Η Κάρπαθος είναι το δεύτερο μεγαλύτερο σε έκταση νησί του Ελληνικού νησιωτικού συμπλέγματος των Δωδεκανήσων (μετά τη Ρόδο). Αποτελεί πλούσιο βιότοπο και γι’ αυτόν τον λόγο διαθέτει προστατευόμενες περιοχές, όπου διαβιούν είδη πανίδας και χλωρίδας, σημαντικά για το οικοσύστημα που απειλούνται με εξαφάνιση. Η Καρπαθος έχει πλούσια ιστορία που χάνεται στα βάθη των αιώνων Τα παλαιότερα ίχνη ανθρώπινης παρουσίας στο νησί της Καρπάθου, ανάγονται στο τέλος της Νεολιθικής Περιόδου (4.000-3.000 π.Χ.). Οι πρώτοι κάτοικοι φαίνεται πως ήρθαν από την Μικρά Ασία και ήταν συγγενείς με τους Προελληνικούς λαούς που κατοικούσαν στην Κρήτη και τα άλλα Ελληνικά νησιά (Κάρες κτλ.). Ο πρωτόγονος Νεολιθικός Πολιτισμός της Καρπάθου συνεχίζεται και στην 3η χιλιετία π.Χ., αλλά γύρω στα 2.000 π.Χ., Μινωΐτες άποικοι από την Κρήτη, φέρνουν καινούργια πνοή και οικονομική άνθιση στο νησί.
ΝΗΣΟΣ ΚΑΡΠΑΘΟΣ | ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ
Η Νήσος Κάρπαθος βρίσκεται στη μέση του Καρπαθίου πελάγους μεταξύ της νήσου Ρόδου ανατολικά και της νήσου Κρήτης δυτικά και έχει πρωτεύουσα τα Πηγάδια (ή Κάρπαθο). Εχει έκταση 302,152 τ.χλμ., μήκος ακτών 160 χλμ. και συνολικό πληθυσμό 6.567 κατοίκους.
Η Νήσος αποτελεί πλούσιο βιότοπο και γι’ αυτόν τον λόγο διαθέτει προστατευόμενες περιοχές όπως Natura 2000, όπου διαβιούν είδη πανίδας και χλωρίδας, σημαντικά για το οικοσύστημα που απειλούνται με εξαφάνιση.
ΤΟ ΕΠΑΡΧΕΙΟ ΚΑΡΠΑΘΟΥ
Στα Πηγάδια Καρπάθου, σε περίοπτη θέση, βρίσκεται το συγκρότημα των τριών κτιρίων του Επαρχείου Καρπάθου. Πρόκειται για χαρακτηριστικά κτιρια της εποχής της Ιταλοκρατίας που χτίστηκαν κατά τη χρονική περίοδο 1926-36. Έχουν επίπεδη στέγη και είναι φτιαγμένα με την μεικτή κατασκευή των Ιταλών (λιθοδομή με οριζόντια και κατακόρυφα στοιχεία από ελαφρά οπλισμένο σκυρόδεμα). Τα κτίρια αυτά αποτελούσαν το ιταλικό διοικητήριο και παρόμοια είχαν χτίσει οι Ιταλοί σε κάθε νησί της Δωδεκανήσου για να κάνουν αισθητή την παρουσία τους. Σήμερα ανήκουν στο Ελληνικό Δημόσιο.
ΤΟ ΚΤΕΛ ΚΑΡΠΑΘΟΥ
Το ΚΤΕΛ Καρπάθου με τα σύγχρονα λεωφορεία και το εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό που διαθέτει, σας ταξιδεύει στο νησί με άνεση και ασφάλεια!
Εκτελεί τακτικά δρομολόγια συνδέοντας την πρωτεύουσα Κάρπαθο (Πηγάδια) και το λιμάνι της με τα γραφικά χωριά και τις παραλίες του νησιού, ενώ διοργανώνει και εκδρομές. Προορισμοί από και προς Πηγάδια: Αεροδρόμιο, Νοσοκομείο, Ολυμπος, Λέφκος, Φοινίκι, Μενετές, Απέρι, Βολάδα, Οθος, Πυλές, Αρκάσσα, Αμμοοπή, Κυρά Παναγιά, Μεσοχώρι, Άπελλα, Σπόα, Λακκί, Διαφάνι, κ.α..
Το ΚΤΕΛ Καρπάθου σας παρέχει ποιοτικές υπηρεσίες και αποτελεί τον εναλλακτικό τρόπο μετακίνησής σας στο νησί της Καρπάθου χωρίς αυτοκίνητο!
ΚΤΕΛ ΚΑΡΠΑΘΟΥ A.E | ΔΡΟΜΟΛΟΓΙΑ 2026
ΚΑΡΠΑΘΟΣ | ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ
Η Κάρπαθος έχει ένα πολύ χαρακτηριστικό μακρόστενο και στενό σχήμα, το οποίο εκτείνεται με κατεύθυνση από τα βόρεια προς τα νότια. Το ανάγλυφό της είναι έντονα ορεινό και βραχώδες, με μια κεντρική οροσειρά να διατρέχει όλο το μήκος του νησιού
Πιο συγκεριμένα η γεωγραφική της διαμόρφωση παρουσιάζει τα εξής ιδιαίτερα χαρακτηριστικά: Στο βόρειο άκρο της, το σχήμα του νησιού μοιάζει να συνεχίζεται «κομμένο». Εκεί βρίσκεται η νήσος Σαρία, η οποία στην αρχαιότητα ήταν ενωμένη με την Κάρπαθο, αλλά σήμερα χωρίζεται από αυτήν με ένα πολύ στενό θαλάσσιο πέρασμα (διαύλο) πλάτους μόλις 100 μέτρων.
Εξαιτίας αυτού του στενού και επιμήκους σχήματος, η Κάρπαθος λειτουργεί σαν ένα φυσικό «τείχος» ή μια «γέφυρα» στη μέση του Καρπαθίου Πελάγους, ανάμεσα στην Κρήτη και τη Ρόδο.
Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΚΑΡΠΑΘΟΥ
Νεολιθική Περίοδος: Τα παλαιότερα ίχνη ανθρώπινης παρουσίας στο νησί της Καρπάθου, ανάγονται στο τέλος της Νεολιθικής Περιόδου (4.000-3.000 π.Χ.). Οι πρώτοι κάτοικοι φαίνεται πως ήρθαν από την Μικρά Ασία και ήταν συγγενείς με τους Προελληνικούς λαούς που κατοικούσαν στην Κρήτη και τ’ άλλα Ελληνικά νησιά (Κάρες κτλ.). Ο πρωτόγονος Νεολιθικός Πολιτισμός της Καρπάθου συνεχίζεται και στην 3η χιλιετία π.Χ., αλλά γύρω στα 2.000 π.Χ., Μινωΐτες άποικοι από την Κρήτη, φέρνουν καινούργια πνοή και οικονομική άνθιση στο νησί.
Νεοανακτορική Περίοδος: Κατά τη Νεοανακτορική Περίοδο της Κρήτης (περίπου 1700-1450 π.Χ.), που είναι γνωστή και ως «Εποχή της Μινωικής θαλασσοκρατίας και του Μινωικού Αποικισμού», η Κάρπαθος φαίνεται να έχει καθαρά Μινωικό χαρακτήρα, είναι πολυάνθρωπη και αναπτυγμένη οικονομικά και πολιτιστικά. Ο ιστορικός Διόδωρος Σικελιώτης αναφέρει ως πρώτους κατοίκους της Καρπάθου τους Κρητικούς, που έστειλε ως αποίκους ο βασιλιάς Μίνωας, τον καιρό της θαλασσοκρατίας του. Ακολούθησαν, αργότερα, Αργίτες (προφανώς Μυκηναίοι) άποικοι, με αρχηγό τον Ιοκλό, γιο του Δημολέοντα.
Ομηρικά χρόνια: Τόσο ο Όμηρος, όσο και τα αρχαιολογικά δεδομένα, επιβεβαιώνουν την παρουσία των Αχαιών (Ελλήνων Μυκηναίων) στο νησί, αν και ο Μινωικός χαρακτήρας του Πολιτισμού του, εξακολουθεί μέχρι το τέλος της Εποχής του Χαλκού. Στην Τρωϊκή εκστρατεία, η Κάρπαθος παίρνει μέρος, υπό τις διαταγές των Ηρακλειδών Φειδίπου και Αντίφου.
Αρχαϊκή Περίοδος: Δεν υπάρχουν στοιχεία για την τύχη του νησιού από το τέλος της Εποχής του Χαλκού μέχρι την Αρχαϊκή Περίοδο. Ο Δωρικός πληθυσμός φαίνεται πως κυριαρχεί τότε στο νησί και οι τέσσερις πόλεις που υπαινίσσεται ο Στράβωνας μπορεί να υπήρχαν από την Αρχαϊκή Περίοδο, αν όχι παλαιότερα. Τα Πηγάδια ήταν στην Αρχαιότητα, όπως και μέχρι πρόσφατα, το επίνειο της πόλεως Καρπάθου (σημερινού Απερίου) και ονομάζονταν Ποσείδιον. Οι άλλες τρεις πόλεις ήταν η Αρκέσεια, κοντά στην σημερινή Αρκάσα, η Βρυκούς (σημερινή Βρουκούντα, στα Βορειοδυτικά της Καρπάθου) και η Νίσυρος, που ίσως βρισκόταν στα σημερινά Παλάτια της Σαρίας. Η Σαρία ήταν, στην αρχαιότητα, ανεξάρτητη από την Κάρπαθο και ονομαζόταν Σάρος. Μετά το 478 π.Χ. η Κάρπαθος γίνεται μέλος της Α’ Αθηναϊκής Συμμαχίας, όπως φαίνεται από τους φόρους που πλήρωναν οι πόλεις της στο Συμμαχικό ταμείο. Το 404 π.Χ. με τη λήξη του Πελοποννησιακού Πολέμου, υποτάσσεται στους Σπαρτιάτες, αλλά ύστερα από τη ναυμαχία της Κίνδου (394 π.Χ.) επανέρχεται στους Αθηναίους και αργότερα, γίνεται μέλος της Β’ Αθηναϊκής Συμμαχίας.
Κλασική-Ελληνιστική Περίοδος: Στην Κλασική και Ελληνιστική Περίοδο, η Κάρπαθος παρουσιάζεται οικονομικά ζωντανή και πολιτιστικά ακμαία. Αυτό μάλλον οφείλεται, κατά μεγάλο μέρος, στις πολιτιστικές και οικονομικές σχέσεις που αναπτύσσει με τις πόλεις της Ρόδου, κυρίως με την Λίνδο. Μεγάλο μέρος του νησιού, αν όχι ολόκληρο, αποτελούσε μέρος του Ροδιακού ή, πιο συγκεκριμένα, του Λινδιακού κράτους. Η κυριότερη πόλη του νησιού ήταν προφανώς η Κάρπαθος, που πιθανότατα, βρισκόταν στο σημερινό Απέρι. Το χωριό αυτό φαίνεται πως εξακολούθησε να είναι η πρωτεύουσα της Καρπάθου στα μεταγενέστερα χρόνια.
Ρωμαϊκή περίοδος: Με την υποταγή της στους Ρωμαίους, η Κάρπαθος αποκτά μεγάλη στρατηγική σημασία, αφού αποτελεί τον έναν από τους τρεις μεγάλους ναυστάθμους της Ρώμης στη Μεσόγειο. Τη θέση αυτή θα την κρατήσει και αργότερα, επί Βυζαντινής αυτοκρατορίας: Οι πηγές αναφέρουν χαρακτηριστικά ότι τα πλοία του ναυστάθμου της Καρπάθου οδηγούν το Νικηφόρο Φωκά στην Κρήτη το 961 μ.Χ.. Επί Διοκλητιανού (284-305 μ.Χ.) εντάσσεται στην “Επαρχία των Νήσων” ProvinciaInsularum και επί Ηρακλείου (610-641) στο θέμα της Κρήτης.
Πειρατές: Ακολουθούν τρεις περίπου αιώνες (μέσα 7ου μέχρι μέσα 10ου μ.Χ) παρακμής και ερήμωσης. Πειρατές από τη Βόρεια Αφρική και την Ασία σκορπούν τον τρόμο και τον όλεθρο στους παραλιακούς οικισμούς που εγκαταλείπονται. Τη θέση των τελευταίων παίρνουν τα μεσαιωνικά ορεινά χωριά που διατηρούνται μέχρι σήμερα. Μεταξύ 1204 και 1312, η Κάρπαθος γίνεται αντικείμενο ανταγωνισμών ανάμεσα σε Βυζαντινούς, Γενοάτες, Ιωαννίτες Ιππότες και Βενετσιάνους, που τη διεκδικούν, καθένας για λογαριασμό του. Οι τελευταίοι, με τον Αντρέα Κορνάρο, επικράτησαν τελικά και παρέμειναν άρχοντες Καρπάθου και Κάσου μέχρι το 1538, οπότε ο Χαϊρεντίν Βαρβαρόσσας καταλαμβάνει τα νησιά για λογαριασμό των Τούρκων.
Τουρκοκρατία: Τον καιρό της Τουρκοκρατίας, το Απέρι συνεχίζει να είναι η Πρωτεύουσα, μέχρι το 1892, οπότε τη θέση του πήραν τα σημερινά Πηγάδια. Στα 1821, η Κάρπαθος επαναστατεί και παίρνει μέρος στον αγώνα της ανεξαρτησίας. Με το τέλος, όμως, της Επανάστασης παραμένει, μαζί με τα άλλα Δωδεκάνησα, τμήμα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, αφού για δέκα χρόνια περίπου πάλεψε για τη λευτεριά κι ανέπνευσε τον αέρα της ανεξαρτησίας. Στα 1912, την Τουρκική κατοχή διαδέχεται η Ιταλική. Το 1944, οι Καρπάθιοι ξεσηκώνονται ενάντια στους Ιταλούς και καλούν τους Άγγλους συμμάχους που καταλαμβάνουν το νησί. Τον Μάρτιο του 1948, η Κάρπαθος, μαζί με τα υπόλοιπα Δωδεκάνησα, ενσωματώνεται στην Ελλάδα.
Η ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΚΑΡΠΑΘΟΥ
Ο Όμηρος αναφέρει την Κάρπαθο στην Ιλιάδα ως «Κράπαθο» («οἳ δ’ ἄρα Νίσυρόν τ’ εἶχον Κράπαθόν τε Κάσον τε»), από όπου προέκυψε και το σημερινό όνομα με απλό αναγραμματισμό. Άλλα αρχαία ονόματα του νησιού είναι Ανεμόεσσα, Τετράπολις, κ.α.. Οταν οι Δωριείς καταλαμβάνουν την Κάρπαθο, συγγραφείς την αναφέρουν ως Τετράπολη, επειδή έχει τέσσερις πόλεις (Αρκέσεια, Βρυκούς. Κάρπαθος και η αυτόνομη Σάρος). Η Κάρπαθος έχει δώσει το όνομά της στο πέλαγος που την περιβρέχει, το Καρπάθιο Πέλαγος. Στην Κάρπαθο έζησε ένα μέρος της ζωής του και ο Προμηθέας.
Μια ακόμη εκδοχή για την ονομασία της είναι από το φυτό «κάρπαθον» (συγγενές με το λινάρι) το οποίο ευδοκιμούσε στο νησί και χρησιμοποιείται για την κατασκευή φυτιλιών.
ΚΑΡΠΑΘΟΣ Η ΤΕΤΡΑΠΟΛΙΣ
Μετά τους Μυκηναίους και τους Φοίνικες στο νησί ήρθαν οι Δωριείς γύρω στα 1000 π.Χ.. Οι Δωριείς έφεραν τη μεγαλύτερη ακμή στο νησί. Εκείνη την εποχή άκμασαν τέσσερις οχυρωμένες πόλεις και γι αυτό την εποχή των Δωριέων η Κάρπαθος ονομαζόταν Τετράπολις. Οι πόλεις αυτές ήταν το Ποτίδαιο ή Ποσείδιο, η Αρκεσία ή Αρκέσεια, η Βρυκούς και η Νίσυρος, που είναι ένα βραχώδες νησάκι βόρεια της Καρπάθου. Στη φωτογραφία η ακρόπολη του Παλιοκάστρου Αρκάσας, που σχετίζεται με την αρχαία πόλη Αρκεσεία της Τετράπολης Καρπάθου.
ΚΑΡΠΑΘΟΣ Η ΠΟΡΦΥΡΙΣ
Κατά την αρχαιότητα, η Κάρπαθος αναφέρεται σε ιστορικές πηγές και ως Πορφυρίς ή Πορφυρία. Οι αρχαίοι κάτοικοι του νησιού (και κυρίως οι Φοίνικες που εγκαταστάθηκαν εκεί) ειδικεύονταν στην αλιεία και την συλλογή των θαλάσσιων κοχυλιών. Μέσα από μια επίπονη διαδικασία σπασίματος των οστράκων και παρατεταμένου βρασμού, εκχύλιζαν τη διάσημη, ανεξίτηλη βαθυκόκκινη χρωστική ουσία. Η πορφυρή βαφή υφασμάτων αποτελούσε το απόλυτο σύμβολο πλούτου, βασιλικής εξουσίας και θρησκευτικής ιερότητας στον αρχαίο κόσμο. Επειδή απαιτούνταν χιλιάδες κοχύλια για ελάχιστα γραμμάρια χρώματος, το προϊόν αυτό έδωσε τεράστια οικονομική ώθηση στο νησί.
ΤΟ ΛΙΜΑΝΑΚΙ ΦΟΙΝΙΚΙ
Η έντονη αυτή δραστηριότητα των Φοινίκων με την πορφυρή βαφή υφασμάτων, άφησε το σημάδι της και στην τοπωνυμία του νησιού. Το γραφικό ψαροχώρι και λιμανάκι Φοινίκι, στη δυτική ακτή της Καρπάθου, οφείλει το όνομά του ακριβώς στους Φοίνικες εμπόρους, οι οποίοι είχαν στήσει εκεί τους σταθμούς συγκέντρωσης και επεξεργασίας των κοχυλιών για τη βασιλική βαφή.
ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΤΗΣ ΚΑΡΠΑΘΟΥ
Η Κάρπαθος βρίσκεται στη μέση του Καρπαθίου πελάγους μεταξύ της νήσου Ρόδου ανατολικά και της νήσου Κρήτης δυτικά το έντονο δε ανάγλυφό της χαρίζει στον επισκέπτη τοπία ιδιαίτερου φυσικού κάλλους, συνδυάζοντας την ομορφιά του βουνού και της θάλασσας. Ψηλά βουνά από τη μια και απότομες χαράδρες από την άλλη. Στα βράχια και τις βραχώδεις ακτές υπάρχουν είδη πτηνών προς εξαφάνιση όπως ο Μαυροπετρίτης, ο Αιγαιόγλαρος, ο Αρτέμης, ο Θαλασσοκόρακας, ο μύχος, ο Σπιζαετός και η Αετογερακίνα. Η Κάρπαθος είναι γενικότερα πέρασμα αποδημητικών πτηνών. Νοτιότερο σημείο του νησιού αποτελεί το ακρωτήριο Κάστελλος
Η ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΚΑΡΠΑΘΟΥ-ΗΡΩΪΚΗΣ ΝΗΣΟΥ ΚΑΣΟΥ
Η Περιφερειακή Ενότητα Καρπάθου-Ηρωικής Νήσου Κάσου είναι μια από τις 74 Περιφερειακές Ενότητες της Ελλάδας. Αποτελεί τμήμα της περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου η οποία συγκροτείται από τα συμπλέγματα των νήσων της Δωδεκανήσου και των Κυκλάδων και η οποία συνολικά διαιρείται σε 13 Περιφερειακές Ενότητες. Η Περιφερειακή Ενότητα Καρπάθου-Ηρωικής Νήσου Κάσου, συγκροτήθηκε στο πλαίσιο της κυβερνητικής μεταρρύθμισης του Καλλικράτη το 2011 και περιλαμβάνει το Δήμο Καρπάθου και τον Δήμο Ηρωικής Νήσου Κάσου. Ο πληθυσμός της Περιφερειακής Ενότητας Καρπάθου-Ηρωϊκής Νήσου Κάσου, ανέρχεται σε 7.790 κατοίκους. Πρωτεύουσά της είναι η Κάρπαθος (Πηγάδια) με πληθυσμό 2.815 κατοίκους.
Η ΠΡΩΤΕΥΟΥΣΑ ΚΑΡΠΑΘΟΣ ή ΠΗΓΑΔΙΑ
Πρωτεύουσα του νησιού και της Περιφερειακής Ενότητας Καρπάθου-Ηρωϊκής Νήσου Κάσου είναι η Κάρπαθος (Πηγάδια), με πληθυσμό 2.815 κατοίκους. Τα Πηγάδια βρίσκονται στη νοτιοανατολική πλευρά του νησιού, στον κόλπο του Βρόντη. Τα Πηγάδια αποτελούν Τοπική Κοινότητα και Δημοτική Ενότητα καθώς και έδρα του Δήμου Καρπάθου, είναι δε το κεντρικό λιμάνι της νήσου Καρπάθου, η οποία ανήκει στα Δωδεκάνησα.
Ο ΔΗΜΟΣ ΚΑΡΠΑΘΟΥ
Ο Δήμος Καρπάθου είναι Δήμος της Περιφερειακής Ενότητας Καρπάθου-Ηρωϊκής Νήσου Κάσου, ο οποίος γεωγραφικά περιλαμβάνει την νήσο Κάρπαθο και τις γύρω νησίδες και βραχονησίδες.
Εδρα του Δήμου Καρπάθου είναι η Κάρπαθος (Πηγάδια) με πληθυσμό 2.815 κατοίκους.
Δήμαρχος του Δήμου Καρπάθου είναι ο κ. Μιχάλης Κων. Φελλουζής.
Σύμφωνα με το πρόγραμμα Καλλικράτης αποτελείται από 2 Δημοτικές Ενότητες της Καρπάθου και της Ολύμπου, οι οποίες περιλαμβάνουν 11 Τοπικές Κοινότητες με 27 συστατικούς οικισμούς και 49 ακατοίκητες νησίδες. Αναλυτικά οι Δημοτικές Ενότητες με τις Κοινότητες και τους συστατικούς οικισμούς (σε παρένθεση) ενώ παραθέτουμε και τις ακατοίκητες νησίδες του Δήμου Καρπάθου :
1. ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΚΑΡΠΑΘΟΥ: Περιλαμβάνει τις Τοπικές Κοινότητες: Καρπάθου (Κάρπαθος, Πλατύολο και οι ακατοίκητες νησίδες Αφωτη, Γαϊδουρονήσι και Δεσποτικό ) Απερίου (Απέρι, Κατώδιο, Κυρά Παναγιά, Μυρτώνας) Αρκάσας (Αρκάσα, Φοινίκι και τις ακατοίκητες νησίδες Διακόφτης και Χαρκιάς), Βωλάδας (Βωλάδα, Λάστος), Μενετών (Αγιος Ιωάννης Αφιάρτη, Κήπος Αφιάρτη, Λακκί, Μενετές, Μοίρα Νισιερός, Πρασονήσι), Μεσοχωρίου (Κάτω Λευκός, Λευκός, Μεσοχώρι, και οι ακατοίκητες νησίδες Νησί και Σώκαστρο), Οθους (Κάλλενες, Οθος, Στες), Πυλών (Πυλές), Σπόων (Αγιος Νικόλαος, Σπόα).
2. ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΟΛΥΜΠΟΥ: Περιλαμβάνει την Τοπική Κοινότητα Ολύμπου (Ολυμπος, Διαφάνι Σαρία [νησί με οικισμό το Αργος] Αυλώνα, Τρίστομος και την ακατοίκητη νησίδα Ατσακιδόπουλο).
3. ΝΗΣΙΔΕΣ: Στο Δήμο Καρπάθου εκτός από τη νήσο Κάρπαθο και τη νήσο Σαρία υπάγονται οι εξής νησίδες: Αμμούδι (ή Αμμούϊ), Αρμενόπετρα Σαρίας, Άφωτη (ή Άφφωτη), Γαϊδουρονήσι (ή Γααρόνησο), Δεσποτικό, Διακόπτης (ή Διακόφτης), Μαρινάκι, Μαύρη Πέτρα, Μεγάλο Τρίστομο (ή Μεάλος Νήτσος Τριστόμου), Μικρό Τρίστομο (ή Μικρός Νήτσος Τριστόμου), Μοίρα, Νησιερός (Νισιερός, Νήσαρος ή Νησάκι), Νησί, Νησί της Γραίας, Νησί του Πειρασμού, Νησιά του Μαράθου (δέκα νησίδες), Νήσος τ’ Ακρωτηρίου, Νήσος της Βρουκούντας, Νήσος του Πέρου, Ξώπλακες (δεκαπέντε νησίδες), Πρασονήσι Μενετών, Πρασονήσι Ολύμπου, Σώκαστρο, Χαλκιάς (ή Χαρκιάς), Χοίρος.
ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΚΑΡΠΑΘΟΥ
Η ΚΑΡΠΑΘΟΣ (ΠΗΓΑΔΙΑ)
Τα Κάρπαθος ή Πηγάδια είναι η πρωτεύουσα του νησιού από το έτος 1892. Η επίσημη ονομασία Κάρπαθος αντικατέστησε την προγενέστερη ονομασία Πηγάδια το έτος 1953.
Τα Πηγάδια είναι και η πρωτεύουσα της Περιφερειακής Ενότητας Καρπάθου. Ο πληθυσμός της Καρπάθου (πηγάδια) είναι 2.815 κάτοικοι.
Γεωγραφικά στοιχεία: Τα Πηγάδια βρίσκονται στη νοτιοανατολική πλευρά του νησιού, στον κόλπο του Βρόντη. Στα Πηγάδια υπάρχει μεγάλη παραλία την οποία επισκέπτονται οι παραθεριστές και οι κάτοικοι του νησιού για τα θαλάσσια μπάνια τους.
Διοικητικά στοιχεία: Τα Πηγάδια αποτελούν Τοπική Κοινότητα και Δημοτική Ενότητα είναι δε το κεντρικό λιμάνι της νήσου Καρπάθου, η οποία ανήκει στα Δωδεκάνησα.
Η Τοπική Κοινότητα Καρπάθου: Εκτός από την Κάρπαθο (Πηγάδια), η Τοπική Κοινότητα Καρπάθου περιλαμβάνει και τον οικισμό Πλατύολο, καθώς και τις ακατοίκητες νησίδες Αφωτη ή Αφφωτη, το Γαϊδουρονήσι και το Δεσποτικό, με τον συνολικό της πληθυσμό να ανέρχεται σε 2.788 κατοίκους.
Στη φωτογραφία το εσωτερικό του λιμανιού της Καρπάθου, με την ακρόπολη του αρχαίου Ποσειδίου στο βάθος (ύψωμα Βουνός).
Η ΧΟΡΩΔΙΑ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΚΑΡΠΑΘΟΥ
Η Δημοτική Χορωδία Καρπάθου ένα ιδιαίτερα ζωντανό πολιτιστικό μουσικό σύνολο του Δήμου Καρπάθου, που ιδρύθηκε το έτος 1999. Η Χορωδία από την ίδρυσή της μέχρι σήμερα, έχει λάβει μέρος με επιτυχία σε πολλές Πολιτιστικές εκδηλώσεις εντός και εκτός της νήσου Καρπάθου.
ΚΑΦΕΝΕΙΟ ΤΟ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΝ ΣΤΑ ΠΗΓΑΔΙΑ
Το Καφενείο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΝ (του Φράγκου), στην πρωτεύουσα Κάρπαθο (Πηγάδια), είναι ένας δημοφιλής χώρος ψυχαγωγίας και ξεκούρασης για τους ντόπιους, αλλά και τους επισκέπτες!
ΤΟ ΑΠΕΡΙ ΚΑΡΠΑΘΟΥ
Το Απέρι είναι χωριό και Τοπική Κοινότητα της Δημοτικής Ενότητας Καρπάθου, του Δήμου Καρπάθου, της Περιφερειακής Ενότητας Καρπάθου-Ηρωϊκής Νήσου Κάσου, στην Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου, με πληθυσμό 427 κατοίκους.
Γεωγραφία: Το Απέρι βρίσκεται σε απόσταση 8 χλμ. βορειοδυτικά της πόλης της Καρπάθου και είναι ένα πανέμορφο ορεινό χωριό, που ξεχωρίζει για την αρχοντική του λάμψη. Υπήρξε πρωτεύουσα του νησιού από το 1700 έως το 1892. Όταν έλειψαν οι κίνδυνοι από τη θάλασσα, η πρωτεύουσα μεταφέρθηκε από το αθέατο Απέρι, στα Πηγάδια κοντά στη θάλασσα. Έμεινε όμως η αρχοντιά του αλλά και η έδρα του Μητροπολίτη Καρπάθου και Κάσου, η μικρότερη του Ελλαδικού χώρου.
Παραλίες και φυσικό κάλλος: Στο Απέρι ανήκουν οι βοτσαλωτές παραλίες της Αχάτας, της Κυρά Παναγιάς, του Κάτω Λάκκου και του Μακρύ Γιαλού, στο βορειοανατολικό τμήμα της Κοινότητας, το τοπίο χαρακτηρίζεται από άγρια και ψηλά δασωμένα βουνά, με θέα στο Καρπάθιο Πέλαγος. Είναι από τις διασημότερες του νησιού κι ένα από τα πιο πολυφωτογραφημένα τοπία της Καρπάθου.
Το Απέρι σήμερα: Αν και οι περισσότεροι κάτοικοι του χωριού είναι μετανάστες ιδιαίτερα στις Ηνωμένες Πολιτείες, τα σπίτια παραμένουν εντυπωσιακά τα περισσότερα, ανακαινίζονται σύμφωνα με τις επιταγές της παράδοσης. Πουθενά δεν εμφανίζεται κάποιο ίχνος εγκατάλειψης. Αντίθετα, μια ειδυλλιακή εικόνα απλώνεται στη σκιά των λόφων.
Η Κοινότητα Απερίου: Το Απέρι μαζί με τους οικισμούς Μυρτώνα, Κυρά Παναγιά και Κατώδιο, αποτελούν την Τοπική Κοινότητα Απερίου του Δήμου Καρπάθου, με συνολικό πληθυσμό 430 κατοίκους. Η Κοινότητα είναι χαρακτηρισμένη ως αγροτικός ημιορεινός οικισμός.
Η ΑΡΚΑΣΑ
Η Αρκάσα είναι χωριό και Τοπική Κοινότητα της Δημοτικής Ενότητας Καρπάθου, του Δήμου Καρπάθου, της Περιφερειακής Ενότητας Καρπάθου-Ηρωϊκής Νήσου Κάσου, στην Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου, με πληθυσμό 497 κατοίκους.
Γεωγραφία: Η Αρκάσα είναι παραθαλάσσιος οικισμός, κτισμένος σε υψόμετρο 50 μέτρων. Η ονομασία του οικισμού θεωρείται ότι σχετίζεται με την αρχαία πόλη Αρκεσία. Το χωριό είναι κτισμένο σε μια εύφορη περιοχή και εντυπωσιάζει τους επισκέπτες του με την καταπράσινη φύση του, τις όμορφες παραλίες του, αλλά και τα σημαντικά ιστορικά μνημεία που διαθέτει.
Αρχαιολογικά ευρήματα: Κοντά στον οικισμό βρίσκεται αρχαιολογικός χώρος που περιλαμβάνει την ακρόπολη του Παλαιοκάστρου που διαθέτει κατάλοιπα οχύρωσης των αρχαϊκών χρόνων και πύργους της κλασικής και Ελληνιστικής εποχής. Επίσης, στην περιοχή σώζονται διάφορες παλαιοχριστιανικές εκκλησίες με κυριότερη αυτή της Αγίας Αναστασίας, ενώ στην ανατολική πλευρά της Αρκάσας υπάρχουν οι μεσοβυζαντινοί ναοί του της Παναγίας Μαρμαρινής και του Αγίου Γεωργίου.
Τουριστικές υποδομές: Η Αρκάσα είναι μια διαρκώς αναπτυσσόμενη τουριστικά περιοχή, στην οποία θα βρείτε ξενοδοχεία και ενοικιαζόμενα δωμάτια. Επίσης, λειτουργούν ταβέρνες και Καφέ Μπαρ, που ικανοποιούν όλες τις μουσικές προτιμήσεις. Θα κολυμπήσετε στις παραλίες του Αγίου Νικολάου και του Αγίου Γεωργίου. Λίγα χιλιόμετρα έξω από την Αρκάσα, θα συναντήσετε τον οικισμό Φοινίκι, με το μικρό ψαρολίμανο και τις εκπληκτικές παραλίες Φωκιά, Άδεια, Ακρωτήρι και Προνί.
Πολιτισμός: Στον οικισμό λειτουργεί το Λαογραφικό και Αρχαιολογικό Αρκάσας. Στην Αρκάσα βρίσκεται ένα από τα έξι Δημοτικά Σχολεία του νησιού, το οποίο λειτουργεί ως διθέσιο με ολοήμερο τμήμα και συστεγάζεται με το νηπιαγωγείο Αρκάσας.
Αθλητισμός: Στην Αρκάσα εδρεύει ο τοπικός ποδοσφαιρικός σύλλογος «Κουρσάρος».
Η Κοινότητα Αρκάσας: Η Αρκάσα μαζί με τον μαζί με τον παραθαλάσσιο οικισμό Φοινίκι, αποτελεί την Κοινότητα Αρκάσας του Δήμου Καρπάθου, με συνολικό πληθυσμό 540 κατοίκους.
ΤΟ ΦΟΙΝΙΚΙ
Το Φοινίκι είναι χωριό της Τοπικής Κοινότητας Αρκάσας, της Δημοτικής Ενότητας Καρπάθου, του Δήμου Καρπάθου, της Περιφερειακής Ενότητας Καρπάθου-Ηρωϊκής Νήσου Κάσου, στην Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου, με πληθυσμό 43 κατοίκους.
Γεωγραφία: Το Φοινίκι βρίσκεται στο νότιο τμήμα του νησιού και τα δυτικά παράλιά του σε υψόμετρο 20 μέτρα. Απέχει 18 χλμ. Δυτικά-Νοτιοδυτικα από την Κάρπαθο (ή Πηγάδια) και 2 χλμ. Βορειδυτικά από τη Αρκάσα, από την οποία χωρίζεται με τον χείμαρρο Πίσω Ρυάκι. Το Φοινίκι είναι επίσημα χαρακτηρισμένος παραδοσιακός οικισμός.
Ονομασία: Η ονομασία του οικισμού προέρχεται από τους Φοίνικες, που πιστεύεται ότι χρησιμοποιούσαν το λιμάνι για τις εμπορικές ανταλλαγές τους με το νησί από τον 11ο αιω. π.Χ.. Η γειτονική Αρκάσα (Αρκέσεια ή Αρκεσία) υπήρξε μια από τις πόλεις που αποτελούσαν την Τετράπολη (1000 π.Χ.) τα χρόνια των Δωριέων. Η ευρύτερη περιοχή γύρω από τον οικισμό περιλαμβάνεται στο αρχαιολογικό χώρο Αρκάσας και θεωρείται προϊστορική θέση.
Τουριστικές υποδομές: Το Φοινίκι διαθέτει μικρή αμμώδη παραλία με ρηχά νερά και είναι γνωστό στο νησί για τις ψαροταβέρνες του. Είναι ένα γραφικό ψαρολίμανο και αλιευτικό καταφύγιο, όπου δένουν τα καΐκια και οι βάρκες αρκετών ψαράδων από Αρκάσα, Πυλές, Όθος ακόμα και Κάλυμνο (Πηγάδια). Στη δυτική άκρη του χωριού και βόρεια του λιμενοβραχίονα βρίσκεται βραχώδης λόφος με το εκκλησάκι του Αγίου Νικολάου. Την καλοκαιρινή περίοδο λειτουργεί τακτική συγκοινωνία με καραβάκι για την Κάσο.
Η ΒΩΛΑΔΑ
Η Βωλάδα είναι χωριό και Τοπική Κοινότητα της Δημοτικής Ενότητας Καρπάθου, του Δήμου Καρπάθου, της Περιφερειακής Ενότητας Καρπάθου-Ηρωϊκής Νήσου Κάσου, στην Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου, με πληθυσμό 233 κατοίκους.
Γεωγραφία: Βρίσκεται στο κέντρο του νησιού σε απόσταση 10 χλμ. από την Κάρπαθο (Πηγάδια), ανάμεσα στα χωριά Απέρι και το Όθος. Είναι κτισμένη στις νότιες πλαγιές του όρους Λάστου, σε υψόμετρο 475 μέτρα, με θέα προς τα Πηγάδια και τα νότια του νησιού.
Αρχιτεκτονική του χωριού: Eίναι ένα μικρό πανέμορφο χωριό περίπου 10 χιλιόμετρα από την πρωτεύουσα της Καρπάθου, που βρίσκεται σε υψόμετρο 440 μ Η εξαιρετική αισθητική και αρχιτεκτονική των σπιτιών κάνει το χωριό Βωλάδα ένα από τα πιο όμορφα χωριά της Καρπάθου.
Η Κοινότητα Βωλάδας: Η Βωλάδα μαζί με τον οικισμό Λάστος αποτελούν την Τοπική Κοινότητα της Βωλάδας με τον συνολικό της πληθυσμό να ανέρχεται σε 264 κατοίκους.
ΟΙ ΠΥΛΕΣ
Οι Πυλές είναι χωριό και Τοπική Κοινότητα της Δημοτικής Ενότητας Καρπάθου, του Δήμου Καρπάθου, της Περιφερειακής Ενότητας Καρπάθου-Ηρωϊκής Νήσου Κάσου, στην Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου, με πληθυσμό 204 κατοίκους.
Γεωγραφία: Είναι κτισμένες ψηλά, σε υψόμετρο 330 μέτρα, στους νοτιοδυτικούς πρόποδες του όρους Μέλουρα, που αποτελεί τμήμα του νότιου συγκροτήματος της Λάστου, σε περιοχή με αρκετά περιβόλια, ελιές και θέα την Κάσο και τα βουνά της Σητείας στην Κρήτη. Βρίσκονται στα δυτικά παράλια του νησιού, σε απόσταση 13 χλμ. Βόρεια-Βορειοδυτικά από την Κάρπαθο (ή Πηγάδια) και 3,5 χλμ. Νοτιοδυτικά από το χωριό Όθος. Σύμφωνα με την τοπική παράδοση οι πρώτοι κάτοικοι του χωριού (17ος αιώνας) ήταν πρόσφυγες, οι οποίοι μετακινήθηκαν από τα παράλια του νησιού για να αποφύγουν τους πειρατές, ενώ αργότερα, την περίοδο της Επανάστασης του 1821, εγκαταστάθηκαν νέοι από τη γειτονική Κρήτη και τη μαρτυρική νήσο Κάσο.
ΤΑ ΣΠΟΑ ΚΑΡΠΑΘΟΥ
Τα Σπόα είναι χωριό και Τοπική Κοινότητα της Δημοτικής Ενότητας Καρπάθου, του Δήμου Καρπάθου, της Περιφερειακής Ενότητας Καρπάθου-Ηρωϊκής Νήσου Κάσου, στην Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου, με πληθυσμό 188 κατοίκους.
Τοπωνύμιο: Το τοπωνύμιο Σπόα προκύπτει από την αρχαία Ελληνική έκφραση “ες πόδα” που σημαίνει προς Νότον. Κατά τα φαινόμενα ο προσδιορισμός αυτός αναφερόταν ειδικότερα στον οικισμό που υπήρχε στη σημερινή θέση Μάραθος και γενικότερα στις νοτιότερες γεωγραφικές ζώνες που ανήκαν τα χρόνια εκείνα στην επικράτεια της Βρυκούντος, αρχαίας Καρπαθιακής πόλης, της οποίας η κυριαρχία απλωνόταν στο βόρειο τμήμα του νησιού. Η περιοχή του Μαράθου, ως τμήμα μιας ευρύτερης γεωγραφικής επικράτειας, αποτελούσε όπως γίνεται αντιληπτό το νοτιότερο τμήμα της.
Γεωγραφία: Τα Σπόα είναι κτισμένα στο μέσον της Καρπάθου και δεσπόζουν μιας εύφορης κοιλάδας μεταξύ των βουνών Καλή Λίμνη (1.215μ.) και Κυμαράς (672μ.). Η εδαφική περιοχή που ελέγχεται διοικητικά από την Κοινότητα Σπόων καταλαμβάνει το Ανατολικό – Κεντρικό τμήμα του νησιού της Καρπάθου και συνορεύει προς Βορράν με την Κοινότητα Ολύμπου, προς Δυσμάς με την Κοινότητα Μεσοχωρίου και προς Νότον με την Κοινότητα Βωλάδας. Αξίζει να σημειωθεί ότι από γεωγραφική άποψη οι έγγειες ιδιοκτησίες των Σποϊτών εκτείνονται και εντός της ζώνης της Κοινότητας Μεσοχωρίου, γεγονός ερμηνεύσιμο με βάση τις κοινές ιστορικές καταβολές των δυο αυτών χωριών. Η Ανατολική ακτή των Σπόων βρέχεται από το Καρπάθιο Πέλαγος.
Νησίδες: Μόνες άξιες λόγου νησίδες εντός των διοικητικών ορίων της Κοινότητας Σπόων της Καρπάθου είναι τα Νησιά του Μαράθου, συστάδα δέκα νησίδων ακριβώς απέναντι από την Πούντα του Μαράθου η οποία αποτελεί το βορειότερο όριο του όρμου του Αγίου Νικολάου και η νησίδα Μαρινάκι, ακριβώς απέναντι του ομώνυμου ακρωτηρίου που αποτελεί το νοτιότερο όριο του όρμου του Αγίου Νικολάου.
Ιστορία: Τα αρχαιότερα ίχνη οικισμού στην ευρύτερη περιοχή των Σπόων συναντώνται στη θέση Μάραθος, όπως ήδη αναφέρθηκε, η πρώτη κατοίκηση του οποίου πρέπει να συντελέστηκε στα αρχαία ακόμη χρόνια, έχοντας τη μορφή δευτερεύοντος οικισμού αγροτών και ψαράδων και προφανή τη χρήση του ως εμπορικού σταθμού από τα ιστοφόρα της αρχαιότητας. Ο οικισμός αυτός θα πρέπει να συνέχισε να κατοικείται μέχρι το τέλος της όψιμης αρχαιότητας (7ος μ.Χ. αι.) φτάνοντας στο αποκορύφωμα της ακμής του στην περίοδο των Ρωμαϊκών χρόνων με την επιβολή της Pax Romana. Κυριότερο σωζόμενο μνημείο της περιοχής είναι τα ερείπια της παλαιοχριστιανικής βασιλικής της Εφταμπατούσας.
Η Κοινότητα Σπόων: Το χωριό Σπόα μαζί με τον νεότερο παραθαλάσιο οικισμό του Αγίου Νικολάου, που είναι το επίνειό του, συναπαρτίζουν την Κοινότητα Σπόων της Δημοτικής Ενότητας Καρπάθου του Δήμου Καρπάθου, με τον συνολικό της πληθυσμό να ανέρχεται σε 224 κατοίκους.
ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΟΛΥΜΠΟΥ
Η ΟΛΥΜΠΟΣ
Η Όλυμπος είναι ένα ιστορικό χωριό, Τοπική Κοινότητα, Δημοτική Ενότητα και ιστορική έδρα του Δήμου Καρπάθου, της Περιφερειακής Ενότητας Καρπάθου, στην Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου, με πληθυσμό 270 κατοίκους.
Γεωγραφία: Η Ολυμπος είναι ένας οικισμός ιδιαίτερου αρχιτεκτονικού κάλλους, χτισμένη σε υψόμετρο 310 μέτρων, κατά μήκος αυχένα των υπωρειών του όρους Προφήτης Ηλίας της βόρειας Καρπάθου και είναι χαρακτηρισμένος από τις αρμόδιες κρατικές αρχές ως παραδοσιακός οικισμός. Η δυτική πλευρά της Ολύμπου είναι απόκρημνη και στέκεται πάνω από κατωφέρεια που καταλήγει στην θάλασσα, ενώ η ανατολική της πλευρά είναι πιο ομαλή και της προσφέρει πρόσβαση στο επίνειό της, το Διαφάνι.
Ονομασία: Την ονομασία Όλυμπος την οφείλει στο παλαιότερο όνομα του βουνού στους πρόποδες του οποίου χτίστηκε, και το οποίο σήμερα ονομάζεται Προφήτης Ηλίας.
Ιστορία: Στην αρχαιότητα οι κυριότερες πόλεις της βόρειας Καρπάθου ήταν η Βρυκούς που ήταν χτισμένη στο Βορειοδυτικό άκρο του νησιού της Καρπάθου και η Σάρος που ήταν χτισμένη στο μέσον της Ανατολικής ακτής του νησιού της Σαρίας. Τον 7ο αιώνα μ.Χ. λόγω των επιδρομών, κυρίως των Σαρακηνών πειρατών, οι κάτοικοι των αρχαίων πόλεων εγκατέλειψαν τις αρχικές τους εστίες στα παράλια και αναζήτησαν καταφύγιο σε ορεινότερα και πιο δυσπρόσιτα σημεία του νησιού, με αποτέλεσμα να ιδρύσουν τον σημερινό οικισμό Όλυμπος ή Έλυμπος στο τοπικό ιδίωμα. Ο οικισμός χτίστηκε ακολουθώντας την αρχιτεκτονική των οχυρωμένων μεσαιωνικών νησιωτικών οικισμών και την εικόνα αυτή διατηρεί σχεδόν αναλλοίωτη μέχρι σήμερα.
Η Κοινότητα Ολύμπου: Εκτός από την Ολυμπο στην Κοινότητα Ολύμπου υπάγονται και οι οικισμοί Διαφάνι, Σαρία (νησί στα Βόρεια της νήσου Καρπάθου με τον οικισμό Αργος),
Η ΙΔΙΟΜΟΡΦΗ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΤΗΣ ΟΛΥΜΠΟΥ
Η Όλυμπος παρέμεινε μέχρι πρόσφατα αποκομμένη από τις υπόλοιπες περιοχές της Ελλάδας, ακόμα και από την υπόλοιπη Κάρπαθο με αποτέλεσμα να αναπτύξει μιαν εντελώς ξεχωριστή και ιδιόμορφη πολιτισμική παράδοση, πολλά στοιχεία της οποίας διατηρεί ζωντανά ως τώρα. Χαρακτηριστική είναι η παραδοσιακή φορεσιά της περιοχής που φοριέται ακόμα και σήμερα από τις γυναίκες της Ολύμπου. Μέχρι την δεκαετία του 1980 ο δρόμος που συνέδεε τον οικισμό με το υπόλοιπο νησί ήταν ιδιαίτερα δύσβατος με αποτέλεσμα η επικοινωνία του οικισμού με την υπόλοιπη Κάρπαθο να γίνεται κυρίως μέσω θαλάσσης από το λιμάνι του Διαφανίου. Η βελτίωση του οδικού δικτύου βοήθησε πολύ στην τουριστική ανάπτυξη της περιοχής η οποία ήταν ραγδαία μετά το 1990.
Η ΟΛΥΜΠΙΤΙΣΣΑ ΓΥΝΑΙΚΑ (ΜΝΗΜΕΙΟ)
Η Ολυμπίτισσα γυναίκα στην Ολυμπο της Καρπάθου αποτελεί μία από τις πιο εμβληματικές μορφές του νεοελληνικού λαϊκού πολιτισμού.
Ιδιαίτερο kοινωνικό σύστημα: Λόγω της γεωγραφικής απομόνωσης του χωριού για αιώνες και της έντονης μετανάστευσης των ανδρών, οι γυναίκες έγιναν η ραχοκοκαλιά της τοπικής κοινωνίας, αναπτύσσοντας ένα ιδιαίτερο κοινωνικό σύστημα, με βασικά του στοιχεία τη διατήρηση της παράδοσης του χωριού, τον κεντρικό οικονομικό της ρόλο στην οικογένεια, την διατήρηση της παραδοσιακής φορεσιάς την οποία φορούν καθημερινά. Στα πόδια φορούν τα χειροποίητα δερμάτινα στιβάνια. Σήμερα οι γυναίκες της Ολύμπου διαχειρίζονται τις περισσότερες τοπικές επιχειρήσεις και εργαστήρια.
Το μοναδικό έθιμο της Ολύμπου: Στην Όλυμπο ίσχυε και ένα μοναδικό έθιμο, σύμφωνα με το οποίο η πρώτη κόρη (η Κανακαρά) κληρονομούσε όλη την περιουσία της μητέρας της (και ο πρώτος γιος του πατέρα), γεγονός που της έδινε τεράστια οικονομική ανεξαρτησία και κύρος.
Μνημεία: Στο νησί υπάρχουν δύο χαρακτηριστικά σημεία – αξιοθέατα αφιερωμένα στην Ολυμπίτισσα: Το ένα (φωτογραφία) βρίσκεται στο επίνειο της Ολύμπου το Διαφάνι (λιμάνι) και απεικονίζει μια ηλικιωμένη γυναίκα με την παραδοσιακή φορεσιά, να κοιτάζει με καρτερικότητα το πέλαγος. Το γλυπτό είναι αφιερωμένο στη συνεισφορά της, αλλά και στην πληγή της ξενιτιάς, καθώς περίμενε τους δικούς της να επιστρέψουν.
Το δεύτερο βρίσκεται στην είσοδο της Ολύμπου και είναι ένα άγαλμα που απεικονίζει τη γυναίκα να κρατά το παιδί της στον ώμο μέσα σε σεντόνι, φορώντας τα στιβάνια της, με το βλέμμα στραμμένο στο χωριό, έργο του ντόπιου καλλιτέχνη Γιάννη Χατζηβασίλη.
ΤΟ ΔΙΑΦΑΝΙ
Το Διαφάνι είναι ένας πανέμορφος παραθαλάσσιος οικισμός της Δημοτικής Ενότητας και Κοινότητας Ολύμπου, του Δήμου Καρπάθου, της Περιφερειακής Ενότητας Καρπάθου-Ηρωϊκής Νήσου Κάσου με πληθυσμό 248 κατοίκους.
Τοπωνύμιο: Το αρχικό τοπωνύμιο της περιοχής στο τοπικό ιδίωμα ήταν “Αφάνι” (το) που κατά πάσαν πιθανότητα προκύπτει από την έκφραση “τα Διοφάνη“, δηλ. “τα του Διοφάνους κτήματα“. Στη νεότερη εποχή το τοπωνύμιο μεταπλάστηκε μέσω παρετυμολογίας που προέκυψε από λόγια επίδραση σε “Διαφάνι” με αφετηρία τη λέξη “Διαφανής” και αναφορά στα διάφανα, δήθεν, θαλάσσια ύδατα της περιοχής. Κάποιες φορές, ιδιαίτερα μέχρι τη δεκαετία του 1970, συναντάτο και ο τύπος “Γιαφάνι” προσαρμοσμένος στους γλωσσικούς κανόνες του τοπικού ιδιώματος.
Γεωγραφία: Βρίσκεται στη βορειοανατολική Κάρπαθο και αποτελεί τον κύριο λιμένα της Ολύμπου, οικισμού ιδιαίτερου αρχιτεκτονικού κάλλους. Το Διαφάνι βρίσκεται στο Νότιο τμήμα του μυχού του ομώνυμου όρμου που ανοίγεται στα Βορειοανατολικά του νησιού της Καρπάθου. Είναι το επίνειο του ιστορικού χωριού της Ολύμπου και αποτελούσε στο παρελθόν τον ενδιάμεσο σταθμό των γεωργοκτηνοτρόφων του νησιού της Σαρίας κατά την διά θαλάσσης μετακίνησή τους από και προς την Όλυμπο, στο πλαίσιο των επαγγελματικών ενασχολήσεών τους. Σταδιακά μετεξελίχθηκε στην καθιερωμένη πύλη επαφής της Βορείου Καρπάθου με τον έξω κόσμο.
Νησίδες: Στην περιοχή κοντά στο Διαφάνι υπάρχουν οι νησίδες “της Γραίας το Νησί” που βρίσκεται απέναντι από το ομώνυμο ακρωτήριο το οποίο προσδιορίζει από Βορρά τον όρμο του Διαφανιού, και “το Νησί του Πειρασμού” απέναντι από την άκρα “Αλατσόπουντα” που προσδιορίζει από Νότο τον ίδιο όρμο. Στη Βορειοανατολική ακτή της Καρπάθου, λίγο βορειότερα από το Διαφάνι, βρίσκονται οι νησίδες “Μαύρη Πέτρα” και Αμμούδι (Αμμούι).
ΤΟ ΤΡΙΣΤΟΜΟ ή ΤΡΙΣΤΟΜΟΣ
Το Τρίστομο είναι μικρός οικισμός της Δημοτικής Ενότητας και Κοινότητας Ολύμπου του Δήμου Καρπάθου, της Περιφερειακής Ενότητας Καρπάθου-Ηρωϊκής Νήσου Κάσου, στην Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου με πληθυσμό 13 κατοίκους.
Γεωγραφία: Το Τρίστομο αποτελεί το φυσικό λιμανάκι της Βρουκούντας. Στην περιοχή βρίσκεται ο ομώνυμος μικρός υγρότοπος ιδιαίτερης οικολογικής αξίας, ο μοναδικός της βόρειας Καρπάθου. Στον κλειστό κόλπο του Τριστόμου, που σχηματίζει φυσικό λιμάνι και αποτελεί αλευτικό πεδίο με μεγάλη παραγωγικότητα, βρίσκεται ένα από τα πιο σημαντικά τμήματα της θαλάσσιας έκτασης της Καρπάθου. Από τον οικισμό Αυλώνα ξεκινάει μονοπάτι προς το Τρίστομο, διαδρομής 8,4 χλμ., διάρκειας πεζοπορίας 3,5 ωρών και υψομετρικής διαβάθμισης 280 μ. – 420 μ. – 0 μ. ενώ τα τελευταία 840 μέτρα αποτελούν χωματόδρομο.
Ιστορία: Κοντά στην περιοχή βρισκόταν η αρχαία πόλη Βρουκούντα. Στην περιοχή του Τριστόμου βρίσκεται καμαροσκέπαστο βυζαντινό κτίσμα με κατάλοιπα οικιών δεξιά της εισόδου του λιμανιού.
Η ΓΙΟΡΤΗ ΣΤΟ ΤΡΙΣΤΟΜΟ ΚΑΡΠΑΘΟΥ
Στιγμιότυπο από την γιορτή προς τιμήν του Αρχαγγέλου Μιχαήλ στο Τρίστομο Καρπάθου, που συχνά αναφέρεται ως Πανορμίτης ή Παλιαρμώτης.
Πρόκειται για μια ιδιαίτερη και αυθεντική θρησκευτική και ναυτική γιορτή, που γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 8 Νοεμβρίου ως μια μαρτυρία της βαθιάς πίστης των ναυτικών και των κατοίκων της Oλύμπου, οι οποίοι παραδοσιακά έφταναν στον τόπο αυτό με καΐκια ή πεζοπορία.
Η ΝΗΣΟΣ ΣΑΡΙΑ
Η Σαρία είναι μια νησίδα του Αιγαίου που περιβρέχεται από το Καρπάθιο πέλαγος. Ανήκει στα Δωδεκάνησα και βρίσκεται απέναντι ακριβώς από τη βόρεια άκρη της Καρπάθου.
Γεωγραφία: Έχει έκταση 20,4 τ.χλμ. και υψόμετρο 631 μέτρα. Η νήσος Σαρία χωρίζεται από την Κάρπαθο με έναν περιορισμένο και ρηχό στενό πορθμό, το Στενό της Σαρίας, πλάτους 100 μέτρων, ο οποίος είναι απαγορευτικός για τη διέλευση σκαφών μεγάλου βυθίσματος. Στα πολύ παλιά χρόνια, το νησί αποτελούσε τμήμα της Καρπάθου και χωρίστηκε από αυτήν μέσω της διάβρωσης.
Η συντομότερη προσέγγιση στον οικισμό Άργος γίνεται από την θάλασσα και πιο συγκεκριμένα, από την παραλία των Παλατιών, μέσω του φαραγγιού του ποταμού του Έντη.
Διοκητικά στοιχεία: Η Σαρία σύμφωνα με το μεταρρυθμιστικό πρόγραμμα Καλλικράτης υπάγεται διοικητικά στην Τοπική Κοινότητα Ολύμμπου της Ομώνυμης Δημοτική Ενότητας του Δήμου Καρπάθου. Στο νησί κατοικούν περίπου 45 άνθρωποι, εκ των οποίων αρκετοί είναι επιστήμονες που κάνουν έρευνες για τη μεσογειακή φώκια.
Στη φωτογραφία η νήσος Σαρία όπως φαίνεται από το διάστημα.
Η ΑΡΧΑΙΑ ΣΑΡΙΑ
Το νησί είναι διάσπαρτο από αρχαία μνημεία, ερείπια και υπολείμματα αρχαίων οικισμών, ενώ αποτέλεσε και ορμητήριο Σαρακηνών πειρατών. Το αρχαίο όνομά της ήταν Σάρος και τον 5ο αι. π.Χ. ανήκε στην Αθηναϊκή Συμμαχία.
Στη Σαρία υπάρχουν ίχνη από την παρουσία του ανθρώπου της νεολιθικής εποχής και της πρώιμης εποχής του χαλκού. Έχουν βρεθεί λείψανα οχύρωσης στη δυτική πλαγιά του λόφου Καστέλος από την περίοδο των ιστορικών χρόνων.
Στη θέση Παλάτια υπάρχουν παλαιοχριστιανικά και μεσαιωνικά κτίσματα, ενώ ο ιδιόμορφος μεσαιωνικός οικισμός του 10ου αι. με τα παράξενα θολωτά κτίσματα, που βρίσκεται στο λόφο πάνω από τα Παλάτια, πιθανολογείται ότι ήταν Αραβικός οικισμός ή ορμητήριο Σαρακηνών πειρατών.
ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΣ ΒΙΟΤΟΠΟΣ NATURA 2000
Η νήσος σαρία είναι ένας σημαντικός βιότοπος και τόπος αναπαραγωγής για πουλιά και θαλάσσιους οργανισμούς και έχει χαρακτηριστεί “Σημαντική Περιοχή για τα Πουλιά της Ευρώπης”, αφού φιλοξενεί αξιόλογο αριθμό σπάνιων αρπακτικών πουλιών, όπως ο Σπιζαετός (Hieraaetus fasciatus), η Αετογερακίνα (Buteo rufinus) και ο Μαυροπετρίτης (Falco eleonorae).
Η Σαρία, μαζί με την Κάρπαθο και τη γύρω θαλάσσια περιοχή, λόγω της ποικιλίας οικοτόπων που διαθέτουν και των σπάνιων ειδών που φιλοξενούν, τόσο σε εθνικό, όσο και Ευρωπαϊκό επίπεδο, ανήκουν στο Δίκτυο Natura 2000.
Κατά τους θερινούς μήνες, οι παραλίες του νησιού κατακλύζονται από πολλούς παραθεριστές.
Ο ΑΓΡΟΤΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΑΡΓΟΣ
Ο Αγροτικός οικισμός Αργος στη νήσο Σαρία κατοικείται εποχικά από βοσκούς ή ερευνητές. Βρίσκεται στη θέση που οι ντόποιοι αποκαλούν “Κάτω Γη”. Μαζί με τα Παλάτια είναι ο ένας από τους δύο οικισμούς που αναπτύχθηκαν ιστορικά στον νησί.
Η ΠΑΡΑΛΙΑ ΓΙΑΠΛΟΣ
Η παραλία Γιάπλος στη νήσο Σαρία, με το εκκλησάκι τ’ Αή Σφυριώνου (Αγίου Σπυρίδωνος) στην Νότια Ακτή του νησιού.
Η ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΚΑΡΠΑΘΟΥ
Η Κάρπαθος η Πορφυρίς είναι ένα νησί του Συμπλέγματος της Δωδεκανήσου sτην Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου, που αποτελεί δημοφιλή τουριστικό προορισμό, τόσο για το φυσικό της κάλλος, όσο και για την ιστορία της. Το νησί έχει να δείξει πολλές κρυστάλλινες παραλίες, αλλά και διαδρομές στα βουνά για ορεινή πεζοπορία και ορειβασία. Η Κάρπαθος διαθέτει έντονο ανάγλυφο με ψηλά βουνά, βαθιά φαράγγια και απότομους γκρεμούς που υψώνονται πάνω από το Αιγαίο. Διαθέτει επίσης αξιόλογες τουριστικές υποδομές, πολλά καταλύματα, τοπικά προϊόντα, ιστορικά και φυσικά αξιοθέατα, διεθνές αεροδρόμιο, ασφαλές λιμάνι, ΚΤΕΛ που ενώνει την πρωτεύουσα Κάρπαθο με τα χωριά του νησιού και το αεροδρόμιο, κ.α..
Συμπέρασμα: Η Κάρπαθος είναι ένας δημοφιλής τουριστικός προορισμός που αξίζει να επισκεφθείτε όλες τις εποχές του χρόνου!
ΣΥΓΚΟΙΝΩΝΙΕΣ – ΠΡΟΣΒΑΣΗ
Η νήσος Κάρπαθος διαθέτει διεθνές αεροδρόμιο το οποίο βρίσκεται στην πεδινή περιοχή Αφιάρτης σε απόσατη15 χιλιόμετρα νότια από την πρωτεύουσα του νησιού Πηγάδια Καρπάθου.
ΑΚΤΟΠΛΟΪΚΗ ΣΥΝΔΕΣΗ
Ακτοπλοϊκά η Κάρπαθος συνδέεται με τον Πειραιά, τα Δωδεκάνησα, τις Κυκλάδες και την Κρήτη.
ΤΟ ΚΤΕΛ ΚΑΡΠΑΘΟΥ A.E.
Το ΚΤΕΛ Καρπάθου με τα σύγχρονα λεωφορεία και το εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό που διαθέτει, σας ταξιδεύει στο νησί με άνεση και ασφάλεια! Εκτελεί τακτικά δρομολόγια συνδέοντας την πρωτεύουσα Κάρπαθο (Πηγάδια) και το λιμάνι της με τα γραφικά χωριά και τις παραλίες του νησιού, καθώς και με το αεροδρόμιο, ενώ διοργανώνει και εκδρομές.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ – ΠΑΡΑΠΟΜΕΠΣ – ΒΑΣΕΙΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ
ΠΗΓΕΣ: Ιστορικό αρχείο παρακαταθήκη του Θεόδωρου Ευαγγελούδη Ιστορικού_Ερευνητή-Αρχαιολόγου ΑΠΘ (1985-2023), ιστορία της Ελλάδας, ιστορία της Ευρώπης, Βικιπαίδεια, ιστότοποι Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου, του Δήμου Καρπάθου, της Περιφερειακής Ενότητας Καρπάθου-Ηρωϊκής Νήσου Κάσου, ιστοσελίδες και σελίδες στο διαδίκτυο, καθώς και άλλες σχετικές πηγές, τις οποίες αναγράφουμε στις επιμέρους αναφορές μας.
ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Για όσους δημιουργούς φωτογραφιών και άλλων μορφών εικόνων έχουμε στοιχεία, αναγράφουμε το όνομά τους, για όσους δεν έχουμε στοιχεία, αναγράφουμε την πηγή προέλευσης.
ΖΕΙΔΩΡΟΣ | ΕΛΛΑΔΑ ΧΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΕΙΣ