Βασιλικές.
Η πόλη αποτέλεσε σπουδαίο εμπορικό και ναυτικό κέντρο και τα εκλεκτά προϊόντα της έφταναν μέχρι την Αίγυπτο.
Το 540 π.Χ. η Ερεσός κατακτήθηκε από τους Πέρσες.
Το 393 π.Χ. η Ερεσός επανέρχεται στην Αθηναϊκή Συμμαχία.
Το 387 π.Χ. η Ερεσός τάσσεται και πάλι με το μέρος των Σπαρτιατών.
Το 377 π.Χ. ενσωματώθηκε στη Δεύτερη Αθηναϊκή Συμμαχία.
Στα Ρωμαϊκά χρόνια η πόλη ακμάζει.
Το 740 μ.Χ. 4 Ιουλίου, ο Αρχιεπίσκοπος Κρήτης Άγιος Ανδρέας, επιστρέφοντας από την Κωνσταντινούπολη, αποβιβάζεται καταβεβλημένος στις ακτές της Ερεσού και μετά από λίγο πεθαίνει. Θάβεται στον χώρο της εκκλησίας της Αγίας Αναστασίας και εορτάζεται πλέον ως πολιούχος.
Το 741 μ.Χ. Τα λείψανα της Αγίας Ευφημίας βγαίνουν στην Ερεσό ριγμένα στη θάλασσα από τον φανατικό εικονομάχο Αυτοκράτορα Κωνσταντίνο Ε΄ τον Κοπρώνυμο. Οι Ερεσιώτες τα φυλούν με ευλάβεια και τιμές και με την αποκατάσταση των πραγμάτων και την αναστήλωση των εικόνων τα παραδίδουν πάλι στην Κωνσταντινούπολη.
Το 1335 μ.Χ. Επιδρομή Γενοβέζων υπό τον ηγεμόνα της Νέας Φώκαιας Domenico Cattaneo (Κατάνη), αποκρούεται σθεναρά από την Ερεσό. Ο αυτοκράτορας Ανδρόνικος ο Παλαιολόγος προσορμίζεται στην Ερεσό και επαινεί τους κατοίκους για την αντίστασή τους.
Τον 17^ο αιώνα η Ερεσός μεταφέρεται σε μεσόγεια θέση (εκεί που βρίσκεται τώρα) ανατολικά της παλιάς και σε απόσταση τεσσάρων χιλιομέτρων από την παραλία.
Το 1920 περίπου χτίζονται τα πρώτα σπίτια.
Το 1821 27 Μαΐου, Παρασκευή και ώρα 08:30, κατά την Τουρκοκρατία συνδέει το όνομα της με ένα μεγάλο γεγονός, Ο πλοίαρχος (μπουρλοτιέρης) Παπανικολής μαζί με δύο πυρπολικά, με καπετάνιους τον Καλαφάτη στο ένα και τον ίδιο στο άλλο, ξεκίνησαν για το παράτολμο εγχείρημα. Η προσπάθεια του Καλαφάτη να κολλήσει το πυρπολικό του στα πλευρά του πλοίου αποτυγχάνει. Ο Παπανικολής όμως κατορθώνει, παρά τα πυκνά πυρά των κανονιών και τις προσπάθειες των ναυτών του πλοίου, να προσκολλήσει το πυρπολικό του στην πλώρη του πλοίου. Οι φλόγες του γρήγορα μεταδόθηκαν στο τουρκικό πολεμικό. Έντρομοι οι Τούρκοι μπροστά στον κίνδυνο προσπαθούν με αλαλαγμούς, με
ύβρεις και υστερικές κραυγές να σωθούν. Ο πλοίαρχος Μπεκτάς Αρναούτ, στην προσπάθειά του να σωθεί πρώτος, αδιαφορώντας για το πλήρωμά του, δέχεται θανάσιμο πλήγμα από μαινόμενο Τούρκο. Τριάντα πέντε μόνο λεπτά της ώρας, σύμφωνα με τις ιστορικές πηγές, διήρκεσε ο επιθανάτιος ρόγχος του θαλάσσιου γίγαντα. Η φωτιά μεταδόθηκε στην πυριτιδαποθήκη. «Μια πύρινη στήλη υψώθηκε και συρίζουσα κατέπεσε σε σωρούς ερειπίων. Οι υγροί πρόποδες του αυτόπτη μάρτυρα, ενός μικρού νησιού στην είσοδο του λιμανιού της Ερεσού, δέχτηκαν τα συντρίμμια του θρυλικού «Φερμαντιγνεμέζ». Από τους 700 άνδρες του πληρώματος σώζονται περίπου 200. Οι υπόλοιποι καίγονται ή πνίγονται πηδώντας στη θάλασσα. Κατ’ άλλους οι Τουρκικές απώλειες ανέρχονται περίπου σε 1.100 άνδρες ενώ διασώθηκαν μόνο 8. Οι Τούρκοι των ακτών βλέποντας την καταστροφή του πολεμικού, φεύγουν στο εσωτερικό του νησιού, εγκαταλείποντας στη παραλία όλα τους τα εφόδια. Ο αντίκτυπος του ναυτικού κατορθώματος της Ερεσού εξαπλώθηκε προς όλες τις κατευθύνσεις. Σαν αντίποινα οι Τούρκοι καταφεύγουν σε σφαγές. Η σφαγή αυτή που θα μείνει στην ιστορία του νησιού σαν το Μεγάλο Τζουλούσι.
1821 μ.Χ. 1-6 Ιουνίου, εννέα περίπου ημέρες μετά την καταστροφή του δίκροτου στην Ερεσό, οι Τούρκοι επιστρέφουν και παίρνουν από το ναυάγιο ότι μπορεί να διασωθεί. Οι Ερεσιώτες κάτοικοι καταφεύγουν στα βουνά.
1824 μ.Χ. 24/25 Σεπτεμβρίου, νύχτα, γίνεται ναυμαχία στα νερά της Ερεσού μεταξύ του Ελληνικού και του Αιγυπτιακού στόλου με μεγάλες απώλειες του δευτέρου.Δρόμος προς την Σκάλα.

ΤΟ ΠΑΡΑΘΑΛΑΣΣΙΟ ΘΕΡΕΤΡΟ ΣΤΗ ΣΚΑΛΑ ΕΡΕΣΟΥ
Στο κέντρο έχει αναπτυχθεί ένα παραθαλάσσιο θέρετρο, με εστιατόρια και καφετέριες με ξύλινες εξέδρες στην άμμο.

ΤΑ ΧΙΔΗΡΑ ΛΕΣΒΟΥ
Τα Χίδηρα ή Χύδηρα είναι χωριό και Τοπική Κοινότητα, της Δημοτικής Ενότητας Ερεσού-Αντίσσης, της Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου, στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, με πληθυσμό 360 κατοίκους.
Γεωγραφία: Βρίσκεται στην βορειοδυτική πλευρά του νησιού και συνορεύει με τα χωριά Αντισσα, Άγρα, Ρεύμα, Πτερούντα και Βατούσα. Απέχει 65 χιλιόμετρα από την Μυτιλήνη.
Το φυσικό κάλλος του χωριού: Η βλάστηση αποτελείται από Φρύγανα και παρόχθιες φυτοκοινωνίες, στην περιοχή φυτρώνει το φυτό «αγούϊδουρας», το οποίο από όλη την Ευρώπη μόνο στα Χίδηρα είναι αυτοφυές. Η περιοχή θεωρείται διατηρητέο μνημείο της φύσης και καταφύγιο θηραμάτων.
Οικονομία: Οι κάτοικοι του χωριού είναι στην πλειονότητά τους κτηνοτρόφοι, με μεγάλη παραγωγή αιγοπρόβειου γάλακτος από την οποία παράγονται τα τοπικά τυροκομικά προϊόντα.
Προσωπικότητες: Το χωριό Χίδηρα είναι η γενέτειρα του γνωστού ζωγράφου Γεώργιου Ιακωβίδη, ενός από τους σημαντικότερους ζωγράφους της νεότερης Ελληνικής τέχνης που γεννήθηκε και μεγάλωσε στο χωριό.
Οινοποιείο Οικογένειας Λάμπρου: Στα Χίδηρα λειτουργεί οινοποιείο το οποίο ανήκει στην οικογένεια Λάμπρου. Το οινοποιείο παράγει το γνωστό κρασί Μεθυμναίος, βιολογικής γεωργίας από την αρχαία αναβιωμένη ποικιλία του Λεσβιακού κρασοστάφυλου, μοναδική στον κόσμο, το οποίο και βρίσκεται μόνο στην περιοχή των Χιδήρων. Οι ξεναγήσεις στο οινοποιείο, που γίνονται κάθε χρόνο από 1η Ιουλίου έως 30 Σεπτεμβρίου, είναι δωρεάν, η ξενάγηση γίνεται από τον ίδιο τον παραγωγό και γίνονται και σεμινάρια οινογνωσίας.
Φωτογραφία: Γεωργία Κατσίμπα από Greece Destination.

ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΠΟΛΙΧΝΙΤΟΥ

Ο ΠΟΛΙΧΝΙΤΟΣ
Ο Πολιχνίτος είναι οικισμός της νήσου Λέσβου, Δημοτική Κοινότητα καθώς και Δημοτική Ενότητα καθώς του Δήμου Δυτικής Λέσβου, της Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, με πληθυσμό 1.721 κατοίκους. Το χωριό του Πολιχνίτου έχει κηρυχθεί σε προστατευόμενη περιοχή οικισμού.
Γεωγραφία: Ο Πολιχνίτος βρίσκεται στη νότια πλευρά της νήσου Λέσβου σε υψόμετρο 100 μέτρα. Απέχει περίπου 33 χιλιόμετρα νότια από την Καλλονή (έδρα του δήμου) και 43 χιλιόμετρα δυτικά από την Μυτιλήνη ενώ περιβάλλεται από χαμηλούς λόφους με πυκνή βλάστηση (κυρίως ελαιώνες). Ο εύφορος κάμπος που εκτείνεται προς τα Βασιλικά, έδινε στους κατοίκους πλουσιοπάροχα τα προς το ζην. .
Ιστορία: Σύμφωνα με τη λαϊκή παράδοση της περιοχής, η λέξη Πολιχνίτος προέρχεται από την ένωση των λέξεων «πολλά ίχνη», όπου ίχνος ερμηνεύεται ως οικισμός. Η συνένωση αυτή των οικισμών στη σημερινή θέση του Πολιχνίτου οφείλεται στις επιδρομές πειρατών κατά τον 14ο αιώνα, μια και η νέα τοποθεσία που επέλεξαν οι κάτοικοι των άλλοτε παραλιακών οικισμών, παρείχε την ασφάλεια μιας μη ορατής εγκατάστασης από τη θάλασσα, τόσο από τον κόλπο της Καλλονής, όσο και από την πλευρά του Αιγαίου Πελάγους. Άλλη παράδοση αναφέρει πως πήρε το όνομά του από τη λέξη «Πολίχνη» που σημαίνει μικρή πόλη.
Οικονομία: Οι κάτοικοι του Πολιχνίτου ασχολούνται ως επί το πλείστον με την αλιεία, τη γεωργία και την κτηνοτροφία. Το επίνειο του Πολιχνίτου, η Σκάλα Πολιχνίτου, βρίσκεται βορειοδυτικά σε απόσταση 4,2 χιλιομέτρων στον κόλπο της Καλλονής, όπου υπάρχει μεγάλο αλιευτικό καταφύγιο. Μία άλλη γνωστή για τους Λέσβιους παραθαλάσσια περιοχή είναι η Νυφίδα, κοντά στο στόμιο του κόλπου της Καλλονής.
Αξιοθέατα-Υποδομές: Χαρακτηριστικά σημεία του οικισμού είναι το πετρόχτιστο διδακτήριο του Δημοτικού Σχολείου με διπλή είσοδο στην πρόσοψή του, καθώς και οι χλωριονατριούχες υπέρθερμες ιαματικές πηγές Χριστιανού, στα βορειοανατολικά προς το Λισβόρι), οι οποίες μοιάζουν με κολυμβήθρες.
Η Αλυκή του Πολιχνίτου: Στον Πολυχνίτο είναι γνωστή η αλυκή του από την οποία και εξάγεται το ποιοτικό αλάτι Λέσβου. Βρίσκεται στον Κόλπο της Καλλονής, βορειότερα από τη Σκάλα Πολιχνίτου. (Βλ. αφιέρωμα παρακάτω).

Η ΑΛΥΚΗ ΤΟΥ ΠΟΛΙΧΝΙΤΟΥ
Στον Πολιχνίτο είναι γνωστή η αλυκή του από την οποία εξάγεται ποιοτικό αλάτι Λέσβου. Βρίσκεται βόρεια της Σκάλας Πολυχνίτου, σε απόσταση αναπνοής από τα τελευταία σπίτια του οικισμού. Εκτός από το χώρο της αλυκής περιλαμβάνει και γειτονικές αλίπεδων και εποχικά πλημμυριζόμενων εκτάσεων. Έχει έκταση 820 στρέμ. (ολόκληρη η υγροτοπική περιοχή 960 στρεμ.), τη μισή περίπου έκταση από την Αλυκή Καλλονής. Η Αλυκή Πολιχνίτου φιλοξενεί Αβοκέτες, Φλαμίνγκο, Βαρβάρες, Μαυροπελαργούς κ.ά.. Αποτελεί παράδεισο για τα παρυδάτια πουλιά όλο το χρόνο. Παράλληλα ιδιαίτερα αγαπημένο προορισμό των παρατηρητών πουλιών καθώς υπάρχει χωματόδρομος που διατρέχει ακριβώς την περίμετρό της και διευκολύνει την παρατήρηση πουλίων. (LESVOS GEOPARK).
Η αλυκή του Πολιχνίτου μαζί με την Αλυκή της Καλλονής, ανήκουν στην εταιρεία ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΑΛΥΚΕΣ Α.Ε.. Κύριο χαρακτηριστικό της είναι ότι διαθέτει βαγονέτα για τη μεταφορά του αλατιού από τα αλοπήγια στο τόπο συγκέντρωσης και πλύσης. Το αλάτι μεταφέρεται στα εργοστάσια επεξεργασίας με καράβι που αγκυροβολεί στη Σκάλα Πολιχνίτου.

ΕΚΚΛΗΣΙΕΣ ΣΤΟΝ ΠΟΛΙΧΝΙΤΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΥΡΥΤΕΡΗ ΠΕΡΙΟΧΗ
Οι κυριότερες εκκλησίες και μονές στον οικισμό Πολιχνίτο Λέσβου και την ευρύτερη περιοχή περιλαμβάνουν τον κεντρικό Ιερό ναό του Αγίου Γεωργίου με το εντυπωσιακό καμπαναριό (φωτογραφία), την ιστορική Ιερά Μονή Δαμανδρίου (Κοιμήσεως Θεοτόκου), καθώς και τον Άγιο Νικόλαο στη Σκάλα Πολιχνίτου.
Στην χαρακτηριστική εντυπωσιακή φωτογραφία το χωριό Πολιχνίτος με το καμπαναριό του Αγίου Γεωργίου σε πρώτο πλάνο δίπλα στο ψηλό κυπαρίσσι και το χωριό στο βάθος.
Φωτ. από Βικιπαίδεια δημιουργός Νεκταρίαία Καρεκλά.

ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΠΕΤΡΑΣ

Η ΠΕΤΡΑ
Η Πέτρα είναι μεγάλο χωριό, Δημοτική Κοινότητα και Δημοτική Ενότητα του Δήμου Δυτικής Λέσβου, της Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου, στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, με πληθυσμό 1.112 κατοίκους.
Η Δημοτική Κοινότητα: Στην Δημοτική Κοινότητα Πέτρας εκτός από τον οικισμό Πέτρα, υπάγονται και οι οικισμοί Μιραδέλλια, Πετρί καθώς και η νησίδα Αγιος Γεώργιος, με τον συνολικό πληθυσμό της Κοινότητας να ανέρχεται σε 1.149 κατοίκους.
Γεωγραφία: Η Πέτρα βρίσκεται στα βόρεια παράλια της Λέσβου σε υψόμετρο 5 μέτρα, ενώ απέχει περίπου 17 χλμ. Βόρεια από την Καλλονή (έδρα του Δήμου Δυτικής Λέσβου) και 55 χλμ. Βορειοδυτικά από τη Μυτιλήνη.
Ιστορική εξέλιξη: Η Πέτρα αναφέρεται επίσημα ως κοινότητα το 1918 μετά την απελευθέρωση της Λέσβου, ενώ το 1994 έγινε έδρα του ομώνυμου Δήμου Πέτρας.
Οικονομία: Η οικονομία του οικισμού στηρίζεται κυρίως στον τουρισμό, καθώς πλήθη τουριστών συρρέουν κάθε καλοκαίρι στην Πέτρα για την όμορφη και μεγάλη παραλία της και τα αξιοθέατά της.
Εκπαίδευση-Υποδομές: Στην Πέτρα από πλευράς μαθητικής εκπαίδευσης υπάρχει Δημοτικό Σχολείο, Γυμνάσιο και Γενικό Λύκειο.
Προσωπικότητες-Πνευματική κίνηση: Η Πέτρα είχε αξιόλογη πνευματική κίνηση στη γενιά του 1930, στη λεγόμενη Λεσβιακή Άνοιξη, με τους Θρασύβουλο Σταύρου, Δημήτριο Σταύρου και τη σύζυγό του Τατιάνα, Ορέστη Κανέλλη, Τάκη Ελευθεριάδη και άλλους. Από την Πέτρα κατάγεται ο επίσκοπος Μηθύμνης (1831-1842) Ιάκωβος Β’ (Ιωάννης Παλαιολόγος), ο μεγάλος ευεργέτης Δημοσθένης Ραπτέλλης (1904-1970), η ζωγράφος Νίκη Ελευθεριάδη, η ψυχολόγος και συγγραφέας Ελευθερία (Λίμπυ) Τατά, μητέρα του σκηνοθέτη Νικολάι Αρσέλ.
Από την Πέτρα κατάγονται επίσης οι νομομαθείς Νεοκλής Καζάζης, Νικόλαος Ελευθεριάδης και ο δημοτικιστής Κίμων Μιχαηλίδης.
Αξιοθέατα: Κύριο αξιοθέατο του χωριού είναι ο Ιερός Ναός της Παναγίας Γλυκοφιλούσας, που δεσπόζει πάνω σ΄έναν βράχο (εξ’ ου και το όνομα Πέτρα) με τα 114 σκαλοπάτια του στο κέντρο του οικισμού. Βλ. πληροφορίες παρακάτω. Αξιοθέατα αποτελούν επίσης ο Ναός του Αγίου Νικολάου, το αρχοντικό της Βαλερτζίδαινας και το Πνευματικό Κέντρο–Πολύκεντρο Στέλιος Παυλής.

ΠΑΝΑΓΙΑ Η ΓΛΥΚΟΦΙΛΟΥΣΑ
Κύριο αξιοθέατο της Πέτρας είναι ο Ιερός Ναός της Παναγίας Γλυκοφιλούσας, που δεσπόζει πάνω σ΄έναν βράχο (εξ’ ου και το όνομα Πέτρα) με τα 114 σκαλοπάτια του στο κέντρο του οικισμού. Σύμφωνα με έναν τοπικό μύθο, η Παναγία έκανε το θαύμα της κατά την κατασκευή του ναού. Συγκεκριμένα, μια μέρα κατά την περάτωση του ιερού, ένας ντόπιος κάτοικος θέλησε να δροσίσει τους εργάτες στην σκαλωσιά και τους ανέβαζε νερό από τα αδιαμορφοποίητα ακόμα τότε σκαλοπάτια. Λίγο πριν πατήσει στο κεφαλόσκαλο, παραπάτησε και άρχισε να πέφτει στο κενό. Εκεί λοιπόν που όλοι είχαν παγώσει, αναμένοντας να ακούσουν τον επιθανάτιο ρόγχο του άτυχου ανθρώπου, αυτός ξεπρόβαλλε και πάλι στα σκαλοπάτια, κρατώντας τον δίσκο με τα ποτήρια του νερού, δίχως να έχει πάθει την ελάχιστη αμυχή.

Η ΣΤΥΨΗ ΛΕΣΒΟΥ
Η Στύψη είναι χωριό και Τοπική Κοινότητα της Δημοτικής Ενότητας Πέτρας, του Δήμου Δυτικής Λέσβου, της Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου, στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, με πληθυσμό 675 κατοίκους. Παλαιότερα το χωριό είχε φτάσει να αριθμεί έως και 2.126 κατοίκους σύμφωνα με την εθνική απογραφή του έτους 1920.
Γεωγραφικά στοιχεία: Αποτελεί ημιορεινό χωριό στο βόρειο μέρος του νησιού της Λέσβου, σε υψόμετρο περίπου 400 μέτρων, στο όρος Λεπέτυμνος. Απέχει περίπου 7 χλμ. από την Πέτρα και 14 χλμ από την Καλλονή.
Ονομασία: Η ονομασία του χωριού οφείλεται στην ορυκτή ουσία, στύψη ή στυπτηρία, που είναι το διπλό θειϊκό άλας αργιλίου και καλίου που αφθονεί στο υπέδαφος της περιοχής στα κατάντη του οικισμού. Η στυπτηρία, που είναι εξαιρετική αντιπυρική ουσία, χρησιμεύει στην επεξεργασία δερμάτων και στις βαφές και εξορύσσονταν από τα λατομεία του χωριού, μέχρι και την δεκαετία του 1970
Οικονομία: Σήμερα οι περισσότεροι κάτοικοι της Στύψης ασχολούνται κυρίως με την κτηνοτροφία, την καλλιέργεια της ελιάς και την παραγωγή ελαιολάδου. Επίσης υπάρχουν στο χωριό έμπειροι τεχνίτες της οικοδομής, της ξύλινης στέγης και εν γένει των ξύλινων κατασκευών, καθώς και παραδοσιακοί τεχνίτες – λαξευτές της πέτρας.
Συνεταιρισμοί: Εδώ στη Στύψη εδρεύει ο Ελαιουργικός Συνεταιρισμός Στύψης, που διαθέτει ένα από τα πιο σύγχρονα ελαιοτριβεία της Λέσβου και επεξεργάζεται και παράγει άριστης ποιότητας ελαιόλαδο, που το τυποποιεί για την εγχώρια και την ξένη αγορά. Από το 2000 λειτουργεί και ο Γυναικείος Αγροτοτουριστικός και Αγροτοβιοτεχνικός Συνεταιρισμός Στύψης – Υψηλομέτωπου, με βασικά προϊόντα τα παραδοσιακά γλυκά, ζυμαρικά και επίσης, χειροποίητα κεντήματα.
Αθλητικοί Σύλλογοι: Στη Στύψη εδρεύει και ο Αθλητικός Σύλλογος “Καραβαγγέλης” που ιδρύθηκε το 1978, καθώς επίσης και ο Ιππικός Σύλλογος Στύψης.
Εκκλησίες: Το γραφικό χωριό της Στύψης κοσμούν δύο ωραίες πετρόκτιστες εκκλησίες, η Κοίμηση της Θεοτόκου “Παναγιά” (1805), και η Αγία Τριάδα (1924) (φωτογραφία).
Πολιτισμός-Γιορτές: Η Στύψη γιορτάζει και έχει πανηγύρι κάθε χρόνο στις 23 Αυγούστου, στα “Εννιάμερα της Παναγίας”, πλήθος κόσμου ντόπιοι και τουρίστες συρρέουν στο χωριό και στην “Παναγιά”, ενώ ο Πολιτιστικός Σύλλογος Στύψης -συγκεντρώνει προσφορές- και αναλαμβάνει την παρασκευή και δωρεάν διανομή του παραδοσιακού “κισκέτς“, ένα παραδοσιακό φαγητό με βάση το κρέας και το σιτάρι.
Προσωπικότητες: Ο Μακεδονομάχος αγωνιστής Γερμανός Καραβαγγέλης, Μητροπολίτης Καστοριάς (1866), μεγάλη μορφή του Μακεδονικού Αγώνα •  Ο Πατριάρχης Βενιαμίν Ψωμάς, Οικουμενικός Πατριάρχης κατά την περίοδο 1936-1946 (1871) • Ο Νικόλαος Ι. Μουτάφης, καθηγητής ΕΜΠ στη Σχολή Πολιτικών Μηχανικών (1946) • Ο Γεώργιος Ι. Μαντάνης, καθηγητής Παν. Θεσσαλίας και εκλεγμένο μέλος της Διεθνούς Ακαδημίας Επιστήμης Ξύλου (1966) • Ο Ευστράτιος Χατζηδουκάκης, απόφοιτος Νομικής Σχολής Παν. Αθηνών και ανώτατο στέλεχος στη Νομική Υπηρεσία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (1951) • Ο Ευστράτιος Κομνηνάκης, διδάκτωρ πλαστικής χειρουργικής του ΕΚΠΑ και διευθυντής κλινικής στο Γενικό Νοσοκομείο Αθηνών “Θριάσιο” (1950) • Ο Νικόλαος Ι. Μουτάφης, καθιηγητής ΕΜΠ στη Σχολή Πολιτικών Μηχανικών (1946).
Επιπρόσθετα, ο Ελληνογερμανός πρωταθλητής Στέφεν Στράιχ (Steffen Streich), ποδηλάτης μεγάλων αποστάσεων που αγωνίζεται σε διεθνείς αγώνες με τα Ελληνικά χρώματα, ζει από το 2003 στη Στύψη με την οικογένειά του.

ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΜΗΘΥΜΝΑΣ

Η ΜΗΘΥΜΝΑ ή ΜΟΛΥΒΟΣ ΛΕΣΒΟΥ
Η Μήθυμνα, ή αλλιώς Μόλυβος, είναι χωριό, Δημοτική Κοινότητα και Δημοτική Ενότητα του Δήμου Δυτικής Λέσβου, της Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου, στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, με πληθυσμό 1.195 κατοίκους. Είναι ένας μεγάλος παραδοσιακός οικισμός εξαιρετικής ομορφιάς.
Γεωγραφία: Βρίσκεται στη βορειοδυτική ακτή του νησιού, 62 χλμ. βορειοδυτικά της Μυτιλήνης και αποτελεί έδρα του πρώην Δήμου Μήθυμνας, ενώ σήμερα ανήκει στον Δήμο Δυτικής Λέσβου. Είναι ;anw πολύ γραφικός οικισμός, στο βόρειο μυχό του ομώνυμου όρμου, πάνω από τον οποίο δεσπόζει το παλιό φρούριο. Έχει μικρό λιμάνι με κίνηση κυρίως αλιευτικών σκαφών και τουριστικών θαλαμηγών.
Ονομασία: Η πόλη στην αρχαιότητα ονομαζόταν Μήθυμνα, ενώ στα τέλη της Βυζαντινής περιόδου απέκτησε το όνομα Μόλυβος. Το αρχαίο της όνομα οφείλεται στη Μήθυμνα, κόρη του Μακαρέα και σύζυγο του Λεπετύμνου. Στη μακραίωνη πορεία της πόλης μέσα στον χρόνο χρησιμοποιήθηκαν και τα δύο ονόματα. Σήμερα ισχύουν και τα δύο. Το πρώτο όνομα, «Μήθυμνα», έχει προελληνική ρίζα – πελασγική και διατηρήθηκε σε όλη την αρχαιότητα, μέχρι το 1354 μ.Χ.. Ιστορικές πηγές, όπως νομίσματα – επιγραφές, αλλά και ιστορικές αναφορές (Θουκυδίδης: Μηθυμναίων χώρα) μας πληροφορούν ότι ο αιολικός τύπος του ονόματος ήταν «Μάθυμνα», αλλά από τα Ελληνιστικά χρόνια επικρατεί οριστικά ο αττικός τύπος «Μήθυμνα». Από τα χρόνια της κυριαρχίας της δυναστείας των Γατελούζων στο νησί, δηλαδή από το 1355 μ.Χ. επικρατεί το όνομα Μόλυβος.
Ιστορία (αρχαία χρόνια): Η Αρχαία Μήθυμνα, η θέση της οποίας εντοπίζεται στην ίδια θέση με τη σύγχρονη Μήθυμνα, ήταν αντίπαλη πόλη της Μυτιλήνης και όλων των υπολοίπων πόλεων της νήσου ως η μόνη Αττικίζουσα. Η Μήθυμνα ήταν η δεύτερη πόλη της Λέσβου που σύμφωνα με τον μύθο της ίδρυσης ταυτίζεται με την Μήθυμνα, κόρη του Μακαρέως της Ρόδου (οικιστή της Λέσβου) , που παντρεύτηκε τον τοπικό ομώνυμο ήρωα.
Ο Τρωϊκός πόλεμος: Κατά τον Τρωικό Πόλεμο, η Μήθυμνα, με απόφαση του αρχηγού των Πελασγών Πυλαίου, συμμάχησε με τους Τρώες. Όπως αναφέρει ο Όμηρος, έγινε στόχος επιδρομών των Αχαιών, που ήθελαν να αποκόψουν τους Τρώες από κάθε βοήθεια των συμμάχων τους. Σε μια απ’ αυτές τις επιδρομές, ο – κατά τον Όμηρο – θεόμορφος Αχιλλέας πολιόρκησε στενά τη Μήθυμνα, αλλά συνάντησε μεγάλη αντίσταση και η πολιορκία τραβούσε σε μάκρος. Τότε η βασιλοπούλα της Μήθυμνας Πεισιδίκη, παράφορα ερωτευμένη με το μυθικό ήρωα Αχιλλέα, που η φήμη του διέτρεχε από άκρη σε άκρη την Ελλάδα, τον βοήθησε αποφασιστικά να καταλάβει την πόλη. Η προδοσία της Πεισιδίκης προς την πατρίδα της δε βρήκε κατανόηση, έστω κι αν έγινε εξαιτίας ενός απελπισμένου έρωτα. Έτσι ο Αχιλλέας διέταξε να την εκτελέσουν με λιθοβολισμό. Στη συνέχεια εκτέλεσε στα τείχη της πόλης τους ήρωες Λάμπετο και Ικετάονα, που ήταν γιος του Λεπέτυμνου και της Μήθυμνας, καθώς και τον Τράμβυλο. Την κατάληψη της Μήθυμνας από τον Αχιλλέα ακολούθησε σε λίγο και η άλωση της Τροίας.».
Αρχαϊκή περίοδος: Δεν είναι γνωστά πολλά γεγονότα σχετικά με την πόλη της Μήθυμνας στην Αρχαϊκή περίοδο. Η ιστορία με τον Αρίωνα και το Δελφίνι στην οποία εμπλέκεται ο τύραννος της Κορίνθου Περίανδρος δείχνει ότι ήταν ακμάζουσα πόλη τον 7ο αιώνα π.Χ.. Ο Ηρόδοτος γράφει ότι κατέλαβε την Λεσβιακή πόλη Αρίσβη και απέκτησε πολλές εύφορες εκτάσεις γύρω από την περιοχή της Καλλονής. Ο τοπικός ιστορικός Μύρσιλος της Λέσβου γράφει ότι η Μήθυμνα ίδρυσε τον 3ο αιώνα π.Χ. την πόλη Άσσο που βρισκόταν στην απέναντι ακτή στην Μικρά Ασία. Σε αντίθεση με τον Μύρσιλο ένας άλλος τοπικός ιστορικός ο Ελλάνικος ο Λέσβιος έγραψε στα μέσα του 5ου αιώνα π.Χ., ότι ο Άσσος είναι Αιολική αποικία χωρίς να προσδιορίζει τον ιδρυτή της. Η μαρτυρία του Ελλάνικου υποδηλώνει ότι ο Μύρσιλος πιθανότατα είχε τοπικιστικές απόψεις σχετικά με την ίδρυση του Άσσου. Την εποχή που ξέσπασε ο Πελοποννησιακός Πόλεμος η Μήθυμνα βρέθηκε σε μακρόχρονη αντιπαλότητα με την πρωτεύουσα της Λέσβου Μυτιλήνη, στην εξέγερση της Μυτιλήνης απέναντι στην Αρχαία Αθήνα (428 π.Χ.) υποστήριξε τους Αθηναίους, ενώ οι άλλες πόλεις της Λέσβου συντάχθηκαν με την Μυτιλήνη.
Την επόμενη χρονιά που οι Αθηναίοι υπέταξαν την επανάσταση η Μήθυμνα ήταν η μόνη πόλη της Λέσβου που γλύτωσε από την κληρουχία. Από την επόμενη χρονιά (427 π.Χ.) η Μήθυμνα και η Χίος ήταν τα μοναδικά μέλη στην Συμμαχία της Δήλου που παρέμειναν αυτοδιοικούμενα και δεν πλήρωναν φόρο, αυτό τους έδινε προνόμια στην Αθηναϊκή αυτοκρατορία. Το καλοκαίρι του 412 π.Χ. την κατέλαβαν οι Σπαρτιάτες αλλά την ανακατέλαβαν σύντομα οι Αθηναίοι, ο Θουκυδίδης βεβαιώνει ότι οι κάτοικοι υποστήριζαν την Αθήνα στους πολέμους με την Σπάρτη. Την εποχή που μια ομάδα Μηθυμναίων που ήταν εξόριστοι στην Κύμη Αιολίδας στην Αιολίδα προσπάθησε να επιστρέψει στην πόλη με την βία αποκρούστηκε από τον τοπικό πληθυσμό. Ο Σπαρτιάτης ναύαρχος Καλλικρατίδας Καλλικρατίδας πολιόρκησε την Μήθυμνα το 406 π.Χ., αλλά ο τοπικός πληθυσμός παρέμεινε πιστός στην Αθηναϊκή φρουρά, μέχρι που προδόθηκε.
Το 389 π.Χ. ο Αθηναίος Θρασύβουλος φέρεται να ανακατέλαβε την πόλη, αφού νίκησε τον Σπαρτιάτη το Σπαρτιάτη αρμοστή Θυρίμαχο, οπότε η πόλη έγινε μέλος της Συμμαχίας. Οι γνώσεις μας για την ιστορία της Μηθύμνης τον 4ο αιώνα π.Χ. είναι περιορισμένες, αλλά η ύπαρξή της ως πόλης πιστοποιείται με χάλκινα και ασημένια νομίσματα. Ο τύραννος Κλεόμης έστειλε εξορία στα τέλη της δεκαετίας του 340 π.Χ. τους δημοκρατικούς και παρέμεινε στην εξουσία την επόμενη δεκαετία.
Ελληνιστικά χρόνια: Δεν γνωρίζουμε τι απέγινε ο Κλεόμης, πιθανότατα εξορίστηκε όταν κατέλαβαν το νησί οι στρατηγοί του Φιλίππου Β΄ Παρμενίων και Άτταλος ο Μακεδών (336 π.Χ.). Η πολιτική ιστορία τα επόμενα χρόνια είναι φτωχή σε πηγές αφού η Λέσβος άλλαξε χέρια πολλές φορές, την κατέλαβε ο Αλέξανδρος ο Μέγας και κατόπιν ο Πέρσης στρατηγός Μέμνων ο Ρόδιος (333 π.Χ.). Την επόμενη χρονιά (332 π.Χ.) ο στρατηγός του Μεγάλου Αλεξάνδρου Ηγέλοχος ανακατέλαβε την Μήθυμνα, τύραννος της πόλης ήταν τότε ο Αριστόνικος (332 π.Χ.). Δεν είναι γνωστό πότε ανέλαβε ο Αριστόνικος την τυραννία, το βέβαιο είναι ότι ο Μέγας Αλέξανδρος τον παρέδωσε (332 π.Χ.) στην νέα δημοκρατία της Μήθυμνας, δικάστηκε και θανατώθηκε με βασανιστήρια. Την εποχή του βασιλιά της Θράκης Λυσίμαχου η Μήθυμνα έκοψε ασημένια νομίσματα με το όνομα του, αυτό δείχνει ότι ήταν τμήμα του βασιλείου του. Στα τέλη της δεκαετίας του 250 π.Χ. η Μήθυμνα πέρασε ωστόσο υπό την εξουσία των Πτολεμαίων της Αιγύπτου. Την ίδια εποχή στην πόλη καθιερώθηκε μια γιορτή με το όνομα «Πτολεμαίς», αυτό επιβεβαιώνει ότι ήταν υπό την εξουσία των Πτολεμαίων. Η λατρεία του θεού των Αιγύπτων Σέραπις καθιερώθηκε στην Μήθυμνα από τους Πτολεμαίους, παρέμεινε στην λατρεία των κατοίκων για αιώνες.

ΤΟ ΚΑΣΤΡΟ ΤΗΣ ΜΗΘΥΜΝΑΣ
το κάστρο της Μήθυμνας είναι κτισμένο επάνω στα λείψανα της αρχαίας οχύρωσης, στην κορυφή του λόφου. Θεμελιώθηκε κατά τους Βυζαντινούς χρόνους, κατά μία εκδοχή τον 6ο αι. επί Αυτοκράτορα Ιουστινιανού Α΄, γνωστού για την οικοδομική του δραστηριότητα. Το 1128 κυριεύτηκε από τους Ενετούς και από το 1204 έως το 1261 ήταν υπό την κατοχή των Λατίνων της Κωνσταντινούπολης. Κατά μια άλλη άποψη, το κάστρο κτίστηκε μετά τα μέσα του 13ου αιώνα, με σκοπό να καταστεί δυνατή η αντιμετώπιση των Τούρκων και Φράγκων επιδρομέων. Πάντως, στα τέλη του 13ου αι. πέρασε στα χέρια των Καταλανών. Το 1373 ο Φραγκίσκος Α΄ Γατελούζος, νέος κυρίαρχος της νήσου, επέφερε ενισχύσεις και επισκευές στο κάστρο. Η σημερινή μορφή του κάστρου είναι αποτέλεσμα των εργασιών αυτών του 14ου αι. και των Οθωμανικών προσθηκών μετά το 1462.

Η ΣΥΚΑΜΝΙΑ ΛΕΣΒΟΥ
Η Συκαμνιά, Συκαμινέα ή Σκαμνιά είναι ημιορεινό χωριό και Δημοτική Κοινότητα της Δημοτικής Ενότητας Μήθυμνας του Δήμου Δυτικής Λέσβου, της Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου, στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, με πληθυσμό 158 κατοίκους.
Γεωγραφία: Βρίσκεται στο βορειοανατολικό άκρο του νησιού, σε υψόμετρο 300 μέτρα, στις βορειοανατολικές πλαγιές του όρους Λεπέτυμνος, 49 χλμ. βορειοδυτικά της Μυτιλήνης.
Η Δημοτική Κοινότητα Συκαμνιάς: Η Συκαμνιά μαζί με το επίνειό της Σκάλα Συκαμνιάς συγκροτούν την Δημοτική Ενότητα Συκαμνιάς με συνολικό πληθυσμό 371 κατοίκους.
Αρχιτεκτονική του χωριού: Είναι ένας γραφικός παραδοσιακός οικισμός. Τα σπίτια του χωριού είναι πετρόκτιστα. Ανάμεσα σε αυτά βρίσκεται η οικία του Μυριβήλη, η οποία όμως δεν είναι επισκέψιμη. Στο χωριό λειτουργεί λαογραφικό μουσείο το οποίο στεγάζεται στο πετρόκτιστο κτίριο του δημοτικού σχολείου. Στο μουσείο βρίσκεται και συλλογή με αντικείμενα του Μυριβήλη. Η εκκλησία του χωριού είναι η τρίκλιτη βασιλική της Αγίας Φωτεινής. Το χωριό περιβάλλεται από ελαιώνες, πεύκα και πλατάνια. Επίνειο του χωριού είναι η Σκάλα Συκαμνιάς βλ. παρακάτω), όπου βρίσκεται η εκκλησία της Παναγίας της Γοργόνας και η λεγόμενη μουριά του Μυριβήλη.
Προσωπικότητες: Στη Συκιαμιά γεννήθηκε ο λογοτέχνης Στρατής Μυριβήλης.
Φωτογραφία: Μαρία Φράγγου

Η ΣΚΑΛΑ ΣΥΚΑΜΝΙΑΣ
Η Σκάλα Συκαμιάς, Συκαμινέας ή Σκαμιάς είναι παραθαλάσσιος οικισμός της Δημοτικής Ενότητας Μήθυμνας του Δήμου Δυτικής Λέσβου, της Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου, στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, με πληθυσμό 158 κατοίκους.
Ονομασία: Το γραφικό χωριό πήρε το όνομά του από τις μουριές (ασκαμνιές) που υπάρχουν πολλές στη περιοχή. Η Σκάλα για το ότι είναι το επίνειο της Συκαμιάς, αφού αυτή η ονομασία συνηθίζεται να δίνεται συνήθως σε πολλά επίνεια
Γεωγραφικά στοιχεία: Η Σκάλα είναι επίνειο της Συκαμιάς και βρίσκεται στις βόρειες ακτές του νησιού. Η Σκάλα είναι κτισμένη σε υψόμετρο 5 μέτρα ενώ η Συκαμιά είναι κτισμένη ψηλότερα σε υψόμετρο έως και 300 μέτρα. Είναι ο βορειότερος οικισμός του νησιού, απέχει δε περίπου 2,5 χιλιόμετρα από την Συκαμιά και 51 χλμ. από την πρωτεύουσα του νησιού Μυτιλήνη. Μέχρι τις αρχές του 20ού αιώνα στην Σκάλα κατοικούσαν ψαράδες και μερικοί μουσουλμάνοι. Μετά την ανταλλαγή πληθυσμών το 1923 κοντά στη Σκάλα εγκαταστάθηκαν πρόσφυγες, δημιουργώντας τον Συνοικισμό της Συκαμιάς.
Περιγραφή: Η Σκάλα της Συκαμιάς, ένα ψαροχώρι μια στάλα μικρό, έχει τέτοια αύρα και φυσική ομορφιά, που αποτελεί ιδανικό προορισμό για όσους θέλουν ήσυχες, ξεκούραστες διακοπές κοντά στη φύση. Κι όποιος βρεθεί εκεί δύσκολα θα θέλει να φύγει.
Μέσα στον οικισμό βρίσκεται η πλατεία, η οποία περιβάλλεται από καταστήματα εστίασης. Σε αυτήν βρίσκεται μια μουριά μεγάλης ηλικίας η οποία είναι γνωστή ως η μουριά του Μυριβήλη, επειδή εκεί καθόταν ο Στράτης Μυριβήλης. Στην πλατεία βρισκόταν και ένας μεγάλος πλάτανος στις ρίζες του οποίου ανέβλυζε νερό. Ο κορμός του πλατάνου έσπασε από τον αέρα τον Ιούλιο του 2019.
Μπροστά από τον πλάτανο βρίσκεται παραλία, γνωστή ως Πλάτανος. Στην άλλη πλευρά του οικισμού βρίσκεται η παραλία Καγιά, με άμμο και μικρά βοτσαλάκια.
Παναγιά η Γοργόνα: Στο γραφικό λιμανάκι της Σκάλας Συκαμιάς δεσπόζει ένα κτήριο που έχει γίνει γνωστό σε όλη την Ελλάδα από τη λογοτεχνία. «Η Παναγιά η Γοργόνα». Το ξωκλήσι πάνω σε έναν βράχο μπροστά στο λιμανάκι με τα ψαροκάικα, τις τράτες και τα τρεχαντήρια, έδωσε το όνομά του στο τρίτο και τελευταίο μυθιστόρημα του Στράτη Μυριβήλη, του συγγραφέα από τη Λέσβο, που μεγάλωσε στη Συκαμιά. Το όνομά της το οφείλει σε μία λαϊκή αγιογραφία που υπήρχε εντός του ναού. Η Παναγία απεικονιζόταν με ουρά γοργόνας, δεν είναι γνωστό για ποιόν λόγο ο λαϊκός αγιογράφος επέλεξε τη συγκεκριμένη μορφή. Η εικόνα δεν υπάρχει πια, όλοι οι τοίχοι είναι ασβεστωμένοι.
Το βράχο αυτό τον λένε οι παλιοί «Της Παναγιάς τα ράχτα». Οπως λέει και πάλι ο Μυριβήλης, «…ανεβαίνεις στα ράχτα, γυρίζεις μια βόλτα τη ματιά ένα γύρο, στεριάς και πελάγου, και δακρύζει το μάτι σου. Ενα αναγάλλιασμα στάζει από τα δέντρα, αναβρύζει από τα καστανά και κόκκινα χώματα, από τις πέτρες και τα νερά»*. Αυτή είναι η αίσθηση που έχει κανείς στη Σκάλα: ότι οι έγνοιες και τα προβλήματα μπορούν να περιμένουν, δεν έχουν χώρο σε τούτη τη χαλάρωση και τη γαλήνη!
Οικονομία: Η οικονομία του χωριού βασίζεται στην αλιεία και στην καλλιέργεια ελιάς. Άλλα προϊόντα της περιοχής είναι τα αμυγδαλωτά, οι χάχλες (μορφή τραχανά σε σχήμα κούπας), ούζο, κεραμικά και ήδη λαϊκής τέχνης. Στην πλατεία της Σκάλας και στην παραλία της Καγιάς λειτουργούν ταβέρνες που ειδικεύονται στα θαλασσινά. Στη Σκάλα λειτουργούν δύο ξενοδοχεία και ενοικιαζόμενα δωμάτια.
Η Σκάλα Συκαμιάς διαθέτει αλιευτικό καταφύγιο.

ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΣΤΗ ΝΗΣΟ ΛΕΣΒΟ | ΜΕΤΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΣΑ

ΑΕΡΟΠΟΡΙΚΗ ΣΥΝΔΕΣΗ
Η Λέσβος συνδέεται αεροπορικώς με την Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη (διάρκεια πτήσης περίπου 50 λεπτά). Τους καλοκαιρινούς μήνες υπάρχουν και εναλλακτικά αεροπορικά δρομολόγια καθώς και πτήσεις τσάρτερ από Eυρωπαϊκές πόλεις.
Ο Κρατικός Αερολιμένας Μυτιλήνης «Οδυσσέας Ελύτης» βρίσκεται στην Λέσβο, 8 χιλιόμετρα από την Πόλη της Μυτιλήνης στην περιοχή της Κρατήγου.

ΑΚΤΟΠΛΟΙΚΗ ΣΥΝΔΕΣΗ
Ακτοπλοϊκώς η Λέσβος συνδέεται με τακτικά δρομολόγια με τον Πειραιά και τη Χίο, καθώς και την Καβάλα. Προορισμοί Μυτιλήνη και Σίγρι.

ΟΔΙΚΕΣ ΣΥΓΚΟΙΝΩΝΙΕΣ

ΤΟ ΥΠΕΡΑΣΤΙΚΟ ΚΤΕΛ ΛΕΣΒΟΥ Α.Ε
Επί δεκαετίες ολόκληρες, το ΥΠΕΡΑΣΤΙΚΟ ΚΤΕΛ ΛΕΣΒΟΥ Α.Ε. διαδραμάτισε σπουδαίο ρόλο στην ανάπτυξη του τόπου, συνδέοντας την πρωτεύουσα με τις κωμοπόλεις και τα χωριά της νήσου Λέσβου. Στόχος του ήταν και είναι η άμεση, ασφαλής και ποιοτική εξυπηρέτηση του επιβατικού κοινού στις καθημερινές του μετακινήσεις.
Οι άρτιες εγκαταστάσεις του, όσο και των συνθηκών που επικρατούν στα οχήματα του σύγχρονου στόλου του, συνεισφέρουν ήδη στην καλύτερη, ασφαλέστερη και στην πιο άνετη εξυπηρέτηση του επιβατικού κοινού που εξυπηρετεί, καθιστώντας το Υπεραστικό ΚΤΕΛ Λέσβου Α.Ε. έναν σύγχρονο και αξιόπιστο συγκοινωνιακό φορέα..

ΤΟ ΑΣΤΙΚΟ ΚΤΕΛ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ Α.Ε.
Με αφετηρία την ιστορική Πλατεία Σαπφούς στη Μυτιλήνη το το ΑΣΤΙΚΟ ΚΤΕΛ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ Α.Ε. παρέχει στο επιβατικό κοινό της Μυτιλήνης και της ευρύτερης περιοχής, αστικές συγκοινωνιακές υπηρεσίες υψηλής ποιότητας, με σκοπό την διαρκή και ποιοτική εξυπηρέτηση των πολιτών. Καλύπτει συγκοινωνιακά όλο το πολεοδομικό συγκρότημα της Μυτιλήνης, καθώς και αρκετά χωριά του Δήμου Μυτηλίνης, στον χώρο ευθύνης του.
Το Αστικό ΚΤΕΛ Μυτιλήνης Α.Ε. είναι μια συγκοινωνιακή εταιρεία κοινής ωφέλειας σύμφωνα με τα Ευρωπαϊκά πρότυπα, η δε συνεισφορά του στην τοπική κοινωνία είναι μεγάλη και διαρκής.
Με δεδομένο ότι οι Ευρωπαϊκές κοινωνίες έχουν αποδεχθεί την Αστική συγκοινωνία όπως τις υπηρεσίες κοινής ωφέλειας που ανταποκρίνονται σε θεμελιώδεις ανάγκες των πολιτών, τα Αστικά ΚΤΕΛ αποτελούν στοιχείο της πολιτιστικής ταυτότητας των κρατών που συμπεριλαμβάνει μέχρι και τις πράξεις της καθημερινής ζωής.
Σε αυτά τα πλαίσια, και το ΑΣΤΙΚΟ ΚΤΕΛ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ Α.Ε. είναι μία Εταιρεία Συγκοινωνιών κοινής ωφέλειας που ανταποκρίνεται πλήρως στην αποστολή της..

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ – ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ – ΒΑΣΕΙΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ

ΠΗΓΕΣ: Ιστορία της Ελλάδας, ιστορία της Ευρώπης, Βικιπαίδεια, ιστορικό αρχείο – παρακαταθήκη Θεόδωρου Ευαγγελούδη, ιστότοποι: Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου, Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου, Δήμου Μυτιλήνης, Δήμου Δυτικής Λέσβου, σχετικές ιστοσελίδες και Σελίδες στο διαδίκτυο, καθώς και άλλες πηγές τις οποίες αναγράφουμε στις επιμέρους αναφορές μας.
ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: Για όσους δημιουργούς φωτογραφιών έχουμε στοιχεία, αναγράφουμε το όνομά τους, για όσους δεν έχουμε στοιχεία, αναγράφουμε την πηγή προέλευσης.

ΖΕΙΔΩΡΟΣ | ΕΛΛΑΔΑ ΧΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΕΙΣ